A nosa achega á educación infantil

Archive for the ‘CativArte’ Category

Camiños IV: a cartografía téxtil

In CativArte on 14/06/2018 at 21:03

Chegado este punto pola nosa parte xa tiñamos tinguido as telas que serían a base da cartografía téxtil, fixemos a representación das casas do alumnado e demais lugares significativos da nosa localidade, aportamos un retrinco de tela de algo que tivera un vínculo emocional con cada neno e nena, personalizamos uns cordóns de algodón que serían os camiños diarios da casa á escola, agora só quedaba agardar a que a nosa artista téxtil, Charo Belda compuxera un mapa tapiz con todo iso.

E velaquí o resultado

img_4948.jpg

Hoxe chegou un paquete sorpresa; polos datos de identificación xa soubemos que era de Belda Products, así que imaxinamos de que se trataba.

IMG_4919

O abrilo quedamos admirados. Unha auténtica obra de arte e de artesanía na que non faltan as rúas, as casas, os camiños, a EEI e o CEP para o que pronto irán, o Camiño Portugués, os parques e montes nos que xogan, mesmo se pode ver a catedral de Santiago, tal e como facían os peregrinos cando chegaban ao Milladoiro (disque o topónimo deriva de “humilladero” lugar onde se axeonllaban cando tras un longo traxecto por fin vían o lugar ao que se dirixían os seus pasos, Compostela). Non podía faltar a rosa dos ventos, nin a lenda do mapa cos nomes de todos os nenos e co código de cor do seu camiño.

A modo dos antigos mapas está rematado cun cordón branco e negro.

EAQI0807

Na parte traseira as telas tinguidas coas flores e herbas da localidade.

Non sabemos que dicir!. Estamos agradecidos, marabillados, entusiasmados, representados e felices desta culminación do traballo que máis nos ocupou ao longo deste curso.

Non podíamos imaxinar mellor recordo de peche de ciclo ca este mapa “Camiños”, agora xusto cando os seus pés van tomar outras sendas. Foron tres anos camiñando cara a escola infantil que podían non deixar pegada no chan que pisan, pero si nos seus e nos nosos corazóns.

Mil grazas Charo Belda por este agasallo. Sempre en débeda contigo. Xa formas parte tamén da nosa historia de vida na escola infantil.

Desde aquí podedes acceder ao seu relato do proceso e das súas referencias.

Camiños no Milladoiro. Proceso. Inspiración

Camiños no Milladoiro. Participación das nenas e nenos.

Camiños III: mapa arañeira

In CativArte on 05/06/2018 at 17:22

IMG_4488

A nosa artista téxtil, Charo Belda, encomendounos que fixeramos os debuxos das casas de cada neno e nena, así como dos lugares significativos para o grupo. Houbo que resolver situacións coma que facer no caso de dous nenos que viven na mesma casa; acordamos que cada quen ten dereito a facer a súa propia representación do seu fogar de modo que se repiten e non hai ningún problema. No noso mapa as árbores coas bubelas, a escola 0-3, a Guardia Civil, a farmacia, Correos, a biblioteca, o Monte dos Pinos, o cercano pazo do Faramello ou o circo teñen cabida. Non faltan tampouco unha rosa dos ventos marcando o Norte, nin o Camiño Portugués e mesmo os peregrinos que pasan todos os días por diante da escola. É tan naïf coma real, tan simbólico coma imaxinado e sentido. É o noso mapa do Milladoiro.

 

Daquela comezamos a pensar que nome lle poderíamos dar. Charo para identificalo puxéralle Mapa-Metro Milladoiro porque lle lembraba as liñas de metro dalgunhas cidades. Nós pensamos primeiro en chamalo o Mapa dos (tras)pasos, porque metaforicamente quedaban reflectidos todos os traspasos: da casa á escola, da escola a outros espazos lúdicos ou educativos, da escola 0-3 á 3-6 e desta ao CEP. Charo Belda resolveu maxistralmente chamándolle Camiños. En efecto, son camiños, en todos os sentidos que se queiran entender.

 

En calquera caso, tras escanear todas as imaxes para poder imprimilas en tea pensamos en que podíamos facer con todo o traballo realizado. Acordamos que nós deixaríamos tamén un mapa sobre papel para o centro. Isto supuxo todo un traballo de localización, debate sobre se un edificio estaba ben situado ou había que cambialo en función doutras referencias, etc. Unha vez todo colocado no seu lugar e adobiado con follas para simular as zonas verdes, bosques ou xardíns empezamos a facer os percorridos de cadaquén. Pensamos en marcalos cun trazador pero gustounos máis a idea de representalos con fíos de cores.

 

 

Así, cada nena ou neno ía contando o seu día a día e os pasos que dá pola localidade. Resulta revelador…

A escola é o punto no que todos conflúen desde que saen das súas casas, logo quedan patentes gustos, afeccións familiares e necesidades: biblioteca, parque, centro comercial, farmacia, catedral ou igrexa… os camiños de cadaquén.

Rematado, dixeron os pequenos que había que darlle un nome. Votaron e acordaron que Mapa arañeira era o que mellor lle acaía.

Seguiremos contando destes camiños.

Camiños II: a contorna, a base

In CativArte on 05/06/2018 at 15:41

A base do noso mapa, acordou Charo Belda que sería de tea de algodón tinguida cos pigmentos naturais das plantas da contorna para, deste xeito, recoller tamén as cores e olores da localidade. Así, tras anunciar a súa visita, iniciamos os preparativos pedíndolle aos pequenos que recolleran flores e herbas aromáticas coas súas familias. Asemade solicitámoslle un retrinco de tea de algo que tivese un vínculo afectivo cos nenos e nenas: dun vestidiño, das cortinas das súas habitacións, dun babeiro de cando eran pequenos… Xa contaremos máis adiante o que se fixo con eses retallos.

O día acordado xuntamos todas as plantas no chan e aquilo era unha fartura: toda a gama de verdes e as cores da primavera. Ata nos deu para facer un catálogo con elas.

Nada máis chegar á aula, Charo proxectou na pantalla o que levaba traballado nese mapa aínda sen nome e explicoulles como logo o trasladaría ao tapiz. Deseguido púxose mans á obra. Ían tinguir as telas segundo a técnica xaponesa Hapa Zome que consiste en bater cun martelo sobre as plantas cubertas coa tea. Charo ía deixando elixir pero tamén aconsellando sobre as que podían soltar máis zume ou deixar máis cor.

Logo houbo que deixar secar e fixar a cor das teas con calor.

Xa veremos cal é o seguinte paso.

Camiños I: a idea

In CativArte on 05/06/2018 at 15:25

Cada vez que pechamos unha promoción queremos facer algo que sexa un recordo dos tres anos que vivimos xuntos co alumnado. Un resumo, un recordo, para eles, para as súas familias e sobre todo para nós. Egoistamente dicimos sobre todo para nós, porque tras baleirarnos totalmente ao longo de tres cursos, despois de dalo todo, cando máis fachendosas nos sentimos do logrado, nese momento, despídense e temos que volver a empezar. Segundo se vai achegando a data de remate, invádenos unha tristura alegre, estamos felices por ver as medras das nenas e nenos, sabemos que agás nas físicas, nas outras temos moita parte, pero animicamente é demoledor pensar en volver a comezar con outro grupo. Afortunadamente o verán actúa coma un bálsamo e en setembro comezaremos con ilusión, aínda que por momentos teñamos tamén o síndrome do niño baleiro.

Para daquela comezaremos a escribir outra nova historia, pero agora aínda temos que rematar ben o labor que temos entre mans.

Así andábamos a darlle voltas á cabeza. A metáfora visual “As chaves están en infantil” da promoción anterior antollábasenos insuperable e tamén irrepetible, porque nesta non tería sentido, as chaves non foron parte do noso xogo cotiá. Coma sempre, a sorte petou na nosa porta.

Aló polo mes de xaneiro, púxose en contacto con nós unha colega á que levabamos tempo sen ver aínda que sabíamos dalgúns das súas derivas profesionais, vitais e artísticas. Estamos a falar de Charo Belda, mestra adiantada aos tempos, asesora inesquecible do CFR da Coruña, agora artista téxtil da que podedes saber máis na súa web. Ela, seguidora de Innovarte, sabía das nosas experiencias de traballo cos mapas e puxo xenerosamente o seu coñecemento, creatividade e talento ao servizo dos nosos pequenos. Tras varias conversas e moitas risas, acordamos facer unha das súas cartografías téxtiles como peche de ciclo co grupo.

O entusiasmo e profesionalidade de Charo son dignas de salientar. Estableceu un plan de acción. Comezou a enviarnos proxectos, modelos, outros mapas -propios ou alleos que descoñecíamos-, materiais ou necesidades. Trazou un cronograma no que detallaba á perfección as nosas responsabilidades e prazos así coma as súas. Concretou cal sería a obra resultante e que levarían dela os pequenos como recordo.

Acordamos facer un mapa do Milladoiro cos camiños que percorreron ao longo destes tres anos para vir a diario á escola, sabendo que moi pronto os seus pasos se encamiñarán noutro sentido cara o centro de primaria. No mapa estarían representadas as súas vivendas, as rúas, os lugares significativos para eles, e como non, a EEI Milladoiro e o CEP de Ventín, centro receptor. Faríase sobre un tecido tinguidos por eles mesmos con herbas comúns na localidade.

Expuxémoslle ao alumnado o que queríamos facer e de inmediato se vincularon co proxecto, xa que logo os mapas formaban parte das nosas dinámicas así que facer un ex profeso para eles sería a culminación de todo o aprendido.

En vindeiras entradas do blog, iremos relatando polo miúdo todo o proceso. Agora tan só se trataba de apuntar a idea e todas as derivas que xurdiron.

 

Da mancha á figura

In CativArte,Uncategorized on 01/06/2018 at 13:30

IMG_4509

Sempre falamos das nosas experiencias elásticas que sabemos como xorden pero nunca sabemos ata onde poden chegar nin cando rematan. Esas son as que nos dan grandes sorpresas. Pois esta é unha delas.

Aló polo mes de febreiro descubrimos o libro “Tinta de luz” dos irmáns Pepe e Berta Caccamo, que deu pé a pedirlle ao escritor que nos visitara na escola, tal e como recollemos na entrada “Con ppkkmo”. Tamén falamos xa das mesturas de cores que fixemos tentando emular as singulares ilustracións de Berta Caccamo.

“cores frías e quentes,
mornas, tépedas, ardentes,
duribrandas, brandiduras.
branquiloiro, roxipardo,
grismarelo, negriazul,
rosvermello e verdourado.
Cores altas, branquilongas,
verdifracas, griscontentas,
negribaixas, roxivellas,
rosanchas e pardolentas.”

De como lle fomos poñendo nomes e logo a “matrícula” grazas ás explicacións da nai dun neno, especialista en artes gráficas que trouxo a carta Pantone e nos axudou a buscar o código de identificación de cada unha das nosas creacións.

E alí quedaran pendurados os lenzos á espera de que os mandáramos para as casas.

IMG_2326

Cada vez que pasabamos por diante deles eran bonitas cores, un fermoso conxunto, parecía que nos pedían algo máis.

Ata que decidimos darlle unha segunda volta. Facer un proceso ao revés: primeiro a cor e logo o debuxo en troques do que se fai habitualmente.

Cadaquén recolleu o seu lenzo e dedicámonos a miralo en fite buscando o que podía agocharse na mancha. Escaseza de recursos para non alterala nada máis ca o necesario: deixar que os rotuladores fixeran agromar o que permanecía oculto.

Velaquí o resultado: bolboretas, ondas na auga, soles, peixes, rostros, lúas, os aneis dun toro dunha árbore, diamantes, planetas, gatos, eirugas ou laranxas.

O branco pinta

In CativArte,ContArte on 05/02/2018 at 07:46

img_9613.jpg

Os encontros con autores sempre son ocasión excepcional para que os pequenos poidan poñerlle cara a quen escribe os libros que nos fascinan nun determinado momento. Ver que detrás de cada conto hai sempre unha historia fai que lle collan máis cariño.

Desde que tivemos nas mans “O branco non pinta !”, xa quedaramos con Antía Otero nun encontro na nosa aula; así dende a volta de vacacións de Nadal andabamos a darlle voltas a como faríamos a recepción da autora dese libro que tanto nos puxera a cabeza a bulir. Nós que neste curso estamos a pintar cadros sen pintura e a escribir sen lapis, queríamos amosarlle que o branco, a máis de complementar, contrastar ou mesturar con outras cores, tamén pode ser a cor protagonista dunha obra de arte e aínda así ter posibilidade expresiva de seu. Non é unha descuberta nosa, a máis de Malévich, son moitos os artistas que pintaron cadros empregando só a cor branca e con todo lograron transmitir unha idea que subxuga a quen os admira. Nesta reseña que leva por título “Antología del lienzo vacío” soubemos de artistas que pintaron en branco: Alphonse Allais, Robert Rauschenberg, Li Yuan-Chia, Agnès Martin ou Robert Ryman entre outros dos ligados ao expresionismo abstracto.

Pero a nós non nos interesaba tanto explorar as posibilidades artísticas do branco coma coñecer á nai da nena que se decepciona porque “o branco non pinta”; a quen lle amosa a Mara como o branco é a cor máis fermosa. Hai que dicir que o vídeo co que se presenta o libro, recolle fielmente o desconcerto dos pequenos cando descobren que o branco sobre papel branco case non se aprecia. O noso alumnado identificouse totalmente con Mara e quixeron coñecer a súa nai para con ela poñer os anteollos para detectar a presenza do branco no mundo.

Ben sabido é que coidamos moito a recepción das persoas que teñen a xentileza de vir a compartir un anaco do seu tempo e do seu saber con nós e que queremos que sexa un ritual pero personalizado e diferente para cada un dos convidados así, puxémonos a preparar a acollida de Antía Otero pensando como podíamos mostrarlle o noso agradecemento. Unha exposición de obras en branco, o catálogo da mesma para levarlle a Mara e un biscoito branco, comida de anxos, para celebrar o encontro foi a nosa elección.

Nos días previos quixeron coñecer a Antía, se era alta, loura, morena, nova o vella… e cando viron fotografías dixeron que parecía unha bailarina ou fada con sorriso doce e permanente. Así, cando por fin a viron en persoa xa a trataron como unha amiga á que levaron polo colexio amosándolle aquilo do que se senten máis orgullosos, convidárona á petiscar con nós e logo escoitaron a historia contada coa súa voz o que fai que sexa aínda máis fermosa. A explicación do proceso de creación das súas obras con pintura chorreada directamente do bote ao lenzo, os títulos elixidos para eles, a montaxe do catálogo e a rápida decisión de poñer os autocolantes cos que nos agasallou sobre os mesmos cadros, fixeron que voara o tempo ata o momento da despedida.

Coma sempre, non podemos máis ca agradecer que haxa persoas que queiran partillar cos nenos e nenas de igual a igual, escoitando as súas ideas e deprendendo os uns dos outros.

Mil grazas a Antía Otero, a María Brenn, a Mara, a Apiario, e a Dores Tembrás por deixar en nós unha rica experiencia de vida, desas que nos gustan, desas que lembraremos por moito tempo.

Ver todo o proceso.

Celebrando os aniversarios coa arte: pintar un cadro sen pintura

In CativArte on 25/09/2017 at 23:25

IMG_5930

Os dous cursos anteriores introducimos unha variación canto ao modo de celebrar os aniversarios na escola tratando de fuxir do consumismo. Nun caso pintaban un lenzo empregando as súas dúas cores preferidas e o ano pasado escolmábamos unha nova do xornal do día no que cumprían os cinco anos e sabíamos tamén doutra nova que facía referencia a algo que acontecera no día que naceran. Ademais, coa colaboración das familias preparaban unha montaxe na que quedaban patentes os seus gustos, afeccións e preferencias como un modo de singularizarse no grupo.

Agora andabamos a darlle voltas para continuar na mesma liña na que sentíndose especiais e protagonistas elaboraran unha obra que lles fixese recordar ese día. Da unión do xogo dos lapis primos e dunha visita que nós fixemos á exposición “Flor-Novoneyra” de Antón Lamazares no museo da Cidade da Cultura.

flornovoneyra_web_cabe

Flor Novoneyra está formada por más de cien piezas inéditas realizadas por Lamazares en los dos últimos años entre Berlín y Madrid, en las que el autor fusiona su pintura con una selección de versos de Uxío Novoneyra traducidos al Alfabeto Delfín, un código inspirado en el abecedario occidental creado por Lamazares en homenaje a su padre y utilizado en todas las facetas de su vida y obra desde el año 2012.

Na nosa versión, cada neno/a “pintará” un cadro sen usar a pintura. Para ilo empregaremos uns soportes de cartón sobre o que perforaremos debuxos, textos, mensaxes, nomes, números e todo aquilo que eles queiran.

Completarase coa colaboración das familias, axudándolles a escribir o seu nome sobre soportes non convencionais con materiais non convencionais.

Este foi o primeiro intento que xa puxo a cachola de moitos a bulir. Iremos dando conta dos resultados.

Di Antón Lamazares que el considérase un poeta que pretende facer poesía pintando, sementando nun soporte humilde coma a terra, o cartón. Nós tamén o intentaremos.

Educación e compromiso cívico no Xardín do Recordo

In CativArte,EmocionArte,FamiliarizArte on 17/06/2017 at 10:02

As persoas que nos seguen saben da nosa teima por conectar a realidade educativa e a realidade social con experiencias que favorezan a educación nos dereitos humanos e a aplicación deses coñecementos na vida, seguindo, entre outros, os mandados da UNESCO para a educación no Desenvolvemento Sostible que instan á configuración de novas metodoloxías nas que os coñecementos académicos, as competencias cognitivas e as claves para o exercicio dunha cidadanía activa estean intimamente imbricadas. Así, sempre tentamos proporcionarlle ao noso alumnado vivencias nas que participe a comunidade e que ao fin revertan sobre ela axudando a mellorala. Cómpre lembrar que fixemos noso o lema de Eduardo Galeano: cousas pequenas de xente pequena en lugares pequenos que poden cambiar o mundo.

Dende o comezo deste curso iniciamos unha relación de colaboración co proxecto do Xardín do Recordo no Pazo do Faramello, un xardín público memorial á traxedia de Angrois no 2013. Estreáramos alí o outono contribuíndo coa plantación dun exemplar de cercis canadensis (árbore elixida pola Escola de Paisaxismo Juana de Vega para simbolizar cada unha das 81 vítimas do accidente de Angrois); asistimos á caída das follas das árbores do amor, emocionámonos coa súa floración na primavera e coa volta da súa follaxe con forma de corazón; celebramos cada nova incorporación de árbores grazas ás visitas doutros centros educativos e fómolo vendo medrar pouco a pouco. Con tal motivo, agora, quixemos darlle o peche a este curso no mesmo lugar pero con toda a nosa comunidade á que foramos facendo partícipe de todas as nosas achegas.

Abonda dicir que non somos partidarias das celebracións de peche de curso que tanto se estilan coma festivais e macrofestas nas que o consumismo, a falta de calma e de reflexión son o denominador común. Emporiso, a nosa alternativa tiña que ser máis serena, sen esas divisións entre escola e comunidade na liña de actores ou espectadores e, ao tempo, xeradora de compromiso cidadán. Unha merenda coas familias nunha pracenteira tarde no lugar do que tanto nos oíron falar, facéndoos parte tamén do proxecto do Xardín do Recordo foi a nosa opción.

O pasado 15 de xuño citámonos todos os grupos de 5º de EI no xardín coa consigna de que cadaquén tiña que aportar o mellor de seu para contribuír ao benestar de todos: merendas, doces, refrescos, cantos e música, papaventos, xogos e enredos, conversas e miradas cómplices sobre o que nos une a todos, as nenas e nenos.

Pero a comunidade somos máis ca docentes, alumnado e familias, é a sociedade en xeral e o entorno social en concreto, así fomos moitas máis as persoas que colaboramos para facer desta tarde un recordo especial da vida escolar en educación infantil.

Cando contamos algunhas das nosas experiencias, adoitan sorprender as colaboracións que logramos ao que respondemos que como norma xeral a xente bríndase gustosamente con todo o que teña que ver coa educación dos pequenos, sempre e cando se lle pida que mostren aquilo que mellor saben facer, aquilo que lles gustaría transmitir á infancia. Non pode haber imposicións senón apertura, se de verdade abrimos a escola aos cidadáns igual levamos grandes sorpresas.

Neste caso, o ilustrador Leandro Lamas, tan coñecido pola súa creatividade coma pola súa xenerosidade e compromiso con outros modos de vida máis respectuosos, quixo realizar unha ilustración que se converta en imaxe do Xardín do Recordo.  Trasladala a un cartel para estar á vista dos visitantes foi tamén xentileza da empresa local Rótulos Axeitos, asiduo colaborador nas nosas experiencias.

DSCN5057

Non faltou a vertente artística coa extraordinaria intervención do escultor Marcos Mariño, un creador que, ao longo da tarde e á vista de todos, coas súas motoserras foi dándolle forma a un tronco dunha árbore derribada polos temporais do pasado inverno ata transformala nunha alegoría do Xardín do Recordo na que non faltan os símbolos inconfundibles do Pazo do Faramello, o Sol e a Lúa.

Mención especial merece tamén a compaña da fotógrafa Elena Cerviño que cada día nos agasalla nas redes coas súas miradas sensibles, especialmente as referidas ao Xardín do Recordo, así grazas a ela imos sabendo ata dos cambios que lle pasan desapercibidos á meirande parte dos visitantes.

A nosa contribución na nosa liña, poemas e letras, para que quen visite o xardín saiba os nomes en galego das especies arbóreas que o integran e poidan deleitarse coa lectura de poemas de escritores da terra que lle falan aos ríos, ao vento e aos bosques.

E tamén unha recomendación para camiñantes, visitantes e peregrinos sobre como pasear pola lendaria senda da Traslatio Xacobea e Camiño Portugués que discorre paralela ao Xardín do Recordo: os vinte puntos do “Manual do bo paseante” de Raimon Juventeny publicado en Faktoría K de libros trasladados a laxas de pizarra para que a cada pouco vaian impregnándose do espírito dos bos paseantes.

Como non podía ser doutro xeito, todo o noso agradecemento ao artífice do Xardín do Recordo, Gonzalo, quen coa súa xenerosidade,  compromiso coa memoria, coa educación e co futuro nos acolle nos seus eidos sempre cun agasallo, neste caso cun exemplar de cotinus máis coñecido como árbore das pelucas, que tamén foi plantado coa axuda de todas as mans, aportando o noso gran de terra a este proxecto que naceu da súa iniciativa pero precisa de que todos arrimemos o ombreiro.

DSCN4956 - copia

Grazas a todos por facer desta tarde un recordo especial nun lugar moi especial.

Pedras, paus e cunchas

In CativArte,Uncategorized on 18/05/2017 at 20:07

final-baja-una-casa-bien-abierta-tapa

Descubrimos as ilustracións de Claudia Legnazzi e quedamos engaioladas co proceso de creación do libro “Una casa bien abierta”, emporiso aquí o deixamos para que serva de inspiración neste tempo de paseos pola beira do mar.

10007471_764254180286097_481420939379729152_n

Claudia Legnazzi é arxentina, ilustra libros para nenos e mozos desde fai vinte anos. Ten recibido moitos premios, entre outros o Runner-up no Noma Concurso de Ilustración en Xapón. No 2002 obtivo o Primer Lugar no Catálogo de Ilustradores de CONACULTA, e tamén o Gran Premio do Xurado no Noma Concurso de Ilustración da Unesco Asia. Moitos dos seus traballos expóñense no Chihiro Art Museum de Tokio, especializado en ilustración infantil de todo o mundo.

As risas do mundo

In AlfabetizArte,CativArte on 04/04/2017 at 22:36

IMG_2864

Nunha actividade da biblioteca escolar do centro encomendáronnos representar plasticamente un fragmento dun poema de Gabriela Mistral:

“Doña Primavera de aliento fecundo

se ríe de todas las penas del mundo”.

Durante uns días estivemos a pensar como facelo, reflexionando sobre o que quería dicir “aliento fecundo”, como podía rirse de todas as penas do mundo e, en definitiva, sobre como sería Doña Primavera.

Comezamos polo máis doado, como sería a risa da primavera; tivémolo claro: tiña que ser en gha, gha gha, xa que mudando a vogal parecía ter outros matices. A pregunta que nos asaltou de inmediato -vendo a diferenza de escribilo en galego ou en español, foi si riría igual noutros lugares do mundo. Debemos apuntar que gustamos moito de traballar con onomatopeias, escribirlas, e mesmo ilustrarlas. Hai un gran número de páxinas en internet que nos facilitan a escrita da  risa en distintos idiomas, sendo algunhas moi curiosas. Estaban tan interesados que quixeron elaborar una listaxe para poder compartila coas súas familias. Así estivemos xogando coas risas de dona Primavera.

img_28631.jpg

A montaxe final foi moi sinxela. Eliximos as cores que enchen a paisaxe que vemos a través do ventanal. Usando ceras acuarelables preparamos unha base  con esas cores. sobos colores. Sobre o lenzo escribimos o poema e finalmente engadimos uns bocadillos coas risas da primavera en idiomas.

Tan só nos quedaba a dúbida de esa xente doutros países ría coma nós ou ría reproducindo os sons da escrita.

Un pequeno traballo de investigación, de vocabulario, de lingua, de escrita, de participación das familias, de representación plástica e de consenso que nos mantivo interesados ao longo duns días.

Celebrando os aniversarios co xornal (I)

In AlfabetizArte,CativArte on 08/02/2017 at 21:09

img_4353

Continuando na liña iniciada o curso pasado, cada vez que un alumno ou alumna está de aniversario celebrámolo, dun xeito diferente ao convencional, cunha elaboración plástica sobre unha páxina do xornal dese día na que seleccionaron unha nova que lles gustou.

Tralo éxito das creacións do ano anterior, que deran lugar á exposición “50 anos en 9 meses”, na reunión inicial coas familias do alumnado, facilitámoslle unha folla informativa na que se lles explicaba o modo de realización e a súa participación nesta data tan significativa na vida dos seus fillos e fillas. Aceptaron de moi bo grado e así o vimos desenvolvendo dende o comezo de curso, primeiro cos que aínda faltaban por cumprir os catro anos e agora xa cos de comezo de ano que fan cinco.

img_4352

Consta de dúas partes que expoñeremos de seguido nesta entrada do blog e noutra titulada “Singularizándonos no grupo”.

Cómpre recordar que na aula temos carteis por cada mes do ano ilustradas coas fotografías dos nenos/as que naceron neles. Así imos levando a conta dos meses que faltan e dos que veñen por diante.

No día no que un neno ou nena está de aniversario, a mestra encárgase de mercar un xornal (cada vez diferente), e dedicamos un bo tempo a ler as novas que máis chaman a nosa atención, especialmente a do homenaxeado. Aquí son determinantes os gustos persoais, as fotografías das que se acompañen ou o impacto que teña esa nova nas súas vidas (ben porque a escoitaron na televisión, porque se fala dela nas casas ou porque os vincula con algo coñecido). Adoitamos ir marcando as que más lle gustan e logo finalmente elixe. Lémola con detemento, falamos sobre ela (a veces ata pode dar pé a desenvolver un pequeno traballo), e fixámonos especialmente na data que figura en cada una das páxinas. Recalcamos que o día no que el ou ela fixeron catro ou cinco anos, aconteceu iso.

Logo, para deixar unha presenza, tal e como gustamos, empregando dúas cores (unha condición que tamén impuxéramos o pasado curso), escriben o seu nome e mailo número de anos que cumpre. Aquí xogamos moito con distintas grafías para que vexan que hai variadas formas de escribir unha mesma letra ou número, procurando non ocultar a data e a nova pola que escolleu esa páxina. Unha vez seca, pasa para un cadro de cristal que lle temos reservado desde comezo de curso no que figura a súa fotografía e o texto: “Reservado para …, –/–/2017”.

Pola súa parte ás familias, pedímoslle que busquen na rede novas que sucederon no día no que naceu o seu fillo ou filla (hai páxinas web ou hemerotecas que o permiten). Temos que salientar e agradecer a colaboración que nos están a dar, preparando carteis ou composicións con esa nova que lles gusta vincular ao nacemento do neno ou nena. En función do formato, envíannola por correo electrónico ou en soporte físico, e na aula dedicámoslle un tempo a saber por que a elixiron. Unha vez coñecida tamén a gardaremos baixo a elaboración plástica realizada na clase.

En verdade dedicámoslle tempo, pero tampouco hai nada que nos impida facelo; parécenos ben interesantes as oportunidades que nos están xurdindo ao fío de cada celebración, a máis dese nexo que imos establecendo entre a vida dos pequenos e o que acontece no mundo no que viven. No xornal hai novas que nin nos van nin nos veñen, outras que lles gustan moito, páxinas que sempre atraen a súa atención (pasatempos, previsións meteorolóxicas, anuncios ou programación televisiva); en calquera caso e pouco a pouco imos sabendo como se organizan os xornais e a información que conteñen, como recollen contido tanto nos titulares, no corpo do texto, coma nas fotografías ou pés de foto. Paseniño, non é o noso obxectivo principal, iso irá calando ao longo das cando menos vinte e cinco lecturas de xornal que faremos.

img_4279

Na aula coa celebración dun aniversario hai unha serie de rituais a realizar: ser o encargado nese día; tacharse da listaxe na que figura con 4 anos para anotarse na columna de 5; tomarlle a medida do pé agora con un ano máis (ver “As medras dos pés”); elixir o libro que quere que leamos ou a dramatización, canción ou baile a realizar. O día do aniversario ten que ser unha data moi especial para ese neno ou nena, algo para anhelar que chegue, algo para recordar, algo para devecer por que volva a suceder.

img_4265

O importante para nós, saír dos sendeiros consumistas nos que se converten as celebracións e vinculalos coa realidade facéndoos abrirse un pouco do egocentrismo propio destas idades, e por suposto ir construíndo a súa historia, gardando recordos fermosos e deixando pegadas dos fitos importantes das súas vidas.

Singularizándose no grupo

In CativArte on 08/02/2017 at 00:38

IMG_2867

Continuación de celebrando os aniversarios co xornal.

Na liña de querer facer dos aniversarios unha data especial, na que cada neno e nena se sinta protagonista e único, falamos a comezo de curso coas súas familias para solicitar a súa colaboración para que lles axudasen a plasmar nunha intervención os seus gustos e afeccións.

img_4255.jpgdefault

Con tal motivo e como soporte mercáronse unhas placas de porexpán, non é que sexa a que opción que máis nos gusta por motivos obvios, pero había que buscar algo que fose doado de atopar para as familias e non demasiado custoso. Sobre elas e coa axuda das familias, nos días previos á data do aniversario, pegan, insiren ou penduran elementos que lles recorden aquelas cousas que os fan felices, que lles gustan moito ou coas que se senten máis unidos aos seus familiares.

img_4220.jpg

Agora van chegando á aula e non deixan de sorprendernos. Temos miniexposicións de temas do máis variados que fan que cada un deles sexa diferente e singular de entre todo o grupo. Á vista deles non hai dúbida, son o reflexo de personalidades ben distintas que gustan de coñecer as bandeiras dos países, os deportes, os planetas, as bolboretas, as flores, maquinaria de xardín, a Patrulla Canina, etc.

img_4370.jpg

img_4196

No día do aniversario cada neno ou nena trae a súa montaxe e expónllela aos compañeiros con explicacións coas que amosan os seus coñecementos específicos sobre este tema. Estamos marabillados cos motivos que os levaron a esas inclinacións e cos saberes que posúen sobre elas.

img_4479.jpg

img_4252

img_4321.jpg

Está sendo unha fonte de aprendizaxe para todo o grupo ao tempo que un modo de singularizarse fronte aos iguais.

img_4219

Ao remate de curso teremos vinte e cinco reflexos inconfundibles da personalidade e dos saberes de cada un deles.

img_4225

img_4224.jpg

img_4221

img_4223.jpg

default

O vento do inverno

In CativArte on 20/01/2017 at 20:50

Aló polo outono xurdiunos o problema de representar plasticamente o vento. Foi trala lectura do poema “Ese vento” de Ana Mª Fernández, recollido no libro Versos da tarde laranxa publicado en Galaxia e dende aquela andabamos a darlle voltas. Buscamos inspiración na obra de artistas e ilustradores, pedimos axuda a outras persoas, pero non acababa de satisfacernos.

Ese vento/que fala en asubío./Ese vento/que ole a pel de esquío./Ese vento/que as follas ergue e deita./ Ese vento/que a xente trae dereita./Ese vento/que vén devagariño./Ese vento/que sopra no camiño./Ese vento que nace nas montañas./Ese vento/xa fala das castañas.

De onde vén o vento?, onde nace?, onde se agocha cando desaparece?, de que está feito?, estas e outras moitas preguntas xurdiron ao fío dos nosos debates, motivo polo que tivemos que buscar información, o que nos tivo ocupados por longo tempo. Ben é certo que logo sucedéronse outras actividades e deixamos o asunto a repousar un pouco, ata que agora á volta de vacacións, xa metidos de cheo no inverno, o vento era outra cousa ben diferente, tiña outra cor, outra temperatura e outro temperamento. Xa non nos acaricia, aguillóanos;  xa non trae o recendo das castañas, só ule a frío; xa non é de cores cálidas, é dun branco borrallento; xa non xoga con nós, empúrranos. Con todo,  o noso maior problema era representar o movemento dos seus refachos de vento, a súa friaxe e matices dentro do branco da néboa e da xeada.

Noutras entradas do blog temos amosado como gustamos de actividades como son o recordado, enrolado e pregado de papel, das que non é preciso abundar nas súas vantaxes canto a coordinación motriz, malia que nos últimos tempos foron moi deostadas na escola infantil. Froito de moitos deses traballos e con outros moitos elementos de refugallo fomos facendo a nosa interpretación do inverno, para máis tarde, cada neno e nena elaborar a súa propia, así como poñerlle un título.

Cando abrimos portas e xanelas, a corrente de aire crea ese efecto de movemento que tanto buscabamos, ás veces ata lle poñemos un ventilador e música de fondo (sons do vento na natureza) e daquela estamos totalmente satisfeitos. Con todo, é posible que aínda lle deamos outra volta.

Maneiras de representar o que sentimos, maneiras de sentir co que representamos.

Ver presentación.

Pegadas indelebles

In CativArte on 20/01/2017 at 19:48

img_4215

Nestes días de xeadas, co perigo de esvarar polo patio do colexio, reparamos nas solas dos zapatos, nomeadamente naquelas que son as máis axeitadas para evitar escorregar. Así descubrimos a variedade de gravados e de relevos que hai no seu calzado. Tras tocalas e apreciar co tacto a súa rugosidade ou suavidade, vimos algunhas tan vistosas que decidimos facer un calco con ceras brandas. Ao tempo fomos atendendo a que botas diferentes poden ter solas iguais ou viceversa. Pé dereito, pé esquerdo, tamaños, contornos, plantas, talóns, etc, foron moitas das descubertas desa mañá.

Deseguido fixemos un traballo de creatividade: cadaquén pensou que pegadas lle gustaría ir escribindo polo chan, na neve, na area ou no barro, asunto complicado cando algúns decidiron que a solas de cada pé serían diferentes; daquela, que escrita irían deixando as súas pegadas.

Pero isto non rematou aí, continuamos pensando nas pegadas dos animais e nas das cousas. Sempre nos sorprende a súa capacidade de observación: as pegadas do po, as que deixamos no bafo das cristaleiras, no chan despois de fregalo, as dos avións no ceo ou as dos barcos no mar. Pegadas efémeras ou indelebles que deixan a súa escrita.

img_4216

Nada máis que unha actividade ao fío da realidade que se prolonga nun traballo de pensamento, imaxinación e creatividade.

Pintando o fondo do mar

In CativArte on 23/12/2016 at 09:35

img_4107

Gustamos moito de contar coa axuda de persoas “expertas” na clase que poñen o seu coñecemento e habilidades ao servizo das nosas dúbidas ou problemas. Nesta ocasión recorremos á experiencia da amiga Amalia Costa Bouzas, unha artista plástica que, entre outras moitas temáticas, ten especial predilección por plasmar fondos mariños, pozas e reflexos na auga nas súas obras.

Ao longo deste outono, climatoloxicamente tan bondadoso, o noso alumnado e as súas familias aproveitaron para dar moitos paseos pola beira do mar, dos que sempre nos traían agasallos (cunchas, anacos de madeira, pedras e area) que queríamos ter presentes na aula para rememorar eses momentos tan pracenteiros para eles, así, pedíranme que fixera un cadro con eles. Realizamos unha presentación que tiñamos nun recuncho da aula xunto con outras coleccións de cunhas, pero non acababa de ser totalmente do seu agrado xa que logo, dicían non lles recordaba o mar, nin ulía a mar…, o que nos pedían era todo un reto.

img_4035

Velaquí un dos nosos problemas aos que había que buscarlle solución. Emporiso solicitamos a colaboración de Amalia. Chegou chea de recursos: fotografías de pozas mariñas que lle serven de inspiración, cunchas, anacos de madeira e de cristal pulidos polo mar, algas, corais e pedras.

Tras mostrarlle todo isto e conversar sobre o obxectivo que pretendían púxose mans á obra: cun taboleiro de madeira e pigmentos díxolles que recrearía un fondo mariño. A sorpresa veu cando como utensilio para pintar sacou un secador de pelo. Non daban creto ao que vían, ía pintar cun secador, isto superaba todas as nosas anteriores extravagancias.

En verdade, tras todo un proceso no que foi acomodando a pintura co efecto do vento, o resultado é espectacular polos efectos creados así como polas texturas que foi deixando que mesmo semellan a auga en movemento sobre a area.

Tralo secado, non quedou máis que engadir os elementos.

img_4095

Agora si están satisfeitos do resultado, isto si que lles recorda unha desas pozas nas que eles adoitan xogar nos días de praia. Nós tamén o estamos por todo o rico proceso que nos conduciu a este resultado  froito de moito debate e de moito pensar para resolver un problema.

img_4111

Celebrando os aniversarios con arte

In CativArte on 11/01/2016 at 00:41

IMG_2830

Cada vez que comezamos cun novo grupo de alumnado, na reunión inicial coas familias, xa lles anticipamos que, na aula, celebraremos os aniversarios dun modo diferente ao habitual. A razón que lles expoñemos é que nin os mesmos nenos saben cantas veces os festexan –cando menos tres ou catro: coa familia (no día), cos e coas amigas (na fin de semana), no comedor escolar (a finais de mes), cos avós (no domingo)…-; así que na escola hai que tratar de fuxir de celebracións na mesma liña consumista, facendo nese día algo que os faga sentir especiais e que sexa para recordar. Ao tempo, hai que intentar que os aniversarios sumen as medras de todos e de todas.

Neste curso, adaptamos unha idea que vimos na rede en Jugaryjugar, de entre as moitas e moi interesantes que propoñían. Ao inicio, pedímoslle a cada neno e nena un lenzo de pequeno tamaño, pendurámolos na parede e sobre cada un deles puxemos unha nota na que hai a fotografía de cada neno e o texto: “Reservado para…, e a data o aniversario”. Cando chega o día, descolgamos o lenzo (que forma parte do conxunto de todos os do alumnado, profesorado e persoal que ten relación co grupo), e nese momento, o/a homenaxeado/a, píntao ao seu gusto. Dado que se trata de nenos de 3 anos, puxemos como condición que só empregarían dúas cores, as súas favoritas, e que empregarían os utensilios e técnicas que prefiran (chorreando, salpicando, cos dedos, rolos, brochas, esponxas, pinceis…).

O conxunto de lenzos acompáñase dun panel feito coas fotografías dos nenos e das nenas segundo os meses de nacemento e cun almanaque; así ninguén se despista e levan a conta do que falta para o seu aniversario.

O día que hai celebración, repetimos un ritual, no que se traslada o nome do neno ou nena para a columna que corresponde (3, 4, 5 ou 6 anos), e táchase na que estaba ata o momento; de seguido descólgase o lenzo, elixe cores e utensilios, e rodeado/a dos compañeiros, pinta o seu cadro; explícalle aos demais o que representa, e de novo, vólvese a colgar no seu sitio. A continuación, observamos como vai cambiando pouco a pouco esa obra colectiva que pecharemos a final de curso para expoñer a todo o centro.

Ceos, mares, campos de flores e noites estreladas, integrarán esa intervención artística, tan persoal ao tempo que tan de grupo.

InnovArte en KunArte

In CativArte on 28/11/2015 at 23:34

Unha das grandes satisfaccións que nos dá o blog é a de poñernos en contacto con xente que, aínda que xeográficamente distante, nos é moi próxima nas visións sobre a infancia. Así fomos convidadas  a un foro que deixou unha moi grata pegada en nós. No mes de novembro alá fomos a Vitoria-Gasteiz a participar no programa Ikusi Makusi de KunArte,  o Centro de Innovación Artística y pequeña infancia un proxecto abeirado ao Teatro Paraíso, unha iniciativa que cómpre difundir, tanto pola súa orixe e motivación coma pola súa traxectoria e labor que desenvolven na actualidade, que os fixo merecedores de moi prestixiosos premios e galardóns ao longo dos 38 anos que levan traballando polo teatro.

Unha visita ao web de Teatro Paraíso xa nos dá unha idea do proxecto global que realizan, destinado tanto á representación de obras de moi alta calidade, como á educación-formación de espectadores (nenos/as, familias e educadores). Isto, xunto coa conversa telefónica que mantivemos con Pilar, e a asistencia á representación da obra “Nómadas” na Coruña, fixo que desde o primeiro momento nos entusiasmáramos coa proposta dunha “charla en familia” na marabillosa casiña que teñen en Abetxuko Pueblo, na que a cada paso que dabamos, sacábamos unha nova idea inspiradora de cada un dos recunchos e espazos.

Nós tiñamos o encargo de falar sobre como introducimos a Arte nas nosas aulas a través das pequenas cousas, así fixemos unha presentación dalgunha das experiencias publicadas en InnovArte, e, por suxestión das nosas anfitrioas, rematamos cun “remake” da intervención “As chaves están en infantil”. Isto foi o de menos, porque o magnífico desa fin de semana foi coñecer in situ o bo facer de KunArte, coincidindo co Festival Internacional de Teatro infantil de Vitoria-Gasteiz. Asistir a representacións como a da compañía Teloncillo Teatro, dirixidas a pequenos e ás súas familias, cunha exquisita posta en escena e trato co público, fixo que eleváramos  moito os nosos criterios de valoración dunha representación teatral infantil.

Partillar sobre a educación na artes, sobre a vida ou sobre o que nos apaixona a cadaquén e vivir momentos tan agradables nunha fermosísima “cidade verde”, farán que manteñamos un gran recordo dunha iniciativa tan senlleira como é KunArte. Grazas mil a todo o equipo, mil grazas a Pilar, Rosa, Elena, Irene, Ana  e Tomás, seguide dándonos tantos froitos do voso proxecto de xuventude.no

Intervención artística final: As chaves están en infantil

In CativArte on 19/06/2015 at 06:15

Ao longo destes tres anos mantivemos un xogo co noso alumnado no que lle dicíamos que a mestra tiña unha chaves máxicas coas que logramos abrirlle a cabeza, o corazón, os sentidos, a mirada ou o pensamento. Agora que se van con todo aberto, pregunteille se non me deixaban aquí as chaves para poder axudarlle a outros nenos e nenas a abrirse. Emporiso decidimos facer unha intervención artística que fose un recordo, unha metáfora dese noso xogo.

Nós, sempre dicimos que a arte é unha linguaxe que nos permite expresar ideas con outros recursos, os plásticos. É fundamental que comprendan que unha obra é unha forma de expresión, porén cando facemos traballo artístico, non se trata de copiar obras de autores máis ou menos senlleiros, senón que entendan que son outros modos de representar o mundo. Neste caso, pese a aparente sinxeleza do resultado, coidamos moito o proceso e todo ten un significado.

Unha vez acordamos que faríamos un cadro coas chaves que empregamos, redactaron unha nota para pedirlle ás familias que colaboraran con nós na achega de chaves que xa non utilizaran nas casas, explicándolle que era para a nosa última intervención artística. Así xuntamos cincuenta de todos os tamaños, modelos e formatos: hainas grandes, pequeniñas, chaves de armarios, de portas, de coches, tubulares, de dobre punto, de seguridade, de caixas, de portal…

Logo fomos decidindo que podía simbolizar cada unha delas: a chave coa que abrimos os segredos, os ollos, o oído, a bondade, a timidez, os sentimentos, a sensibilidade …, e por suposto unha chave persoal coa que se abriu cada un deles e delas. Sobre cada unha delas escribiuse a súa función.

No último día, trouxéronos unha desas chaves grandes e antigas (de hórreo ou muíño) e decidimos que esa sería a chave mestra que podía abrir todo.

Como soporte, tras dous intentos, decantámonos por un lenzo grande sobre o que cada un deles escribiu varias veces o seu nome con ceras acuarelables, de modo que unha vez aplicada a auga, cada cor de cada nome fusionouse cos outros creando unha paleta multicolor onde os nomes permanecen esvaídos por debaixo das cores. Como calquera pode imaxinar, isto non se lle ocorreu a eles, pero si se lles explicou a razón pola que se facía así. Todo responde a un motivo, é unha metáfora e así hai que facérllelo ver.

Feita a montaxe, búscase un título, decantándonos pola proposta dunha nena que escribe “As chaves máxicas abretodo”.

Agora que xa baleiramos a aula, recollemos todos os seus traballos, os carteis cos seus nomes, quedando todo de novo espido e en branco para volver a comezar con outros nenos e nenas, saben que ese cadro quedará comigo e que cada vez que o vexa recordarei como se foron abrindo estas vinte e cinco persoas, que cando chegaron á escola aínda tiñan moitas portas pechadas. Tan só foi preciso atopar a chave adecuada para lograr que cada un nos amosara o que tiña agochado dentro ou para que deixara entrar as boas calidades coas que agora van equipados.

Para nós, unha das mellores metáforas visuais que temos feito, unha das máis cheas de significado e de vida. Sen contar que ten un dobre sentido, mesmo unha afirmación e unha reivindicación da nosa función profesional: que ninguén dubide que as chaves están en infantil.

Ver presentación

Chaves

Para acceder ás intervencións artísticas finales doutros cursos:
2012-13: Water painting
2011-2012 Tall painting
2010-2011 Drip painting
2013-2014 Ice painting e Milladoiro 11_14

Sinaturas, rúbricas e pegadas dactilares

In CativArte on 04/06/2015 at 06:49

IMG_1435

Continuando no noso intento para que entendan que son persoas únicas e irrepetibles, xa nos últimos días do curso, amosámoslle un xesto persoal que os diferenza de todas as demais persoas, a súa sinatura e a pegada dactilar.IMG_1420

En infantil, é unha conquista cando recoñecen o seu nome de entre os outros e cando son quen de escribilo. A estas alturas todos poden facelo, emporiso quixemos ir un pouco máis alá e falarlle das sinaturas, o que non lles é descoñecido, porque teñen visto en moitas ocasións persoas asinando un documento ou en soportes do máis inverosímiles no caso dos autógrafos dos seus deportistas ou artistas favoritos. Pero ata o de agora a eles nunca se lle pedira que asinaran.

Emporiso, en primeiro lugar buscamos na clase documentos asinados: comunicacións do centro, notas dos seus pais/nais, dedicatorias en libros, cadros …, e preguntámonos a razón que os levou a asinalos. Buscamos información e imaxes na rede e vimos moitos tipos de sinatura: lexibles, non lexibles, con rúbrica ou sen ela, con símbolos, etc. Eu ensineille como asino en función de se é algo moi importante ou se é algo máis informal. Logo preguntámoslle como asinaban os seus pais; con tal motivo enviamos una nota ás casas pedíndolle aos membros da familia que lle amosasen a súa sinatura. Ao tempo íamos dicíndolle que a sinatura é algo que nos individualiza e nos distingue dos demais, anticipándolle que de agora en diante haberá ocasións nas que lle pidan que estampen a súa -como para o DNI ou no cole de primaria-, de modo que era interesante que fosen pensando niso e facendo prácticas ata acadar unha que sempre sexa o máis parecida (isto ben sabemos que é complicado para eles, o que non é óbice que para que non llo expliquemos).

IMG_1406

Ao tempo, tamén lle fomos falando doutra forma de asinar, a pegada dactilar, dos seus usos e da razón do seu emprego, de como se pode identificar unha persoa polas liñas que traza a pel nos seus dedos.

IMG_1439

Aproveitando que tiñamos un soporte sobrante -dos dous que preparamos para as chaves-, decidimos deixar outra obra recordo do paso polo centro de un grupo composto por vinte e cinco persoas únicas e diferentes, coas súas sinaturas e pegadas dactilares.

IMG_1437

Na nosa liña, sempre apostando polos pequenos xestos que nos axudan a recoñer a nosa individualidade sumado ao valor de ser parte dun grupo.

Modelando a sombra

In CativArte on 01/06/2015 at 06:05

Estes días de atrás, grazas ao bo tempo, puidemos permitirnos xogos co sol e coas sombras. Xa o tiñamos feito noutras ocasións, pero agora e tras o traballo coa sombra sobre o reloxo analemático, fixémolo dun xeito máis coidado, xa buscando a sombra de deseño. Axudáronos moito as suxestivas fotografías do libro “¡Asómbrate!” de Cecile Gabriel publicado en SM, que nos fai adiviñar o que se agocha tras as sombras e os reflexos.

Inicialmente estaban máis ocupados en reproducir as posturas que viron nas imaxes ca na sombra que producían, pero cando entenderon en que posición lograban a mellor sombra, comezaron modelala. Non é doado e o control da sombra require moito ensaio. Ademais a sombra que produce o sol é diferente de cando xogamos a facela co retroproxector, esta vai “pegada” aos nosos pés. O seguinte paso xa foron as composicións entre varios e o uso de elementos do patio para lograr sombras curiosas. A partir de aí non dábamos atendido tanta chamada para fotografar as súas creacións.

O que sentimos é que non damos atopado o libro “Filiberto e o xastre de sombras” de Benoît Perroud, publicado en Kalandraka editora en 1999, xa que logo, víñanos ao fío deste noso xogo.


Unha fonte inesgotable de creatividade e diversión.

Ver presentación.

Sombras

Coas sobras fanse as festas

In CativArte on 01/06/2015 at 06:03

“Coas sobras fanse as festas” é un dito moi galego, especialmente referido á cociña, que nos vén a falar de que non se debe tirar nada, que todo se pode aproveitar e, con enxeño e creatividade, lograr creacións tanto máis ricas cás iniciais. Nós é algo que tentamos transmitirlle ao noso alumnado, coma unha das aprendizaxes máis importantes da etapa. Podemos incardinalo en consumo responsable, en sostibilidade, en creatividade ou no queiramos, do que se trata é de que comprendan que hai que explorar e esgotar todos os posibles usos dun material antes de desbotalo.
Agora, xa de cara ao remate de curso, andamos facendo limpeza e orde do material de clase. Así atopamos unha grande cantidade de anacos de ceras brandas que por pequenas xa non resultan cómodas para pintar. Entón decidimos darlle dous usos, así resultou “Ceras fundidas” e “Lenzos ao forno”, que podedes ver con máis detalle no blog de aula de 4 anos.
En Ceras fundidas, cadaquén fixo as combinacións que quixo para lograr esas cores que non hai nas caixas de ceras: un azul mar ou de ceo anubrado, un verde monte de toxos, ese vermello imposible, ou esa “cor carne/pel de verdade”, mesmo para peles escuras. Colocadas en moldes de silicona, metéronse por un breve tempo no forno, e logo deixáronse arrefriar no frigorífico ata o día seguinte. Agora darémoslle uso nos grandes murais ou carteis.

En lenzos ao forno, tratouse de colocar os anacos de cera sobre un lenzo que se introduciu no forno ata que comezaron a fundir, daquela, ou ben se lle deixou derreter ou se moveu para lograr outros efectos de movemento.

Cos de 5 anos seguimos outro procecemento: derretemos ao sol sobre o lenzo virutas de ceras das tonalidades dos ramos de flores cos que nos agasallan para así intentar plasmar todo ese abano de cores que nos brinda  natureza e que é imposible pintar cunha única cor.

IMG_0864 IMG_0871

IMG_0983 IMG_0984

Admiradores de nubes

In CativArte on 27/05/2015 at 06:44

O pasado verán, unha amiga que ben nos quer (a nós e a InnovArte) trouxonos como agasallo do Museo Magritte de Bruxelas, unha publicación inspiradora  “Imagine dans les nuages de Cécile Gabriel en Mila éditions; un libro de imaxes de ceos con nubes, que se prestan a deixar voar a imaxinación.

Desde aquela estivemos dándolle voltas ao que poderíamos facer coas nubes. Vimos ducias de actividades plásticas, pero finalmente acabamos decantándonos pola opción máis sinxela: deitarnos na herba e tan só mirar as nubes. Isto tamén merece unha reflexión, porque as mestras parece que lle temos que buscar o lado didáctico-productivo a todo o que facemos: se lemos un conto hai que facer un debuxo ou un resumo, se imos a unha visita hai que facer unha redacción …, de tal modo que acabamos pervertendo e confundindo obxectivos tan elevados, líricos e artísticos como poden ser gozar escoitando as olas do mar ou os paxaros, mirando o ceo ou ulindo unha paisaxe. O básico, o elemental, o sinxelo, sen máis adobíos, ben feito como unha actividade pracenteira, pode producir tantos máis beneficios -á persoa e á creatividade- ca calquera outra actividade moito máis historiada.

A nosa amiga, tamén nos facilitou información sobre Asociación ibérica de observadores de nubes que casualmente se xuntaron no mes de setembro en Sarria (Lugo) co ánimo de compartir os seus coñecementos sobre as nubes, como atopalas, fotografalas ou observalas. Non sabíamos da existencia desta sociedade, pero pareceunos ben interesante.

Tamén paga a pena entrar no web de The cloud apreciation society e botarlle unha ollada ás súas galerías de imaxes de nubes clasificadas por tipoloxías, polas cousas ás que semellan, as súas favoritas, etc. Tamén teñen o apartado “As nubes na arte” na que podemos ver obras plásticas nas que as nubes teñen un especial protagonismo, o de “Vídeos de nubes”, con gravacións espectaculares, e o de “Nubes na poesía”, cunha boa escolma, malia que toda ela en inglés.

Certamente a admiración das nubes podería dar lugar a un gran número de actividades que de seguro se lle están a ocorrer a quen nos está lendo, agora ben, poida que nesta recta final de curso, co adianto da calor do verán, o mellor que podemos facer polo noso alumnado e ensinarlles a recrearse coa beleza que nos brinda de balde a natureza e na que moitas veces nin reparamos. Deitados cunha soa consigna, deben dicir “A min paréceme …”, evitando a visións únicas, xa que logo, en algo tan subxectivo como é a percepción non valen as afirmacións tallantes como “É un dragón” ou “Esa nube é un crocodilo”. Tan só iso: creatividade, serenidade e respecto, pouco máis lle pode pedir a unha sesión educativa.

“Arte, educación y primera infancia”

In ActualizArte,CativArte on 04/05/2015 at 06:42

A Organización de Estados Iberoamericanos (OEI), estableceu entre os obxectivos das Metas educativas 2021, a mellora da atención á infancia. Así e como un dos eixes para o seu cumprimento, encarga publicacións que aporten reflexións teóricas sobre diferentes temas da educación infantil, ao tempo que ofrezan modelos de boas prácticas.

Unha das últimas que puxeron a disposición a través do portal da OEI, foi “Arte, educación y primera infancia”, co convencemento do papel fundamental que ocupa a expresión artística e creativa nos primeiros anos. O texto está organizado en dúas partes: fundamentación teórica sobre o papel da(s) arte(s) (literatura infantil, a linguaxe corporal, musical, a formación estética, ou a educación artística); e diversas experiencias desenvolvidas nos países membros. Certamente é un luxo de publicación, con artigos de relevantes pedagogos e investigadores educativos como Mª Victoria Peralta, Javier Abad, Elizabeth Ivaldi, Lía Schenck, Salomon Azar e Judith Akoschky que tratan de aportar luz sobre o que é e o que non é educación artística (manualidades). Todos eles fan fincapé no xurdimento nos últimos tempos dunha didáctica seudoerudita que hai que desterrar:

“Estas reflexiones apuntan a promover en los docentes una reflexión sincera sobre estas prácticas instaladas en la educación de la primera infancia que confunden las actividades de educación artística con el entretenimiento, la copia o repetición de modelos de imágenes, diseños, músicas, movimientos, la producción de lo útil y lo bello, la selección de los niños y las niñas considerando sus aptitudes antes que sus intereses.”

Contido do libro:

Primera parte

Educación, arte y creatividad en las infancias del siglo XXI. Elizabeth Ivaldi

La literatura en la primera infancia. Lía Schenck

El sensible acto de mirar: la educación visual en la primera infancia. Salomón Azar

El lenguaje corporal: simbología de las acciones en los espacios de juego. Javier Abad Molina

El lenguaje musical. Judith Akoschky

Interculturalidad, primera infancia y educación artística. M. Victoria Peralta E.

Segunda parte

Educación infantil y arte: una trama que entreteje buenas prácticas pensada para niños pequeños. Patricia Sarlé

¿Qué hacen estos niños aquí? Los niños de los jardines de infantes en los Museos de Arte de Buenos Aires. Patricia Berdichevsky

Conjugando ética y estética: arte en y con la comunidad • Uruguay. Alicia Milán López

Experiencias de educación artística en la primera infancia: puntos de encuentro de distintos enfoques, Colombia. Juanita Eslava Mejía

Arte y educación en la primera infancia museo Artequin • Chile. Yennyferth Becerra

Sintiendo el arte en mi ser • México. Martha Gabriela Espinosa Pichardo

A criança como protagonista da aprendizagem teatral: uma experiência de criação na escola de Educação Infantil • Brasil. Ricardo Carvalho de Figueiredo

El arte y sus lenguajes en la educación de la primera infancia: la compañía infantil la Colmenita • Cuba. Carlos Alberto “Tin” Cremata

Tapiz da primavera: puntillismo cos pés e dripping

In CativArte on 27/03/2015 at 07:44

Como reflectir nunha pintura todas as cores da paisaxe primaveral, os cambiantes azuis do ceo, os milleiros de verdes dos montes, os amarelos dos toxos e das xestas que coma pingas salpican o verde, como pintar as etéreas flores rosáceas das espidas froiteiras que, cun refacho de vento, marchan voando coma pequenos papaventos …, como lograr plasmar nun cadro todo iso que ao lonxe parecen pequenas manchas de cor que se superpoñen, se mesturan e se resaltan?

O noso alumnado tentou facer unha representación da paisaxe que vemos a través dos ventanais, pero poida que polos materiais empregados –ceras, lapis de cor e rotuladores-, o resultado non os deixou moi satisfeitos, porque quedaba con cores moi planas, moi estáticas, non lograron plasmar toda a paleta de cromática que vían.

Así, ao día seguinte fixémoslle unha proposta, tentaríamos repetilo nun gran mural para logo expoñer nos corredores do centro ao igual que fixemos co verán e co outono 2014, así como co inverno 2015. En cada un deles empregáramos unha técnica distinta, e nesta ocasión quixemos facer unha intervención a medio camiño entre o artístico e o lúdico, de modo que lles dixemos que o pintaríamos cos pés e lanzando pintura, o que os deixou desconcertados e fascinados.

Cando chegaron pola mañá amosámoslle algunhas obras de pintores ligados ao movemento do puntillismo (divisionismo), e nese momento viron que iso era o que a eles lles gustaría plasmar: milleiros de cores que acaban dando forma a elementos que se integran na natureza. Pero xa de inmediato me dixeron que iso era moi difícil porque seica había que facelo coa punta dos dedos puntiño a puntiño, e nós tiñamos en mente o grande mural que acostumamos a preparar en cada cambio de estación para colgar no corredor; as dimensións son 200×180, tal e como amosamos aquí. Nese momento recordeilles que lles dixera que pintaríamos cos pés. Ante as súas observacións (mancharse, frío, non quedar forma de puntiños, etc.), engadín que non se descalzarían, daquela quedaron aínda máis desconcertados. Amoseille un rolo de plástico de burbullas e díxenlle que con iso lles faría unhas calzas coas que pintarían. Organizámonos por grupos, fixemos un esquema no encerado, dividimos zonas no mural (liña de terra-liña de ceo), “calzámonos”, collemos botes de témpera en cores básicos (verde, azul, amarelo, branco), estendemos o anaco de pano sobre o que pintaríamos (retallo de tela de cobertor branco moi groso e con relevo), e comezamos o chorreado de pintura para que a pisaran.

Comezamos polo ceo, que realizamos en tres grupos variando as cantidades de azuis e de branco, e logo con dous grupos fixemos o monte con verdes e amarelos. Rematamos con unhas porcións de témpera de purpurina para crear ese efecto da luz sobre as cousas. Estaban marabillados de como as súas pegadas creaban esas combinacións de cores e coa sensación que lles producía o plástico de burbullas.

Unha vez o puxemos vertical quedaron impresionados co efecto logrado, pensaron que xa podía quedar así, pero recordámoslle que aínda nos faltaban as árbores froiteiras coas súas flores voando polo ceo. Aí xurdiron moitos apuntamentos, habían quen suxería pintalas e poñer as flores de papel ou pintalas cun pincel. Retrucámoslle que iso non lograría o efecto “voador” que querían. Durante o recreo engadín unhas ramas de xesta que peguei ao tapiz con silicona, e á volta creamos tres tons diferentes que ían do branco roto ao rosa, como as flores das ameixeiras, das cerdeiras ou dos pexegueiros. Sobre elas chorreamos a pintura (dripping) con brochas grandes.

Agora quedamos absolutamente satisfeitos, tanto polo resultado coma polo proceso seguido, neste caso máis guiado ca noutras ocasións pero sempre suxerindo e incorporando as súas achegas.

Certamente, non é o noso obxectivo ensinarlle movementos pictóricos (ou perverter a idea pola que xurdiron) nin a copia de obras senlleiras, pero neste caso, consistiu en botar man da experiencia para solucionar “o noso problema”. E sobre todo, foi unha actividade divertida, diferente e enriquecedora.

O noso tapiz ficará pendurado ata que a inminente chegada do verán e os cambios da paisaxe nos pidan outra interpretación. Xa se verá.

Ver fotografías do proceso

Tapís da primavera

“Tiene que llover al revés”

In CativArte on 17/03/2015 at 07:56

Na nosa biblioteca profesional teñen cabida temáticas moi diversas, agora ben, debemos confesar que os libros sobre a educación artística ocupan  a parte máis extensa. Mercamos moitos, cada vez seleccionando máis, porque  aínda que é un tema moi atractivo, detéctase de inmediato se o autor/a “fala de orella” ou se ten a bata manchada de pinturas.  Neste caso, en primeiro lugar, seduciunos o título: Tiene que llover al revés. Reflexiones de un maestro de plástica”. Tres claves: supoñemos que nos fala dun proxecto realizado; reivindica a figura do mestre de plástica; e recibiu o Premio de Pedagoxía Rosa Sensat no 2008. Non nos defraudou.

Lluís Vallvé Cordomí, o autor, é un mestre de educación visual e plástica que ao longo da súa vida profesional compaxinou a docencia e a formación, e iso nótase na maneira na que vai debullando no libro a súa experiencia ao tempo que relata os traballos plásticos co alumnado. Unha vez se remata a lectura, tense a sensación de que este home tocou todas as teclas da escola: didáctica, organización escolar, relación coas familias, co alumnado e cos compañeiros/as de profesión; dúbidas dos docentes; alianzas coa contorna; mesmo a incomprensión de cara a arte na escola por parte dalgunha persoa (inesquecible a anécdota co inspector que lle pregunta se non teme estar formando uns inadaptados por incidir tanto na creatividade; incrible pero sabemos que esa opinión non é exclusiva dese inspector).

Segundo o autor, “este libro que intenta mostrar los beneficios de la vivencia del arte, surge de la necesidad de poner orden en los propios pensamientos y en la propia práctica educativa, y de la necesidad de reflexionar sobre las ideas, convicciones e instituciones –todas ellas cambiantes- que me han ido sirviendo durante los últimos treinta años. Es fruto de la voluntad de sistematizar la experiencia que, como a tantos maestros, por un lado me pesa y se convierte en un lastre y, por otro, me proporciona alas para emprender con incertidumbre, pero con ilusión, nuevos caminos.”

Ao longo da súa exposición, en capítulos moi breves e con suxestivos títulos, podemos coñecer distintos proxectos realizados; así é un libro que se pode ler aos poucos, ou mellor dito, hai que lelo dun tirón e logo volver sobre el, para analizar máis devagar a experiencia e as reflexións coas que a acompaña. Mostra deses títulos de capítulos son: “¡Tienes los ojos en los dedos!”, “Puede ser abstracto”, “Deberes de vaciones”, “Desmontar con el lápiz”, ¡Yo no entiendo el arte!, “¡Parece fácil de hacer!”…, e así ata corenta máis. Desde aquí pódese acceder a un avance do libro.

Luís Vallvé Corominas, danos unha morea de ideas a elixir porque como el di, a clave está en elixir: “En la escuela tenemos que saber elegir pero sin llegar a colapsar a nuestros alumnos. Esa es la clave del éxito. Los maestros nos embarcamos a menudo en más aventuras de las que podemos abarcar, y lo que es peor aún, de las que nuestros alumnos pueden digerir.”

Non podemos máis ca recomendar a lectura deste magnífica “historia de vida profesional”, e agradecer ao autor que se tomara o traballo de facer un exercicio de memoria e de introspección para agasallarnos aos lectores co seu relato non só dun mestre de plástica, senón coas reflexións dun gran mestre.

Para rematar, tan só queremos facer unha observación, sabemos que para as editoriais fuxen de publicar en color este tipo de libros xa que logo, encareceríaos moito –é opinable, eu preferiría que non entrara na media de prezos habituais, pero que me permitiran gozar coas cores orixinais de cada proxecto en fotografías de bo tamaño-, pero e con todo, se toman esa opción, sería moi doado facilitar desde a web da editorial as imaxes. Teño por seguro que non habería ningunha traba nin por parte do autor nin por parte da editora, e así, os/as lectores/as poderíamos facernos unha idea máis real do traballo realizado co alumnado. Facernos idea dun proxecto cunha soa fotografía de pequeno tamaño en branco e negro, iso si que é apelar á nosa creatividade.

Lluís temos que confesarche que ao rematar o libro, démoslle a volta para ver a portada no outro sentido, e efectivamente, constatamos que ten que chover ao revés.

Poesías á rúa. Acción poética

In CativArte on 10/03/2015 at 20:29

Estamos cos preparativos de todo o que vén agora, Día Mundial da Poesía, Mes das letras,  Letras galegas, e ao igual que fixéramos o ano pasado o que queremos é sacar a poesía á rúa, porque a poesía é de todos, todas as persoas temos dereito a ler un poema de balde. Queremos que o lema sexa máis poesía e menos publicidade na cidade.

Tomamos como referencia o que se fixo fai máis de vinte anos na cidade holandesa de Leiden,  Muurgedichten van Leiden– que podería traducirse como “Poemas nas paredes”-son unha colección de poemas, (un total de 101) que se pintaron nas paredes exteriores dos edificios da cidade de Leiden nos  Países Baixos, sendo hoxe moi populares entre a poboación e unha atracción para os turistas. Escritos en diferentes idiomas, segundo o idioma do poeta (cunha traducción ao holandés a ao inglés), coidando moito o contraste visual das letras e o fondo da parede. O proxecto “Poemas nas paredes” comezou en 1992 finanzado por unha fundación privada, por corporacións locais de Leiden, sendo o primeiro poema da poeta rusa Marina Tsvietáieva, dende entón, engadíronse todos os demais, rematando no 2005 co poema De profundis de Federico García Lorca. Na actualidade algúns poemas xa xe perderon, pero consérvase a meirande parte deles, a máis dos que se engadiron no 2010. Outros poetas incluídos son Cummings, Langston Hughes, Du Fu, Luis Oliver, Neruda, Rilke, Shakespeare e  Yeats.

Xa se di que en Leiden os graffitis son poesía

A nosa escala podemos facelo de moi variadas formas, sempre mantendo a idea de poñer máis poesía ao alcance de todos os viandantes: nas paredes interiores do centro, sobre vinilos, en carteis, en colaboración con asociacións ou concellos, en espazos públicos, en muros de zonas deixadas, nas rúas circundantes aos centros educativos, en zonas de paso, en negocios, nos parques… As posibilidades son múltiples, e os efectos de seguro que beneficiosos para a vista, para o ánimo e para o espírito.

Abondan exemplos como as cidades adheridas a Acción Poética, un movemento mundial iniciado por Armando Alanís Pulido, un escritor e promotor cultural mexicano director-fundador de Acción Poética, que consiste en pintar frases, versos, poemas nas paredes das cidades. Ou as accións dos madrileños  Boamistura, autores de “Madrid, te comería a versos”, un proxecto que xorde dun acto de amor de artistas e poetas para humanizar a cidade, neste caso escribindo poemas nos pasos de peóns, ou en “Paisajes de paz“, e en “Callar es gritar intensamente“, por mencionar algunhas das súas intervencións máis senlleiras.

Haberá quen pense que estas pintadas poden afear as paredes, iso depende do concepto de beleza que teña cadaquén. Tamén haberán quen diga que iso pode incitar a que se fagan outras pintadas, ogallá foran tan mixiriqueiros cos paneis publicitarios e coas imaxes estereotipadas das multinacionais. Para desmontar eses temores non temos máis argumentos que o que seguen:

 Poesía para todos os días en todos os espazos. Liberando poemas.

Que salten os poemas á rúa desde os centros educativos de Galicia da man do noso alumnado porque

Imaxinade os muros das escolas cheos de poesías!

Monicreques na cociña

In CativArte on 02/02/2015 at 09:52

A primeiros do mes de outubro, dous nenos da clase asistiran á representación “Mi amor es un colador”, na Feira Galicreques de Compostela e trouxéranos un folleto. Nós, como todos os anos facemos algún monicreque, acordáramos inspirarnos nestes. Así, pouco a pouco e desde aquela, fomos facendo os personaxes da nosa “compañía”.

Coadores de café, de metal, chinos, para o té, escumadeiras, pás, espátulas ou reladores foron á base para as creacións de cada neno e nena. Bonecas noiva, mariñeiros, cans e outros personaxes orixinais, como o “rastas”, foron o resultado. Levounos o seu tempo, porque cadaquén decide todos os elementos que integran o monicreque que a mestra vai pegando coa pistola de silicona, traballando en pequeno grupo o día que podemos permitirnos desdobrar o grupo grazas a unha compañeira de apoio.

Ver presentación.

Títeres de colador

Noutra ocasión, no curso 2011/12, xa fixéramos monicreques con culleres e garfos de madeira ou monicreques de dedo dos que aquí deixamos a ligazón, así como as recomendacións bibliográficas que naquel momento seleccionáramos sobre o xogo dramático nas aulas de infantil.

titeres_pau

Ver presentación de diapositivas

“O paraugas dameaugas”

In CativArte,EncienciArte on 19/01/2015 at 17:38

Desde que nos agasallaron con “O paraugas dameaugas”, estabamos desexando facer algo con el na clase, pero tivemos que esperarlle o seu momento, a que viñera a choiva. A semana pasada chegou, cansou e aburriu, de modo que aos dous días xa renegábamos dela. A choiva é un fastío, por moi melancólica e chea de lirismo que veña, na escola é unha amoladura. O trimestre pasado ben se notou, tanto no rendemento coma no comportamento dos cativos, que puideran saír todos os días ao patio. Pero a choiva ten que vir no seu tempo e por riba é moi necesaria; isto é o que tratamos de facerlle ver ao noso alumnado botando man de “O paraugas dameaugas”. de Anxo Moure e Cristina Ouro, publicado en Urco.

Unha sinxela historia moi na liña das de Anxo Moure, un discurso na defensa do noso patrimonio, natural, cultural e pola lingua galega. Con dous poemas para deprender e logo repetir a berros (como a el lle gusta), xunto coa mensaxe de que a choiva é portadora de moitos bens: cultura, contos, cantos, caricias, abrazos, poesía, palabras… Pouco máis se pode pedir se isto se acompaña dunhas suxestivas ilustracións.

Os nenos e nenas debaixo do Paraugas dameaugas que elaboramos na clase, mesmo parece que fan rogativas á choiva, repetindo unha pregaria:

“Dáme augas, dáme augas.

co cantar das túas bágoas

enche ríos, enche fontes

cando esvares polos montes.”

Logo quixeron compartir cos compañeiros/as do centro “A carta dos bosques á nube Cristina”, polo que a reproducimos nun grande mural á vista de todos, acompañadas de unha exposición de diferentes representacións da choiva.

“Chove nube chove para que se apaguen os lumes.

Chove nube chove para que beban os pobres.

Chove nube chove para que bailen os ríos.

Chove nube chove para que nazan as flores.”

Para o que mostramos nestas fotografías, non tivemos máis ca deixarnos levar polo que nos inspiraron as ilustracións de Cristina Ouro, pero nesta ocasión e a partires deste libro, nós, ademais, pretendíamos traballar dous obxectivos: valorar a importancia da choiva para a vida e o medio -algo que xa nos vén servido no conto-, e coñecer diversas técnicas pictóricas para a representación da choiva.

O pasado curso, e debido ao prolongado período –outonal, invernal e primaveral- de choivas, xa fixéramos moitas representacións plásticas das distintas formas e modos de chover, pero agora queríamos ir máis aló, porque pintar a choiva entraña bastante dificultade, de non se que nos quedemos con modos moi básicos. Buscamos información na rede e alí atopamos varias posibilidades que ían desde poñer acuarela aínda húmida baixo a choiva, deixar caer gotas de cera dunha vela sobre un soporte e logo pintar enriba ou trazar gotas con cera branca e logo cubrir con pintura. Probámolas todas, e a terceira é a que máis nos gustou. Así, foi a elixida para ilustrar o poema que todos/as levarían para as súas casas. Parecíalles algo máxico que non se notara cando aplicábamos cera branda branca sobre o papel e ver como logo nese punto “repelía” a acuarela, quedando algo moi semellante á choiva.

Agora, tras unha semana traballando co conto, ven e valoran doutro xeito a choiva, seguen a considérana molesta e inoportuna para as súas actividades, pero necesaria para a vida das persoas, animais, plantas e para o medio.

Ver presentación

Paraugas dameaugas

Mimadriña: unha barquiña no mar, o mar nunha barquiña

In CativArte on 09/01/2015 at 07:46

Días antes das vacacións recibimos a Mimadriña no noso centro. Era unha visita acariñada e esperada desde había tempo, pero por mor dos seus compromisos e da nosa planificación non fora posible antes. Adiamos ata o de agora o relato desta ocasión porque daquela había tal saturación de actividades que temíamos non recibira a atención que se merece.
Xa temos falado con anterioridade do traballo que desenvolve Palmira, unha moza de Sardiñeiro, relacionado coa creatividade e coa defensa do patrimonio natural e cultural da Costa da Morte, así temos convidado a entrar no seu web ou Facebook para seguila en moitas das súas andainas creadoras, nos obradoiros que desenvolve con nenos e maiores reflexo do seu mundo interior e exterior.
Dicir de Mimadriña que fai barquiñas é un reducionismo ou unha etiquetaxe inexacta, porque se ben fai figuriñas de origami coas que realiza unhas intervencións marabillosas, é moito máis. Mimadriña é unha barquiña no mar, o mar nunha barquiña. Unha visita de Palmira dá para abrir unha vía de traballo para todo un trimestre ou un curso enteiro, tal e como nos sucedeu a nós. Deixounos tantas portas abertas tralas que xa daquela tomamos nota de moitas das cousas que ía apuntando e que espertaban a curiosidade do alumnado.


A súa posta en escena é coidada e espectacular. Non esqueceremos aquel 16 de decembro cando chegamos ao centro ao abrente do día, aínda coa escuridade da noite cubríndoo todo, e vimos centos de barquiñas que nos conducían cara ela. Dentro, na aula, libros, tesouros que o mar bota fóra, anacos de madeira, barbas de balea, area, latas de conserva, cunchas, ou mesmo restos de naufraxios. A motivación estaba servida, nós estábamos preparados para recibila, en cada un dos grupos de 5 anos fixéramos barquiñas xigantes, calendarios de conta-atrás ou móbiles con barquiñas, pero ela superou todas as nosas expectativas. Dixéranos que dado que se trataba de nenos/as tan pequenos -e dispoñendo tan só dunha hora con cada un dos catro grupos-, non tentaría facer con eles origami, senón que lles iría contando historias ao tempo que traballaba coas mans. Que ninguén se confunda, porque tampouco é unha contacontos, Mimadriña é unha desas mulleres da Costa da Morte que, mesturando fantasía e realidade, conta historias do mar e da súa xente ao tempo que traballa coas mans. É unha versión actual do que eran aquelas mulleres que reparaban redes ou traballaban nas conserveiras sen deixar de falar das historias de vida. Non precisa de máis recursos que as súas vivencias e as súas mans, sen máis adobíos nin atrezos cativa a atención de todo aquel que a escoita creando un momento case máxico.

Pode parecer mentira, pero agora, á volta, o alumnado recordounos unha folla na que fixemos apuntamentos sobre todas aquelas cousas das que quedamos con ganas de saber máis, trala visita de Palmira: a Costa da Morte, Sardiñeiro, os baleeiros e pesca de balea en Galicia, naufraxios, conserveiras… Iremos dándolle forma e iremos contando para que nos deu a visita de Mimadriña.
Como agasallo de despedida, deixounos un exemplar do Manifesto Mimadriña, que nós fotocopiamos e enviamos para a casa de todo os nenos e nenas porque pensamos que é toda unha declaración de intencións cunha defensa da creatividade e da singularización no medio da globalización.
Grazas Palmira por traernos o mar da Costa da Morte ao Milladoiro.

 

Obradoiro de postais con corazón

In CativArte on 05/12/2014 at 21:00

3 grupos mixtos de 3, 4 e 5 anos, 75 nenos e nenas, 2 mestras,  3 días, 3 obradoiros de 2 horas cada un co obxecto de elaborar postais coas que felicitar as festas. Materiais, os existentes na aula, todos expostos ao seu dispor. Consigna, facer corazóns, porque as postais serven para manifestarlle aos destinatarios que os queremos e que nos acordamos deles. Inspiración, o libro-CD “CoraSons” de Kalandraka. Clima de tranquilidade e de respecto polos gustos persoais que se reflicten nas creacións. Resultado, unha postal cun corazón único na portada e cunha fotografía do autor ou autora coa súa creación.

Sinxelo e gratificante.

En breve iremos a Correos para envialas.

Finalmente un collage no que se recollen todos os corazóns.

Ver presentación.

Total corazones


E xa convertida en cartel de 100×140 e felicitación do centro.

Felicitación Nadal

Performance outonal

In CativArte on 27/11/2014 at 07:56

Ao longo do curso facemos moitas actividades, algunhas moi elaboradas e prolongadas no tempo e outras moi espontáneas, que xorden no momento e que ás veces poden ser tan satisfactorias coma as outras.

Neste caso, na clase de 4 anos, coas follas recollidas polo alumnado, xurdiu unha desas tan efémeras coma divertidas, fixemos unha performance outonal na que os nenos e nenas, por parellas, lle facían sentir ao outro/a que era unha árbore chea de follas, que pouco a pouco ían perdendo ao tempo que o vento os facía abanear e o frío se ía incrementando.

Pódense ver todas as fotografías no blog de aula.

A árbore das bolboretas amarelas.

In CativArte on 21/11/2014 at 07:37

Neste caso todo empezou cun poema sobre o outono da arxentina Laura Forchetti que nos enviou a nai dunha alumna, no que se fai un símil entre as follas que caen e as bolboretas. Pero aquí, na nosa zona -coas nosas árbores autóctonas, co retraso nos cambios de cor e caída da folla-, había que botarlle moita imaxinación. Ata que un día volvemos a un álbum xa clásico para nós, “El otoño” da tamén arxentina Claudia Degliuomini, daquela, vendo aquelas ilustracións, vimos a paisaxe da que nos falaba Laura Forchetti: toños alaranxados, amarelos, vermellos e follas que parecían bolboretas: as do ginkgo biloba. Na última páxina, na que Claudia fala de si mesma, aparece unha fotografía dunha caixa de acuarelas cunhas follas de ginkgo. Así, decidimos facer un mural do outono que substituíse ao do verán. Pintado con acuarelas de tonalidades marróns, ocres e cunhas pequenas frases (algunhas copiadas e outras inventadas) que dan idea do que é esta estación. Complétase finalmente coas fermosas follas do ginkgo, das que en principio dicían que lle recordan abanos e corazóns.

Unha compañeira do centro fálanos dunha fermosa lenda oriental na que explica a existencia dos ginkgos, así como a razón de que as súas follas tomen a cor amarela e teñan forma de bolboreta. Paga a pena lela. O que aínda non descubrimos é por que algunhas follas teñen forma de corazón. Daquela empezamos a buscar información na rede, descubrindo que está árbore é un “fósil vivente”, xa que logo, existía fai milleiros de anos, mesmo na época dos dinosauros. Tamén sabemos que é unha árbore sagrada no Xapón; que é motivo protagonista de infinidade de representacións artísticas, na xoiería, na pintura, escultura, artes decorativas, arquitectura, etc. Asemade, soubemos dos seus usos na menciña alternativa. O ginkgo biloba, é coñecido como unha árbore milagrosa.

Todo isto transcende ás familias do alumnado, e un pai infórmanos de que hai dous exemplares de ginkgo na nosa vila. Os nenos e nenas, advertidos de que o espectáculo da árbore das bolboretas amarelas só dura uns días, aproveitan para ir visitalos e recoller follas que traen para a aula e coas que facemos bonitas composicións.

Están tan marabillados con esta descuberta arbórea que nos piden facer un cadro –coma o mural pero en pequeno- que poidan levar para as súas casas. E nunha reviravolta das nosas, copiamos no lenzo o poema de Laura Forchetti que deu inicio a todo, e decoramos con bolboretas amarelas do ginkgo biloba.

Unha viaxe circular. Unha sorpresa deste outono 2014 que recordaremos sempre que vexamos algún dos escasos exemplares de ginkgo que hai na nosa comunidade.

Como curiosidade, velaquí un poema de Goethe decorado con follas de ginkgo.

 

 

Ver presentación

otoño

Obradoiro de modelado

In CativArte on 12/11/2014 at 17:29

???????????????????????????????

Unha das actividades máis satisfactorias para o alumnado de infantil é o modelado, da que abonda falar dos seus beneficios -canto ao fomento da creatividade, da destreza manual ou da adquisición do concepto de volume-, e malia todo, practícase pouco. A falta de espazos axeitados ou contar con grupos tan numerosos son algúns dos motivos desta carencia. Nós, este curso, dado que temos nenos/as de cinco anos, de que dispoñemos dun pequeno recuncho no centro, e tamén porque contamos cunha compañeira de apoio coa que facemos desdobre do grupo -para así traballar 12-13 nenos/as en dúas sesións semanais en dous días seguidos-, decidimos dedicarlle un pouco máis de atención.

Comezamos xa no mes de setembro, daquela, nun primeiro intento modelamos con pasta branca empregando a técnica de ir facendo oco desde dentro. Nesta ocasión, aproveitando as cunchas que aínda nos traían da praia, quixemos facer un recordo do verán. Tralo  tempo de secado -ata que colle dureza suficiente e perde a humidade- démoslle unha capa de verniz para que así o poidan empregar para gardar os seus “tesouros”.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca recordo do verán

Modelado souvenir verán_14

Tralo éxito desta primeira peza, e coa mala conciencia de non deixar total liberdade creativa, volvemos a modelar pasta branca, pero nesta ocasión con tema libre. Pera a nosa sorpresa, e despois dalgunhas frustradas tentativas iniciais, os nenos/as pedían a nosa axuda ou copiaban o feito polos compañeiros. Posiblemente, nun primeiro momento hai que dar pautas para coñecer as técnicas e logo deixar a creatividade. En calquera caso, todos e todas quedaron bastante contentos das súas obras, que gañaron moita presenza co soporte e cun toque de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca tema libre

Modelado tema libre

Na terceira ocasión empregamos arxila, así puideron apreciar as diferenzas de cor, de textura e de maior rapidez de secado. Desta vez fixemos impresións de follas de árbores, escribindo o seu nome cun pauciño. Deixamos secar, e ao longo dos días vían como –por efecto do secado da arxila e da mesma folla- se ía desprendendo. Antes de sacala demos unha capa de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Arxila

Modelado arxila

No cuarto obradoiro, modelamos con pasta de papel –máis húmida, máis quente e máis lixeira-. Para apurar o secado e evitar roturas, fixemos pequenas figuriñas ao estilo das de San Andrés de Teixido, a medio camiño entre animais fantásticos e elementos reais. Dado o seu reducido tamaño, e de cara á súa exposición, montámolas sobre taboleiros coma escenas en volume.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta de papel

Pasta papel

Para a quinta sesión elaboramos pasta de sal, e ante o temor de que non secara ou que se fragmentara con facilidade, decidimos facer uns medallóns nos que incrustamos grans de millo, garavanzos, arroz, fabas, lentellas ou sésamo. Presentámolo tamén sobre chapa a modo de collage.

Ver presentación: Pasta de sal

Pasta sal

Na clase de 4 anos tamén fixemos algún traballo como este “Souvenir do verán“, con pasta de papel de elementos da praia.

image20

Agora temos montada unha exposición coas obras a fin de que poida ser vista polos compañeiros e compañeiras, así como polas familias.

IMG_9200

Poida que ata que volva a calor non fagamos máis modelado, pois a falta dun forno ou dunha zona de secado dificultaría moito, pero deixamos pendente a experimentación con outras pastas como por exemplo a de area.

Volveremos porque o pracer de facer algo coas mans, algo ao que eles lle dan forma entre o tacto e os ollos, con principio e fin,  e que perdure, non é  algo para esquecer.

Mentres tanto, aproveitaremos para darlle a coñecer algunhas mostras da olería de Galicia e doutros lugares do mundo, coñecidas pola súa beleza, utilidade ou historia.

Pintar con auga, arte efémero

In CativArte on 03/10/2014 at 06:40

No máis sinxelo é onde habitualmente se atopa o maior pracer. Nestes días do veranciño de San Miguel, con altas temperaturas nas aulas, decidimos saír ao patio para pintar só con auga sobre o formigón dos muros. Para eles, pura maxia. Xogar coa auga, deixar as pegadas das mans, dos pés, salpicar, manchar, escribir, debuxar con pinceis, brochas, esponxas, xiringas ou trapos, e ao pouco desaparecer o que fixeron, foi algo que os mantivo engaiolados e entretidos durante un largo tempo.
O malo é que poucas ocasións temos en Galicia para poder repetir a experiencia, emporiso, en canto se dean as condicións, volveremos a repetir.

Tecendo momentos

In CativArte,EmocionArte on 23/09/2014 at 06:50

 

50 metros cadrados para 25 nenos e nenas pouco espazo deixan para facer vida e para gardar momentos. Emporiso este curso, fartas de non saber onde poñer os pequenos tesouros sentimentais cos que nos agasallan día a día, decidimos tecer arañeiras nas que iremos pendurando todo o que se deba poñer á vista de todos.

Esta foi a labor de comezo na aula de catro anos. Como as arañas tecemos as nosas arañeiras con bambú, lazos, trelas, fíos e cordeis. De agora en diante, aí quedarán presos os recordos de cadaquén.

O que fai sentimento de grupo son os momentos ou intimidades compartidas e coñecidas polos demais. Isto é o que intentamos, tecer a vida gardando pequenos recordos que nolos fagan lembrar.

Para ir empezando, nestas fotografías hai paseos en barco, area do “mar dos avós”, tardes de pesca co pai, días de vacacións e alegría…

Ver presentación.

Arañeiras

Remate do verán 2014

In CativArte on 23/09/2014 at 06:49

Onte despedimos o verán 2014. Con tal motivo e para lembralo ao longo do curso que tempos por diante quixemos facer un mural no que recollemos moitos dos elementos presentes na vida baixo o sol: flotadores, pás, caldeiros, restrelos, lentes de sol e de mergullo, traxes de baño, camisetas, cunchas, pedras, area, redes, peneiras, chancletas, gorros, viseiras, sombreiros, bolboretas, sol, flores. Moitos deles, arestora acabarían no lixo, polo que nós decidimos darlle un novo uso. Cadaquén fixo a súa achega para esta composición plástica coa que todos se senten identificados.

Ver presentación.

Fin do verán

Intervención artística final: Ice painting

In CativArte on 29/06/2014 at 08:36

Xa case é unha “tradición InnovArte” rematar o curso cunha intervención artística, neste caso recollemos o traballo final realizado por Isabel con alumnado de 4º de infantil no CEIP A Maía.
Se en cursos anteriores fixéramos:
2012-13: Water painting
2011-2012 Tall painting
2010-2011 Drip painting
Agora, no 2013-2014 tocoulle ao Ice painting.
Chegado este tempo, en todas as escolas aproveitamos para traballar o estado sólido da auga, temos feito xeados, figuras de xeo, pero agora quixemos probar como actúa a pintura sobre bloques xeados e que sucede cando vai derreténdose.
Espectacular!! Nada que engadir ás imaxes.

Ver presentación.

Ice painting

Intervención artística final: Milladoiro 11_14

In CativArte on 29/06/2014 at 08:35

Pola nosa escola pasan centos de nenos e nenas que, polo xeral, permanecen tres anos e logo marchan para iniciar a Educación Primaria noutros centros, deixando un bonito recordo que, inexorablemente, se vai esmorecendo co tempo. Emporiso, sempre nos amolaba que non quedara unha pegada física do seu paso.
Así, neste remate de curso damos inicio ao que esperamos se converta nunha tradición: o recordo de cada promoción a través dunha intervención escultórica que quede no centro.
O Milladoiro, onde está a escola, é o último paso do Camiño Portugués antes da chegada a Compostela. De feito o nome desta localidade dise que devén de:
– Da derivación de “humilladoiro”, lugar onde os peregrinos se postraban perante a visión no horizonte das torres da catedral tras un longo e dificultoso camiño.
– Hai quen di que de “miradoiro”, lugar desde onde se avistaba Compostela.
– Milladoiro de pedras onde os peregrinos desde tempos ancestrais deixaban unha pedra.
A día de hoxe, ducias de peregrinos pasan por diante do centro, e mesmo entran para selar a súa credencial, sendo para o noso alumnado algo cotiá ver pasar grupos de peregrinos a pé, a cabalo ou en bicicleta, e mesmo os saúdan con alegría. Pero poucos camiñantes saben da orixe do Milladoiro, levando a impresión de que é a típica poboación dun polígono industrial.


Na exposición “Auga doce” da Cidade de Cultura no Gaiás, quedamos engaioladas cunha escultura de Manolo Paz, “Catedrais”, unha composición de lousas, e isto resultounos inspirador para decidir o que facer como recordo de todos os nenos e nenas que pasan pola escola.

"Catedrais" de Manolo Paz

“Catedrais” de Manolo Paz

 Así que, como unha chiscadela á tradición, e como homenaxe a cada promoción, acordamos facer un “Milladoiro de nenos”.
Bo foi que nese rauto de entusiasmo decidimos poñernos mans á obra, pois de meditalo con detemento teríamos descartado a idea xa que foi preciso facer estruturas de ferro, asentalas con formigón, mercar pedra, furala, transportala, ensamblala, etc, etc.

Ver presentación

Milladoiro 11_14

O resultado para nós é magnífico. Cada neno/a puxo o seu nome nunha pedra que pasou a formar parte de unha das cinco torres milladoiro (unha por cada grupo que se vai); na base, a máis grande, a da titora; pechando, as das especialistas e apoios. Agora, cando pasen polo centro, saberán que alí pasaron tres anos da súa infancia e que son un anaco dunha escultura que simboliza tanto o nome e orixe da localidade, como o seu paso polo centro. E todos os peregrinos que pasen por diante do centro, poderán ler nun panel informativo (elaborado nunha placa de policarbonato) as orixes deste topónimo.

Unha escultura a medio camiño entre o máis ancestral (milladoiros no megalitismo) e o máis actual (rock balancing).

Como calquera pode supor, esta obra supera a capacidade operativa de InnovArte, emporiso no capítulo de agradecementos debemos mencionar a colaboración do Concello de Ames e as xestións do concelleiro de Educación; a dirección da EEI Milladoiro; e moi especialmente a  axuda do noso irmán Manolo que sempre nos apoia nas nosas “excentricidades creativas”, resolvéndonos as cuestións prácticas, xa que sen el non teríamos nin estruturas metálicas, nin pedras nin furados das pedras, nin transportes, nin solución a moitos dos problemas que nos xorden, tanto nesta ocasión coma en moitas outras.

Tras todo o traballo realizado ao longo do curso tratando de descubrir “tesouros” no Milladoiro, recantos segredos, poñendo en valor esta localidade , esta é a nosa maneira de devolverlle algo, enriquecendo a paisaxe e salientando a súa historia, tradicións e riqueza cultural.

Como dicíamos ao comezo, esperamos que sexa a primeira de moitas esculturas que engalanen a Escola Infantil Milladoiro, facendo que habitantes e camiñantes saiban  un pouco máis desta localidade, que ten moito bo que contar, malia que case sempre  sae nos medios de comunicación  no apartado de “crónica negra”.

No podríamos finalizar esta entrada sin una referencia a uno de los grupos musicales gallegos más emblemáticos, Milladoiro, con un vídeo que se acompaña de la pieza “O caminho”.

Poñéndolle nome a rúas sen nome

In CativArte,EncienciArte on 17/06/2014 at 06:40

Ao largo de todo o traballo realizado coas rúas da nosa localidade e de todas as saídas que fixemos, fomos descubrindo lugares, rúas e camiños que non teñen nome. En moitos casos, a nós ocórrensenos maneiras de chamalos continuando na liña de darlle o nome da especie arbórea que impera nese sitio.
De cada saída fomos tomando nota dos que sería preciso nomear dalgún xeito, así como propostas que tivemos que consensuar:
“Costa das ameixeiras”
“Monte dos piñeiros”
“Camiño dos eucaliptos”
“Rúa das moreiras”
“Aparcadoiro dos liquidámbar”
“Lugar das hortas urbanas”
Xa apuntábamos na entrada anterior, que descubrimos que poñerlle nome ás rúas é algo que se fai no Pleno do Concello, ás veces atendendo aos antigos usos deses sitios, outras como homenaxe a algún persoeiro, ou ben por proposta da veciñanza. No caso que nos ocupa, e dado que se trata de espazos aínda non urbanizados, polo de agora tan só nos limitamos a facer unhas chapas cos nomes (similares aos das rúas “oficiais”recollidas nos planos). Colocámolas nos seus lugares correspondentes e démosllas a coñecer as familias e demais compañeiros do centro.
Para a súa elaboración, sobre placas de aluminio, escribiuse o nome da rúa acompañado dunha ilustración alusiva. Para iso, e dado que todos os nomes fan referencia a árbores, inspirámonos nas imaxes do libro “Los caminos de los árboles”, de Pep Bruno e Mariona Cabassa, publicado en La Fragatina.
Como curiosidade, dicir que cando fomos pendurar o cartel do “Monte dos piñeiros”, un operario do concello que se encarga do coidado deste lugar, díxolle aos nenos/as que lle parecía moi bo nome o que lle puxeran, pero que lle gustaría máis “Monte dos nenos e nenas”, proposta coa que concordaron os nosos pequenos, así que tivemos que facer unha segunda placa.

Na visita ás hortas urbanas deixámoslle como agasallo o correspondente cartel.
E dous nenos que viven na rúa Xaquín Lorenzo, na que hai moreiras plantadas nas beirarrúas, pediron facer unha placa na que puxera “Rúa das moreiras”.
Porque acaba o curso, senón xa nos víamos facendo placas para todas as rúas do Milladoiro e arredores.
Agora como remate, enviaremos unha carta á Alcaldía, xunto coas fotografías do resultado do noso traballo. Mentres duren as placas, esta será a achega visible do traballo realizado polos pequenos da escola infantil. O non visible, e máis importante, é toda a pegada que queda nos nenos/as e nas súas familias tras estas semanas de traballo e goce intenso da contorna e do patrimonio vexetal.

Ver presentación

Rúas sen nome

Auga doce

In CativArte,EncienciArte on 14/05/2014 at 06:51
"Paisaje absorbido", Patricio Cabrero, 2007.

“Paisaje absorbido”, Patricio Cabrero, 2007.

Como continuación natural a todo o traballo realizado no pasado trimestre mirando ao ceo, coa chuvia e coas formas de chover, arestora andamos a darlle resposta á pregunta “e para onde foi toda esa auga?”
Así levamos semanas coñecendo os ríos, regatos, lavadoiros, pozos, pontes e fontes que cadaquén ten preto das súas casas ou da dos seus avós e familiares. Á volta de cada fin de semana recibimos fotografías dos nenos/as visitando algún deses lugares e coñecendo os seus nomes. A isto xa lle dedicaremos outra entrada porque dá moito de si: Sar, Sarela, Miño, Río Tinto, Tambre, Rego dos pasos…
Como caída do ceo, desde o 21 de marzo, inaugurouse no Museo da Cidade da Cultura no Gaiás, a exposición “Auga doce” para a que temos solicitada unha visita didáctica. Alí poderán ver:
-A auga escondida, augas envasadas, auga e saúde (termas e balnearios).
-A auga na terra, auga e paisaxe, flora e fauna, os grandes ríos, o río Miño e construcións relacionadas cos cursos de auga.
-O home a e auga, recipientes (olería), enxeñería hidráulica.
-Ollando ao ceo, a meteoroloxía, a auga no universo.

.
Sendo como é unha macroexposición, o Departamento educativo do Gaiás encargase de facer unha escolma segundo a idade do alumnado. Nós xa lle apuntamos os nosos intereses. Con todo, tamén lle apuntamos ás familias do alumnado a posibilidade de levar aos seus fillos o día 18 de maio, que co gallo do Día dos Museos, teñen programada unha xornada de portas abertas con música, obradoiros e ciencia para toda a familia. Así, entre outras moitas, poderán facer a viaxe dunha pompa de xabón; enchouparse de historias onde os ríos, as charcas, os regatos e as fervenzas ou a choiva son os protagonistas; coñecer as formas da auga; vivenciar a auga coma unha fonte de son con distintos aquófonos; etc.
Mentres tanto, e como avance, nós visitamos a exposición e aquí vos deixamos algunhas das fotografías que lle amosamos ao noso alumnado. Moi poucas, e sempre relacionadas co traballo realizado, porque, como sempre dicimos, non lle atopamos sentido a saturalos con algo que mesmo aos adultos nos custa.

“Auga doce”

DSCN0978

As gomas, outras posibilidades: xeoplanos

In CativArte,EncienciArte on 28/04/2014 at 20:48

???????????????????????????????

Chegamos a un punto que xa non sabemos ben que facer, se declararlle a guerra ou unirnos á febre das gomas de cores. Cada día confiscamos unha presa delas polo temor a que as metan na boca, pero sempre volven con máis. Así que non nos queda outra que darlle a volta e verlle outros usos.
Comezamos coas novas posibilidades, facendo uns rudimentarios xeoplanos. Trala descuberta de que poden “debuxar, trazar ou escribir” coas gomas e tras diversas composicións, formulámoslle estas preguntas: no bastidor circular podemos facer formas cadradas ou triangulares?, e no cadrado podemos facer círculos?, e triángulos?.
Nesas andamos. Mentres tanto iremos pensando novas utilidades didácticas para as gomas.
Ver presentación.

Xeoplanos gomas

???????????????????????????????

Homenaxe ao Sol

In CativArte on 10/03/2014 at 07:43

???????????????????????????????

Tras tres meses de chuvia, reapareceu o sol e, con el, a alegría; mesmo hai un ambiente festivo polas rúas e polos parques infantís.

O noso alumnado non se ve cheo de estar ao aire libre e de mirar cara o ceo azul. Así, quixemos facerlle a nosa particular homenaxe ao Sol que nos dá tanta vida. Foi algo moi rápido e espontáneo, de modo que tan só empregamos unha técnica de chorreo de pintura directamente do bote e deixamos que ela mesma se “movese” ao seu antollo. Como non podía ser doutro xeito, as cores elixidas foron brillantes, cheas de purpurinas e de luz. Témpera líquida sobre cartón.

???????????????????????????????

Ver as representacións do grupo de 4 anos.

Sol

E velaquí o traballo feito co grupo de 3 anos. Témpera líquida sobre planchas de poliestireno expandido.

Mimosas, o sol do inverno

In CativArte on 21/02/2014 at 09:07

Chegado este tempo, case todos os cursos facemos algo coas mimosas que enchen de cor amarela os montes da nosa terra, así son chamadas o sol do inverno. Poida que sexa polo seu aroma, pola delicadeza das súas flores, pola orixinalidade das follas ou porque son das primeiras en aparecer aínda na invernía, as mimosas sempre nos dan moito xogo na aula: recendos, cóxegas, mimos, observacións e representacións artísticas, como o fixemos en anos pasados.

Nestes días quixemos facer unha representación figurativa realista, na medida na que son quen de facelo os nosos nenos e nenas. Sobre isto, malia que hai quen pensa que non se lle deben impoñer modelos aos pequenos, nós somos das que opinamos que nalgunhas ocasións hai que darlle as claves de como ver e de como poder representar a realidade. Para ilo hai que facerlle reparar en detalles como o tamaño, a proporción, a distribución no papel, os trazos iniciais, o uso da cor e das técnicas adecuadas que permitan unha copia máis fiel.

Partindo dunha primeira rama traída por unha nena, fixemos un bosquexo inicial con lapis de cor, pero o resultado non foi moito do seu agrado. Tentámolo de novo con rotulador de modo que nos permitise trazar mellor as follas das mimosas pero os materiais definitivos viñeron co terceiro intento: acrílico aplicado con bastonciños de algodón e palillos.

Nesta ocasión logramos vinte e cinco traballos bastante iguais entre eles e entre o modelo a representar, e para constatalo conservamos as flores orixinais tras secalas e prensalas.

Ao noso entender, isto non é ir en contra da creatividade individual, pero hai que recoñecer que a copia tamén reporta beneficios, neste caso de expresión plástica. O malo é que ás veces movémonos de forma pendular e acabamos deostando o que noutros tempos se fixo polo mero feito de escapar do pasado.

Entanto, descubrimos que a mimosa é considerada a flor da amizade, emporiso é empregada en Italia como agasallo o 14 de febreiro, noutros lugares no día 8 de marzo para as mulleres traballadoras, e en Francia mesmo lle dedican festas e festivais as mimosas.

Ver presentación.

Mimosas

A caixa dos tronos

In CativArte,EncienciArte on 13/02/2014 at 14:15

En toda esta tempada de chuvias non podían faltar as tormentas eléctricas que asustan e engaiolan por igual a nenos e nenas, polo que decidimos dedicarlle un tempo. En primeiro lugar fíxose precisa unha aclaración terminolóxica sobre os raios, tronos e lóstregos, xa que logo hai unha grande confusión canto a estes tres fenómenos, así como una asociación errónea –non estraña- sobre a forma dos raios.

Escoitamos tronos, vimos imaxes de lóstregos, falamos das súas consecuencias e precaucións a adoptar. Mesmo puidemos apreciar a súa beleza para o que empregamos assuxestivas imaxes da emblemática intervención de earthwork, “Lightning field” de Walter de María no deserto de Novo México alá polos años setenta do século pasado.

Pero o noso alumnado quería unha representación dos tronos, raios e lóstregos para incrementar a exposición da chuvia. Isto foi todo un reto, xa que plasmar o son e as sensacións que nos producen non nos parecía nada doado. Tras pedir axuda a outras compañeiras mestras fomos xuntando instrumentos musicais cuxo son se semella ao dos tronos e tormentas, de algún nin sabemos o nome, pero si recoñecemos o seu son.

Outros, como “el palo de lluvia”, tras descubrir o que conteñen en su interior para lograr ese son tan similar ao da chuvia, deron pé a que fixésemos os nosos paus de chuvia caseiros.

Velaquí a representación da caixa dos tronos.

Ver presentación

A caixa dos tronos

Paraugas, para que?, para a chuvia

In CativArte,EncienciArte on 12/02/2014 at 08:12

??????????

Derivado do traballo realizado sobre a chuvia que presentamos no post anterior, demos en aproveitar os paraugas rotos nestes días polos refachos de vento. Así pedímoslle as familias que nolos enviaran para que nós lle puidéramos dar unha segunda vida.

Inicialmente vimos a utilidade do paraugas, que vai máis alá da estética, malia que ás veces é no único que reparan os nenos e nenas. Falamos sobre a súa forma, elucubramos sobre a súa utilidade no caso de ter outra, vimos cales son os que mellor cumpren coa súa función e finalmente os motivos polos que agora estaban estragados. Cando lles preguntábamos cal sería o seu último destino, respondían que o contedor do lixo. Nós fixémoslle cambiar de idea.

Con acrílicos e por grupos velaquí algúns dos resultados que locen expostos nos corredores do centro xunto con fermosas ilustracións nas que sempre están presentes a chuvia e os paraugas.

Ver presentación.

Paraugas

??????????

??????????

60 días chovendo, 60 nomes da chuvia e 60 modos de chover

In AlfabetizArte,CativArte,EncienciArte on 11/02/2014 at 07:17

??????????

Seica xa van alá 60 días chovendo. Pode, pois xa case non recordamos como é a vida sen chuvia. Por moi lírica e melancólica que sexa, na escola infantil é un fastío: recreos, molladuras, falta de xogo ao aire libre… Pero tamén podemos aproveitar dela coma aprendizaxe contextualizada.

Na rutina diaria de observar o estado do tempo e das previsións para o día e días vindeiros, nos últimos tempos dicían “Chove”, polo cal decidimos afinar un chisco esa apreciación dando resposta a como chove. Hai veces que chove miudiño, outras arroia, outras hai un trebón, ou unha chuvascada ou cae unha babuxa ou unha coriscada ou un diluvio ou unha orballada. A nosa lingua dispón de ducias de palabras para nomear a variada tipoloxía de chuvia que temos, así, botando man das “Palabras enchoupadas” do Portal das palabras e doutras magníficas compilacións que atopamos puidemos chamar á chuvia polo seu nome.

Asemade, quixemos deixar constancia plástica dese rico abano de denominacións da chuvia. Cada día, nun momento, observábamos a cor do ceo e as nubes que dan lugar a cada unha das formas de chuvia. Neste caso fomos nós quen nos ocupamos da representación, dado a dificultade que podía entrañar para o noso alumnado a manipulación dos elementos empregados. Eles son quen agora se ocupan de explicar a exposición á que deu lugar, polo de agora 15 cadros sobre a chuvia e outros fenómenos, que -de cara a ser vista polas familias e compañeiros- se acompaña dunhas diapositivas nas que se recollen nomes, substantivos, adxectivos, verbos, expresións, ditos e refráns sobre a chuvia.

Este traballo aínda non pechado (ata que a chuvia non nos abandone), posibilitounos coñecer vocabulario propio da nosa lingua, fenómenos meteorolóxicos, literatura senlleira, o ciclo da auga, a linguaxe plástica, e outras moitas aprendizaxes e experiencias das que iremos dando conta nos vindeiros días.

Isto foi o positivo desta tempada de tanta revoltura: coñecer a riqueza lingüística do galego.

Ver a presentación.

60 días, 60 nomes e 60 modos de chover

A nosa preferida é “Choven chuzos de punta”, a deles é “Pedrazo” ou “Ceo de verán”, agora ben, debecen por unha “Chuvia do Arco da Vella”.

??????????

“Soy un artista”

In CativArte,ContArte on 11/02/2014 at 07:00

Nunha das nosas últimas visitas ás librerías descubrimos “Soy un artista”, de Marta Altés, un libro que ilustra a diferente mirada que teñen unha nai e un fillo sobre o proceso creativo. El ve arte en todas partes, todo lle inspira, pero a nai non está tan contenta con algunha das súas creacións.

Que os nenos e nenas dean renda solta á súa imaxinación artística, ten as súas vantaxes e os seus inconvenientes, nomeadamente algo que non lle gusta moito aos seus pais: que se ensucien e manchen roupa, paredes, mesas, chan… Pero hai que ser consecuentes, si se quere que sexan creativos hai que deixalos crear e experimentar.

A gran onda

In CativArte,EncienciArte on 10/01/2014 at 07:59

Á volta de vacacións, unha vez nos puxemos ao día, o noso alumnado non paraba de comentar sobre o temporal de tronos, vento, choiva, lóstregos, e especialmente de ondas xigantes. Así tivemos que buscarlle unha explicación a este fenómeno, xa que logo, ata o de agora, para eles as ondas sempre foran parte da diversión dun día de praia no verán. Tralos apuntamentos duns, descartados por outros, buscamos información na rede, así soubemos por que se producen as ondas no mar e non nunha piscina, no río ou nun lavadoiro.

Neste corte dun informativo de VTelevisión explícanos como se forman as ondas xigantes, a escuma no mar e mesmo nos suxiren facer un experimento cun secador de pelo orientado cara unha cubeta con auga.

Logo volveron as conversas sobre as vantaxes/divertimento das ondas (xogos no mar, deportes, etc), e os inconvenientes (para os barcos, para a pesca, para os paseantes).

No Portal das palabras atopamos varias denominacións dos estados do mar.

Veunos ao recordo o fermoso álbum ilustrado “La ola” publicado por Bárbara Fiore Editora, no que se nos conta unha historia sen palabras dunha nena que pasa un día na praia, para ilo, a súa autora, Suzi Lee, só emprega dúas cores: o azul e o gris. Aquí unha presentación do mesmo.

Deseguido enlazamos co maxistral gravado do xaponés Hokusai de “La gran ola de Kanagawa”, que mesmo foi fonte de inspiración doutros artistas entre eles, Roy Lichtestein e “La mer” de Claude Debussy.

O visionado deste gravado fíxoos crer que eles tamén poderían representar as ondas con tan só dúas cores. Así nos puxemos mans á obra con ceras, pero os resultados non foron moito do seu agrado, polo que probamos con outras técnicas: fondo con rodillo, brocha seca de dous tonos de azul para a onda, rotulador para os barcos e témpera branca con pincel fino para a escuma do mar.

IMG_6543

Para a nosa sorpresa, a obra de Hokusai era coñecida por algúns nenos/as debido a que aparece nun episodio dos Little Einsteins.

Polo de agora conformarémonos coas fantásticas imaxes do experto en capturar ondas, o fotógrafo Pierre Carreau, en cuxo web podedes atopar macroondas, multiondas e o poder da auga que os deixarán coa boca aberta. Ou as espectaculares ondas hawaianas de Clark Little.

Bolas de cristal

In CativArte on 04/12/2013 at 08:03

CIMG2824

No centro no que traballamos todos os anos organizan obradoiros nos que se elaboran elementos típicos do Nadal: doces, postais e adobíos. Xa temos feito mención a eles noutras ocasións, sempre insistindo na idea da reutilización, do non consumismo, da austeridade, que tamén debe ser un feito manifesto nas prácticas escolares, xa que logo, de nada vale dedicarlle un día ao medio ambiente, ao consumo ou a outros valores, cando despois non son evidentes nas actuacións diarias.

Nesta edición nós encargámonos de facer “bolas de cristal”, inspirándonos nas bolas de neve que a todos nos engaiolaron de cativos, e de non tan cativos

Tarros de vidro, pequenas figuras, adobíos, botóns ou abalorios, purpurina grosa, auga e unha cullerada de glicerina líquida por tarro (non é absolutamente necesaria, pero incrementa a densidade da auga axudando a manter a suspensión da purpurina).

Unha actividade sinxela, apta para todas as idades, moi gratificante e con moitas posibilidades de aproveitamento desde o punto de vista da competencia matemática, da social e mesmo desde a experimentación de principios da física.

CIMG2833

Outono waterpainting

In CativArte,EncienciArte on 25/10/2013 at 13:02

IMG_6295

É tempo de cabazas e unhas teñen mais colorido ca outras, emporiso quixemos enchelas de cor. Así decidimos aplicar a técnica do waterpainting -que xa temos empregado noutras ocasións- con elementos do outono.

Visto o que necesitamos –esmaltes, soportes, auga e unha cubeta- atopámonos cun problema: a posibilidade de que se desbordara a auga. Para o alumnado foi unha descuberta ver como ía subindo o nivel da auga en función do tamaño do elemento que introducíamos, polo que se fixo preciso introducir a de maior tamaño e axustar a cantidade de auga a ela.

Por outra banda, xurdiu outra experiencia de carácter físico á que aínda non lle demos resposta: elementos pesados como as cabazas flotaban e outras máis pequenas afundían. Fixemos varias experimentacións con cousas de pouco tamaño e escaso peso, así como con outras de grande tamaño e moito peso. Teremos que insistir máis nesta cuestión para poder formular unha “teoría científica”. Polo de agora non a temos.

Canto á experiencia artística foi moi vistosa tal e como se pode apreciar nas fotografías. Follas, espigas de millo, castañas, cabazas e tarxetas de papel foron os soportes empregados.

Ver presentación. 

outono painting

Este retrato aseméllase a…

In CativArte on 10/10/2013 at 07:48

Inesperadamente xurdiunos unha actividade fantástica da que estamos tirando moito proveito e cremos que aínda nos dará bastante xogo.

Tras consensuar as normas para o aseo e para a zona de lectura, recollémolas nun cartel acompañadas de suxestivas imaxes. Cando os estábamos proxectando na pantalla para ver se todo estaba ben, dous alumnos sentíronse identificados co retrato dun neno lendo. “Ese son eu”, “Non, son eu” dixeron case ao unísono. Todos os demais concordaron coas súas apreciacións, motivo polo cal fomos analizando os rasgos do neno retratado e vendo as coincidencias e/ou diferenzas cos que se atribuían o parecido, cabelo, faciana, sorriso, pose… Finalmente, concluíron que se asemellaba máis a un que ao outro.

Tras esta proveitosa actividade, os demais reclamaron un retrato co que compararse.

Non foi doado darlle continuidade a un xogo que xurde froito da casualidade. Por sorte demos cun magnífico blog, I am a child, children in art history, no que recollen milleiros de representacións pictóricas de nenos e nenas, de todas as épocas, estilos e nacionalidades. Así puidemos ir escolmando cando menos dous ou tres retratos que ao noso entender gardaban algunha semellanza con cada un dos nosos 25 alumnos/as.

Elaborada esta batería, primeiro pasámola toda deseguido, para ver se eles aprezaban o mesmo ca nós. Houbo moitas coincidencias.

Como curiosidade dicir que case sempre son os outros os que se decatan do parecido, algo co que ás veces non concorda o “interesado”. Tamén adoitan ver semellanzas con aquelas representacións nas que os nenos/as están a realizar algo moi atractivo. Velaí unha pequena introdución a que un retrato vai máis alá da representación fiel da fisonomía, tamén plasma cualidades persoais e psicolóxicas.

Tras varias sesións e moito debate agora xa temos decidido un retrato por alumno/a. O seguinte paso será fotografar a cada neno/a na mesma pose que a do retrato que se lle asemella. Moi de esguello saberemos o que son:  primeiros ou primeirísimos planos, planos cortos, medios ou enteiros; tan só coa pretensión de que aprecien esas diferenzas de enfoque. Posteriormente, faremos unha presentación en diapositivas co retrato e a fotografía de cada un.

Unha maneira máis de coñecer os seus rasgos persoais e diferenciadores.

Retratos

Pintando hortensias

In CativArte on 01/10/2013 at 06:54

9389_548625128528988_1791970468_n

Cada novo curso, nos nosos centros elabórase a cartelaría identificativa de cada espazo/aula acompañada de suxestivas imaxes arredor dun eixo común. As obras de David Hockney, instalacións do Land Art, portas, ou no presente sendeiros pola natureza, tratan de personalizar cada porta en función dos gustos, características ou afeccións de cada unha das persoas que ocupamos eses espazos. Dá para moito xogo, para traballar cos cativas e para algunha que outra interpretación por parte dos adultos.

Á nosa aula correspondeulle un sendeiro entre hortensias. Así, os nenos/as sabedores de que é unha das flores preferidas da súa mestra, nestes días sorpréndennos con fermosos ramos delas. A elevada temperatura do centro non permite que duren moito, polo cal pensamos de que modo poderíamos conservalos ao longo do curso. Secalas é unha posibilidade e pintalas, outra.

Tras observalas con detemento, decátanse de que non é cousa doada representar a gama de cores presente nos milleiros de flores que integran as hortensias. Buscamos información na rede e vemos que hai quen as pinta cun dedo (auténticos virtuosos).

Este é o resultado.

Ver presentación.

Hortensias

Que chova!

In CativArte on 01/10/2013 at 06:54