A nosa achega á educación infantil

Posts Tagged ‘escolas’

A Escola Bosque Amadahi e o Pazo do Sol e a Lúa, un binomio máxico

In EmocionArte,EncienciArte on 10/12/2016 at 12:31

15304286_926171527518492_2421923518069668334_o

Hoxe queremos relatar unha desas nosas experiencias de vida con ida e volta malia que nesta ocasión non participou directamente o noso alumnado xa que logo, nós non fomos máis ca mediadoras ou propiciadoras dunha descuberta e dun encontro especial entre a tribo da Escola no Bosque Amadahi en Dexo, a maxia do Pazo do Faramello e moitas outras persoas que dun xeito ou doutro queremos facer a nosa achega para a re-naturalización da educación.

Coma en moitos contos comeza con dous protagonistas que de primeiras non se coñecían.

No mes de novembro a Facultade de CC.EE da Coruña convidounos  a InnovArte a dar unha charla ao alumnado que está a realizar o Practicum, xunto con outras experiencias entre elas a da Escola no Bosque Amadahi en Dexo. Nós sabíamos da existencia desta escola que toma a filosofía de tantas outras xa moi estendidas en países coma Alemaña, Dinamarca ou Canadá pero nunca tiveramos ocasión de coñecer a súa idiosincrasia. Escoitando a Paz Gonçalvez, a súa directora, espertouse en nós o desexo de coñecela in situ, así llelo manifestamos e convidounos a ir cando gustaramos, de modo que xa pechamos unha visita para uns días máis adiante.

Por outra banda, as persoas que seguen o noso blog saben que no mes de setembro demos inicio ao outono cunha visita do noso alumnado ao Pazo do Faramello e que, dende aquela, comezamos unha historia de engadidos na que en cada volta volvemos a encontrarnos mantendo vivo un vínculo que se estableceu entre os nosos nenos e o, para eles, Pazo do Sol e da Lúa. Desde o primeiro momento, Gonzalo, o seu dono, manifestounos o seu interese por darlle unha vertente educativa ao lugar de O Faramello, tirándolle especial proveito pedagóxico-lúdico ao bosque e ao Xardín do Recordo sen mediar máis interese có da divulgación ambiental e o fomento do compromiso social e educativo, de modo que, dende aquela, InnovArte faille algunhas suxestións nesa liña.

Así foi como xuntando estes dous elementos, pensamos que sería bo que se coñeceran en primeiro lugar en Dexo-Oleiros acompañándonos na visita a Amadahi. Naquela ocasión, a máis do responsable do Pazo viñan con nós dúas técnicos municipais de educación, Anayansi e Aída, persoas tamén moi comprometidas con buscar alternativas máis reais ás actividades extraescolares dirixidas aos cativos.

Esta primeira toma de contacto tivo lugar o pasado 21 de novembro, día no que caían chuzos de punta alá pola Costa Ártabra, o que non nos disuadiu de pisar o monte, as fragas, as rochas e os cantís polos que corren e deprenden os nenos e nenas da Escola Bosque Amadahi. Da man das responsables educativas de Amadahi coñecemos a vida cotiá nesta escola non convencional na que se priman as relacións escola-familia e na que os nenos son artífices das súas aprendizaxes sendo parte activa no seu propio proceso educativo xa que logo, as súas percepcións, os seus intereses, as súas singularidades e os seus gustos son os fíos cos que se vai andamiando o seu coñecemento, sempre coa axuda respectuosa das mestras, das monitoras e mesmo da veciñanza. Dicir que quedamos impresionados é pouco, Amadahi fíxonos volver a mirada ao básico, ao sinxelo, ao carente de adobíos irrelevantes. Alí cada lugar ten nome e ten sentido: a horta, a entrada, o portelo das palabras, o misterioso túnel vexetal de loureiros, os lugares de xuntanza, as árbores, mesmo a un bambán que demos en chamar o “máis fermoso do mundo” porque na súa cadencia trasládate desde o bosque ao mar. Aínda escoitando unha charla de Paz ou visitando o web un non se pode dar unha idea aproximada da sensibilidade e sentido educativo que alí se respira.

Engaiolados como estábamos, trala visita, conversamos sobre a educación e as achegas que cadaquén pode facer, así o dono do Pazo convidounas a coñecer o seu lugar, a correr pola súa, tamén “aula con ceo, auga e árbores” e a plantar unha árbore no Xardín do Recordo o que de inmediato foi acollido con alegría e xa artillaron unha visita coa tribo Amadahi para o día 8 de decembro. Tras unha primeira toma de contacto que fixo Paz Gonçalves ao Faramello a finais de novembro, xunto coa súa compañeira María perfilaron como discorrería este día tan especial para os pequenos e as súas familias. Malia que querían que fose un encontro íntimo por tratarse da primeira saída do curso, pensamos que persoas poderían acompañarnos nesa aventura na que non poderían faltar Gloria Mosquera e Tomi do grupo musical Mamá Cabra -que van todas as fins de semana a facer con eles cantos na Marola (illote emblemático da costa de Dexo)-, e uns amigos comúns da Facultade de CCEE de Lugo -os profesores Lina Iglesias Forneiro e Uxío Otero Urtaza (director do Máster de Dirección de Actividades Educativas na Natureza)-, así como Anayansi e Aída, Esther e Asun -piares fundamentais no Xardín do Recordo- e nós de convidadas, asistimos a ese encontro tan máxico.

15284987_10210273242900967_8066134805726412891_n

Sentimos non poder ilustrar con fotografías o discorrer da xornada, a razón é que non dispoñemos das autorizacións de uso de imaxe, motivo polo que vos convidamos a visitar o Facebook de Amadahi e alí poderedes ver algúns momentos tales como o da chegada ao Xardín do Recordo;  o paseo ata a fermosa pontella romana de Francos; a plantación de dous exemplares de cornus florida, que completaron deixando como recordo pedras-palabra e un bastón-corazón;  a entrada ao Pazo ao carón da Rocha nai e do trono celta onde nos fixeron sentar por quendas a Gonzalo, a InnovArte e a Gloria e Tomi para facernos entrega dun agasallo moi especial, un toro dunha árbore pintada polos nenos nas que plasmaron mensaxes como “Quen comparte o seu bosque comparte o seu corazón” na dedicada ao anfitrión, ou “Maxia de nen@s” na dedicada a nós.

img_1260

Unha vez dentro xa era hora de xantar, momento tamén especial no que as familias sacaron das súas mochilas elaboracións caseiras para compartir entre todos mentres partillábamos sobre a vida e a infancia, ao tempo que íamos petiscando nun gorentoso pan con forma de árbore amasado por todos os nenos.

15417077_1191023990978069_575435427_n

Xa na sobremesa unha sorpresa máis, Gloria e Tomi sacaron os seus instrumentos musicais puxéronse a cantar as cancións preferidas da tribo Amadahi.

15424586_1191023887644746_999322245_n

A xornada rematou cun paseo pola lendaria senda da Traslatio Xacobea co cantareiro río Tinto a un lado e polo outro coas recentes reforestacións que se fixeron no bosque de O Faramello para así eliminar especies invasoras devolvéndolle o lugar de seu ás árbores autóctonas. Finalmente despedida e agradecementos que se prolongaron ate o lusco e fusco.

15423562_1191024087644726_1531878059_n

Quizais por iso demos en denominar esta experiencia coma un binomio máxico. Énos imposible relatar a atmosfera especial que se creou nese lugar neste día no que ata a climatoloxía colaborou; é moi difícil describir o que senten unhas mestras cando ven que outra educación é posible; non é doado contar como se constata que a natureza debe ser unha aliada e protagonista educativa, polo que tomaremos unhas palabras de Paz Gonçalvez:

“Síntome emocionada polo que provoca Amadahi….curiosidade, sorrisos …e sobre todo ganas, ganas de vincularse a Natureza, de aprender a través de ela, de amala con mimos , pequenos e grandes, achegándonos a ela a través de cancións, da escoita…As primeiras familias e María fan que todo isto sexa máis doado.”

Esperamos asistir a outros moitos encontros entre nós ou entre outros grupos que teñan a sensibilidade suficiente para entender que a natureza non é un tema a tratar unha quincena ou un trimestre na escola ou para celebrala no día 5 de xuño, moi pola contra é o noso medio máis natural emporiso hai que propiciar todo tipo de encontros entre os nenos e ela salientando todas as compoñentes que interveñen neste proceso: afectivas, emocionais, cognitivas, sensoriais e moitas outras que non se poden anticipar pero que sempre nos agardan agochadas para sorprendernos.

15356011_1191023914311410_78108997_n

Grazas á Escola Bosque Amadahi e ao Pazo do Faramello por deixarnos estar.

15416148_1191024097644725_975959722_n

O Proxecto Educativo das escolas infantís

In ActualizArte on 07/09/2011 at 16:01

Spiral Spirale spirali

Escríbennos unhas compañeiras para comentarnos que queren elaborar de novo o proxecto educativo. Esta é unha situación na que se encontran moitas escolas infantís. No seu momento víronse apurados por facelo, tomáronse como exemplo os de outros contextos, adaptáronse e sufriron maquillaxes varias, pero a día de hoxe parece que non se corresponden co discurso propio desa escola, non reflicten o sentir do centro canto á función que cumpre, nin hai concordancia entre este documento de cabeceira e outros programáticos.

Non nos vamos a estender aquí explicando en que consiste –ver artigo 121 da LOE-, no como debe ser elaborado ou no que debe conter, tan só vamos a recoller recomendacións de lectura actuais que esperamos sexan de axuda. O momento máis prolífico canto a publicacións relacionadas cos proxectos de centro foi fai máis de quince anos e logo non houbo grandes novidades malia os cambios lexislativos, curriculares, sociais e de concepción das institucións escolares que tiveron lugar.

El proyecto educativo de centro”, de  Serafín Antúnez en Graó, un bestseller, aínda que foi publicado en 1987, hai unha 12ª reedición do 2007 revisada e actualizada.

El proyecto educativo de la institución escolar”, de Graó que vai pola 5ª reimpresión, coordinado por J. Álvarez, no que participan J.M. Escudero, J. Gairín e Serafín Antúnez entre outros. En distintos bloques vai abordando a función e sentido do proxecto, a súa composición e relatos do proceso de elaboración en distintos centros. Desde aquí pódese acceder a algún dos seus capítulos.

Un proyecto educativo por hacer: un proyecto educativo diseñado”, é unha das publicacións máis recentes, froito do traballo dos membros da Asociación Pedagógica Francesco Tonucci.

Algunhas administracións educativas autonómicas co cambio de consideración educativa das escolas 0-3 derivadas da LOE, publicaron guías para axudar na elaboración dos seus proxectos de centro e propostas educativas. No momento de creación das escolas infantís 0-3, no web podíase descargar un modelo de proxecto educativo e de proposta educativa, a día de hoxe non o atopamos. Salvando as diferenzas canto a persoal, organización ou espazos, poden ser orientativas.

El proyecto educativo y la propuesta pedagógica en centros de primer ciclo de educación infantil”, de Navarra, que analiza todos os apartados que deben figurar neste documento.

Orientaciones para la elaboración de la propuesta pedagógica en educación infantil”, do goberno de Canarias no 2010; un folleto que contempla a elaboración do proxecto tanto para o primeiro como para o segundo ciclo.

Se en algo insisten todas estas publicacións é que o proxecto educativo ten que ser un documento vivo, áxil, útil e que debe ser alixeirado de literatura pedagóxica superflua. É un documento de referencia para ser consultado continuamente, non para entregar unha copia na inspección e gardar outra nun caixón que nunca se abre.

Análise da calidade da educación infantil

In ActualizArte on 03/03/2011 at 20:00

O Instituto Nacional para la Evaluación de la Educación de México vén de presentar o informe “La educación preescolar en México. Condiciones para la enseñanza y el aprendizaje”, unha radiografía educativa que xa nos gustaría ter en España; recordemos que a última mención do Instituto de Evaluación do Ministerio de Educación á educación infantil é o Estudio Piloto do 2007, do que nunca máis se soubo.

Vamos entrar polo miúdo no estudo mexicano porque nos sorprendeu  pola súa rigorosidade e polos indicadores de calidade da educación infantil analizados –os lóxicos, pero nos que ningunha administración educativa entra; sempre prefiren aspectos cuantitativos maquillados ca os cualitativos. Poida que haxa un abismo entre México e España –por pór un exemplo, atenden á existencia de auga potable en todos os centros infantís; pero salvando as diferenzas, é unha análise da que temos moito que aprender.

O obxectivo principal do estudo foi identificar as condicións nas que se prestan os servizos á infancia en México e as diferenzas que existen de acordo coa modalidade educativa e o nivel socioeconómico da poboación. Organizase en trece apartados, cada un deles parte da comprobación de dúas hipóteses, danse os datos obxectivos e tíranse conclusións. Estes son:

1ºRecursos económicos para a financiación das escolas públicas, contribucións e achegas das familias.

2ºInfraestrutura educativa para o benestar e desenvolvemento das competencias dos nenos/as. Refírese aos espazos e servizos que permiten a realización das tarefas educativas: o ambiente físico, a existencia de sala de usos múltiples, áreas verdes, praza pública, patio ou canchas deportivas, chapoteadeiro, areeiro e área de xogo. Infraestruturas sanitarias, condicións para a seguridade, peche perimetral, control de accesos. Suficiencia de espazo por neno/aula -toman como referencia as da National Association for the Education of Young Children, 3,25m2 /alumno, xa que NAEYC a considera que por debaixo diso a carencia de espazo ten efectos nocivos. Ambiente físico da aula: infraestrutura, mobiliario, contorno, temperatura, ventilación, iluminación, comodidade e flexibilidade do mobiliario, ou condicións auditivas.

3º Aulas equipadas con materiais variados e accesibles. A dispoñibilidade, variedade e suficiencia de material educativo evidencia oportunidades na aprendizaxe. Analizan por exemplo a existencia dos que permitan o achegamento á cultura escrita, tanto literarios coma informativos; de materiais para a dramatización, música, actividades físicas, para a construción e nocións matemáticas, para a observación e experimentación. Comproban, así mesmo as fontes de finanzamento dos materiais educativos nas aulas.

4º Composición de grupo adecuada para a atención das necesidades individuais e colectivas dos nenos/as. Grupos reducidos, a NAEYC, sinala que en idades de 4-5 anos non debería haber máis de 10 criaturas por cada docente. E grupos multigrado, as vantaxes educativas da mistura de nenos de distintas idades.

5º Espazos e persoal docente capacitado para atender a nenos/as con n.e.e., adecuación da infraestrutura para a accesibilidade dos nenos con discapacidades motóricas. Crenzas docentes con respecto á atención de nenos con n.e.e., e a súa formación.

6º Condicións contractuais para o traballo docente: tipo de contratación, salario e cercanía ao lugar de traballo.

7º Capacitación e experiencia docente. En infantil destácase que a capacidade dos docentes para identificar e dar resposta ás necesidades do alumnado é unha compoñente crítica da calidade educativa; polo que analizan tanto os estudos dos docentes como os anos de experiencia laboral.

8º Docentes con crenzas consoantes coas orientacións curriculares. As crenzas dos docentes permiten entender a natureza das súas accións, estando fortemente relacionadas coas características das súas prácticas de ensino/aprendizaxe, e inflúen nas súas percepcións e xuízos, ademais de afectar ao seu comportamento dentro da aula. Refírense ás crenzas sobre: a orientación para a planificación do traballo docente, orientacións para o ensino e orientación para a avaliación.

9º Oportunidades para a aprendizaxe e desenvolvemento profesional dos docentes: participación en cursos de actualización, discusión e análise da práctica docente en colectivos escolares, estudo de materiais educativos, asistencia a centros de profesorado.

10º Dirección de centros escolares con capacidade e experiencia. A labor que realizan os directores é crucial para a consecución de resultados educativos, a construción de comunidades de aprendizaxe e para a provisión de servizos de calidade.

11º Duración e distribución da xornada escolar adecuada ás necesidades dos nenos, das súas familias e a sociedade. Analizan o tempo que se dedica diariamente ás actividades rutineiras.

12º Interaccións estables e seguras entre docentes  e nenos/as. Estabilidade docente, manexo de situacións conflitivas.

13º Oportunidades para que os nenos traballen de maneira individual e en pequenos grupos.

Nun apartado final, anterior aos anexos con datos, recollen unha serie de conclusións para a determinación de políticas educativas. Sorprende unha chamada de atención que se fai á inconsistencia palpable entre normativa, construcións, currículo, infraestruturas e dotación dos centros.

Desde logo é un informe valente. Unha mirada necesaria para a mellora.