A nosa achega á educación infantil

A árbore das bolboretas amarelas.

In CativArte on 21/11/2014 at 07:37

Neste caso todo empezou cun poema sobre o outono da arxentina Laura Forchetti que nos enviou a nai dunha alumna, no que se fai un símil entre as follas que caen e as bolboretas. Pero aquí, na nosa zona -coas nosas árbores autóctonas, co retraso nos cambios de cor e caída da folla-, había que botarlle moita imaxinación. Ata que un día volvemos a un álbum xa clásico para nós, “El otoño” da tamén arxentina Claudia Degliuomini, daquela, vendo aquelas ilustracións, vimos a paisaxe da que nos falaba Laura Forchetti: toños alaranxados, amarelos, vermellos e follas que parecían bolboretas: as do ginkgo biloba. Na última páxina, na que Claudia fala de si mesma, aparece unha fotografía dunha caixa de acuarelas cunhas follas de ginkgo. Así, decidimos facer un mural do outono que substituíse ao do verán. Pintado con acuarelas de tonalidades marróns, ocres e cunhas pequenas frases (algunhas copiadas e outras inventadas) que dan idea do que é esta estación. Complétase finalmente coas fermosas follas do ginkgo, das que en principio dicían que lle recordan abanos e corazóns.

Unha compañeira do centro fálanos dunha fermosa lenda oriental na que explica a existencia dos ginkgos, así como a razón de que as súas follas tomen a cor amarela e teñan forma de bolboreta. Paga a pena lela. O que aínda non descubrimos é por que algunhas follas teñen forma de corazón. Daquela empezamos a buscar información na rede, descubrindo que está árbore é un “fósil vivente”, xa que logo, existía fai milleiros de anos, mesmo na época dos dinosauros. Tamén sabemos que é unha árbore sagrada no Xapón; que é motivo protagonista de infinidade de representacións artísticas, na xoiería, na pintura, escultura, artes decorativas, arquitectura, etc. Asemade, soubemos dos seus usos na menciña alternativa. O ginkgo biloba, é coñecido como unha árbore milagrosa.

Todo isto transcende ás familias do alumnado, e un pai infórmanos de que hai dous exemplares de ginkgo na nosa vila. Os nenos e nenas, advertidos de que o espectáculo da árbore das bolboretas amarelas só dura uns días, aproveitan para ir visitalos e recoller follas que traen para a aula e coas que facemos bonitas composicións.

Están tan marabillados con esta descuberta arbórea que nos piden facer un cadro –coma o mural pero en pequeno- que poidan levar para as súas casas. E nunha reviravolta das nosas, copiamos no lenzo o poema de Laura Forchetti que deu inicio a todo, e decoramos con bolboretas amarelas do ginkgo biloba.

Unha viaxe circular. Unha sorpresa deste outono 2014 que recordaremos sempre que vexamos algún dos escasos exemplares de ginkgo que hai na nosa comunidade.

Como curiosidade, velaquí un poema de Goethe decorado con follas de ginkgo.

 

 

Ver presentación

otoño

Veto aos catálogos de xoguetes

In RebelArte on 17/11/2014 at 09:04

Xa de cheo na “Campaña de Nadal”-malia que aínda estamos a corenta días da data-, tomamos unha decisión: prohibir a entrada de catálogos de xoguetes na aula. Así de tallante e radical, non permitiremos que durante o período escolar os nenos/as ocupen o seu tempo mirando e rifando cos compañeiros/as polo que lle van pedir aos Reis Magos, a Papá Noel ou a quen lle cadre ser este anos o personaxe dadivoso.

Para as persoas adultas non cremos sexa preciso dar más explicacións desta decisión; para o alumnado é moi doado: a escola non é lugar para eses menesteres. Aquí temos a obriga –é a nosa tarefa- a formación integral dos pequenos; entre outras moitas, debemos procurar formalos como persoas que non se deixan levar polo consumismo feroz, prendendo neles o sentido crítico, e, certamente, os catálogos de xoguetes cos que as grandes cadeas teñen a ben deleitarnos nestas datas, non van na mesma liña que a dos principios polos que se rexen os proxectos educativos dos centros.

Hai a quen as prohibicións lle levantan un proído, pero nalgúns casos, a escola ten que posicionarse e non deixarse levar polo son que lle marcan os mercados. Hai anos, cando algúns mestres e mestras prohibiron as larpeiradas, chucharías ou bebidas edulcoradas, tamén puido parecer excesivo, e sen embargo, considerouse necesario, de modo que, agora, esta norma é defendida en case todos os Claustros e Consellos escolares. Pois arestora, deberan ser estes mesmos órganos escolares os que tomaran as rendas do asunto no que a catálogos de xoguetes se refire, xa que logo, van en contra de todo o que se pretende inculcarlle ao alumnado nos centros educativos.

A elección, o consumo, a racionalización ou non de xoguetes nestas datas é un asunto de índole familiar, emporiso, a escola dará pautas sobre o consumo responsable, pero nunca poderá ser partícipe (indutora) desta orxía do dispendio.

Sen o ánimo de parecer nostálxicas ou críticas, moitas veces pensamos sobre esta “necesidade”actual de que os cativos elixan o que van a querer con antelación (para así anticipar e repartir o gasto segundo recomendan desde as asociacións de consumidores), con precisión de marcas e lugares onde mercalos agasallos (para evitar devolucións), e chegamos á conclusión de que os Magos de antes ou eran máis listos ou escoitaban máis aos nenos/as, porque sempre atinaban co que querían, mostrando así, de verdade, as súas calidades adiviñatorias. Iso era o que os convertía en algo especial e máxicos.

Ben sabemos que haberá quen nos replique dicindo que aproveita os catálogos para traballar a lingua escrita ou o traballo cos números. Xa, pero hai alternativas; non son materiais insubstituíbles. Que pensen nas consecuencias de “bendicir” os catálogos nas escolas.

E xa de paso, metidos nesta materia, tamén sería bo que os Claustros e Consellos escolares falasen en serio sobre as visitas de personaxes navideños, dando argumentos pedagóxicos que vaian máis alá de que “lle fai moita ilusión aos pequenos”. Isto xa o temos abordado moitas veces en InnovArte, e seguimos sen entender como centros educativos nos que a diversidade cultural, relixiosa ou étnica é unha realidade patente; como asociacións de pais e nais comprometidos coa educación dos fillos/as; como técnicos municipais ou dirixentes de concellos (que se gaban de progres), poden sucumbir ao encanto de disfrazarse de Paxes, Carteiros, Reis Magos, Santa Claus, Apalpadores, etc, e acabar facendo unha tournée entolecida na que tan só lle preguntan aos pequenos “E que lle pides?, que queres que che traiamos?, escribíchela carta?”. Parécenos imposible que se poida admitir isto en centros nos que supostamente se pasa o curso tratando de inculcarlle outros valores ao alumnado. Pode ser que uns estean tan ocupados disfrazados e os outros disfrazándoos que non teñan tempo para escoitar ou para pensar o motivo destas visitas. Pero agora, aínda con tempo, poderían preguntarse todos se todo o que se está a facer nas escolas resistiría unha análise rigorosa desde o punto de vista dos principios educativos polos que se deben rexer.

Obradoiro de modelado

In CativArte on 12/11/2014 at 17:29

???????????????????????????????

Unha das actividades máis satisfactorias para o alumnado de infantil é o modelado, da que abonda falar dos seus beneficios -canto ao fomento da creatividade, da destreza manual ou da adquisición do concepto de volume-, e malia todo, practícase pouco. A falta de espazos axeitados ou contar con grupos tan numerosos son algúns dos motivos desta carencia. Nós, este curso, dado que temos nenos/as de cinco anos, de que dispoñemos dun pequeno recuncho no centro, e tamén porque contamos cunha compañeira de apoio coa que facemos desdobre do grupo -para así traballar 12-13 nenos/as en dúas sesións semanais en dous días seguidos-, decidimos dedicarlle un pouco máis de atención.

Comezamos xa no mes de setembro, daquela, nun primeiro intento modelamos con pasta branca empregando a técnica de ir facendo oco desde dentro. Nesta ocasión, aproveitando as cunchas que aínda nos traían da praia, quixemos facer un recordo do verán. Tralo  tempo de secado -ata que colle dureza suficiente e perde a humidade- démoslle unha capa de verniz para que así o poidan empregar para gardar os seus “tesouros”.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca recordo do verán

Modelado souvenir verán_14

Tralo éxito desta primeira peza, e coa mala conciencia de non deixar total liberdade creativa, volvemos a modelar pasta branca, pero nesta ocasión con tema libre. Pera a nosa sorpresa, e despois dalgunhas frustradas tentativas iniciais, os nenos/as pedían a nosa axuda ou copiaban o feito polos compañeiros. Posiblemente, nun primeiro momento hai que dar pautas para coñecer as técnicas e logo deixar a creatividade. En calquera caso, todos e todas quedaron bastante contentos das súas obras, que gañaron moita presenza co soporte e cun toque de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca tema libre

Modelado tema libre

Na terceira ocasión empregamos arxila, así puideron apreciar as diferenzas de cor, de textura e de maior rapidez de secado. Desta vez fixemos impresións de follas de árbores, escribindo o seu nome cun pauciño. Deixamos secar, e ao longo dos días vían como –por efecto do secado da arxila e da mesma folla- se ía desprendendo. Antes de sacala demos unha capa de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Arxila

Modelado arxila

No cuarto obradoiro, modelamos con pasta de papel –máis húmida, máis quente e máis lixeira-. Para apurar o secado e evitar roturas, fixemos pequenas figuriñas ao estilo das de San Andrés de Teixido, a medio camiño entre animais fantásticos e elementos reais. Dado o seu reducido tamaño, e de cara á súa exposición, montámolas sobre taboleiros coma escenas en volume.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta de papel

Pasta papel

Para a quinta sesión elaboramos pasta de sal, e ante o temor de que non secara ou que se fragmentara con facilidade, decidimos facer uns medallóns nos que incrustamos grans de millo, garavanzos, arroz, fabas, lentellas ou sésamo. Presentámolo tamén sobre chapa a modo de collage.

Ver presentación: Pasta de sal

Pasta sal

Na clase de 4 anos tamén fixemos algún traballo como este “Souvenir do verán“, con pasta de papel de elementos da praia.

image20

Agora temos montada unha exposición coas obras a fin de que poida ser vista polos compañeiros e compañeiras, así como polas familias.

IMG_9200

Poida que ata que volva a calor non fagamos máis modelado, pois a falta dun forno ou dunha zona de secado dificultaría moito, pero deixamos pendente a experimentación con outras pastas como por exemplo a de area.

Volveremos porque o pracer de facer algo coas mans, algo ao que eles lle dan forma entre o tacto e os ollos, con principio e fin,  e que perdure, non é  algo para esquecer.

Mentres tanto, aproveitaremos para darlle a coñecer algunhas mostras da olería de Galicia e doutros lugares do mundo, coñecidas pola súa beleza, utilidade ou historia.

Seguir

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.

Únete aos outros 1.787 segidores