A nosa achega á educación infantil

Archive for the ‘LexislArte’ Category

Implicacións do currículo de Primaria en Infantil

In LexislArte on 23/05/2014 at 06:37

movimiento-del-agua_1848155233

 Lemos o Proxecto de Decreto polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia e debemos confesar que, inicialmente, fomos a tiro fixo ao punto de “conflito histórico” entre o profesorado de educación infantil e o de primaria: a lectura e a escrita.
Esta é unha liorta que comeza desde o mesmo momento no que se establece a educación preescolar e chega ata os nosos días, de modo que cada vez que entra unha nova promoción en educación primaria, sempre hai protestas por parte do profesorado porque os nenos/as non saben ler e escribir. Isto acaba repercutindo en que as familias “esixen” que se lles ensine a ler e escribir en infantil para evitar que o neno/a se vexa en desvantaxe á súa chegada a primaria. Nin as mestras de infantil concordamos nese punto, pero, polo de agora amparabámonos en tres argumentos:
1º A educación infantil é unha etapa voluntaria, non obrigatoria, emporiso, ninguén pode presupoñer que se adquira a lectura e a escrita de forma obrigatoria, xa que iso suporía unha diferenza para os nenos cuxas familias, no exercicio do seu dereito a elixir, deciden non escolarizalos.
2º A educación infantil é unha etapa con identidade propia e non con carácter propedéutico, nin preparatorio nin subsidiario da educación primaria.
3º No recollido no Decreto 130/2007, de 28 de xuño, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia, e que dicía así:
Área de Lingua galega e Literatura (pax. 107)
É na etapa de educación primaria cando, ademais da progresiva consolidación e perfeccionamento da lingua oral, se produce unha aprendizaxe máis sistemática da lingua escrita.”
“Bloque 2. Ler e escribir. Nesta etapa consolidarase o dominio de técnicas gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas convencionais e a disposición do texto.”
Isto aparecía con igual redacción para Área de Lingua castelá e Literatura (pax.133)

Ben, pois agora no novo Proxecto de Decreto eses parágrafos, nos que se determina que a lectura e a escrita é obxecto de adquisición e consolidación na educación primaria, desapareceron, e queda como segue:

Área de lingua castelá.
“Os Bloques 2 e 3 Comunicación escrita: ler e escribir deben fomentar o achegamento, en contextos persoais, académicos e sociais á comprensión e produción de textos de diferente tipoloxía, atendendo tanto a forma da mensaxe (descritivos, narrativos, dialogados, expositivos e argumentativos) como a intención comunicativa (informativos, literarios, prescritivos e persuasivos).” (pax.138)
“Pola súa parte, o bloque sobre a escritura pretende a aprendizaxe desta como un procedemento estruturado en tres fases: planificación do escrito, redacción, e revisión de borradores antes de producir o texto definitivo. Así, a ensinanza da escrita non se debe centrar no produto final, elaborado de forma individual ou en grupo, senón en todo ao proceso de escritura.”(pax.139)
“Así pois, o profesorado implicado no proceso de ensino-aprendizaxe da Lingua castelá e literatura e de Lingua galega e literatura, en cada curso da educación primaria, deberá organizar o seu labor para evitar a repetición de contidos naqueles aspectos comúns á aprendizaxe de calquera lingua, como son as estratexias de lectura, ou o proceso de escritura, a tipoloxía textual ou a definición de termos lingüísticos.” (pax. 140)
Área de Lingua galega e Literatura
O bloque 2, Comunicación escrita: ler, recolle diversos aspectos da comprensión escrita. A lectura implicará dominar a decodificación do texto e achegarse a unha progresiva regulación de estratexias que permiten operar co significado do texto,establecendo relacións entre coñecementos previos e información nova. O alumnado debe ser quen de entender textos de diferente complexidade e xénero e extraer as ideas explícitas e implícitas no texto co fin de elaborar o seu propio pensamento crítico e creativo. Comprender un texto implica poñer en marcha unha serie de estratexias de lectura que deben practicarse na aula e proxectarse a todas as esferas da vida e a calquera tipo de lectura: ler para obter información, ler para aprender a propia lingua, ler por pracer.”(pax 623)
“O bloque 3, Comunicación escrita: escribir, potencia o uso persoal, autónomo e creativo da lingua escrita. Este uso da lingua implica o coñecemento das posibilidades que ofrece o código desde o punto de vista do léxico, da ortografía, da estrutura do discurso e da dimensión estética. A produción escrita significará buscar para cada situación o tipo de texto, adecuando, planificando e redactando, atendendo a aspectos diversos e revisando a escrita final. Nesta etapa consolidaranse o dominio de técnicas gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas convencionais e a disposición do texto. O ensino do proceso de escritura pretende conseguir que o alumnado tome conciencia deste proceso como un procedemento estruturado en tres partes: planificación, redacción a partir de borradores e redacción e revisión do texto definitivo.”(pax. 623)

Supoñemos que esta redacción tan xeral ten que ver con que se dirixe a toda a etapa de educación primaria, cando no Decreto 130/2007, figuraba no apartado do primeiro ciclo.

Por outra banda, o Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que se establece o currículo da educación infantil na Comunidade Autónoma de Galicia, é claro nese sentido:
“No segundo ciclo de educación infantil preténdese así mesmo que o alumnado descubra e explore os usos da lectura e a escritura, espertando e afianzando o seu interese por elas.
A apropiación da linguaxe, nas súas formas oral e escrita, dependerá da amplitude, variedade e calidade das experiencias comunicativas que os nenos e nenas teñan.”

Sempre nos pareceu insólito que no artigo 17 da LOE dedicado aos obxectivos da educación primaria non houbera nin unha soa mención á lingua escrita, algo que tampouco foi modificado pola LOMCE, cando sen embargo aparece entre os Principios da EP en ambas as dúas, no apartado 2 do artigo 16:

«A finalidade da Educación Primaria é a de facilitarlle aos alumnos e alumnas as aprendizaxes da expresión e comprensión oral, a lectura, a escritura, o cálculo, a adquisición de nocións básicas da cultura, e o hábito de convivencia así como os de estudo e traballo, o sentido artístico, a creatividade e a afectividade, coa  fin de garantir unha formación integral que contribúa ao pleno desenvolvemento da personalidade dos alumnos e alumnas e de prepararlos para cursar con aproveitamento a Educación Secundaria Obrigatoria.» (LOMCE)

Emporiso, obxectivamente, consideramos que se debería afinar a redacción do devandito apartado no proxecto de decreto evitando ambigüidades porque, pola contra, deixaría un baleiro xa que non aclara cando nin con quen deprenderán os nenos/as a ler e a escribir. E certamente, cremos que unha norma da envergadura dun currículo do ensino primario obrigatorio non debe inducir a confusións, máxime sendo coñecedores de que estas existen.

Advertisements

Protocolo de absentismo en infantil?

In LexislArte,RebelArte on 03/02/2014 at 17:46

Unha das maiores fontes de insatisfacción profesional vén dada polas discrepancias entre as nosas crenzas educativas e aquilo que nos vemos na obriga de facer a diario arrastradas polas circunstancias da realidade na que traballamos.

Isto mesmo é o que pensamos hoxe cando vimos  o Protocolo de absentismo publicado pola consellería. Non é que non lle deamos a razón ou que non lle vexamos utilidade, pero prodúcenos unha fonda tristura que teñamos que chegar a isto.

Malia que no devandito protocolo non se cita a educación infantil, hai centros nos que se aplicará debido  á transferencia dos niveis superiores (caso dos CEIP e CPI), noutros porque se atopan con problemáticas similares, e noutros porque sempre hai xente máis papista ca o Papa e non queren ser menos.

Vaiamos por partes e centrémonos nesta nosa etapa e focalicemos a atención no que é mellor para os nenos.

Dos nosos inicios profesionais en escolas unitarias ou en centros pequenos recordamos aquela proximidade coas familias, cando polas mañás nos entregaban en man aos seus fillos e fillas, facéndonos algún pequeno comentario sobre o neno/a, desculpando unha ausencia ou explicando un retraso. Daquela os pequenos entraban ás dez da mañá e viñan da súa casa, recollíanos á unha para comer e logo tíñamos a sesión de tarde de tres a cinco, na que se volvía a repetir aquel ritual de comunicacións breves pero continuas. Visto coa distancia do tempo parécenos a situación ideal, a escola que todos quereríamos para os nosos fillos ou fillas. Era, como logo puidemos coñecer, coma nas escolas italianas, nas que aínda nos centros grandes cada aula ten un acceso ao exterior pola que os pais/nais levan os nenos/as xunto a titora, un horario de entrada flexible ata as dez da mañá. Chegadas serenas, amigables, relaxadas, sen présa, e aínda así había tempo para todo. Logo todo cambiou coa xornada única, os madrugóns, as rifas coas familias polos retrasos, controis, xustificacións de faltas, etc, as presións laborais dos proxenitores, os programas de apertura de centros, as actividades extraescolares…, en definitiva, todo mudou coa reconversión das escolas infantís en centros de día para menores. Rompeuse o día no que a escola en troques de pensar no ben das criaturas se puxo ao servizo dos intereses adultos dos pais/nais, dos docentes e da administración.

Hoxe en día traballamos en macrocentros de catro ou cinco liñas de infantil, con horarios de servizo desde as 7:30 a 21:00. Moitos nenos/as xa están dentro cando nós chegamos, outros veñen en bus e outros deben entrar nun tramo de dez minutos, do contrario teñen que esperar ata o seguinte cambio de hora, xa que logo, un único conserxe non pode andar carrexando nenos  para as súas aulas. Temos que controlar quen os trae e sobre todo, que quen os recolle estea autorizado polos pais/titores (contrastando DNI); temos que saber de adxudicación de quendas de pais separados, temos que pedir xustificación de faltas, de retrasos, temos que rexistrar ausencias (horas, días) no XADE e ata chegamos a debater si se avalía ou non a un alumno/a en función de si superou o 10% de faltas de asistencia (recordando que esta é unha medida que só está establecida para o ensino obrigatorio).

O peor é que somos conscientes das razóns que nos conduciron a isto e en moitos casos temos que aceptalo malia que non se parece en nada á nosa idea do que é unha escola infantil 3-6. Entendemos que para algunhas familias a escola é un lugar seguro onde deixar os fillos/as tantas horas como elas precisan para traballar, vale, pero non só cando lles convén que non queden na casa. Entendemos que debemos extremar precaucións debido aos conflitos existentes entre algúns proxenitores separados, así debemos levar control de si o neno/a asiste ou non ao centro; ao igual ca cando os pais/nais delegan a responsabilidade dos nenos noutras persoas. Entendemos que malia ser infantil un tramo voluntario, desde o momento no que os pais optan por escolarizar ao seu fillo/a ten que ser con todas as consecuencias, aproveitando así os recursos que se poñen ao seu servizo (máxime cando outros quedan privados dos mesmos). Entendemos que o absentismo constante pode ocultar situacións non gratas para os nenos (desatención, desamparo), motivo polo que é preciso facer un seguimento das faltas. Entendemos, entendemos …

Entendémolo case todo, pero non comprendemos como é que a escola infantil e as docentes temos que adoptar estas funcións pervertendo o que lle é propio de seu, a atención educativa dos nenos e das nenas. Mesmo chegamos a preguntarnos si o de converternos en figuras de autoridade pública non terá nada que ver con facernos axentes xudiciais.

Ten sentido a día de hoxe reivindicar escolas respectuosas coa infancia?

Temos a nosa conciencia profesional partida. Dentro de pouco xa non saberemos ben cal é a nosa función na sociedade. Non sabemos ben se facer o que debemos ou o que temos que facer.

Estannos conducindo, conducímonos ou deixámonos conducir, pero o certo é que estamos indo cara onde non queremos.

A LOMCE en infantil

In LexislArte on 27/01/2014 at 08:02

O malo dos debates prolongados no tempo e feitos desde moitos foros é que un acaba perdendo folgos e ganas de seguilos, así, esta é unha estratexia bastante habitual para desgastar a opinión pública. Se a isto se lle suma que se introduce a polémica con tres ou catro “bombas de reloxería”, que de partida xa se sabe que son un despropósito, a atención focalízase neses puntos pasando por alto outros máis sutís e ás veces más perversos. Esta tamén é unha estratexia bastante común.

Coa LOMCE foron tantos os debates, críticas, faladoiros, artigos, opinións, folgas, manifestacións, boutades, manipulacións en aras de todo tipo de intereses (máis alá do educativo),  e outras, que xa non sabemos ben en que punto estamos. Isto apareceu e desapareceu, ata que, cando veu de verdade, xa nin se lle prestou atención.

Así é que, inopinada, intencionada e legalmente, entrou en vigor o pasado 3 de xaneiro, vinte días despois da súa publicación no BOE. Inopinadamente, cremos que non precisa de máis aclaración. Intencionadamente porque así dálle tempo a que se cumpran os dous meses preceptivos para que os centros privados aos que se lle rexeitou o concerto poidan volver a solicitalo alá polo mes de marzo (artigo 84.3). E legalmente porque contra o habitual na lexislación educativa, non entra en vigor co comezo dun novo curso, senón cando se determina na propia lei, así xa poderá ser de aplicación na admisión de alumnado, nas subvencións ás editoriais para elaboración de novos materiais acordes con ela e, como non, nos concertos educativos.

Non imos afondar na análise ideolóxica da Lei 8/2013, de 9 de decembro para a mellora da calidade educativa, nas causas nin nas consecuencias porque iso, como reza ao seu comezo, correspóndelle  “a todos los que la vieren y entendieren”, así, cadaquén xa terá formada a súa opinión. Para nós, desde un punto de vista da técnica normativa sempre nos pareceu unha chapuza, entre outras razóns porque:

-Cando se lle quere cambiar a filosofía a unha lei educativa non se fai unha modificación sobre a existente dicindo no propio preámbulo que se elixe a “técnica normativa  dunha modificación limitada”. Se así for, non se redactaría un novo preámbulo nin se lle cambiaría o nome á que está en vigor (isto non é o habitual). Para facelo así, redáctase unha nova na súa totalidade, recollendo aquilo que non se quere cambiar. Isto non fixo máis ca confundir e parece responder máis ao desexo de deixar a pegada no nome dunha lei. Como curiosidade dicir que non se recolle en ningún apartado, dese artigo único do que consta, o cambio de denominación. Paradoxos.

-O citado preámbulo, nótaselle que foi redactado a cachos recollendo unha suma de ideas felices máis propias dun discurso ca dunha lei. Por outra banda, certos parágrafos son citas máis adecuadas nun informe ca nunha lei; outros non aportan nada xa que deberan restrinxirse á memoria xustificativa que acompaña o proxecto de lei (porcentaxes e datos de Eurostat do 2011); e outros  son futuribles máis semellantes a vaticinios de videntes ca dunha lei.

-Nese preámbulo dáse como unha das razóns deste cambio os resultados de PISA, cando logo, tamén indica que esas probas teñen tan só un carácter formativo e de diagnóstico. Con respecto a PISA é extremadamente prolixa en detalles e datos, e sen embargo para xustificar que a educación pivote sobre as TIC non se bota man de ningún dos informes de investigación sobre os resultados e impacto das tecnoloxías na mellora dos resultados educativos (que tampouco son nada prometedores). Só se xustifica o que interesa.

Poderíamos seguir, pero non queremos aburrir con algo que corresponde aos servizos xurídicos e que non ten máis importancia que o de “curiosidades da LOMCE”, así que pasaremos ao que pode supoñernos a Lei na educación infantil.

Nós, desde o primeiro aviso –aquela presentación en ppt na que a o 0-3 aparecía con liñas punteadas- estivemos pendentes do que implicaría a LOMCE na etapa na que traballamos. Aparentemente non se toca, pero as leis da física –aceptadas tanto pola comunidade científica coma por todos os mortais- din que calquera presión exercida en calquera punto dun corpo acaba repercutindo e multiplicando a presión sobre a súa base. A nivel curricular, queda por ver como serán contempladas as competencias básicas, nin sequera asumidas por igual en todas as comunidades autónomas.

Como non atopamos moita información, remitímosvos a un artigo no que se fai un exhaustivo seguimento desde a LGE, LOXSE, LOCE, LOE e LOMCE.

Alá polo 2003 participamos no grupo de elaboración do currículo LOCE para Galicia –que nunca viu a luz- e daquela, as profesionais da educación infantil que o integrábamos, tratamos de alixeirar un contido no que se indicaba claramente a necesidade de insistir no “proceso lectoescritor”. Como andábamos preocupadas, consultamos cunha amiga desas que teñen a sabedoría labrada na experiencia e, sen tinxes dramáticos, contestounos cun ton chocalleiro que a ela lle pasaba como á banda de música do seu pobo que só sabía tocar unha peza pero que ás veces cargaban máis a man co bombo e outras cos trombón e así parecía que soaba distinto, pero tocar, tocaban sempre o mesmo. Temos pensado moitas veces neste comentario e non nos queda outra ca darlle a razón, as crenzas educativas do profesorado non se mudan con cada cambio de lei. Isto ten a súa parte positiva e, como non, negativa; para ben ou para mal.

Confiamos en que impere o sentido profesional. En todos os ámbitos.

NOTA: Case nunca explicamos os motivos polos que eliximos a imaxe coa que ilustramos cada entrada, adoitamos deixalo ao criterio dos que “vieren y entendieren“, pero hoxe si queremos facelo. Á vista deste obxecto imposible cabe preguntarse sobre a súa finalidade:  son mesas, son tobogáns ou só é decorativo? En ningún caso cumpre ben o cometido, así, ata o discurso estético queda enturbado pola súa escasa funcionalidade, e viceversa.

Agrupamentos de alumnado

In LexislArte on 04/04/2013 at 07:22

Agora que está aberto o prazo de matrícula, poida que sexa momento de ir abordando un tema que nalgúns centros é como un destapar a caixa dos tronos, os criterios para facer os agrupamentos de alumnado. Mesmo cómpre revisalos para quen xa os ten establecidos.

Dicimos que é un tema delicado porque por hipocrisía ou por non chamarlle ás cousas polo seu nome, hai quen, logo, ten que actuar con subterfuxios ou buscando rodeos para eludir as complicacións. Nos centros hai diversidade. Sabemos da corrección dos discursos da riqueza da diversidade, pero tamén sabemos da complexidade dalgunhas situacións, máxime cando estamos a falar de alumnado con necesidades educativas especiais. E non fai falla ser cínico, pois case ninguén se pon a dar chimpos de alegría cando lle toca un grupo moi, moi “diverso”. De modo que é un asunto que require de tempo, profesionalidade e rigorosidade no seu tratamento.

Somos das que pensamos que os grupos heteroxéneos son máis enriquecedores ca os homoxéneos, emporiso, distribucións por orde alfabética ou procurando a equidade no número non nos parece a máis adecuada. A equidade ten que ver con outras cuestións nas que ás veces o número non significa nada ou é de suma inxustiza.

Si se fai unha pescuda pola rede atópanse gran número de documentos con criterios, mesmo poderíamos facer unha diferenciación entre os centros públicos e os privados, gabándose estes de ter grupos homoxéneos: por data de nacemento, por rendemento académico, etc.

Deixamos aquí algunhas propostas para que sirvan de punto de partida en cada centro para que en base á súa autonomía organizativa adopten aqueles que máis poidan adecuarse á súa idiosincrasia, sempre e cando iso non supoña ningún tipo de discriminación e/ou exclusión:

-Segundo os datos facilitados polo Ministerio no 47% emprégase o criterio orde alfabética, e no 50% a paridade nenos-nenas. Para quen sabe de apelidos, entende do sesgo desta distribución.

-O Goberno de Canarias, estipulou non documento como realizar os agrupamentos, dando indicacións precisas de cómo formar os grupos de 3 anos, como proceder no caso de perda ou creación dunha unidade, co alumnado con NEAE, ou co alumnado de nova matrícula ao longo do curso. En calquera caso engaden un criterio que debe prevalecer sobre os suxeridos: a proposta do equipo docente, do departamento de orientación e da Comisión de Coordinación Pedagóxica.

Neste documento proponse agrupalos en 3 anos en base a dous criterios principais: a paridade e o trimestre de nacemento, atendendo tamén a unha distribución equitativa dos casos coñecidos de antemán como poden ser NEAE ou non dominio das linguas oficiais, contemplándose a posibilidade de reaxustes ao remate dese nivel.

Neste apuntan claramente a distribución do alumnado en función da súa diversidade.

E neste danlle aos grupos a consideración de provisionais durante o primeiro mes de curso, mentres non se poden apreciar as circunstancias reais que concorren e que non puideron ser detectadas/manifestadas no momento de matrícula.

Cremos que de todos eles se poden extraer ideas interesantes.

Como punto de partida deste debate que ten que darse no centro, consideramos moi recomendable a lectura deste artigo de Carme Oliver Vera, publicado en Aula de Innovación Educativa, 35, titulado “Agrupar a los alumnos ¿Ilusión o realidad?”

Non queremos pechar sen insistir na idea de que cada centro ten que establecer os seus propios criterios en función da poboación que acolle e que a equidade non consiste en darlle a todos o mesmo.

Vacatio legis

In LexislArte on 01/02/2012 at 07:58

No Dereito denomínase vacatio legis ao lapso de tempo que transcorre entre que se publica unha norma e a súa entrada en vigor. Se ben, é habitual que a propia norma estableza a entrada en vigor ao día seguinte -ou pola contra, enténdese que é vinte días despois da súa publicación no Boletín Oficial-, hai certos casos nos que se adía por motivos como os que seguen:

-para que poida ser estudada polas persoas que se van a ver afectadas pola devandita norma;

-pola necesidade dun prazo para emitir outras normas accesorias;

-por motivos técnicos para preparar a súa correcta actualización;

-por outras cuestións prácticas como que  unha norma que modifica un plan de estudos teña unha vacatio legis ata o curso seguinte para que se aplique desde o comezo dun ano académico.

Emporiso, non deixa de sorprendernos a publicación de regulamentos dirixidos a todos os niveis de ensino non universitario, con data de entrada en vigor ao día seguinte da súa publicación no DOG, máxime cando se trata de normas que presumen de ser radicalmente innovadoras e rompedoras co que se viña facendo ata o momento. Acaba de suceder co Decreto 229/2011, polo que se regula a atención á diversidade na Comunidade Autónoma de Galicia, e xa pasara o mesmo co Decreto 79/2010, para o plurilingüísmo para o ensino non universitario de Galicia.

Isto non é unha cuestión de purismo xurídico, senón porque, ambas as dúas normas –como é habitual-, derrogan os anteriores decretos polos que se rexían ata ese momento os centros educativos, así como todas as de igual ou inferior rango que se opoñan ao establecido nese decreto.

Desentrañar a normativa en educación, é algo que non está ao alcance de moitas persoas, sendo do gusto de moi poucas. As normas prodúcense en distintos momentos, moitas delas como resposta a problemas que van xurdindo cos que non se contaba inicialmente; mesmo precisan da creación de estruturas que non existían. Non hai case ningunha lexislación educativa que non poida entrar en contradición ou discrepancia con outras xa publicadas.

Porén, a publicación dun decreto que precisa de estruturas, de especialistas, de organización de espazos e de tempos escolares, non pode producirse dun día para outro e derrogar dun golpe todo o existente. Crea un baleiro legal que vén a demostrar que nos centros, a meirande parte do tempo vívese á marxe da lei. Farase coma sempre, escoitaremos a pseudointerpretación de alguén que parece tela lido e non pasará nada; ata que xurda unha denuncia. Daquela poñémonos a ler a norma e a buscarlle as regañas legais.

Co doado que podería ser que o Decreto se publicase o mesmo día e se lle puxera unha entrada en vigor o día 1 de setembro de 2012. Con tempo dabondo para que a administración a completase vía ordes, resolucións, circulares ou instrucións, nacidas das achegas, dúbidas e problemas detectados pola inspección educativa, equipos directivos, departamentos de orientación, equipos de orientación específica, centros de educación especial e outros moitos, entre eles, familias afectadas pola norma; especialmente cando están por verse diversas situacións non contempladas que poden xurdir no momento de solicitude de praza nos centros, no de matrícula, na emisión de ditames de escolarización e flexibilización, no de promoción de curso ou etapa educativa.

Nós, canto á educación infantil, vimos algúns aspectos nese decreto que precisan de entrar máis polo miúdo, e dos que falaremos máis devagar.

Unha mágoa, unha ocasión desaproveitada de empezar todo de novo, todo concordante, non feito de remendos. Custa imaxinalo, pero canto se agradecería que fora todo no mesmo lote e que logo non houbera que andar rastrexando polo DOG sempre coa dúbida de que nos queda algo por ler.

(Imaxe Reloxo de area dixital vía Microsiervos)

Protección de datos persoais do alumnado

In LexislArte on 13/01/2012 at 07:40

  • Pódense publicar imaxes do alumnado no web dun centro de ensino público? Precísase consentimento expreso aínda que se distorsionen ata ser irrecoñecibles?
  • Si un centro emprega cámaras de videovixilancia, pódense conservar as gravacións?
  • Si se vai realizar unha visita guiada, pódenselle facilitar os datos do alumnado que asistirá ao museo/sala/auditorio?
  • Un xornal quere facer unha reportaxe no centro con imaxes do alumnado, que precaucións se deben adoptar?
  • O dato da opción relixiosa ou o de discapacidade ten a consideración de especialmente protexido?
  • Que consideración teñen os datos psicopedagóxicos incluídos nos informes elaborados polos equipos de orientación?
  • Que natureza teñen os ficheiros de entrevistas ás familias?
  • No caso de que se ceda a unha empresa de reciclaxe o papel do centro, que medidas se deben adoptar?
  • Pódense facer públicos nos baremos de solicitudes de admisión os datos de renda das familias?
  • Quen é o responsable de informar ao persoal do centro sobre a protección de datos de carácter persoal?

Estas, e outras moitas son preguntas que xorden cada día nos centros educativos e ás que as administracións educativas de algunhas comunidades tratan de dar resposta, información e asesoramento aos docentes. Así o ten feito a Comunidade de Madrid e máis recentemente a Junta de Andalucía que vén de presentar a “Guía de protección de datos de carácter persoal para los centros de enseñanza”, neste caso en soporte electrónico para que estea ao acceso de todos os interesados. Advertindo que se trata dunha publicación con carácter ilustrativo ou informativo, expón como velar polo dereito á protección de datos de carácter persoal como un dereito fundamental de todo o alumnado.

Asemade, inclúe modelos coas cláusulas legais para formularios tipo como os de solicitude de praza, publicación en web, actividades extraescolares, comedor, etc.

Xa no ano 2006 a Agencia Española de Protección de Datos presentou o “Plan sectorial de oficio a enseñanzas regladas no universitarias” para o que previamente se auditaron centros para ter un diagnóstico da situación, advertindo da complexidade deste ámbito educativo pola diversidade de datos que manexa (matrícula, becas, expedientes académicos, informes médicos ou psicopedagóxicos, etc) e analizando a pertinencia, adecuación e necesidade de moitos dos datos que se recollen.

Este é un eido no que hai un gran descoñecemento debido en grande medida á falta de información e formación do profesorado, algo no que se debería incidir máis e incluír un módulo formativo, ou ao menos contar cunha publicación orientativa con respostas a situacións que se dan a cotío.

Responsabilidade civil do profesorado

In LexislArte on 13/01/2012 at 07:40

Outro dos temas sobre os que non temos grande información/formación é o da responsabilidade civil do profesorado.

Preocupa e ocupa por igual aos docentes e inspectores/as, emporiso, non é casualidade que no nº 14 da Revista de la Asociación de Inspectores de Educación de España se recolla un artigo do profesor e avogado, José Manuel Fanjul, no que vai debullando os supostos civís nos que un docente pode incorrer no exercicio lexítimo das súas funcións. Presenta exemplos de responsabilidade civil por actos propios ou por danos causados polo alumnado.

Moitas e moitos de nós agradeceríamos que se nos asesorase sobre responsabilidade civil, sobre a protección de datos de carácter persoal e sobre cuestións que nos aparecen no día a día derivadas das complexas situacións familiares dalgúns alumnos e alumnas, xa que moitas veces procedemos segundo nos aconsella o noso sentido común ou segundo escoitamos nunha tertulia televisiva, pero sempre estamos pensando que podemos estar incorrendo nalgunha falta por acción ou por omisión.

Novos temarios de oposicións a EI

In LexislArte on 19/11/2011 at 18:30

Adiviña: Que tema do novo temario de oposicións para o ingreso ao corpo de mestres de EI (BOE 278, do venres 18 de novembro de 2011) lle vai supor un problema ás persoas que opositen en Galicia?

Non é preocupante, isto sempre se move no terreo da “ficción pedagóxica”, pero estas son as discrepancias que lle detectamos a ese novo temario con relación á normativa galega:

1º No punto 21.3 do temario indica “A concreción dos contidos educativos do currículo educativo do segundo ciclo na proposta pedagóxica.” E no 22.5 da “Aplicación dos principios na proposta pedagóxica.” Ben, pois no artigo 5.2 do Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que se establece o currículo da EI na Comunidade Autónoma de Galicia di o que segue: “Os currículos da educación infantil que deberán desenvolver e completar os centros educativos que impartan estas ensinanzas son os que recolle no Anexo I deste, pasando a formar parte da súa proposta pedagóxica.” Malia todo, na Orde do 25 de xuño de 2009, polo que se regula a implantación, o desenvolvemento e a avaliación do segundo ciclo de EI, no seu capítulo II dedicado á Planificación, non recolle a proposta pedagóxica como documento de concreción curricular do segundo ciclo de EI, tan só se refire o artigo 9 ás programacións didácticas, cun carácter semellante ao que sería a proposta pedagóxica.

No caso de saír este tema, é posible que os opositores respondan o que se indica nos temas comercializados, pero é conveniente saber que en Galicia, a diferenza do resto das comunidades hai esa salvedade.

2º O tema 24 refírese a “A programación no primeiro ciclo de EI. Obxectivos, contidos e métodos pedagóxicos. A continuidade entre os dous ciclos de EI. Medidas curriculares e vías de coordinación.” No Decreto 303/2009, tan só apunta no seu preámbulo a necesidade da coordinación entre ciclos sen que isto supoña a supeditación dun ao outro. No artigo 10.1 da Orde de 25 de xuño de 2009, di “A CEOU establecerá mecanismos que favorezan a coordinación das propostas pedagóxicas dos centros que impartan o 2º ciclo con aqueles que impartan o 1º ciclo, co obxectivo de garantir a continuidade do proceso educativo do alumnado.”

Ata o de agora non deixa de ser un desiderátum, pois nunca se estableceron eses mecanismos, quedando ao criterio dos centros facelo ou non. E ao dos opositores novelalo con maior ou menor fortuna.

3º Na redacción do temario non se manexan os mesmos termos resultando confuso, pois se ben o tema 23.3 se pide “A contribución do currículo ao desenvolvemento de capacidades.”, non se sabe ben ao que se refire pois no 15.3 fala de “competencias psicomotrices”, no 17.1 de “competencias comunicativas” e no 37.1 a “formación de capacidades relacionadas co desenvolvemento lóxico-matemático”.

Nin hai coincidencia coas denominacións das competencias básicas (no caso de Galicia figuran como referente no Anexo II pero non forman parte do currículo, algo que non sucede en todas as comunidades autónomas), nin aclara si se deben acadar competencias ou capacidades.

Con todo iso, é salientable que recolla no temario aspectos que nin sequera figuran na normativa, pois sendo obxecto de estudio dos opositores/as collerán corpo de realidade.

Obxectivos da Educación para a década 2010-2020. PLAN DE ACCIÓN 2010-2011

In ActualizArte,LexislArte on 07/09/2010 at 00:01

O pasado 17 de xuño, o Consello Europeo marcou as metas a conseguir daquí ao 2020 para mellorar os niveis de educación. Tendo como referencia ese documento, a nivel estatal e como punto de partida, estableceuse un Plan de acción 2010-2011, cun conxunto de actuacións específicas que se revisarán e renovarán anualmente.

Este plan de acción que se artilla sobre os 12 obxectivos europeos, apoiarase nunha serie de programas como son:

-a mellora do rendemento escolar do alumnado

-a modernización e flexibilización do sistema educativo

-a modernización e internacionalización das universidades

-o impulso ao aprendizaxe de linguas estranxeiras

-un plan estratéxico para a Formación Profesional

-a información e a avaliación como factores para mellorar a calidade da educación

-a formación do profesorado

-a dimensión social da educación en todos os niveis

Nada novo e nada vello. Estes obxectivos tanto podían ser válidos fai dez anos como poderán selo dentro de cincuenta anos. Non fai falla consultar a bola de cristal. O único que pode diferencialos son as medidas nas que se traduza.

Lemos con moito interese as fichas nas que se concreta o paquete de medidas planificadas polo goberno español porque, cando nos remitiron este Plan de acción, alguén nos indicou que as referidas á educación infantil, estaban recollidas, na súa meirande parte no obxectivo xeral 1º: “El éxito educativo de todos los estudiantes” (pag 28-42). Confeso que mentres esperaba a que se abrira o documento pensei que por fin se ía ter en conta a importancia determinante da EI, tanto para o desenvolvemento persoal como para o futuro discorrer académico do alumnado. Tamén pensei que o ministerio faría mención á necesidade de ir un paso máis alá no ciclo 0-3, non falando só de provisión de postos escolares, senón de promoción da calidade efectiva deste primeiro chanzo educativo. Supuxen que, sendo como é un ciclo no que a meirande parte das prazas ofertadas son en centros privados, contemplaría a supervisión do carácter educativo por parte da inspección. Ata esperaba ver algunha referencia ao fomento da coordinación entre os dous ciclos infantís, 0-3 e 3-6; e como non, que se instara ás comunidades autónomas a que dunha vez, estipularan os requisitos mínimos dos centros 0-3 –algo que veñen adiando desde o ano 2007.

Ben, das 15 medidas previstas para a consecución deste primeiro obxectivo, que contan cunha dotación de preto de 200 millóns de euros, tanto para o 2010 como para o 2011, as catro primeiras refírense a EI; son as que segue:

1. Ampliar e avaliar o Plan Educa3, aumentando a oferta de prazas no primeiro ciclo de Educación Infantil.

2. Transformar de maneira progresiva, en prazas de EI, a oferta de atención aos nenos de 0 a 3 anos de idade que non está considerada como tal.

3. Aumento da oferta de prazas para ciclos formativos de Grado Superior de EI.

4. Recoñecemento das competencias profesionais adquiridas a través da experiencia laboral e de aprendizaxes non formais obtidos en centros para atención a nenos de 0 a 3 anos e oferta de formación para obter o título de Técnico Superior en Educación Infantil.

Sabemos que un documento programático coa amplitude do Plan de Acción non pode ter un gran nivel de concreción, pois esta característica converteríao en algo de difícil lectura e interpretación; sabemos que as actuacións polo miúdo dependerán das distintas comunidades autónomas. Tan só queremos recordar que a calidade en infantil hai que cifrala en algo máis ca en “ladrillos”, persoal ou materiais. Pero iso ben pode lograrse a través da formación do profesorado, da innovación e da ordenación académica.

Confiamos en que a estas alturas non sexa preciso convencer a ninguén do valor da educación infantil; para nós, tanto como a universitaria.

Cheque infantil

In LexislArte on 15/06/2010 at 21:34

Publicouse no DOG a orde pola que se convocan axudas económicas para a escolarización da primeira infancia a través do cheque infantil en escolas 0-3 non sostidas con fondos públicos.

Aqueles nenos e nenas, nacidos con posterioridade ao 31/12/2007, que tendo solicitado praza en centros públicos 0-3 e non a obtiveron, poderán solicitar axuda para custear a escolarización nun centro non público, sempre e cando a súa renda per cápita mensual da unidade familiar non supere 1.000 €.

Como Anexo VIII, recóllese a relación de centros partícipes no programa Cheque infantil na Comunidade Autónoma de Galicia.

Calendario escolar 2010/11

In LexislArte on 15/06/2010 at 21:33

Hoxe publícase no DOG a orde pola que se aproba o calendario escolar para o curso 2010-2011 nos centros docentes sostidos con fondos públicos.

No que se refire á educación infantil:

-As actividades lectivas do 10 de setembro ao 22 de xuño, ambos inclusive.

-Período de adaptación para alumnado de nova incorporación ata o 24 de setembro.

Lexislación da educación infantil

In LexislArte on 14/06/2010 at 14:05

 

Vén de enviarse aos centros o libro “Lexislación da Educación Infantil en Galicia”. Ao igual que se fixo coa dos niveis educativos superiores, é unha compilación do currículo da etapa e da regulación da súa implantación, ordenación e avaliación. Está dispoñible en .pdf no web da Consellería de Educación e O.U.

Dado que na orde de avaliación se establece que esta se fará a través da aplicación informática XADE, nunha segunda parte do volume, recolle Indicadores observables específicos das diferentes áreas, agrupados por bloques de contidos indicando a súa correspondencia cos criterios de avaliación. Non coñecemos ningunha outra comunidade autónoma na que se fixera este traballo coa intención de orientar a labor dos equipos docentes. A introdución do alumnado de educación infantil no sistema XADE, é un grande avance e ao mesmo tempo un recoñecemento a este ciclo como parte do sistema educativo, maila que haxa quen pense que é un traballo engadido. As que xa temos bastantes anos de exercicio, estábamos un pouco cansas dos eternos debates sobre a avaliación en infantil, que si informes abertos, que se pechados, que si con símbolos –emoticonos ou semáforos, os máis habituais-, que si en infantil non é posible avaliar coma en outros niveis… Cómpre recordar cal é a finalidade primordial da avaliación, cales son os seus referentes e como se debe realizar. O resto, o procedemento para facelo, canto máis doado e sistematizado mellor. Require sobre todo da coordinación do equipo de nivel e de ciclo, algo que loxicamente non se pode facer dous días antes da reunión da avaliación. E require sobre todo, de rigorosidade, agora os datos quedarán almacenados para sempre nos arquivos informáticos e dispoñibles a través da rede, non só gardados nun cartafol; isto quere dicir que hai que ser moi prudentes coa información confidencial que se introduce –caso da avaliación inicial-, só aquilo que creamos pode ser relevante no discorrer académico do alumnado; dentro de 10 ou 15 anos, alguén pode estar lendo anécdotas persoais do período de adaptación, que nada aportan. Prudencia coa escrita, responsabilidade coa información e profesionalidade co noso alumnado.

O capítulo 4º do libro dedícase a ampliar as orientacións metodolóxicas xa contempladas no Decreto 330/2009. Insistimos en recoñecer a grande calidade do currículo de infantil da nosa comunidade autónoma, mágoa que aínda hai quen non o leu, quen non se decatou dos cambios, entre eles algunhas editoriais; agora que andan a presentar os seus materiais para o próximo curso, vemos que seguen sen introducir a modificacións e algunhas aínda inclúen os boletíns informativos para as familias. De seguro que haberá quen os empregue.

Requisitos mínimos dos centros que imparten EI

In LexislArte on 12/03/2010 at 11:49

Hoxe publícase no BOE o RD 132/2010, polo que se establecen os requisitos mínimos dos centros que impartan as ensinanzas do segundo ciclo de educación infantil, educación primaria e educación secundaria. Disto xa falamos neste blog noutra entrada, cando foi informado polo Consejo Escolar do Estado, cun record absoluto de emendas. Era unha adaptación normativa moi necesaria posto que a situación dos centros, do alumnado, do profesorado así como as metodoloxías empregadas, dista bastante do establecido en 1991.

En breve, avances no 2º ciclo EI:

-Estipula metros cadrados por alumnado e non metros mínimos dos espazos.

-Contar con acceso independente do resto das instalacións.

-Condicións de seguridade estrutural: salubridade, aforro enerxético, protección laboral.

-Supresión de barreiras arquitectónicas.

-Posibilidade de que os centros impartan o 1º e 2º ciclo de EI.

Observacións:

-Seguimos sen saber nada dos requisitos mínimos dos centros que impartan o 1º ciclo de EI; competencia das comunidades autónomas.

-Biblioteca de primaria 45 metros cadrados, en secundaria 75.

-Nos centros de EI non contempla espazos para o apoio a aneae, PT e AL.

Nota: para os correctores do BOE, sería ben doado facer unha revisión do uso dunha linguaxe non sexista, nos centros hai máis que alumnos, profesores e pais; non serve o indicado na disposición adicional novena, onde di que empregan xenéricos; somos educación e debemos dar exemplo.

Que pasa co 0-3?

In LexislArte on 19/02/2010 at 01:53

A editorial da revista Aula de Infantil, nº 53, leva por título “¿Qué pasa con el 0-3?”. Fai referencia ao documento elaborado por FETE-UGT, coa comparativa do tratamento do ciclo 0-3 anos nas dezasete comunidades autónomas, dezasete realidades distintas, polo tanto, desigualdade de oportunidades para a infancia do territorio estatal.

A LOE, no 2006, puxo en mans das comunidades autónomas o establecemento dos requisitos mínimos que deben cumprir os centros que escolaricen ao alumnado do 1º ciclo de EI. Así mesmo, o Real Decreto de calendario de aplicación da LOE, estipulaba que isto debería ser lexislado antes do 31 de decembro de 2007, pero a día de hoxe, moi poucas comunidades o acadaron. Séguese aplicando normativa anterior á LOE en canto aos espazos, aos requirimentos, ao persoal que atende aos rapaces… , malia o cambio de concepción da atención neste ciclo (asistencial->educativo). Tan só se adecuou o currículo educativo, publicado conxuntamente para toda a etapa no Decreto 330/2009, pero, pódese aplicar este precepto en centros que non foron concibidos para fins educativos?

En Galicia, ao igual que en moitas outras comunidades, a titularidade e formas de atención á primeira infancia, segue fórmulas variadas, de tal xeito que cando unha familia pretende escolarizar ao seu fillo/a non ten a disposición cal é a Rede de Escolas Infantís de Galicia (públicas, privadas e con concerto), existen:

-Centros creados na Rede de Galescolas, e hogano,  Rede de Escolas Infantís “A Galiña Azul”. Segundo os datos publicados, 82 e funcionamento, 12 en construción e 20 recentemente aprobadas . Dependen da consellería de Traballo e Benestar e da Consellería de Educación e O.U, pero son xestionadas, polo Consorcio Galego.

-Centros creados por iniciativa da administración local, as escolas municipais infantís.

-Centros creados por iniciativa de empresas, patronatos, sociedades, asociacións, etc.

-Centros creados por iniciativa privada. As familias, de non ter praza na rede pública, poden solicitar axudas para escolarizar aos seus fillos nestes centros, o coñecido como Cheque Infantil.

-Os PAI, puntos de atención á infancia, servizos de prestación asistencial nos concellos pero con fins educativos.

Sendo de obrigado cumprimento o carácter educativo deste ciclo (currículo, documentos programáticos dos centros…), enténdese que a administración educativa instará a que isto sexa así; agora ben, está por definir que órgano, estamento ou corpo velará polo seu cumprimento nos centros, tanto na rede pública como na privada.

Outro aspecto que preocupa ás familias é a atención ao alumnado con necesidades educativas especiais. A non ser na orde na que se regula a admisión nas, daquela, galescolas, non hai unha soa mención a esta cuestión. Nela, tan só se indica que haberá un alumno/a con n.e.e. por aula e que contará por dous; o que non aclara son as medidas a adoptar no caso de que haxa máis nenos ca aulas. Hai tamén, un gran desconcerto canto á emisión do ditame de escolarización, ás intervencións dos EOE, equipos de orientación específica, canto á posibilidade de flexibilización de idade de permanencia no primeiro ciclo. Enténdese que é algo novo, pero piden a atención adecuada para os seus fillos e fillas.

Lemos unha inxente cantidade de documentos elaborados e/ou avalados por organismos nacionais e internacionais nos que se aborda a importancia decisiva e determinante da escolarización na primeira infancia para o posterior desenvolvemento escolar exitoso, malia todo, constátase que a educación infantil segue a ser a “irmá pobre” dos sistemas educativos, e o ciclo 0-3 …

Reintegros individuais

In LexislArte on 11/02/2010 at 22:32

Hoxe publicouse no DOG a orde pola que se establece o procedemento para o reintegro individual de gastos derivados da asistencia a actividades de formación non organizadas pola consellería.  Aboarán ata un máximo de 300 € se a actividade se desenvolve na comunidade autónoma; ata 510 € no territorio estatal e 1.021 € no estranxeiro. A solicitude ten que facerse cando menos, vinte días antes do inicio da actividade.

Borrador do Real Decreto de requisitos mínimos dos centros de educación infantil e primaria

In LexislArte on 28/01/2010 at 16:19

Nas pasadas datas, debateuse na Permanente do Consello Escolar do Estado e foi un récord absoluto de emendas, máis de 178, foron as que presentaron as organización sindicais. Este Real Decreto terá por obxecto establecer os requisitos mínimos que deben cumprir os centros docentes que impartan as ensinanzas de 2º ciclo de EI, de EP, da ESO e Bacharelato, referidos á titulación académica do profesorado, ás ratios, ás instalacións docentes e deportivas e ao número de postos escolares. Establecerá, así mesmo, a titulación académica do profesorado de 1º ciclo de EI. No que se refire a infantil, considérase un déficit que non contemple os requisitos dos centros de 1º ciclo e reduce o número de persoas con titulación de mestre que debe haber no centro. Quedan bastantes aspectos sen abordar, porque os deixa para seren regulados polas comunidades autónomas.