A nosa achega á educación infantil

Archive for the ‘CativArte’ Category

Educación e compromiso cívico no Xardín do Recordo

In CativArte,EmocionArte,FamiliarizArte on 17/06/2017 at 10:02

As persoas que nos seguen saben da nosa teima por conectar a realidade educativa e a realidade social con experiencias que favorezan a educación nos dereitos humanos e a aplicación deses coñecementos na vida, seguindo, entre outros, os mandados da UNESCO para a educación no Desenvolvemento Sostible que instan á configuración de novas metodoloxías nas que os coñecementos académicos, as competencias cognitivas e as claves para o exercicio dunha cidadanía activa estean intimamente imbricadas. Así, sempre tentamos proporcionarlle ao noso alumnado vivencias nas que participe a comunidade e que ao fin revertan sobre ela axudando a mellorala. Cómpre lembrar que fixemos noso o lema de Eduardo Galeano: cousas pequenas de xente pequena en lugares pequenos que poden cambiar o mundo.

Dende o comezo deste curso iniciamos unha relación de colaboración co proxecto do Xardín do Recordo no Pazo do Faramello, un xardín público memorial á traxedia de Angrois no 2013. Estreáramos alí o outono contribuíndo coa plantación dun exemplar de cercis canadensis (árbore elixida pola Escola de Paisaxismo Juana de Vega para simbolizar cada unha das 81 vítimas do accidente de Angrois); asistimos á caída das follas das árbores do amor, emocionámonos coa súa floración na primavera e coa volta da súa follaxe con forma de corazón; celebramos cada nova incorporación de árbores grazas ás visitas doutros centros educativos e fómolo vendo medrar pouco a pouco. Con tal motivo, agora, quixemos darlle o peche a este curso no mesmo lugar pero con toda a nosa comunidade á que foramos facendo partícipe de todas as nosas achegas.

Abonda dicir que non somos partidarias das celebracións de peche de curso que tanto se estilan coma festivais e macrofestas nas que o consumismo, a falta de calma e de reflexión son o denominador común. Emporiso, a nosa alternativa tiña que ser máis serena, sen esas divisións entre escola e comunidade na liña de actores ou espectadores e, ao tempo, xeradora de compromiso cidadán. Unha merenda coas familias nunha pracenteira tarde no lugar do que tanto nos oíron falar, facéndoos parte tamén do proxecto do Xardín do Recordo foi a nosa opción.

O pasado 15 de xuño citámonos todos os grupos de 5º de EI no xardín coa consigna de que cadaquén tiña que aportar o mellor de seu para contribuír ao benestar de todos: merendas, doces, refrescos, cantos e música, papaventos, xogos e enredos, conversas e miradas cómplices sobre o que nos une a todos, as nenas e nenos.

Pero a comunidade somos máis ca docentes, alumnado e familias, é a sociedade en xeral e o entorno social en concreto, así fomos moitas máis as persoas que colaboramos para facer desta tarde un recordo especial da vida escolar en educación infantil.

Cando contamos algunhas das nosas experiencias, adoitan sorprender as colaboracións que logramos ao que respondemos que como norma xeral a xente bríndase gustosamente con todo o que teña que ver coa educación dos pequenos, sempre e cando se lle pida que mostren aquilo que mellor saben facer, aquilo que lles gustaría transmitir á infancia. Non pode haber imposicións senón apertura, se de verdade abrimos a escola aos cidadáns igual levamos grandes sorpresas.

Neste caso, o ilustrador Leandro Lamas, tan coñecido pola súa creatividade coma pola súa xenerosidade e compromiso con outros modos de vida máis respectuosos, quixo realizar unha ilustración que se converta en imaxe do Xardín do Recordo.  Trasladala a un cartel para estar á vista dos visitantes foi tamén xentileza da empresa local Rótulos Axeitos, asiduo colaborador nas nosas experiencias.

DSCN5057

Non faltou a vertente artística coa extraordinaria intervención do escultor Marcos Mariño, un creador que, ao longo da tarde e á vista de todos, coas súas motoserras foi dándolle forma a un tronco dunha árbore derribada polos temporais do pasado inverno ata transformala nunha alegoría do Xardín do Recordo na que non faltan os símbolos inconfundibles do Pazo do Faramello, o Sol e a Lúa.

Mención especial merece tamén a compaña da fotógrafa Elena Cerviño que cada día nos agasalla nas redes coas súas miradas sensibles, especialmente as referidas ao Xardín do Recordo, así grazas a ela imos sabendo ata dos cambios que lle pasan desapercibidos á meirande parte dos visitantes.

A nosa contribución na nosa liña, poemas e letras, para que quen visite o xardín saiba os nomes en galego das especies arbóreas que o integran e poidan deleitarse coa lectura de poemas de escritores da terra que lle falan aos ríos, ao vento e aos bosques.

E tamén unha recomendación para camiñantes, visitantes e peregrinos sobre como pasear pola lendaria senda da Traslatio Xacobea e Camiño Portugués que discorre paralela ao Xardín do Recordo: os vinte puntos do “Manual do bo paseante” de Raimon Juventeny publicado en Faktoría K de libros trasladados a laxas de pizarra para que a cada pouco vaian impregnándose do espírito dos bos paseantes.

Como non podía ser doutro xeito, todo o noso agradecemento ao artífice do Xardín do Recordo, Gonzalo, quen coa súa xenerosidade,  compromiso coa memoria, coa educación e co futuro nos acolle nos seus eidos sempre cun agasallo, neste caso cun exemplar de cotinus máis coñecido como árbore das pelucas, que tamén foi plantado coa axuda de todas as mans, aportando o noso gran de terra a este proxecto que naceu da súa iniciativa pero precisa de que todos arrimemos o ombreiro.

DSCN4956 - copia

Grazas a todos por facer desta tarde un recordo especial nun lugar moi especial.

Pedras, paus e cunchas

In CativArte,Uncategorized on 18/05/2017 at 20:07

final-baja-una-casa-bien-abierta-tapa

Descubrimos as ilustracións de Claudia Legnazzi e quedamos engaioladas co proceso de creación do libro “Una casa bien abierta”, emporiso aquí o deixamos para que serva de inspiración neste tempo de paseos pola beira do mar.

10007471_764254180286097_481420939379729152_n

Claudia Legnazzi é arxentina, ilustra libros para nenos e mozos desde fai vinte anos. Ten recibido moitos premios, entre outros o Runner-up no Noma Concurso de Ilustración en Xapón. No 2002 obtivo o Primer Lugar no Catálogo de Ilustradores de CONACULTA, e tamén o Gran Premio do Xurado no Noma Concurso de Ilustración da Unesco Asia. Moitos dos seus traballos expóñense no Chihiro Art Museum de Tokio, especializado en ilustración infantil de todo o mundo.

As risas do mundo

In AlfabetizArte,CativArte on 04/04/2017 at 22:36

IMG_2864

Nunha actividade da biblioteca escolar do centro encomendáronnos representar plasticamente un fragmento dun poema de Gabriela Mistral:

“Doña Primavera de aliento fecundo

se ríe de todas las penas del mundo”.

Durante uns días estivemos a pensar como facelo, reflexionando sobre o que quería dicir “aliento fecundo”, como podía rirse de todas as penas do mundo e, en definitiva, sobre como sería Doña Primavera.

Comezamos polo máis doado, como sería a risa da primavera; tivémolo claro: tiña que ser en gha, gha gha, xa que mudando a vogal parecía ter outros matices. A pregunta que nos asaltou de inmediato -vendo a diferenza de escribilo en galego ou en español, foi si riría igual noutros lugares do mundo. Debemos apuntar que gustamos moito de traballar con onomatopeias, escribirlas, e mesmo ilustrarlas. Hai un gran número de páxinas en internet que nos facilitan a escrita da  risa en distintos idiomas, sendo algunhas moi curiosas. Estaban tan interesados que quixeron elaborar una listaxe para poder compartila coas súas familias. Así estivemos xogando coas risas de dona Primavera.

img_28631.jpg

A montaxe final foi moi sinxela. Eliximos as cores que enchen a paisaxe que vemos a través do ventanal. Usando ceras acuarelables preparamos unha base  con esas cores. sobos colores. Sobre o lenzo escribimos o poema e finalmente engadimos uns bocadillos coas risas da primavera en idiomas.

Tan só nos quedaba a dúbida de esa xente doutros países ría coma nós ou ría reproducindo os sons da escrita.

Un pequeno traballo de investigación, de vocabulario, de lingua, de escrita, de participación das familias, de representación plástica e de consenso que nos mantivo interesados ao longo duns días.

Celebrando os aniversarios co xornal (I)

In AlfabetizArte,CativArte on 08/02/2017 at 21:09

img_4353

Continuando na liña iniciada o curso pasado, cada vez que un alumno ou alumna está de aniversario celebrámolo, dun xeito diferente ao convencional, cunha elaboración plástica sobre unha páxina do xornal dese día na que seleccionaron unha nova que lles gustou.

Tralo éxito das creacións do ano anterior, que deran lugar á exposición “50 anos en 9 meses”, na reunión inicial coas familias do alumnado, facilitámoslle unha folla informativa na que se lles explicaba o modo de realización e a súa participación nesta data tan significativa na vida dos seus fillos e fillas. Aceptaron de moi bo grado e así o vimos desenvolvendo dende o comezo de curso, primeiro cos que aínda faltaban por cumprir os catro anos e agora xa cos de comezo de ano que fan cinco.

img_4352

Consta de dúas partes que expoñeremos de seguido nesta entrada do blog e noutra titulada “Singularizándonos no grupo”.

Cómpre recordar que na aula temos carteis por cada mes do ano ilustradas coas fotografías dos nenos/as que naceron neles. Así imos levando a conta dos meses que faltan e dos que veñen por diante.

No día no que un neno ou nena está de aniversario, a mestra encárgase de mercar un xornal (cada vez diferente), e dedicamos un bo tempo a ler as novas que máis chaman a nosa atención, especialmente a do homenaxeado. Aquí son determinantes os gustos persoais, as fotografías das que se acompañen ou o impacto que teña esa nova nas súas vidas (ben porque a escoitaron na televisión, porque se fala dela nas casas ou porque os vincula con algo coñecido). Adoitamos ir marcando as que más lle gustan e logo finalmente elixe. Lémola con detemento, falamos sobre ela (a veces ata pode dar pé a desenvolver un pequeno traballo), e fixámonos especialmente na data que figura en cada una das páxinas. Recalcamos que o día no que el ou ela fixeron catro ou cinco anos, aconteceu iso.

Logo, para deixar unha presenza, tal e como gustamos, empregando dúas cores (unha condición que tamén impuxéramos o pasado curso), escriben o seu nome e mailo número de anos que cumpre. Aquí xogamos moito con distintas grafías para que vexan que hai variadas formas de escribir unha mesma letra ou número, procurando non ocultar a data e a nova pola que escolleu esa páxina. Unha vez seca, pasa para un cadro de cristal que lle temos reservado desde comezo de curso no que figura a súa fotografía e o texto: “Reservado para …, –/–/2017”.

Pola súa parte ás familias, pedímoslle que busquen na rede novas que sucederon no día no que naceu o seu fillo ou filla (hai páxinas web ou hemerotecas que o permiten). Temos que salientar e agradecer a colaboración que nos están a dar, preparando carteis ou composicións con esa nova que lles gusta vincular ao nacemento do neno ou nena. En función do formato, envíannola por correo electrónico ou en soporte físico, e na aula dedicámoslle un tempo a saber por que a elixiron. Unha vez coñecida tamén a gardaremos baixo a elaboración plástica realizada na clase.

En verdade dedicámoslle tempo, pero tampouco hai nada que nos impida facelo; parécenos ben interesantes as oportunidades que nos están xurdindo ao fío de cada celebración, a máis dese nexo que imos establecendo entre a vida dos pequenos e o que acontece no mundo no que viven. No xornal hai novas que nin nos van nin nos veñen, outras que lles gustan moito, páxinas que sempre atraen a súa atención (pasatempos, previsións meteorolóxicas, anuncios ou programación televisiva); en calquera caso e pouco a pouco imos sabendo como se organizan os xornais e a información que conteñen, como recollen contido tanto nos titulares, no corpo do texto, coma nas fotografías ou pés de foto. Paseniño, non é o noso obxectivo principal, iso irá calando ao longo das cando menos vinte e cinco lecturas de xornal que faremos.

img_4279

Na aula coa celebración dun aniversario hai unha serie de rituais a realizar: ser o encargado nese día; tacharse da listaxe na que figura con 4 anos para anotarse na columna de 5; tomarlle a medida do pé agora con un ano máis (ver “As medras dos pés”); elixir o libro que quere que leamos ou a dramatización, canción ou baile a realizar. O día do aniversario ten que ser unha data moi especial para ese neno ou nena, algo para anhelar que chegue, algo para recordar, algo para devecer por que volva a suceder.

img_4265

O importante para nós, saír dos sendeiros consumistas nos que se converten as celebracións e vinculalos coa realidade facéndoos abrirse un pouco do egocentrismo propio destas idades, e por suposto ir construíndo a súa historia, gardando recordos fermosos e deixando pegadas dos fitos importantes das súas vidas.

Singularizándose no grupo

In CativArte on 08/02/2017 at 00:38

IMG_2867

Continuación de celebrando os aniversarios co xornal.

Na liña de querer facer dos aniversarios unha data especial, na que cada neno e nena se sinta protagonista e único, falamos a comezo de curso coas súas familias para solicitar a súa colaboración para que lles axudasen a plasmar nunha intervención os seus gustos e afeccións.

img_4255.jpgdefault

Con tal motivo e como soporte mercáronse unhas placas de porexpán, non é que sexa a que opción que máis nos gusta por motivos obvios, pero había que buscar algo que fose doado de atopar para as familias e non demasiado custoso. Sobre elas e coa axuda das familias, nos días previos á data do aniversario, pegan, insiren ou penduran elementos que lles recorden aquelas cousas que os fan felices, que lles gustan moito ou coas que se senten máis unidos aos seus familiares.

img_4220.jpg

Agora van chegando á aula e non deixan de sorprendernos. Temos miniexposicións de temas do máis variados que fan que cada un deles sexa diferente e singular de entre todo o grupo. Á vista deles non hai dúbida, son o reflexo de personalidades ben distintas que gustan de coñecer as bandeiras dos países, os deportes, os planetas, as bolboretas, as flores, maquinaria de xardín, a Patrulla Canina, etc.

img_4370.jpg

img_4196

No día do aniversario cada neno ou nena trae a súa montaxe e expónllela aos compañeiros con explicacións coas que amosan os seus coñecementos específicos sobre este tema. Estamos marabillados cos motivos que os levaron a esas inclinacións e cos saberes que posúen sobre elas.

img_4479.jpg

img_4252

img_4321.jpg

Está sendo unha fonte de aprendizaxe para todo o grupo ao tempo que un modo de singularizarse fronte aos iguais.

img_4219

Ao remate de curso teremos vinte e cinco reflexos inconfundibles da personalidade e dos saberes de cada un deles.

img_4225

img_4224.jpg

img_4221

img_4223.jpg

default

O vento do inverno

In CativArte on 20/01/2017 at 20:50

Aló polo outono xurdiunos o problema de representar plasticamente o vento. Foi trala lectura do poema “Ese vento” de Ana Mª Fernández, recollido no libro Versos da tarde laranxa publicado en Galaxia e dende aquela andabamos a darlle voltas. Buscamos inspiración na obra de artistas e ilustradores, pedimos axuda a outras persoas, pero non acababa de satisfacernos.

Ese vento/que fala en asubío./Ese vento/que ole a pel de esquío./Ese vento/que as follas ergue e deita./ Ese vento/que a xente trae dereita./Ese vento/que vén devagariño./Ese vento/que sopra no camiño./Ese vento que nace nas montañas./Ese vento/xa fala das castañas.

De onde vén o vento?, onde nace?, onde se agocha cando desaparece?, de que está feito?, estas e outras moitas preguntas xurdiron ao fío dos nosos debates, motivo polo que tivemos que buscar información, o que nos tivo ocupados por longo tempo. Ben é certo que logo sucedéronse outras actividades e deixamos o asunto a repousar un pouco, ata que agora á volta de vacacións, xa metidos de cheo no inverno, o vento era outra cousa ben diferente, tiña outra cor, outra temperatura e outro temperamento. Xa non nos acaricia, aguillóanos;  xa non trae o recendo das castañas, só ule a frío; xa non é de cores cálidas, é dun branco borrallento; xa non xoga con nós, empúrranos. Con todo,  o noso maior problema era representar o movemento dos seus refachos de vento, a súa friaxe e matices dentro do branco da néboa e da xeada.

Noutras entradas do blog temos amosado como gustamos de actividades como son o recordado, enrolado e pregado de papel, das que non é preciso abundar nas súas vantaxes canto a coordinación motriz, malia que nos últimos tempos foron moi deostadas na escola infantil. Froito de moitos deses traballos e con outros moitos elementos de refugallo fomos facendo a nosa interpretación do inverno, para máis tarde, cada neno e nena elaborar a súa propia, así como poñerlle un título.

Cando abrimos portas e xanelas, a corrente de aire crea ese efecto de movemento que tanto buscabamos, ás veces ata lle poñemos un ventilador e música de fondo (sons do vento na natureza) e daquela estamos totalmente satisfeitos. Con todo, é posible que aínda lle deamos outra volta.

Maneiras de representar o que sentimos, maneiras de sentir co que representamos.

Ver presentación.

Pegadas indelebles

In CativArte on 20/01/2017 at 19:48

img_4215

Nestes días de xeadas, co perigo de esvarar polo patio do colexio, reparamos nas solas dos zapatos, nomeadamente naquelas que son as máis axeitadas para evitar escorregar. Así descubrimos a variedade de gravados e de relevos que hai no seu calzado. Tras tocalas e apreciar co tacto a súa rugosidade ou suavidade, vimos algunhas tan vistosas que decidimos facer un calco con ceras brandas. Ao tempo fomos atendendo a que botas diferentes poden ter solas iguais ou viceversa. Pé dereito, pé esquerdo, tamaños, contornos, plantas, talóns, etc, foron moitas das descubertas desa mañá.

Deseguido fixemos un traballo de creatividade: cadaquén pensou que pegadas lle gustaría ir escribindo polo chan, na neve, na area ou no barro, asunto complicado cando algúns decidiron que a solas de cada pé serían diferentes; daquela, que escrita irían deixando as súas pegadas.

Pero isto non rematou aí, continuamos pensando nas pegadas dos animais e nas das cousas. Sempre nos sorprende a súa capacidade de observación: as pegadas do po, as que deixamos no bafo das cristaleiras, no chan despois de fregalo, as dos avións no ceo ou as dos barcos no mar. Pegadas efémeras ou indelebles que deixan a súa escrita.

img_4216

Nada máis que unha actividade ao fío da realidade que se prolonga nun traballo de pensamento, imaxinación e creatividade.

Pintando o fondo do mar

In CativArte on 23/12/2016 at 09:35

img_4107

Gustamos moito de contar coa axuda de persoas “expertas” na clase que poñen o seu coñecemento e habilidades ao servizo das nosas dúbidas ou problemas. Nesta ocasión recorremos á experiencia da amiga Amalia Costa Bouzas, unha artista plástica que, entre outras moitas temáticas, ten especial predilección por plasmar fondos mariños, pozas e reflexos na auga nas súas obras.

Ao longo deste outono, climatoloxicamente tan bondadoso, o noso alumnado e as súas familias aproveitaron para dar moitos paseos pola beira do mar, dos que sempre nos traían agasallos (cunchas, anacos de madeira, pedras e area) que queríamos ter presentes na aula para rememorar eses momentos tan pracenteiros para eles, así, pedíranme que fixera un cadro con eles. Realizamos unha presentación que tiñamos nun recuncho da aula xunto con outras coleccións de cunhas, pero non acababa de ser totalmente do seu agrado xa que logo, dicían non lles recordaba o mar, nin ulía a mar…, o que nos pedían era todo un reto.

img_4035

Velaquí un dos nosos problemas aos que había que buscarlle solución. Emporiso solicitamos a colaboración de Amalia. Chegou chea de recursos: fotografías de pozas mariñas que lle serven de inspiración, cunchas, anacos de madeira e de cristal pulidos polo mar, algas, corais e pedras.

Tras mostrarlle todo isto e conversar sobre o obxectivo que pretendían púxose mans á obra: cun taboleiro de madeira e pigmentos díxolles que recrearía un fondo mariño. A sorpresa veu cando como utensilio para pintar sacou un secador de pelo. Non daban creto ao que vían, ía pintar cun secador, isto superaba todas as nosas anteriores extravagancias.

En verdade, tras todo un proceso no que foi acomodando a pintura co efecto do vento, o resultado é espectacular polos efectos creados así como polas texturas que foi deixando que mesmo semellan a auga en movemento sobre a area.

Tralo secado, non quedou máis que engadir os elementos.

img_4095

Agora si están satisfeitos do resultado, isto si que lles recorda unha desas pozas nas que eles adoitan xogar nos días de praia. Nós tamén o estamos por todo o rico proceso que nos conduciu a este resultado  froito de moito debate e de moito pensar para resolver un problema.

img_4111

Celebrando os aniversarios con arte

In CativArte on 11/01/2016 at 00:41

IMG_2830

Cada vez que comezamos cun novo grupo de alumnado, na reunión inicial coas familias, xa lles anticipamos que, na aula, celebraremos os aniversarios dun modo diferente ao habitual. A razón que lles expoñemos é que nin os mesmos nenos saben cantas veces os festexan –cando menos tres ou catro: coa familia (no día), cos e coas amigas (na fin de semana), no comedor escolar (a finais de mes), cos avós (no domingo)…-; así que na escola hai que tratar de fuxir de celebracións na mesma liña consumista, facendo nese día algo que os faga sentir especiais e que sexa para recordar. Ao tempo, hai que intentar que os aniversarios sumen as medras de todos e de todas.

Neste curso, adaptamos unha idea que vimos na rede en Jugaryjugar, de entre as moitas e moi interesantes que propoñían. Ao inicio, pedímoslle a cada neno e nena un lenzo de pequeno tamaño, pendurámolos na parede e sobre cada un deles puxemos unha nota na que hai a fotografía de cada neno e o texto: “Reservado para…, e a data o aniversario”. Cando chega o día, descolgamos o lenzo (que forma parte do conxunto de todos os do alumnado, profesorado e persoal que ten relación co grupo), e nese momento, o/a homenaxeado/a, píntao ao seu gusto. Dado que se trata de nenos de 3 anos, puxemos como condición que só empregarían dúas cores, as súas favoritas, e que empregarían os utensilios e técnicas que prefiran (chorreando, salpicando, cos dedos, rolos, brochas, esponxas, pinceis…).

O conxunto de lenzos acompáñase dun panel feito coas fotografías dos nenos e das nenas segundo os meses de nacemento e cun almanaque; así ninguén se despista e levan a conta do que falta para o seu aniversario.

O día que hai celebración, repetimos un ritual, no que se traslada o nome do neno ou nena para a columna que corresponde (3, 4, 5 ou 6 anos), e táchase na que estaba ata o momento; de seguido descólgase o lenzo, elixe cores e utensilios, e rodeado/a dos compañeiros, pinta o seu cadro; explícalle aos demais o que representa, e de novo, vólvese a colgar no seu sitio. A continuación, observamos como vai cambiando pouco a pouco esa obra colectiva que pecharemos a final de curso para expoñer a todo o centro.

Ceos, mares, campos de flores e noites estreladas, integrarán esa intervención artística, tan persoal ao tempo que tan de grupo.

InnovArte en KunArte

In CativArte on 28/11/2015 at 23:34

Unha das grandes satisfaccións que nos dá o blog é a de poñernos en contacto con xente que, aínda que xeográficamente distante, nos é moi próxima nas visións sobre a infancia. Así fomos convidadas  a un foro que deixou unha moi grata pegada en nós. No mes de novembro alá fomos a Vitoria-Gasteiz a participar no programa Ikusi Makusi de KunArte,  o Centro de Innovación Artística y pequeña infancia un proxecto abeirado ao Teatro Paraíso, unha iniciativa que cómpre difundir, tanto pola súa orixe e motivación coma pola súa traxectoria e labor que desenvolven na actualidade, que os fixo merecedores de moi prestixiosos premios e galardóns ao longo dos 38 anos que levan traballando polo teatro.

Unha visita ao web de Teatro Paraíso xa nos dá unha idea do proxecto global que realizan, destinado tanto á representación de obras de moi alta calidade, como á educación-formación de espectadores (nenos/as, familias e educadores). Isto, xunto coa conversa telefónica que mantivemos con Pilar, e a asistencia á representación da obra “Nómadas” na Coruña, fixo que desde o primeiro momento nos entusiasmáramos coa proposta dunha “charla en familia” na marabillosa casiña que teñen en Abetxuko Pueblo, na que a cada paso que dabamos, sacábamos unha nova idea inspiradora de cada un dos recunchos e espazos.

Nós tiñamos o encargo de falar sobre como introducimos a Arte nas nosas aulas a través das pequenas cousas, así fixemos unha presentación dalgunha das experiencias publicadas en InnovArte, e, por suxestión das nosas anfitrioas, rematamos cun “remake” da intervención “As chaves están en infantil”. Isto foi o de menos, porque o magnífico desa fin de semana foi coñecer in situ o bo facer de KunArte, coincidindo co Festival Internacional de Teatro infantil de Vitoria-Gasteiz. Asistir a representacións como a da compañía Teloncillo Teatro, dirixidas a pequenos e ás súas familias, cunha exquisita posta en escena e trato co público, fixo que eleváramos  moito os nosos criterios de valoración dunha representación teatral infantil.

Partillar sobre a educación na artes, sobre a vida ou sobre o que nos apaixona a cadaquén e vivir momentos tan agradables nunha fermosísima “cidade verde”, farán que manteñamos un gran recordo dunha iniciativa tan senlleira como é KunArte. Grazas mil a todo o equipo, mil grazas a Pilar, Rosa, Elena, Irene, Ana  e Tomás, seguide dándonos tantos froitos do voso proxecto de xuventude.no

Intervención artística final: As chaves están en infantil

In CativArte on 19/06/2015 at 06:15

Ao longo destes tres anos mantivemos un xogo co noso alumnado no que lle dicíamos que a mestra tiña unha chaves máxicas coas que logramos abrirlle a cabeza, o corazón, os sentidos, a mirada ou o pensamento. Agora que se van con todo aberto, pregunteille se non me deixaban aquí as chaves para poder axudarlle a outros nenos e nenas a abrirse. Emporiso decidimos facer unha intervención artística que fose un recordo, unha metáfora dese noso xogo.

Nós, sempre dicimos que a arte é unha linguaxe que nos permite expresar ideas con outros recursos, os plásticos. É fundamental que comprendan que unha obra é unha forma de expresión, porén cando facemos traballo artístico, non se trata de copiar obras de autores máis ou menos senlleiros, senón que entendan que son outros modos de representar o mundo. Neste caso, pese a aparente sinxeleza do resultado, coidamos moito o proceso e todo ten un significado.

Unha vez acordamos que faríamos un cadro coas chaves que empregamos, redactaron unha nota para pedirlle ás familias que colaboraran con nós na achega de chaves que xa non utilizaran nas casas, explicándolle que era para a nosa última intervención artística. Así xuntamos cincuenta de todos os tamaños, modelos e formatos: hainas grandes, pequeniñas, chaves de armarios, de portas, de coches, tubulares, de dobre punto, de seguridade, de caixas, de portal…

Logo fomos decidindo que podía simbolizar cada unha delas: a chave coa que abrimos os segredos, os ollos, o oído, a bondade, a timidez, os sentimentos, a sensibilidade …, e por suposto unha chave persoal coa que se abriu cada un deles e delas. Sobre cada unha delas escribiuse a súa función.

No último día, trouxéronos unha desas chaves grandes e antigas (de hórreo ou muíño) e decidimos que esa sería a chave mestra que podía abrir todo.

Como soporte, tras dous intentos, decantámonos por un lenzo grande sobre o que cada un deles escribiu varias veces o seu nome con ceras acuarelables, de modo que unha vez aplicada a auga, cada cor de cada nome fusionouse cos outros creando unha paleta multicolor onde os nomes permanecen esvaídos por debaixo das cores. Como calquera pode imaxinar, isto non se lle ocorreu a eles, pero si se lles explicou a razón pola que se facía así. Todo responde a un motivo, é unha metáfora e así hai que facérllelo ver.

Feita a montaxe, búscase un título, decantándonos pola proposta dunha nena que escribe “As chaves máxicas abretodo”.

Agora que xa baleiramos a aula, recollemos todos os seus traballos, os carteis cos seus nomes, quedando todo de novo espido e en branco para volver a comezar con outros nenos e nenas, saben que ese cadro quedará comigo e que cada vez que o vexa recordarei como se foron abrindo estas vinte e cinco persoas, que cando chegaron á escola aínda tiñan moitas portas pechadas. Tan só foi preciso atopar a chave adecuada para lograr que cada un nos amosara o que tiña agochado dentro ou para que deixara entrar as boas calidades coas que agora van equipados.

Para nós, unha das mellores metáforas visuais que temos feito, unha das máis cheas de significado e de vida. Sen contar que ten un dobre sentido, mesmo unha afirmación e unha reivindicación da nosa función profesional: que ninguén dubide que as chaves están en infantil.

Ver presentación

Chaves

Para acceder ás intervencións artísticas finales doutros cursos:
2012-13: Water painting
2011-2012 Tall painting
2010-2011 Drip painting
2013-2014 Ice painting e Milladoiro 11_14

Sinaturas, rúbricas e pegadas dactilares

In CativArte on 04/06/2015 at 06:49

IMG_1435

Continuando no noso intento para que entendan que son persoas únicas e irrepetibles, xa nos últimos días do curso, amosámoslle un xesto persoal que os diferenza de todas as demais persoas, a súa sinatura e a pegada dactilar.IMG_1420

En infantil, é unha conquista cando recoñecen o seu nome de entre os outros e cando son quen de escribilo. A estas alturas todos poden facelo, emporiso quixemos ir un pouco máis alá e falarlle das sinaturas, o que non lles é descoñecido, porque teñen visto en moitas ocasións persoas asinando un documento ou en soportes do máis inverosímiles no caso dos autógrafos dos seus deportistas ou artistas favoritos. Pero ata o de agora a eles nunca se lle pedira que asinaran.

Emporiso, en primeiro lugar buscamos na clase documentos asinados: comunicacións do centro, notas dos seus pais/nais, dedicatorias en libros, cadros …, e preguntámonos a razón que os levou a asinalos. Buscamos información e imaxes na rede e vimos moitos tipos de sinatura: lexibles, non lexibles, con rúbrica ou sen ela, con símbolos, etc. Eu ensineille como asino en función de se é algo moi importante ou se é algo máis informal. Logo preguntámoslle como asinaban os seus pais; con tal motivo enviamos una nota ás casas pedíndolle aos membros da familia que lle amosasen a súa sinatura. Ao tempo íamos dicíndolle que a sinatura é algo que nos individualiza e nos distingue dos demais, anticipándolle que de agora en diante haberá ocasións nas que lle pidan que estampen a súa -como para o DNI ou no cole de primaria-, de modo que era interesante que fosen pensando niso e facendo prácticas ata acadar unha que sempre sexa o máis parecida (isto ben sabemos que é complicado para eles, o que non é óbice que para que non llo expliquemos).

IMG_1406

Ao tempo, tamén lle fomos falando doutra forma de asinar, a pegada dactilar, dos seus usos e da razón do seu emprego, de como se pode identificar unha persoa polas liñas que traza a pel nos seus dedos.

IMG_1439

Aproveitando que tiñamos un soporte sobrante -dos dous que preparamos para as chaves-, decidimos deixar outra obra recordo do paso polo centro de un grupo composto por vinte e cinco persoas únicas e diferentes, coas súas sinaturas e pegadas dactilares.

IMG_1437

Na nosa liña, sempre apostando polos pequenos xestos que nos axudan a recoñer a nosa individualidade sumado ao valor de ser parte dun grupo.

Modelando a sombra

In CativArte on 01/06/2015 at 06:05

Estes días de atrás, grazas ao bo tempo, puidemos permitirnos xogos co sol e coas sombras. Xa o tiñamos feito noutras ocasións, pero agora e tras o traballo coa sombra sobre o reloxo analemático, fixémolo dun xeito máis coidado, xa buscando a sombra de deseño. Axudáronos moito as suxestivas fotografías do libro “¡Asómbrate!” de Cecile Gabriel publicado en SM, que nos fai adiviñar o que se agocha tras as sombras e os reflexos.

Inicialmente estaban máis ocupados en reproducir as posturas que viron nas imaxes ca na sombra que producían, pero cando entenderon en que posición lograban a mellor sombra, comezaron modelala. Non é doado e o control da sombra require moito ensaio. Ademais a sombra que produce o sol é diferente de cando xogamos a facela co retroproxector, esta vai “pegada” aos nosos pés. O seguinte paso xa foron as composicións entre varios e o uso de elementos do patio para lograr sombras curiosas. A partir de aí non dábamos atendido tanta chamada para fotografar as súas creacións.

O que sentimos é que non damos atopado o libro “Filiberto e o xastre de sombras” de Benoît Perroud, publicado en Kalandraka editora en 1999, xa que logo, víñanos ao fío deste noso xogo.


Unha fonte inesgotable de creatividade e diversión.

Ver presentación.

Sombras

Coas sobras fanse as festas

In CativArte on 01/06/2015 at 06:03

“Coas sobras fanse as festas” é un dito moi galego, especialmente referido á cociña, que nos vén a falar de que non se debe tirar nada, que todo se pode aproveitar e, con enxeño e creatividade, lograr creacións tanto máis ricas cás iniciais. Nós é algo que tentamos transmitirlle ao noso alumnado, coma unha das aprendizaxes máis importantes da etapa. Podemos incardinalo en consumo responsable, en sostibilidade, en creatividade ou no queiramos, do que se trata é de que comprendan que hai que explorar e esgotar todos os posibles usos dun material antes de desbotalo.
Agora, xa de cara ao remate de curso, andamos facendo limpeza e orde do material de clase. Así atopamos unha grande cantidade de anacos de ceras brandas que por pequenas xa non resultan cómodas para pintar. Entón decidimos darlle dous usos, así resultou “Ceras fundidas” e “Lenzos ao forno”, que podedes ver con máis detalle no blog de aula de 4 anos.
En Ceras fundidas, cadaquén fixo as combinacións que quixo para lograr esas cores que non hai nas caixas de ceras: un azul mar ou de ceo anubrado, un verde monte de toxos, ese vermello imposible, ou esa “cor carne/pel de verdade”, mesmo para peles escuras. Colocadas en moldes de silicona, metéronse por un breve tempo no forno, e logo deixáronse arrefriar no frigorífico ata o día seguinte. Agora darémoslle uso nos grandes murais ou carteis.

En lenzos ao forno, tratouse de colocar os anacos de cera sobre un lenzo que se introduciu no forno ata que comezaron a fundir, daquela, ou ben se lle deixou derreter ou se moveu para lograr outros efectos de movemento.

Cos de 5 anos seguimos outro procecemento: derretemos ao sol sobre o lenzo virutas de ceras das tonalidades dos ramos de flores cos que nos agasallan para así intentar plasmar todo ese abano de cores que nos brinda  natureza e que é imposible pintar cunha única cor.

IMG_0864 IMG_0871

IMG_0983 IMG_0984

Admiradores de nubes

In CativArte on 27/05/2015 at 06:44

O pasado verán, unha amiga que ben nos quer (a nós e a InnovArte) trouxonos como agasallo do Museo Magritte de Bruxelas, unha publicación inspiradora  “Imagine dans les nuages de Cécile Gabriel en Mila éditions; un libro de imaxes de ceos con nubes, que se prestan a deixar voar a imaxinación.

Desde aquela estivemos dándolle voltas ao que poderíamos facer coas nubes. Vimos ducias de actividades plásticas, pero finalmente acabamos decantándonos pola opción máis sinxela: deitarnos na herba e tan só mirar as nubes. Isto tamén merece unha reflexión, porque as mestras parece que lle temos que buscar o lado didáctico-productivo a todo o que facemos: se lemos un conto hai que facer un debuxo ou un resumo, se imos a unha visita hai que facer unha redacción …, de tal modo que acabamos pervertendo e confundindo obxectivos tan elevados, líricos e artísticos como poden ser gozar escoitando as olas do mar ou os paxaros, mirando o ceo ou ulindo unha paisaxe. O básico, o elemental, o sinxelo, sen máis adobíos, ben feito como unha actividade pracenteira, pode producir tantos máis beneficios -á persoa e á creatividade- ca calquera outra actividade moito máis historiada.

A nosa amiga, tamén nos facilitou información sobre Asociación ibérica de observadores de nubes que casualmente se xuntaron no mes de setembro en Sarria (Lugo) co ánimo de compartir os seus coñecementos sobre as nubes, como atopalas, fotografalas ou observalas. Non sabíamos da existencia desta sociedade, pero pareceunos ben interesante.

Tamén paga a pena entrar no web de The cloud apreciation society e botarlle unha ollada ás súas galerías de imaxes de nubes clasificadas por tipoloxías, polas cousas ás que semellan, as súas favoritas, etc. Tamén teñen o apartado “As nubes na arte” na que podemos ver obras plásticas nas que as nubes teñen un especial protagonismo, o de “Vídeos de nubes”, con gravacións espectaculares, e o de “Nubes na poesía”, cunha boa escolma, malia que toda ela en inglés.

Certamente a admiración das nubes podería dar lugar a un gran número de actividades que de seguro se lle están a ocorrer a quen nos está lendo, agora ben, poida que nesta recta final de curso, co adianto da calor do verán, o mellor que podemos facer polo noso alumnado e ensinarlles a recrearse coa beleza que nos brinda de balde a natureza e na que moitas veces nin reparamos. Deitados cunha soa consigna, deben dicir “A min paréceme …”, evitando a visións únicas, xa que logo, en algo tan subxectivo como é a percepción non valen as afirmacións tallantes como “É un dragón” ou “Esa nube é un crocodilo”. Tan só iso: creatividade, serenidade e respecto, pouco máis lle pode pedir a unha sesión educativa.

“Arte, educación y primera infancia”

In ActualizArte,CativArte on 04/05/2015 at 06:42

A Organización de Estados Iberoamericanos (OEI), estableceu entre os obxectivos das Metas educativas 2021, a mellora da atención á infancia. Así e como un dos eixes para o seu cumprimento, encarga publicacións que aporten reflexións teóricas sobre diferentes temas da educación infantil, ao tempo que ofrezan modelos de boas prácticas.

Unha das últimas que puxeron a disposición a través do portal da OEI, foi “Arte, educación y primera infancia”, co convencemento do papel fundamental que ocupa a expresión artística e creativa nos primeiros anos. O texto está organizado en dúas partes: fundamentación teórica sobre o papel da(s) arte(s) (literatura infantil, a linguaxe corporal, musical, a formación estética, ou a educación artística); e diversas experiencias desenvolvidas nos países membros. Certamente é un luxo de publicación, con artigos de relevantes pedagogos e investigadores educativos como Mª Victoria Peralta, Javier Abad, Elizabeth Ivaldi, Lía Schenck, Salomon Azar e Judith Akoschky que tratan de aportar luz sobre o que é e o que non é educación artística (manualidades). Todos eles fan fincapé no xurdimento nos últimos tempos dunha didáctica seudoerudita que hai que desterrar:

“Estas reflexiones apuntan a promover en los docentes una reflexión sincera sobre estas prácticas instaladas en la educación de la primera infancia que confunden las actividades de educación artística con el entretenimiento, la copia o repetición de modelos de imágenes, diseños, músicas, movimientos, la producción de lo útil y lo bello, la selección de los niños y las niñas considerando sus aptitudes antes que sus intereses.”

Contido do libro:

Primera parte

Educación, arte y creatividad en las infancias del siglo XXI. Elizabeth Ivaldi

La literatura en la primera infancia. Lía Schenck

El sensible acto de mirar: la educación visual en la primera infancia. Salomón Azar

El lenguaje corporal: simbología de las acciones en los espacios de juego. Javier Abad Molina

El lenguaje musical. Judith Akoschky

Interculturalidad, primera infancia y educación artística. M. Victoria Peralta E.

Segunda parte

Educación infantil y arte: una trama que entreteje buenas prácticas pensada para niños pequeños. Patricia Sarlé

¿Qué hacen estos niños aquí? Los niños de los jardines de infantes en los Museos de Arte de Buenos Aires. Patricia Berdichevsky

Conjugando ética y estética: arte en y con la comunidad • Uruguay. Alicia Milán López

Experiencias de educación artística en la primera infancia: puntos de encuentro de distintos enfoques, Colombia. Juanita Eslava Mejía

Arte y educación en la primera infancia museo Artequin • Chile. Yennyferth Becerra

Sintiendo el arte en mi ser • México. Martha Gabriela Espinosa Pichardo

A criança como protagonista da aprendizagem teatral: uma experiência de criação na escola de Educação Infantil • Brasil. Ricardo Carvalho de Figueiredo

El arte y sus lenguajes en la educación de la primera infancia: la compañía infantil la Colmenita • Cuba. Carlos Alberto “Tin” Cremata

Tapiz da primavera: puntillismo cos pés e dripping

In CativArte on 27/03/2015 at 07:44

Como reflectir nunha pintura todas as cores da paisaxe primaveral, os cambiantes azuis do ceo, os milleiros de verdes dos montes, os amarelos dos toxos e das xestas que coma pingas salpican o verde, como pintar as etéreas flores rosáceas das espidas froiteiras que, cun refacho de vento, marchan voando coma pequenos papaventos …, como lograr plasmar nun cadro todo iso que ao lonxe parecen pequenas manchas de cor que se superpoñen, se mesturan e se resaltan?

O noso alumnado tentou facer unha representación da paisaxe que vemos a través dos ventanais, pero poida que polos materiais empregados –ceras, lapis de cor e rotuladores-, o resultado non os deixou moi satisfeitos, porque quedaba con cores moi planas, moi estáticas, non lograron plasmar toda a paleta de cromática que vían.

Así, ao día seguinte fixémoslle unha proposta, tentaríamos repetilo nun gran mural para logo expoñer nos corredores do centro ao igual que fixemos co verán e co outono 2014, así como co inverno 2015. En cada un deles empregáramos unha técnica distinta, e nesta ocasión quixemos facer unha intervención a medio camiño entre o artístico e o lúdico, de modo que lles dixemos que o pintaríamos cos pés e lanzando pintura, o que os deixou desconcertados e fascinados.

Cando chegaron pola mañá amosámoslle algunhas obras de pintores ligados ao movemento do puntillismo (divisionismo), e nese momento viron que iso era o que a eles lles gustaría plasmar: milleiros de cores que acaban dando forma a elementos que se integran na natureza. Pero xa de inmediato me dixeron que iso era moi difícil porque seica había que facelo coa punta dos dedos puntiño a puntiño, e nós tiñamos en mente o grande mural que acostumamos a preparar en cada cambio de estación para colgar no corredor; as dimensións son 200×180, tal e como amosamos aquí. Nese momento recordeilles que lles dixera que pintaríamos cos pés. Ante as súas observacións (mancharse, frío, non quedar forma de puntiños, etc.), engadín que non se descalzarían, daquela quedaron aínda máis desconcertados. Amoseille un rolo de plástico de burbullas e díxenlle que con iso lles faría unhas calzas coas que pintarían. Organizámonos por grupos, fixemos un esquema no encerado, dividimos zonas no mural (liña de terra-liña de ceo), “calzámonos”, collemos botes de témpera en cores básicos (verde, azul, amarelo, branco), estendemos o anaco de pano sobre o que pintaríamos (retallo de tela de cobertor branco moi groso e con relevo), e comezamos o chorreado de pintura para que a pisaran.

Comezamos polo ceo, que realizamos en tres grupos variando as cantidades de azuis e de branco, e logo con dous grupos fixemos o monte con verdes e amarelos. Rematamos con unhas porcións de témpera de purpurina para crear ese efecto da luz sobre as cousas. Estaban marabillados de como as súas pegadas creaban esas combinacións de cores e coa sensación que lles producía o plástico de burbullas.

Unha vez o puxemos vertical quedaron impresionados co efecto logrado, pensaron que xa podía quedar así, pero recordámoslle que aínda nos faltaban as árbores froiteiras coas súas flores voando polo ceo. Aí xurdiron moitos apuntamentos, habían quen suxería pintalas e poñer as flores de papel ou pintalas cun pincel. Retrucámoslle que iso non lograría o efecto “voador” que querían. Durante o recreo engadín unhas ramas de xesta que peguei ao tapiz con silicona, e á volta creamos tres tons diferentes que ían do branco roto ao rosa, como as flores das ameixeiras, das cerdeiras ou dos pexegueiros. Sobre elas chorreamos a pintura (dripping) con brochas grandes.

Agora quedamos absolutamente satisfeitos, tanto polo resultado coma polo proceso seguido, neste caso máis guiado ca noutras ocasións pero sempre suxerindo e incorporando as súas achegas.

Certamente, non é o noso obxectivo ensinarlle movementos pictóricos (ou perverter a idea pola que xurdiron) nin a copia de obras senlleiras, pero neste caso, consistiu en botar man da experiencia para solucionar “o noso problema”. E sobre todo, foi unha actividade divertida, diferente e enriquecedora.

O noso tapiz ficará pendurado ata que a inminente chegada do verán e os cambios da paisaxe nos pidan outra interpretación. Xa se verá.

Ver fotografías do proceso

Tapís da primavera

“Tiene que llover al revés”

In CativArte on 17/03/2015 at 07:56

Na nosa biblioteca profesional teñen cabida temáticas moi diversas, agora ben, debemos confesar que os libros sobre a educación artística ocupan  a parte máis extensa. Mercamos moitos, cada vez seleccionando máis, porque  aínda que é un tema moi atractivo, detéctase de inmediato se o autor/a “fala de orella” ou se ten a bata manchada de pinturas.  Neste caso, en primeiro lugar, seduciunos o título: Tiene que llover al revés. Reflexiones de un maestro de plástica”. Tres claves: supoñemos que nos fala dun proxecto realizado; reivindica a figura do mestre de plástica; e recibiu o Premio de Pedagoxía Rosa Sensat no 2008. Non nos defraudou.

Lluís Vallvé Cordomí, o autor, é un mestre de educación visual e plástica que ao longo da súa vida profesional compaxinou a docencia e a formación, e iso nótase na maneira na que vai debullando no libro a súa experiencia ao tempo que relata os traballos plásticos co alumnado. Unha vez se remata a lectura, tense a sensación de que este home tocou todas as teclas da escola: didáctica, organización escolar, relación coas familias, co alumnado e cos compañeiros/as de profesión; dúbidas dos docentes; alianzas coa contorna; mesmo a incomprensión de cara a arte na escola por parte dalgunha persoa (inesquecible a anécdota co inspector que lle pregunta se non teme estar formando uns inadaptados por incidir tanto na creatividade; incrible pero sabemos que esa opinión non é exclusiva dese inspector).

Segundo o autor, “este libro que intenta mostrar los beneficios de la vivencia del arte, surge de la necesidad de poner orden en los propios pensamientos y en la propia práctica educativa, y de la necesidad de reflexionar sobre las ideas, convicciones e instituciones –todas ellas cambiantes- que me han ido sirviendo durante los últimos treinta años. Es fruto de la voluntad de sistematizar la experiencia que, como a tantos maestros, por un lado me pesa y se convierte en un lastre y, por otro, me proporciona alas para emprender con incertidumbre, pero con ilusión, nuevos caminos.”

Ao longo da súa exposición, en capítulos moi breves e con suxestivos títulos, podemos coñecer distintos proxectos realizados; así é un libro que se pode ler aos poucos, ou mellor dito, hai que lelo dun tirón e logo volver sobre el, para analizar máis devagar a experiencia e as reflexións coas que a acompaña. Mostra deses títulos de capítulos son: “¡Tienes los ojos en los dedos!”, “Puede ser abstracto”, “Deberes de vaciones”, “Desmontar con el lápiz”, ¡Yo no entiendo el arte!, “¡Parece fácil de hacer!”…, e así ata corenta máis. Desde aquí pódese acceder a un avance do libro.

Luís Vallvé Corominas, danos unha morea de ideas a elixir porque como el di, a clave está en elixir: “En la escuela tenemos que saber elegir pero sin llegar a colapsar a nuestros alumnos. Esa es la clave del éxito. Los maestros nos embarcamos a menudo en más aventuras de las que podemos abarcar, y lo que es peor aún, de las que nuestros alumnos pueden digerir.”

Non podemos máis ca recomendar a lectura deste magnífica “historia de vida profesional”, e agradecer ao autor que se tomara o traballo de facer un exercicio de memoria e de introspección para agasallarnos aos lectores co seu relato non só dun mestre de plástica, senón coas reflexións dun gran mestre.

Para rematar, tan só queremos facer unha observación, sabemos que para as editoriais fuxen de publicar en color este tipo de libros xa que logo, encareceríaos moito –é opinable, eu preferiría que non entrara na media de prezos habituais, pero que me permitiran gozar coas cores orixinais de cada proxecto en fotografías de bo tamaño-, pero e con todo, se toman esa opción, sería moi doado facilitar desde a web da editorial as imaxes. Teño por seguro que non habería ningunha traba nin por parte do autor nin por parte da editora, e así, os/as lectores/as poderíamos facernos unha idea máis real do traballo realizado co alumnado. Facernos idea dun proxecto cunha soa fotografía de pequeno tamaño en branco e negro, iso si que é apelar á nosa creatividade.

Lluís temos que confesarche que ao rematar o libro, démoslle a volta para ver a portada no outro sentido, e efectivamente, constatamos que ten que chover ao revés.

Poesías á rúa. Acción poética

In CativArte on 10/03/2015 at 20:29

Estamos cos preparativos de todo o que vén agora, Día Mundial da Poesía, Mes das letras,  Letras galegas, e ao igual que fixéramos o ano pasado o que queremos é sacar a poesía á rúa, porque a poesía é de todos, todas as persoas temos dereito a ler un poema de balde. Queremos que o lema sexa máis poesía e menos publicidade na cidade.

Tomamos como referencia o que se fixo fai máis de vinte anos na cidade holandesa de Leiden,  Muurgedichten van Leiden– que podería traducirse como “Poemas nas paredes”-son unha colección de poemas, (un total de 101) que se pintaron nas paredes exteriores dos edificios da cidade de Leiden nos  Países Baixos, sendo hoxe moi populares entre a poboación e unha atracción para os turistas. Escritos en diferentes idiomas, segundo o idioma do poeta (cunha traducción ao holandés a ao inglés), coidando moito o contraste visual das letras e o fondo da parede. O proxecto “Poemas nas paredes” comezou en 1992 finanzado por unha fundación privada, por corporacións locais de Leiden, sendo o primeiro poema da poeta rusa Marina Tsvietáieva, dende entón, engadíronse todos os demais, rematando no 2005 co poema De profundis de Federico García Lorca. Na actualidade algúns poemas xa xe perderon, pero consérvase a meirande parte deles, a máis dos que se engadiron no 2010. Outros poetas incluídos son Cummings, Langston Hughes, Du Fu, Luis Oliver, Neruda, Rilke, Shakespeare e  Yeats.

Xa se di que en Leiden os graffitis son poesía

A nosa escala podemos facelo de moi variadas formas, sempre mantendo a idea de poñer máis poesía ao alcance de todos os viandantes: nas paredes interiores do centro, sobre vinilos, en carteis, en colaboración con asociacións ou concellos, en espazos públicos, en muros de zonas deixadas, nas rúas circundantes aos centros educativos, en zonas de paso, en negocios, nos parques… As posibilidades son múltiples, e os efectos de seguro que beneficiosos para a vista, para o ánimo e para o espírito.

Abondan exemplos como as cidades adheridas a Acción Poética, un movemento mundial iniciado por Armando Alanís Pulido, un escritor e promotor cultural mexicano director-fundador de Acción Poética, que consiste en pintar frases, versos, poemas nas paredes das cidades. Ou as accións dos madrileños  Boamistura, autores de “Madrid, te comería a versos”, un proxecto que xorde dun acto de amor de artistas e poetas para humanizar a cidade, neste caso escribindo poemas nos pasos de peóns, ou en “Paisajes de paz“, e en “Callar es gritar intensamente“, por mencionar algunhas das súas intervencións máis senlleiras.

Haberá quen pense que estas pintadas poden afear as paredes, iso depende do concepto de beleza que teña cadaquén. Tamén haberán quen diga que iso pode incitar a que se fagan outras pintadas, ogallá foran tan mixiriqueiros cos paneis publicitarios e coas imaxes estereotipadas das multinacionais. Para desmontar eses temores non temos máis argumentos que o que seguen:

 Poesía para todos os días en todos os espazos. Liberando poemas.

Que salten os poemas á rúa desde os centros educativos de Galicia da man do noso alumnado porque

Imaxinade os muros das escolas cheos de poesías!

Monicreques na cociña

In CativArte on 02/02/2015 at 09:52

A primeiros do mes de outubro, dous nenos da clase asistiran á representación “Mi amor es un colador”, na Feira Galicreques de Compostela e trouxéranos un folleto. Nós, como todos os anos facemos algún monicreque, acordáramos inspirarnos nestes. Así, pouco a pouco e desde aquela, fomos facendo os personaxes da nosa “compañía”.

Coadores de café, de metal, chinos, para o té, escumadeiras, pás, espátulas ou reladores foron á base para as creacións de cada neno e nena. Bonecas noiva, mariñeiros, cans e outros personaxes orixinais, como o “rastas”, foron o resultado. Levounos o seu tempo, porque cadaquén decide todos os elementos que integran o monicreque que a mestra vai pegando coa pistola de silicona, traballando en pequeno grupo o día que podemos permitirnos desdobrar o grupo grazas a unha compañeira de apoio.

Ver presentación.

Títeres de colador

Noutra ocasión, no curso 2011/12, xa fixéramos monicreques con culleres e garfos de madeira ou monicreques de dedo dos que aquí deixamos a ligazón, así como as recomendacións bibliográficas que naquel momento seleccionáramos sobre o xogo dramático nas aulas de infantil.

titeres_pau

Ver presentación de diapositivas

“O paraugas dameaugas”

In CativArte,EncienciArte on 19/01/2015 at 17:38

Desde que nos agasallaron con “O paraugas dameaugas”, estabamos desexando facer algo con el na clase, pero tivemos que esperarlle o seu momento, a que viñera a choiva. A semana pasada chegou, cansou e aburriu, de modo que aos dous días xa renegábamos dela. A choiva é un fastío, por moi melancólica e chea de lirismo que veña, na escola é unha amoladura. O trimestre pasado ben se notou, tanto no rendemento coma no comportamento dos cativos, que puideran saír todos os días ao patio. Pero a choiva ten que vir no seu tempo e por riba é moi necesaria; isto é o que tratamos de facerlle ver ao noso alumnado botando man de “O paraugas dameaugas”. de Anxo Moure e Cristina Ouro, publicado en Urco.

Unha sinxela historia moi na liña das de Anxo Moure, un discurso na defensa do noso patrimonio, natural, cultural e pola lingua galega. Con dous poemas para deprender e logo repetir a berros (como a el lle gusta), xunto coa mensaxe de que a choiva é portadora de moitos bens: cultura, contos, cantos, caricias, abrazos, poesía, palabras… Pouco máis se pode pedir se isto se acompaña dunhas suxestivas ilustracións.

Os nenos e nenas debaixo do Paraugas dameaugas que elaboramos na clase, mesmo parece que fan rogativas á choiva, repetindo unha pregaria:

“Dáme augas, dáme augas.

co cantar das túas bágoas

enche ríos, enche fontes

cando esvares polos montes.”

Logo quixeron compartir cos compañeiros/as do centro “A carta dos bosques á nube Cristina”, polo que a reproducimos nun grande mural á vista de todos, acompañadas de unha exposición de diferentes representacións da choiva.

“Chove nube chove para que se apaguen os lumes.

Chove nube chove para que beban os pobres.

Chove nube chove para que bailen os ríos.

Chove nube chove para que nazan as flores.”

Para o que mostramos nestas fotografías, non tivemos máis ca deixarnos levar polo que nos inspiraron as ilustracións de Cristina Ouro, pero nesta ocasión e a partires deste libro, nós, ademais, pretendíamos traballar dous obxectivos: valorar a importancia da choiva para a vida e o medio -algo que xa nos vén servido no conto-, e coñecer diversas técnicas pictóricas para a representación da choiva.

O pasado curso, e debido ao prolongado período –outonal, invernal e primaveral- de choivas, xa fixéramos moitas representacións plásticas das distintas formas e modos de chover, pero agora queríamos ir máis aló, porque pintar a choiva entraña bastante dificultade, de non se que nos quedemos con modos moi básicos. Buscamos información na rede e alí atopamos varias posibilidades que ían desde poñer acuarela aínda húmida baixo a choiva, deixar caer gotas de cera dunha vela sobre un soporte e logo pintar enriba ou trazar gotas con cera branca e logo cubrir con pintura. Probámolas todas, e a terceira é a que máis nos gustou. Así, foi a elixida para ilustrar o poema que todos/as levarían para as súas casas. Parecíalles algo máxico que non se notara cando aplicábamos cera branda branca sobre o papel e ver como logo nese punto “repelía” a acuarela, quedando algo moi semellante á choiva.

Agora, tras unha semana traballando co conto, ven e valoran doutro xeito a choiva, seguen a considérana molesta e inoportuna para as súas actividades, pero necesaria para a vida das persoas, animais, plantas e para o medio.

Ver presentación

Paraugas dameaugas

Mimadriña: unha barquiña no mar, o mar nunha barquiña

In CativArte on 09/01/2015 at 07:46

Días antes das vacacións recibimos a Mimadriña no noso centro. Era unha visita acariñada e esperada desde había tempo, pero por mor dos seus compromisos e da nosa planificación non fora posible antes. Adiamos ata o de agora o relato desta ocasión porque daquela había tal saturación de actividades que temíamos non recibira a atención que se merece.
Xa temos falado con anterioridade do traballo que desenvolve Palmira, unha moza de Sardiñeiro, relacionado coa creatividade e coa defensa do patrimonio natural e cultural da Costa da Morte, así temos convidado a entrar no seu web ou Facebook para seguila en moitas das súas andainas creadoras, nos obradoiros que desenvolve con nenos e maiores reflexo do seu mundo interior e exterior.
Dicir de Mimadriña que fai barquiñas é un reducionismo ou unha etiquetaxe inexacta, porque se ben fai figuriñas de origami coas que realiza unhas intervencións marabillosas, é moito máis. Mimadriña é unha barquiña no mar, o mar nunha barquiña. Unha visita de Palmira dá para abrir unha vía de traballo para todo un trimestre ou un curso enteiro, tal e como nos sucedeu a nós. Deixounos tantas portas abertas tralas que xa daquela tomamos nota de moitas das cousas que ía apuntando e que espertaban a curiosidade do alumnado.


A súa posta en escena é coidada e espectacular. Non esqueceremos aquel 16 de decembro cando chegamos ao centro ao abrente do día, aínda coa escuridade da noite cubríndoo todo, e vimos centos de barquiñas que nos conducían cara ela. Dentro, na aula, libros, tesouros que o mar bota fóra, anacos de madeira, barbas de balea, area, latas de conserva, cunchas, ou mesmo restos de naufraxios. A motivación estaba servida, nós estábamos preparados para recibila, en cada un dos grupos de 5 anos fixéramos barquiñas xigantes, calendarios de conta-atrás ou móbiles con barquiñas, pero ela superou todas as nosas expectativas. Dixéranos que dado que se trataba de nenos/as tan pequenos -e dispoñendo tan só dunha hora con cada un dos catro grupos-, non tentaría facer con eles origami, senón que lles iría contando historias ao tempo que traballaba coas mans. Que ninguén se confunda, porque tampouco é unha contacontos, Mimadriña é unha desas mulleres da Costa da Morte que, mesturando fantasía e realidade, conta historias do mar e da súa xente ao tempo que traballa coas mans. É unha versión actual do que eran aquelas mulleres que reparaban redes ou traballaban nas conserveiras sen deixar de falar das historias de vida. Non precisa de máis recursos que as súas vivencias e as súas mans, sen máis adobíos nin atrezos cativa a atención de todo aquel que a escoita creando un momento case máxico.

Pode parecer mentira, pero agora, á volta, o alumnado recordounos unha folla na que fixemos apuntamentos sobre todas aquelas cousas das que quedamos con ganas de saber máis, trala visita de Palmira: a Costa da Morte, Sardiñeiro, os baleeiros e pesca de balea en Galicia, naufraxios, conserveiras… Iremos dándolle forma e iremos contando para que nos deu a visita de Mimadriña.
Como agasallo de despedida, deixounos un exemplar do Manifesto Mimadriña, que nós fotocopiamos e enviamos para a casa de todo os nenos e nenas porque pensamos que é toda unha declaración de intencións cunha defensa da creatividade e da singularización no medio da globalización.
Grazas Palmira por traernos o mar da Costa da Morte ao Milladoiro.

 

Obradoiro de postais con corazón

In CativArte on 05/12/2014 at 21:00

3 grupos mixtos de 3, 4 e 5 anos, 75 nenos e nenas, 2 mestras,  3 días, 3 obradoiros de 2 horas cada un co obxecto de elaborar postais coas que felicitar as festas. Materiais, os existentes na aula, todos expostos ao seu dispor. Consigna, facer corazóns, porque as postais serven para manifestarlle aos destinatarios que os queremos e que nos acordamos deles. Inspiración, o libro-CD “CoraSons” de Kalandraka. Clima de tranquilidade e de respecto polos gustos persoais que se reflicten nas creacións. Resultado, unha postal cun corazón único na portada e cunha fotografía do autor ou autora coa súa creación.

Sinxelo e gratificante.

En breve iremos a Correos para envialas.

Finalmente un collage no que se recollen todos os corazóns.

Ver presentación.

Total corazones


E xa convertida en cartel de 100×140 e felicitación do centro.

Felicitación Nadal

Performance outonal

In CativArte on 27/11/2014 at 07:56

Ao longo do curso facemos moitas actividades, algunhas moi elaboradas e prolongadas no tempo e outras moi espontáneas, que xorden no momento e que ás veces poden ser tan satisfactorias coma as outras.

Neste caso, na clase de 4 anos, coas follas recollidas polo alumnado, xurdiu unha desas tan efémeras coma divertidas, fixemos unha performance outonal na que os nenos e nenas, por parellas, lle facían sentir ao outro/a que era unha árbore chea de follas, que pouco a pouco ían perdendo ao tempo que o vento os facía abanear e o frío se ía incrementando.

Pódense ver todas as fotografías no blog de aula.

A árbore das bolboretas amarelas.

In CativArte on 21/11/2014 at 07:37

Neste caso todo empezou cun poema sobre o outono da arxentina Laura Forchetti que nos enviou a nai dunha alumna, no que se fai un símil entre as follas que caen e as bolboretas. Pero aquí, na nosa zona -coas nosas árbores autóctonas, co retraso nos cambios de cor e caída da folla-, había que botarlle moita imaxinación. Ata que un día volvemos a un álbum xa clásico para nós, “El otoño” da tamén arxentina Claudia Degliuomini, daquela, vendo aquelas ilustracións, vimos a paisaxe da que nos falaba Laura Forchetti: toños alaranxados, amarelos, vermellos e follas que parecían bolboretas: as do ginkgo biloba. Na última páxina, na que Claudia fala de si mesma, aparece unha fotografía dunha caixa de acuarelas cunhas follas de ginkgo. Así, decidimos facer un mural do outono que substituíse ao do verán. Pintado con acuarelas de tonalidades marróns, ocres e cunhas pequenas frases (algunhas copiadas e outras inventadas) que dan idea do que é esta estación. Complétase finalmente coas fermosas follas do ginkgo, das que en principio dicían que lle recordan abanos e corazóns.

Unha compañeira do centro fálanos dunha fermosa lenda oriental na que explica a existencia dos ginkgos, así como a razón de que as súas follas tomen a cor amarela e teñan forma de bolboreta. Paga a pena lela. O que aínda non descubrimos é por que algunhas follas teñen forma de corazón. Daquela empezamos a buscar información na rede, descubrindo que está árbore é un “fósil vivente”, xa que logo, existía fai milleiros de anos, mesmo na época dos dinosauros. Tamén sabemos que é unha árbore sagrada no Xapón; que é motivo protagonista de infinidade de representacións artísticas, na xoiería, na pintura, escultura, artes decorativas, arquitectura, etc. Asemade, soubemos dos seus usos na menciña alternativa. O ginkgo biloba, é coñecido como unha árbore milagrosa.

Todo isto transcende ás familias do alumnado, e un pai infórmanos de que hai dous exemplares de ginkgo na nosa vila. Os nenos e nenas, advertidos de que o espectáculo da árbore das bolboretas amarelas só dura uns días, aproveitan para ir visitalos e recoller follas que traen para a aula e coas que facemos bonitas composicións.

Están tan marabillados con esta descuberta arbórea que nos piden facer un cadro –coma o mural pero en pequeno- que poidan levar para as súas casas. E nunha reviravolta das nosas, copiamos no lenzo o poema de Laura Forchetti que deu inicio a todo, e decoramos con bolboretas amarelas do ginkgo biloba.

Unha viaxe circular. Unha sorpresa deste outono 2014 que recordaremos sempre que vexamos algún dos escasos exemplares de ginkgo que hai na nosa comunidade.

Como curiosidade, velaquí un poema de Goethe decorado con follas de ginkgo.

 

 

Ver presentación

otoño

Obradoiro de modelado

In CativArte on 12/11/2014 at 17:29

???????????????????????????????

Unha das actividades máis satisfactorias para o alumnado de infantil é o modelado, da que abonda falar dos seus beneficios -canto ao fomento da creatividade, da destreza manual ou da adquisición do concepto de volume-, e malia todo, practícase pouco. A falta de espazos axeitados ou contar con grupos tan numerosos son algúns dos motivos desta carencia. Nós, este curso, dado que temos nenos/as de cinco anos, de que dispoñemos dun pequeno recuncho no centro, e tamén porque contamos cunha compañeira de apoio coa que facemos desdobre do grupo -para así traballar 12-13 nenos/as en dúas sesións semanais en dous días seguidos-, decidimos dedicarlle un pouco máis de atención.

Comezamos xa no mes de setembro, daquela, nun primeiro intento modelamos con pasta branca empregando a técnica de ir facendo oco desde dentro. Nesta ocasión, aproveitando as cunchas que aínda nos traían da praia, quixemos facer un recordo do verán. Tralo  tempo de secado -ata que colle dureza suficiente e perde a humidade- démoslle unha capa de verniz para que así o poidan empregar para gardar os seus “tesouros”.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca recordo do verán

Modelado souvenir verán_14

Tralo éxito desta primeira peza, e coa mala conciencia de non deixar total liberdade creativa, volvemos a modelar pasta branca, pero nesta ocasión con tema libre. Pera a nosa sorpresa, e despois dalgunhas frustradas tentativas iniciais, os nenos/as pedían a nosa axuda ou copiaban o feito polos compañeiros. Posiblemente, nun primeiro momento hai que dar pautas para coñecer as técnicas e logo deixar a creatividade. En calquera caso, todos e todas quedaron bastante contentos das súas obras, que gañaron moita presenza co soporte e cun toque de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta branca tema libre

Modelado tema libre

Na terceira ocasión empregamos arxila, así puideron apreciar as diferenzas de cor, de textura e de maior rapidez de secado. Desta vez fixemos impresións de follas de árbores, escribindo o seu nome cun pauciño. Deixamos secar, e ao longo dos días vían como –por efecto do secado da arxila e da mesma folla- se ía desprendendo. Antes de sacala demos unha capa de cor.

???????????????????????????????

Ver presentación: Arxila

Modelado arxila

No cuarto obradoiro, modelamos con pasta de papel –máis húmida, máis quente e máis lixeira-. Para apurar o secado e evitar roturas, fixemos pequenas figuriñas ao estilo das de San Andrés de Teixido, a medio camiño entre animais fantásticos e elementos reais. Dado o seu reducido tamaño, e de cara á súa exposición, montámolas sobre taboleiros coma escenas en volume.

???????????????????????????????

Ver presentación: Pasta de papel

Pasta papel

Para a quinta sesión elaboramos pasta de sal, e ante o temor de que non secara ou que se fragmentara con facilidade, decidimos facer uns medallóns nos que incrustamos grans de millo, garavanzos, arroz, fabas, lentellas ou sésamo. Presentámolo tamén sobre chapa a modo de collage.

Ver presentación: Pasta de sal

Pasta sal

Na clase de 4 anos tamén fixemos algún traballo como este “Souvenir do verán“, con pasta de papel de elementos da praia.

image20

Agora temos montada unha exposición coas obras a fin de que poida ser vista polos compañeiros e compañeiras, así como polas familias.

IMG_9200

Poida que ata que volva a calor non fagamos máis modelado, pois a falta dun forno ou dunha zona de secado dificultaría moito, pero deixamos pendente a experimentación con outras pastas como por exemplo a de area.

Volveremos porque o pracer de facer algo coas mans, algo ao que eles lle dan forma entre o tacto e os ollos, con principio e fin,  e que perdure, non é  algo para esquecer.

Mentres tanto, aproveitaremos para darlle a coñecer algunhas mostras da olería de Galicia e doutros lugares do mundo, coñecidas pola súa beleza, utilidade ou historia.

Pintar con auga, arte efémero

In CativArte on 03/10/2014 at 06:40

No máis sinxelo é onde habitualmente se atopa o maior pracer. Nestes días do veranciño de San Miguel, con altas temperaturas nas aulas, decidimos saír ao patio para pintar só con auga sobre o formigón dos muros. Para eles, pura maxia. Xogar coa auga, deixar as pegadas das mans, dos pés, salpicar, manchar, escribir, debuxar con pinceis, brochas, esponxas, xiringas ou trapos, e ao pouco desaparecer o que fixeron, foi algo que os mantivo engaiolados e entretidos durante un largo tempo.
O malo é que poucas ocasións temos en Galicia para poder repetir a experiencia, emporiso, en canto se dean as condicións, volveremos a repetir.

Tecendo momentos

In CativArte,EmocionArte on 23/09/2014 at 06:50

 

50 metros cadrados para 25 nenos e nenas pouco espazo deixan para facer vida e para gardar momentos. Emporiso este curso, fartas de non saber onde poñer os pequenos tesouros sentimentais cos que nos agasallan día a día, decidimos tecer arañeiras nas que iremos pendurando todo o que se deba poñer á vista de todos.

Esta foi a labor de comezo na aula de catro anos. Como as arañas tecemos as nosas arañeiras con bambú, lazos, trelas, fíos e cordeis. De agora en diante, aí quedarán presos os recordos de cadaquén.

O que fai sentimento de grupo son os momentos ou intimidades compartidas e coñecidas polos demais. Isto é o que intentamos, tecer a vida gardando pequenos recordos que nolos fagan lembrar.

Para ir empezando, nestas fotografías hai paseos en barco, area do “mar dos avós”, tardes de pesca co pai, días de vacacións e alegría…

Ver presentación.

Arañeiras

Remate do verán 2014

In CativArte on 23/09/2014 at 06:49

Onte despedimos o verán 2014. Con tal motivo e para lembralo ao longo do curso que tempos por diante quixemos facer un mural no que recollemos moitos dos elementos presentes na vida baixo o sol: flotadores, pás, caldeiros, restrelos, lentes de sol e de mergullo, traxes de baño, camisetas, cunchas, pedras, area, redes, peneiras, chancletas, gorros, viseiras, sombreiros, bolboretas, sol, flores. Moitos deles, arestora acabarían no lixo, polo que nós decidimos darlle un novo uso. Cadaquén fixo a súa achega para esta composición plástica coa que todos se senten identificados.

Ver presentación.

Fin do verán

Intervención artística final: Ice painting

In CativArte on 29/06/2014 at 08:36

Xa case é unha “tradición InnovArte” rematar o curso cunha intervención artística, neste caso recollemos o traballo final realizado por Isabel con alumnado de 4º de infantil no CEIP A Maía.
Se en cursos anteriores fixéramos:
2012-13: Water painting
2011-2012 Tall painting
2010-2011 Drip painting
Agora, no 2013-2014 tocoulle ao Ice painting.
Chegado este tempo, en todas as escolas aproveitamos para traballar o estado sólido da auga, temos feito xeados, figuras de xeo, pero agora quixemos probar como actúa a pintura sobre bloques xeados e que sucede cando vai derreténdose.
Espectacular!! Nada que engadir ás imaxes.

Ver presentación.

Ice painting

Intervención artística final: Milladoiro 11_14

In CativArte on 29/06/2014 at 08:35

Pola nosa escola pasan centos de nenos e nenas que, polo xeral, permanecen tres anos e logo marchan para iniciar a Educación Primaria noutros centros, deixando un bonito recordo que, inexorablemente, se vai esmorecendo co tempo. Emporiso, sempre nos amolaba que non quedara unha pegada física do seu paso.
Así, neste remate de curso damos inicio ao que esperamos se converta nunha tradición: o recordo de cada promoción a través dunha intervención escultórica que quede no centro.
O Milladoiro, onde está a escola, é o último paso do Camiño Portugués antes da chegada a Compostela. De feito o nome desta localidade dise que devén de:
– Da derivación de “humilladoiro”, lugar onde os peregrinos se postraban perante a visión no horizonte das torres da catedral tras un longo e dificultoso camiño.
– Hai quen di que de “miradoiro”, lugar desde onde se avistaba Compostela.
– Milladoiro de pedras onde os peregrinos desde tempos ancestrais deixaban unha pedra.
A día de hoxe, ducias de peregrinos pasan por diante do centro, e mesmo entran para selar a súa credencial, sendo para o noso alumnado algo cotiá ver pasar grupos de peregrinos a pé, a cabalo ou en bicicleta, e mesmo os saúdan con alegría. Pero poucos camiñantes saben da orixe do Milladoiro, levando a impresión de que é a típica poboación dun polígono industrial.


Na exposición “Auga doce” da Cidade de Cultura no Gaiás, quedamos engaioladas cunha escultura de Manolo Paz, “Catedrais”, unha composición de lousas, e isto resultounos inspirador para decidir o que facer como recordo de todos os nenos e nenas que pasan pola escola.

"Catedrais" de Manolo Paz

“Catedrais” de Manolo Paz

 Así que, como unha chiscadela á tradición, e como homenaxe a cada promoción, acordamos facer un “Milladoiro de nenos”.
Bo foi que nese rauto de entusiasmo decidimos poñernos mans á obra, pois de meditalo con detemento teríamos descartado a idea xa que foi preciso facer estruturas de ferro, asentalas con formigón, mercar pedra, furala, transportala, ensamblala, etc, etc.

Ver presentación

Milladoiro 11_14

O resultado para nós é magnífico. Cada neno/a puxo o seu nome nunha pedra que pasou a formar parte de unha das cinco torres milladoiro (unha por cada grupo que se vai); na base, a máis grande, a da titora; pechando, as das especialistas e apoios. Agora, cando pasen polo centro, saberán que alí pasaron tres anos da súa infancia e que son un anaco dunha escultura que simboliza tanto o nome e orixe da localidade, como o seu paso polo centro. E todos os peregrinos que pasen por diante do centro, poderán ler nun panel informativo (elaborado nunha placa de policarbonato) as orixes deste topónimo.

Unha escultura a medio camiño entre o máis ancestral (milladoiros no megalitismo) e o máis actual (rock balancing).

Como calquera pode supor, esta obra supera a capacidade operativa de InnovArte, emporiso no capítulo de agradecementos debemos mencionar a colaboración do Concello de Ames e as xestións do concelleiro de Educación; a dirección da EEI Milladoiro; e moi especialmente a  axuda do noso irmán Manolo que sempre nos apoia nas nosas “excentricidades creativas”, resolvéndonos as cuestións prácticas, xa que sen el non teríamos nin estruturas metálicas, nin pedras nin furados das pedras, nin transportes, nin solución a moitos dos problemas que nos xorden, tanto nesta ocasión coma en moitas outras.

Tras todo o traballo realizado ao longo do curso tratando de descubrir “tesouros” no Milladoiro, recantos segredos, poñendo en valor esta localidade , esta é a nosa maneira de devolverlle algo, enriquecendo a paisaxe e salientando a súa historia, tradicións e riqueza cultural.

Como dicíamos ao comezo, esperamos que sexa a primeira de moitas esculturas que engalanen a Escola Infantil Milladoiro, facendo que habitantes e camiñantes saiban  un pouco máis desta localidade, que ten moito bo que contar, malia que case sempre  sae nos medios de comunicación  no apartado de “crónica negra”.

No podríamos finalizar esta entrada sin una referencia a uno de los grupos musicales gallegos más emblemáticos, Milladoiro, con un vídeo que se acompaña de la pieza “O caminho”.

Poñéndolle nome a rúas sen nome

In CativArte,EncienciArte on 17/06/2014 at 06:40

Ao largo de todo o traballo realizado coas rúas da nosa localidade e de todas as saídas que fixemos, fomos descubrindo lugares, rúas e camiños que non teñen nome. En moitos casos, a nós ocórrensenos maneiras de chamalos continuando na liña de darlle o nome da especie arbórea que impera nese sitio.
De cada saída fomos tomando nota dos que sería preciso nomear dalgún xeito, así como propostas que tivemos que consensuar:
“Costa das ameixeiras”
“Monte dos piñeiros”
“Camiño dos eucaliptos”
“Rúa das moreiras”
“Aparcadoiro dos liquidámbar”
“Lugar das hortas urbanas”
Xa apuntábamos na entrada anterior, que descubrimos que poñerlle nome ás rúas é algo que se fai no Pleno do Concello, ás veces atendendo aos antigos usos deses sitios, outras como homenaxe a algún persoeiro, ou ben por proposta da veciñanza. No caso que nos ocupa, e dado que se trata de espazos aínda non urbanizados, polo de agora tan só nos limitamos a facer unhas chapas cos nomes (similares aos das rúas “oficiais”recollidas nos planos). Colocámolas nos seus lugares correspondentes e démosllas a coñecer as familias e demais compañeiros do centro.
Para a súa elaboración, sobre placas de aluminio, escribiuse o nome da rúa acompañado dunha ilustración alusiva. Para iso, e dado que todos os nomes fan referencia a árbores, inspirámonos nas imaxes do libro “Los caminos de los árboles”, de Pep Bruno e Mariona Cabassa, publicado en La Fragatina.
Como curiosidade, dicir que cando fomos pendurar o cartel do “Monte dos piñeiros”, un operario do concello que se encarga do coidado deste lugar, díxolle aos nenos/as que lle parecía moi bo nome o que lle puxeran, pero que lle gustaría máis “Monte dos nenos e nenas”, proposta coa que concordaron os nosos pequenos, así que tivemos que facer unha segunda placa.

Na visita ás hortas urbanas deixámoslle como agasallo o correspondente cartel.
E dous nenos que viven na rúa Xaquín Lorenzo, na que hai moreiras plantadas nas beirarrúas, pediron facer unha placa na que puxera “Rúa das moreiras”.
Porque acaba o curso, senón xa nos víamos facendo placas para todas as rúas do Milladoiro e arredores.
Agora como remate, enviaremos unha carta á Alcaldía, xunto coas fotografías do resultado do noso traballo. Mentres duren as placas, esta será a achega visible do traballo realizado polos pequenos da escola infantil. O non visible, e máis importante, é toda a pegada que queda nos nenos/as e nas súas familias tras estas semanas de traballo e goce intenso da contorna e do patrimonio vexetal.

Ver presentación

Rúas sen nome

Auga doce

In CativArte,EncienciArte on 14/05/2014 at 06:51
"Paisaje absorbido", Patricio Cabrero, 2007.

“Paisaje absorbido”, Patricio Cabrero, 2007.

Como continuación natural a todo o traballo realizado no pasado trimestre mirando ao ceo, coa chuvia e coas formas de chover, arestora andamos a darlle resposta á pregunta “e para onde foi toda esa auga?”
Así levamos semanas coñecendo os ríos, regatos, lavadoiros, pozos, pontes e fontes que cadaquén ten preto das súas casas ou da dos seus avós e familiares. Á volta de cada fin de semana recibimos fotografías dos nenos/as visitando algún deses lugares e coñecendo os seus nomes. A isto xa lle dedicaremos outra entrada porque dá moito de si: Sar, Sarela, Miño, Río Tinto, Tambre, Rego dos pasos…
Como caída do ceo, desde o 21 de marzo, inaugurouse no Museo da Cidade da Cultura no Gaiás, a exposición “Auga doce” para a que temos solicitada unha visita didáctica. Alí poderán ver:
-A auga escondida, augas envasadas, auga e saúde (termas e balnearios).
-A auga na terra, auga e paisaxe, flora e fauna, os grandes ríos, o río Miño e construcións relacionadas cos cursos de auga.
-O home a e auga, recipientes (olería), enxeñería hidráulica.
-Ollando ao ceo, a meteoroloxía, a auga no universo.

.
Sendo como é unha macroexposición, o Departamento educativo do Gaiás encargase de facer unha escolma segundo a idade do alumnado. Nós xa lle apuntamos os nosos intereses. Con todo, tamén lle apuntamos ás familias do alumnado a posibilidade de levar aos seus fillos o día 18 de maio, que co gallo do Día dos Museos, teñen programada unha xornada de portas abertas con música, obradoiros e ciencia para toda a familia. Así, entre outras moitas, poderán facer a viaxe dunha pompa de xabón; enchouparse de historias onde os ríos, as charcas, os regatos e as fervenzas ou a choiva son os protagonistas; coñecer as formas da auga; vivenciar a auga coma unha fonte de son con distintos aquófonos; etc.
Mentres tanto, e como avance, nós visitamos a exposición e aquí vos deixamos algunhas das fotografías que lle amosamos ao noso alumnado. Moi poucas, e sempre relacionadas co traballo realizado, porque, como sempre dicimos, non lle atopamos sentido a saturalos con algo que mesmo aos adultos nos custa.

“Auga doce”

DSCN0978

As gomas, outras posibilidades: xeoplanos

In CativArte,EncienciArte on 28/04/2014 at 20:48

???????????????????????????????

Chegamos a un punto que xa non sabemos ben que facer, se declararlle a guerra ou unirnos á febre das gomas de cores. Cada día confiscamos unha presa delas polo temor a que as metan na boca, pero sempre volven con máis. Así que non nos queda outra que darlle a volta e verlle outros usos.
Comezamos coas novas posibilidades, facendo uns rudimentarios xeoplanos. Trala descuberta de que poden “debuxar, trazar ou escribir” coas gomas e tras diversas composicións, formulámoslle estas preguntas: no bastidor circular podemos facer formas cadradas ou triangulares?, e no cadrado podemos facer círculos?, e triángulos?.
Nesas andamos. Mentres tanto iremos pensando novas utilidades didácticas para as gomas.
Ver presentación.

Xeoplanos gomas

???????????????????????????????

Homenaxe ao Sol

In CativArte on 10/03/2014 at 07:43

???????????????????????????????

Tras tres meses de chuvia, reapareceu o sol e, con el, a alegría; mesmo hai un ambiente festivo polas rúas e polos parques infantís.

O noso alumnado non se ve cheo de estar ao aire libre e de mirar cara o ceo azul. Así, quixemos facerlle a nosa particular homenaxe ao Sol que nos dá tanta vida. Foi algo moi rápido e espontáneo, de modo que tan só empregamos unha técnica de chorreo de pintura directamente do bote e deixamos que ela mesma se “movese” ao seu antollo. Como non podía ser doutro xeito, as cores elixidas foron brillantes, cheas de purpurinas e de luz. Témpera líquida sobre cartón.

???????????????????????????????

Ver as representacións do grupo de 4 anos.

Sol

E velaquí o traballo feito co grupo de 3 anos. Témpera líquida sobre planchas de poliestireno expandido.

Mimosas, o sol do inverno

In CativArte on 21/02/2014 at 09:07

Chegado este tempo, case todos os cursos facemos algo coas mimosas que enchen de cor amarela os montes da nosa terra, así son chamadas o sol do inverno. Poida que sexa polo seu aroma, pola delicadeza das súas flores, pola orixinalidade das follas ou porque son das primeiras en aparecer aínda na invernía, as mimosas sempre nos dan moito xogo na aula: recendos, cóxegas, mimos, observacións e representacións artísticas, como o fixemos en anos pasados.

Nestes días quixemos facer unha representación figurativa realista, na medida na que son quen de facelo os nosos nenos e nenas. Sobre isto, malia que hai quen pensa que non se lle deben impoñer modelos aos pequenos, nós somos das que opinamos que nalgunhas ocasións hai que darlle as claves de como ver e de como poder representar a realidade. Para ilo hai que facerlle reparar en detalles como o tamaño, a proporción, a distribución no papel, os trazos iniciais, o uso da cor e das técnicas adecuadas que permitan unha copia máis fiel.

Partindo dunha primeira rama traída por unha nena, fixemos un bosquexo inicial con lapis de cor, pero o resultado non foi moito do seu agrado. Tentámolo de novo con rotulador de modo que nos permitise trazar mellor as follas das mimosas pero os materiais definitivos viñeron co terceiro intento: acrílico aplicado con bastonciños de algodón e palillos.

Nesta ocasión logramos vinte e cinco traballos bastante iguais entre eles e entre o modelo a representar, e para constatalo conservamos as flores orixinais tras secalas e prensalas.

Ao noso entender, isto non é ir en contra da creatividade individual, pero hai que recoñecer que a copia tamén reporta beneficios, neste caso de expresión plástica. O malo é que ás veces movémonos de forma pendular e acabamos deostando o que noutros tempos se fixo polo mero feito de escapar do pasado.

Entanto, descubrimos que a mimosa é considerada a flor da amizade, emporiso é empregada en Italia como agasallo o 14 de febreiro, noutros lugares no día 8 de marzo para as mulleres traballadoras, e en Francia mesmo lle dedican festas e festivais as mimosas.

Ver presentación.

Mimosas

A caixa dos tronos

In CativArte,EncienciArte on 13/02/2014 at 14:15

En toda esta tempada de chuvias non podían faltar as tormentas eléctricas que asustan e engaiolan por igual a nenos e nenas, polo que decidimos dedicarlle un tempo. En primeiro lugar fíxose precisa unha aclaración terminolóxica sobre os raios, tronos e lóstregos, xa que logo hai unha grande confusión canto a estes tres fenómenos, así como una asociación errónea –non estraña- sobre a forma dos raios.

Escoitamos tronos, vimos imaxes de lóstregos, falamos das súas consecuencias e precaucións a adoptar. Mesmo puidemos apreciar a súa beleza para o que empregamos assuxestivas imaxes da emblemática intervención de earthwork, “Lightning field” de Walter de María no deserto de Novo México alá polos años setenta do século pasado.

Pero o noso alumnado quería unha representación dos tronos, raios e lóstregos para incrementar a exposición da chuvia. Isto foi todo un reto, xa que plasmar o son e as sensacións que nos producen non nos parecía nada doado. Tras pedir axuda a outras compañeiras mestras fomos xuntando instrumentos musicais cuxo son se semella ao dos tronos e tormentas, de algún nin sabemos o nome, pero si recoñecemos o seu son.

Outros, como “el palo de lluvia”, tras descubrir o que conteñen en su interior para lograr ese son tan similar ao da chuvia, deron pé a que fixésemos os nosos paus de chuvia caseiros.

Velaquí a representación da caixa dos tronos.

Ver presentación

A caixa dos tronos

Paraugas, para que?, para a chuvia

In CativArte,EncienciArte on 12/02/2014 at 08:12

??????????

Derivado do traballo realizado sobre a chuvia que presentamos no post anterior, demos en aproveitar os paraugas rotos nestes días polos refachos de vento. Así pedímoslle as familias que nolos enviaran para que nós lle puidéramos dar unha segunda vida.

Inicialmente vimos a utilidade do paraugas, que vai máis alá da estética, malia que ás veces é no único que reparan os nenos e nenas. Falamos sobre a súa forma, elucubramos sobre a súa utilidade no caso de ter outra, vimos cales son os que mellor cumpren coa súa función e finalmente os motivos polos que agora estaban estragados. Cando lles preguntábamos cal sería o seu último destino, respondían que o contedor do lixo. Nós fixémoslle cambiar de idea.

Con acrílicos e por grupos velaquí algúns dos resultados que locen expostos nos corredores do centro xunto con fermosas ilustracións nas que sempre están presentes a chuvia e os paraugas.

Ver presentación.

Paraugas

??????????

??????????

60 días chovendo, 60 nomes da chuvia e 60 modos de chover

In AlfabetizArte,CativArte,EncienciArte on 11/02/2014 at 07:17

??????????

Seica xa van alá 60 días chovendo. Pode, pois xa case non recordamos como é a vida sen chuvia. Por moi lírica e melancólica que sexa, na escola infantil é un fastío: recreos, molladuras, falta de xogo ao aire libre… Pero tamén podemos aproveitar dela coma aprendizaxe contextualizada.

Na rutina diaria de observar o estado do tempo e das previsións para o día e días vindeiros, nos últimos tempos dicían “Chove”, polo cal decidimos afinar un chisco esa apreciación dando resposta a como chove. Hai veces que chove miudiño, outras arroia, outras hai un trebón, ou unha chuvascada ou cae unha babuxa ou unha coriscada ou un diluvio ou unha orballada. A nosa lingua dispón de ducias de palabras para nomear a variada tipoloxía de chuvia que temos, así, botando man das “Palabras enchoupadas” do Portal das palabras e doutras magníficas compilacións que atopamos puidemos chamar á chuvia polo seu nome.

Asemade, quixemos deixar constancia plástica dese rico abano de denominacións da chuvia. Cada día, nun momento, observábamos a cor do ceo e as nubes que dan lugar a cada unha das formas de chuvia. Neste caso fomos nós quen nos ocupamos da representación, dado a dificultade que podía entrañar para o noso alumnado a manipulación dos elementos empregados. Eles son quen agora se ocupan de explicar a exposición á que deu lugar, polo de agora 15 cadros sobre a chuvia e outros fenómenos, que -de cara a ser vista polas familias e compañeiros- se acompaña dunhas diapositivas nas que se recollen nomes, substantivos, adxectivos, verbos, expresións, ditos e refráns sobre a chuvia.

Este traballo aínda non pechado (ata que a chuvia non nos abandone), posibilitounos coñecer vocabulario propio da nosa lingua, fenómenos meteorolóxicos, literatura senlleira, o ciclo da auga, a linguaxe plástica, e outras moitas aprendizaxes e experiencias das que iremos dando conta nos vindeiros días.

Isto foi o positivo desta tempada de tanta revoltura: coñecer a riqueza lingüística do galego.

Ver a presentación.

60 días, 60 nomes e 60 modos de chover

A nosa preferida é “Choven chuzos de punta”, a deles é “Pedrazo” ou “Ceo de verán”, agora ben, debecen por unha “Chuvia do Arco da Vella”.

??????????

“Soy un artista”

In CativArte,ContArte on 11/02/2014 at 07:00

Nunha das nosas últimas visitas ás librerías descubrimos “Soy un artista”, de Marta Altés, un libro que ilustra a diferente mirada que teñen unha nai e un fillo sobre o proceso creativo. El ve arte en todas partes, todo lle inspira, pero a nai non está tan contenta con algunha das súas creacións.

Que os nenos e nenas dean renda solta á súa imaxinación artística, ten as súas vantaxes e os seus inconvenientes, nomeadamente algo que non lle gusta moito aos seus pais: que se ensucien e manchen roupa, paredes, mesas, chan… Pero hai que ser consecuentes, si se quere que sexan creativos hai que deixalos crear e experimentar.

A gran onda

In CativArte,EncienciArte on 10/01/2014 at 07:59

Á volta de vacacións, unha vez nos puxemos ao día, o noso alumnado non paraba de comentar sobre o temporal de tronos, vento, choiva, lóstregos, e especialmente de ondas xigantes. Así tivemos que buscarlle unha explicación a este fenómeno, xa que logo, ata o de agora, para eles as ondas sempre foran parte da diversión dun día de praia no verán. Tralos apuntamentos duns, descartados por outros, buscamos información na rede, así soubemos por que se producen as ondas no mar e non nunha piscina, no río ou nun lavadoiro.

Neste corte dun informativo de VTelevisión explícanos como se forman as ondas xigantes, a escuma no mar e mesmo nos suxiren facer un experimento cun secador de pelo orientado cara unha cubeta con auga.

Logo volveron as conversas sobre as vantaxes/divertimento das ondas (xogos no mar, deportes, etc), e os inconvenientes (para os barcos, para a pesca, para os paseantes).

No Portal das palabras atopamos varias denominacións dos estados do mar.

Veunos ao recordo o fermoso álbum ilustrado “La ola” publicado por Bárbara Fiore Editora, no que se nos conta unha historia sen palabras dunha nena que pasa un día na praia, para ilo, a súa autora, Suzi Lee, só emprega dúas cores: o azul e o gris. Aquí unha presentación do mesmo.

Deseguido enlazamos co maxistral gravado do xaponés Hokusai de “La gran ola de Kanagawa”, que mesmo foi fonte de inspiración doutros artistas entre eles, Roy Lichtestein e “La mer” de Claude Debussy.

O visionado deste gravado fíxoos crer que eles tamén poderían representar as ondas con tan só dúas cores. Así nos puxemos mans á obra con ceras, pero os resultados non foron moito do seu agrado, polo que probamos con outras técnicas: fondo con rodillo, brocha seca de dous tonos de azul para a onda, rotulador para os barcos e témpera branca con pincel fino para a escuma do mar.

IMG_6543

Para a nosa sorpresa, a obra de Hokusai era coñecida por algúns nenos/as debido a que aparece nun episodio dos Little Einsteins.

Polo de agora conformarémonos coas fantásticas imaxes do experto en capturar ondas, o fotógrafo Pierre Carreau, en cuxo web podedes atopar macroondas, multiondas e o poder da auga que os deixarán coa boca aberta. Ou as espectaculares ondas hawaianas de Clark Little.

Bolas de cristal

In CativArte on 04/12/2013 at 08:03

CIMG2824

No centro no que traballamos todos os anos organizan obradoiros nos que se elaboran elementos típicos do Nadal: doces, postais e adobíos. Xa temos feito mención a eles noutras ocasións, sempre insistindo na idea da reutilización, do non consumismo, da austeridade, que tamén debe ser un feito manifesto nas prácticas escolares, xa que logo, de nada vale dedicarlle un día ao medio ambiente, ao consumo ou a outros valores, cando despois non son evidentes nas actuacións diarias.

Nesta edición nós encargámonos de facer “bolas de cristal”, inspirándonos nas bolas de neve que a todos nos engaiolaron de cativos, e de non tan cativos

Tarros de vidro, pequenas figuras, adobíos, botóns ou abalorios, purpurina grosa, auga e unha cullerada de glicerina líquida por tarro (non é absolutamente necesaria, pero incrementa a densidade da auga axudando a manter a suspensión da purpurina).

Unha actividade sinxela, apta para todas as idades, moi gratificante e con moitas posibilidades de aproveitamento desde o punto de vista da competencia matemática, da social e mesmo desde a experimentación de principios da física.

CIMG2833

Outono waterpainting

In CativArte,EncienciArte on 25/10/2013 at 13:02

IMG_6295

É tempo de cabazas e unhas teñen mais colorido ca outras, emporiso quixemos enchelas de cor. Así decidimos aplicar a técnica do waterpainting -que xa temos empregado noutras ocasións- con elementos do outono.

Visto o que necesitamos –esmaltes, soportes, auga e unha cubeta- atopámonos cun problema: a posibilidade de que se desbordara a auga. Para o alumnado foi unha descuberta ver como ía subindo o nivel da auga en función do tamaño do elemento que introducíamos, polo que se fixo preciso introducir a de maior tamaño e axustar a cantidade de auga a ela.

Por outra banda, xurdiu outra experiencia de carácter físico á que aínda non lle demos resposta: elementos pesados como as cabazas flotaban e outras máis pequenas afundían. Fixemos varias experimentacións con cousas de pouco tamaño e escaso peso, así como con outras de grande tamaño e moito peso. Teremos que insistir máis nesta cuestión para poder formular unha “teoría científica”. Polo de agora non a temos.

Canto á experiencia artística foi moi vistosa tal e como se pode apreciar nas fotografías. Follas, espigas de millo, castañas, cabazas e tarxetas de papel foron os soportes empregados.

Ver presentación. 

outono painting

Este retrato aseméllase a…

In CativArte on 10/10/2013 at 07:48

Inesperadamente xurdiunos unha actividade fantástica da que estamos tirando moito proveito e cremos que aínda nos dará bastante xogo.

Tras consensuar as normas para o aseo e para a zona de lectura, recollémolas nun cartel acompañadas de suxestivas imaxes. Cando os estábamos proxectando na pantalla para ver se todo estaba ben, dous alumnos sentíronse identificados co retrato dun neno lendo. “Ese son eu”, “Non, son eu” dixeron case ao unísono. Todos os demais concordaron coas súas apreciacións, motivo polo cal fomos analizando os rasgos do neno retratado e vendo as coincidencias e/ou diferenzas cos que se atribuían o parecido, cabelo, faciana, sorriso, pose… Finalmente, concluíron que se asemellaba máis a un que ao outro.

Tras esta proveitosa actividade, os demais reclamaron un retrato co que compararse.

Non foi doado darlle continuidade a un xogo que xurde froito da casualidade. Por sorte demos cun magnífico blog, I am a child, children in art history, no que recollen milleiros de representacións pictóricas de nenos e nenas, de todas as épocas, estilos e nacionalidades. Así puidemos ir escolmando cando menos dous ou tres retratos que ao noso entender gardaban algunha semellanza con cada un dos nosos 25 alumnos/as.

Elaborada esta batería, primeiro pasámola toda deseguido, para ver se eles aprezaban o mesmo ca nós. Houbo moitas coincidencias.

Como curiosidade dicir que case sempre son os outros os que se decatan do parecido, algo co que ás veces non concorda o “interesado”. Tamén adoitan ver semellanzas con aquelas representacións nas que os nenos/as están a realizar algo moi atractivo. Velaí unha pequena introdución a que un retrato vai máis alá da representación fiel da fisonomía, tamén plasma cualidades persoais e psicolóxicas.

Tras varias sesións e moito debate agora xa temos decidido un retrato por alumno/a. O seguinte paso será fotografar a cada neno/a na mesma pose que a do retrato que se lle asemella. Moi de esguello saberemos o que son:  primeiros ou primeirísimos planos, planos cortos, medios ou enteiros; tan só coa pretensión de que aprecien esas diferenzas de enfoque. Posteriormente, faremos unha presentación en diapositivas co retrato e a fotografía de cada un.

Unha maneira máis de coñecer os seus rasgos persoais e diferenciadores.

Retratos

Pintando hortensias

In CativArte on 01/10/2013 at 06:54

9389_548625128528988_1791970468_n

Cada novo curso, nos nosos centros elabórase a cartelaría identificativa de cada espazo/aula acompañada de suxestivas imaxes arredor dun eixo común. As obras de David Hockney, instalacións do Land Art, portas, ou no presente sendeiros pola natureza, tratan de personalizar cada porta en función dos gustos, características ou afeccións de cada unha das persoas que ocupamos eses espazos. Dá para moito xogo, para traballar cos cativas e para algunha que outra interpretación por parte dos adultos.

Á nosa aula correspondeulle un sendeiro entre hortensias. Así, os nenos/as sabedores de que é unha das flores preferidas da súa mestra, nestes días sorpréndennos con fermosos ramos delas. A elevada temperatura do centro non permite que duren moito, polo cal pensamos de que modo poderíamos conservalos ao longo do curso. Secalas é unha posibilidade e pintalas, outra.

Tras observalas con detemento, decátanse de que non é cousa doada representar a gama de cores presente nos milleiros de flores que integran as hortensias. Buscamos información na rede e vemos que hai quen as pinta cun dedo (auténticos virtuosos).

Este é o resultado.

Ver presentación.

Hortensias

Que chova!

In CativArte on 01/10/2013 at 06:54

Vía Galicia Cool Magazine, coñecemos esta instalación feita o pasado verán na vila portuguesa Vilanova da Cerveira.

Cremos que pode ser moi inspiradora para os centros educativos, tanto para os días de sol como para os de choiva.

Encontros coa arte en Brión

In CativArte on 29/06/2013 at 07:17

???????????????????????????????

Van xa un anos que no noso concello veciño de Brión se organizan uns Encontros coa Arte nos que convidan a artistas a plasmar plasticamente algún lugares da contorna, ao tempo que llelo dedican a escritores senlleiros.

Nesta edición tivo lugar a pasada fin de semana, homenaxeando a Roberto Vidal Bolaño que viviu os seus derradeiros anos nesta localidade. As actividades comezaron o venres, das que salientamos a apertura dos encontros coa inauguración dunha exposición colectiva das obras realizadas o pasado ano tanto en Brión coma en Rianxo, xa que logo, o escritor homenaxeado daquela era Castelao. O sábado estivo dedicado ao lugar da Pontemaceira e o domingo ao Río Pego.

Cómpre destacar iniciativas coma esta que permiten que adultos e nenos teñan contacto cos artistas, que vexan como trasladan ao lenzo a particular visión dun  recanto empregando diversas técnicas. Iniciativas que, como recoñecía o rexedor do concello, hai que manter, porque a crise non pode ser pretexto para privarse da cultura, e que sobreviven grazas á colaboración entusiasta dos pintores convidados que posteriormente ceden unha das súas obras para integrar os fondos municipais distribuídos en salas e centros educativos públicos. Brión sempre destacou pola súa aposta pola educación e pola cultura sendo exemplo referencial para outros moitos concellos.

Para os nosos/as pequenos, o sábado foi un día inesquecible: un lugar único como é a Pontemaceira ateigado de pintores que xurdían en cada recuncho do río, dos penedos, entre os muíños ou as casas, deixándolles mirar, conversando con eles e mesmo convidándoos a pintar. Tiveron ocasión de ver en persoa a dúas pintoras que coñecían polas súas ilustracións de libros infantís: Isabel Pintado, autora das fermosas imaxes que acompañan “Parece unha rosa” ou “Cantiga do mazarico” que recollemos neste blog; e María Manuela creadora das de “O meu primeiro Celso Emilio”.

Vaia desde aquí o noso agradecemento aos nosos amigos e mestres Luísa e Moncho que foron quen nos falalaron desta iniciativa e nos instaron a ir.

Intervención artística final: water painting

In CativArte on 19/06/2013 at 06:38

246975_480278352052640_1562447551_n

Pechamos un ciclo co noso alumnado de 5 anos e as súas familias estaban moi interesadas en conservar algunhas das realizacións plásticas destes tres intensos anos. Temos por norma deixalas como fondos artísticos do centro, así que fixemos unha intervención para que eles tamén teñan un recordo.

Se ben o pasado ano cerráramos cun espectacular Tall painting, e o anterior cun Drip painting colectivo que logo partimos en anacos para que cadaquén tivera a súa parte, este curso tocoulle a outra técnica: Water painting ou Ebru inspirándonos nos traballos deste artista turco.

A nosa versión non é tan sofisticada nin meticulosa, o noso alumnado non podería facelo nin tería sentido; para nós o que importaba era que coñeceran outras maneiras de facer.

Con esmaltes de uñas, cubetas de auga e lenzos, velaquí os resultados. Ver presentación.

Ao igual ca sempre, tamén encerra unha metáfora educativa: non se pode manipular e conducilo todo, hai que esperar a que as cousas nos deixen ver a súa beleza de seu. A non intervención tamén dá moitas sorpresas, todas distintas, todas diferentes.

Coma os nosos nenos e nenas, cada obra é un monotipo, único e irrepetible. Esa é a mensaxe.

A visita do ilustrador Leandro Lamas

In CativArte on 10/06/2013 at 06:50

Como xa anunciáramos días atrás, recibimos a visita do ilustrador Leandro Lamas.

O seu xesto amable, a súa bondade e o seu sorriso cativaron de inmediato ao noso alumnado, que co coñecemento previo que tiñan da súa obra, lle fixeron todo tipo de preguntas sobre as cores que emprega, as historias que conta e sobre a súa “fábrica dos cadros”, tal e como se pode ver no vídeo que elaboramos coas fotografías.

Tralas conversas, quixo deixarnos unha pegada da súa visita, e que mellor ca un bosquexo dedicado ao noso grupo para que logo os nenos e nenas lle deran continuidade.

Agora estamos traballando sobre unha copia que fixemos para cada un de nós e que dará lugar a un recordo memorable tanto da visita como da vida nesta aula do CEIP A Maía. Daremos conta do resultado.

Aquí deixamos tamén un vídeo coa filmación feita por Brais Romero no taller de Leandro Lamas.

O Universo Leandro Lamas

In CativArte on 29/05/2013 at 07:05

1

O vindeiro venres recibiremos a visita de Leandro Lamas, un artista moi coñecido polo noso alumnado, xa que logo ten ilustrado moitos dos libros, albumes e poemarios que temos na aula.

Sendo un creador tan prolífico e polifacético como é podemos atopar na rede ducias das súas producións.

Leandro Lamas é un contador de historias, propias e alleas. Somos moitas as persoas que lle relatamos como é a persoa a quen queremos agasallar con unha das súas obras, e el, con eses retrincos constrúe unha fermosa composición. Con todo, sempre hai uns elementos que aparecen nas súas ilustracións dun xeito moi persoal e poético: o sol, o arco da vella, as flores, as árbores, os libros, a música…

O que fixemos co noso alumnado de 5 anos, foi analizar todos eses elementos que configuran o Universo Leandro Lamas vendo as variacións. Posteriormente, cada neno/a elixiu unha das ilustracións e trata de entender e contar aos demais esa narración visual.

Para nós, é unha forma moi evidente de facerlles ver que hai moitas e moi variadas maneiras de contar historias, sendo a pintura unha delas.

Vídeos: entrevista feita polos nenos/as dun centro, “En bicicleta“, “Selección de obras“, “Obras con música de Guadi Galego”,

Ver presentación de obras.

Libros ilustrados:

Eu tamén son fonte

Mamá,  ti si que me entendes

Poemas con piruleta

Versos en flor

A nena e o grilo nun barquiño

945143_4895792798087_1507635375_n

Vidreiras

In CativArte on 13/05/2013 at 16:27

Hai tempo que mercáramos uns rotuladores para pintar sobre cristal -que unha vez seco permiten borrar con facilidade- e que ata o momento non puidéramos empregar. Agora co tempo seco, dedicámonos a facer prácticas e deseños, así como a darlle cor á luz.

Aínda estamos empezando porque vemos que disto se pode tirar moito máis, xa que logo é moi do seu agrado e abondan exemplos para inspirarse.

Ver fotografías do grupo de 5 anos.

Ver fotografías do grupo de 3 anos.

Aprendendo a partir da arte

In CativArte on 06/05/2013 at 06:56

Ao longo do curso son moitas as actividades que desenvolvemos a partir da arte co obxecto –non de que coñezan aos seus autores, nin biografías, nin estilos, nin…- de que vexan como distintos artistas entenden a realidade, manifestan os seus sentimentos ou transmiten mensaxes.

Presentámosvos aquí unha escolma dalgunhas delas realizadas co grupo de 5 anos, nas que:

conversan sobre o que lles suxiren algunhas obras,

buscan outras semellantes,

analizan a paleta de cores empregadas,

traballan as simetrías faciais,

fan creacións colectivas,

-inclúen os datos identificativos da obra (dimensións, título, materiais, autoría).

Nada exótico. Nada que roce a abstracción extrema de modo que o distancie irremediablemente dos intereses dos nenos/as. Actividades cotiás pero constantes.

Chamando pola primavera

In CativArte on 29/04/2013 at 05:51

Para chamar por esa primavera que non dá chegado. Ideas decorativas nas que poden participar todas as familias e alumnado do centro.

Rebecca J Coles traballa con papel e tesoiras e realiza estas fermosas composicións.

Papel enrolado

In CativArte on 29/04/2013 at 05:45

Houbo un momento no que nas aulas de infantil se foron desterrando certos utensilios e certas actividades por parecer propias de tempos pasados, así as tesoiras, o recortado, o pregado, o rachado ou o picado pasaron a mellor vida, algo que se notou na falta de destreza manual dos nenos/as ou na súa coordinación óculo-manual.

Que non sexamos partidarias das manualidades en serie non quere dicir que non traballemos coas mans, algo que consideramos fundamental.

Nestes días, cos de 3 anos tocou o enrolado, actividade aparentemente sinxela non exenta de dificultade a estas idades.

Velaquí o resultado.

Ver presentación.

Papel enrollado

A árbore das trelas

In CativArte on 27/04/2013 at 06:19

Para celebrar a chegada dos primeiros días de sol nesta primaveira, quixemos facer unha intervención na natureza, enchendo de fitas de cores as árbores do patio ou as dun espazo verde preto da nosa escola.

Ver presentación do realizado no CEIP A Maía.

Ver presentación do realizado na EEI Milladoiro.

Árbore trelas

A invención concreta

In CativArte on 22/04/2013 at 06:49

“Cubo de nylon, Jesús Soto

Unha das exposicións que puidemos visitar en Madrid foi “La invención concreta” da colección Patricia Phelps de Cisneros no Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCARS), unha das máis completas sobre a arte contemporánea en América Latina.

Esta colección sobre a abstracción xeométrica conta coa súa propia web lainvencionconcreta.org, que permite a visita virtual organizada por países, por autores ou por anos. Asemade, as obras están clasificadas arredor de cinco eixos temáticos: Diálogo, Universo, Xeometría, Ilusión e Vibración.

Durante a visita fomos tomando notas, porque á vista de cada obra xurdíanos moitas ideas para o traballo co noso alumnado, que pouco a pouco iremos recollendo no blog, pero queremos convidarvos a entrar porque cremos que nos abre unha porta á creatividade, tanto polos materiais empregados, como polas representacións, así como polas posibilidades de traballo coa luz e coa sombra.

Chamaron poderosamente a nosa atención as obras de:

-GEGO, Gertrud Goldsmidt, “Dibujo sin papel”no que sen lenzo nin papel, se recrea na sombra que proxectan uns entramados de arames sobre a parede.

-Alejandro Otero, “Tablón de Pampatar”, cuns suxestivos xogos de raias sobre fondo branco.

-Helio Oiticia, “Monocromática en vermello”, explorando os matices dunha soa cor.

-Jesús Soto, autor do espectacular “Cubo de nylon” co que ilustramos esta entrada, e doutras como “Dobles transparencias” ou “Vibración”, que sempre inclúen o movemento.

-Lycia Page, cun gran número de obras de entre as que destacamos o “Libro da criaÇao”, unha serie coas 16 páxinas (cartón de 12X12), nas que a autora dá conta da creación do mundo.

No início era tudo água.
Depois as águas foram baixando, baixando, baixando, e baixaram.
O homem começou a marcar o tempo.
O homem descobriu o fogo.
O homem era nômade e caçador.
Na floresta.
O homem era gregário e semeou a terra.
E a terra floresceu.
O homem inventou a roda.
O homem descobriu que o sol era o centro do sistema planetário.
Que a terra era redonda e girava sobre seu próprio eixo.
O homem construiu sobre a água: palafita.
Submarino: o vazado é o cheio sob a água.
A quilha navegando no tempo.
Luz – luz plena.

Lycia Page

Para nós foi toda unha descuberta. Altamente recomendable e moi estimulante.

Raios, tronos e lóstregos

In CativArte,EncienciArte on 11/03/2013 at 17:40

Thunderstorm 12

Nas conversas desta mañá co grupo a novidade eran os comentarios sobre a tormenta eléctrica desta fin de semana. Porén quixemos aproveitar para saber algo sobre estes fenómenos meteorolóxicos e para falar sobre os medos que lle producen aos nenos e non tan nenos.

En primeiro lugar foi precisa unha clarificación terminolóxica, xa que logo teñen unha grande confusión canto a estes tres fenómenos naturais, así como unha asociación errónea –non estraña- canto á forma dos raios.

Escoitamos tronos, vimos imaxes de lóstregos, falamos sobre as súas consecuencias e precaucións a adoptar. Mesmo puidemos apreciar a súa beleza, para ilo empregamos as suxestivas imaxes da emblemática intervención de Earthwork, “Lightning field” de Walter de María no deserto de Novo México alá polos anos setenta do século pasado.


Para rematar fixemos unha representación dos lóstregos con “pintura autónoma”. Sobre unha base de cartolina cuberta de cera e posteriormente raiada, deixamos escorregar unha pinga de pintura; posta en vertical ramifícase de forma similar aos lóstregos.

Ver aquí.

RELAMPAGOS

Postais xeadas

In CativArte on 14/12/2012 at 08:08

IMG_5323Preguntámoslle ao noso alumnado cando chegaba o Nadal, a resposta dunha nena púxonos a pensar devagar cando dixo “Cando empeza a nevar”, porque así o vira na televisión. Supoñemos que o influxo do que ven, (postais, adobíos, murais, imaxes…) levou á nena a tal conclusión. Nadal e neve é un tándem que se activa ata onde non neva, como aquí.

Nós temos a xeada que nos deixa imaxes invernais igual de fermosas, pero máis nosas. Así que nos dedicamos a observala estes días. Así, cando decidimos facer postais para felicitar aos seus achegados, quixemos reflectir as nosas paisaxes xeadas.

Unha amiga agasalláranos cun catálogo de papeis de empapelar paredes cunhas texturas extraordinarias, dos que agora botamos man. Con ramiñas de ciprés previamente prensadas, e unha mestura de cola branca e témpera logramos un efecto moi real. Ata nos permitiu facer unha “copia” da mesma (traballo simetría).

E velaquí os resultados.

Ver presentación de 3 anos

Postais xeadas_3A

De 4 anos

Postais xeadas_4

5 anos

Postais _Naturais_5C

Follaxe de papel

In CativArte on 05/11/2012 at 08:09

O uso das tesoiras é unha das cuestións sobre as que hai maior discrepancia entre as profesionais de infantil. Hai quen non as permite na aula, hai quen só lles deixa unhas de plástico absolutamente frustrantes e hai quen emprega unhas normais de pequeno tamaño. Nos anos que levamos en infantil xa nos ten acontecido de todo coas tesoiras: que corten os mandilóns ou o pelo (propio ou alleo),  dedos e mesmo orellas! Pero iso non é razón para deixar de empregalas, xa que logo, para eles é unha das actividades máis satisfactorias (case máxicas) tanto polo proceso coma polo resultado, amén de todas as bondades que se queiran dicir desde o punto de vista psicomotriz.

Recortar é debuxar, trazar, facer simetrías, imaxinar e fantasiar, polo cal non cremos deba privárselle aos nenos desta actividade, tan só recordarlles centos de veces o que se pode e o que non se pode cortar. E por suposto ter presente que recortar é desenvolver a creatividade, non facer rutinariamente todos o mesmo ao mesmo tempo.

Nós agora, inspiradas pola obra de Julie Dodd, estamos a facer composicións de follas de outono que logo expoñemos xunto con algunhas outras follas naturais que lles serven de modelo. Recomendamos visitar o web da artista  e ver algunhas das súas instalacións.

“Tocar el arte”

In ActualizArte,CativArte on 24/10/2012 at 06:55

Hai unhas semanas escribiunos un compañeiro de infantil para recomendarnos tres publicacións dunha pequena editora na que el participa. Quixemos comezar mercando “Tocar el arte. Educación plástica en infantil, primaria y … Técnicas e ideas para el desarrollo de la competencia artística”, gustounos a reseña editorial, a información que vimos no blog do libro e maila combinación de palabras que agora non adoitan figurar xuntas nos modernos discursos sobre a educación artística nas aulas.
Moitos avatares teñen acaecido nas denominacións do traballo coa linguaxe, materiais e recursos plásticos, malia todo, en moitas aulas séguese a facer como alá polos anos 70 do século pasado, é dicir, asimilando educación plástica a manualidades; ben é certo que con materiais máis sofisticados, pero finalmente, manualidades de la Srta. Pepis en serie. Hai bibliografía dabondo que fornece esta vertente de mestra “habilidosa e creativa”.
Logo hai unha segunda tendencia que tamén perverteu as ideas orixinais, o que grandilocuentemente algúns denominan “traballar coa arte”, que non vén a ser outra cousa que coller unha obra dun reputado pintor e pedirlle aos rapaces que a reproduzan, e de paso encherlles a cabeza con datos da vida do autor. Esta moda ata foi adoptada polas editoriais, que facilitan unha escolma con cada unidade didáctica ou “proxecto”, como as denominan, acordes cos tempos e coas demandas das mestras que din “traballar por proxectos”, dun xeito que lle faría renxer os ósos ao mesmo J. Dewey. A terceira destas tendencias é máis recente, vira cara o conceptual da produción artística, da labor dos artistas, e da experiencia estética, pero as veces o seu grao de abstracción é tan elevado, que temos serias dúbidas que os cativos vaian máis alá da mera execución da “intervención ou instalación” que case sempre dá lugar a fermosas fotografías, a complexos discursos, e a moitas caras de perplexidade.
Porén acollemos con agradecemento este libro que en palabras das súas autoras Ghislaine Bellocq e María José Díaz, pretende ofrecer un marco conceptual claro e aplicable; unha proposta sobre cal deber ser a intervención dos docentes de maneira que permitan o desenvolvemento da competencia artística nas aulas; e un conxunto ben sistematizado de actividades sinxelas e significativas para os nenos e nenas.
Tralo prólogo do artista e profesor José Freixanes e da presentación, dannos pautas para organizar o recanto, taller ou espazo de traballo; fálannos de soportes que van máis alá do DIN A4, de utensilios diferentes do plastidecor, dos medios e do papel do adulto. Un segundo bloque céntrase nas técnicas: para liberar o xesto, con outros trazos, a partir dun obxecto, coa xestualidade, arredor do collage, e con volume. Técnicas sinxelas, con materiais baratos ou reciclados e grandes ideas que se poden ampliar co que denominan a “máquina de inventar técnicas”, que mesmo podemos deixar en mans dos pequenos e xogar a experimentar o que sae. Nós xa queremos probala, así como realizar ditados gráficos, monotipos, raspados, soprados e pregados. Séguese cun capítulo sobre a avaliación, no que atopamos unha interesante e útil grella de análise dunha secuencia no que se contempla desde a motivación, a experimentación e a interpretación. Péchase a publicación cunha escolma de artistas contemporáneos clasificados segundo as posibilidades que nos brindan as súas obras para traballar formas, cores, xestualidade ou outras; asemade recollen bibliografía e sitiografía web.
Na conclusión convídannos a entrar no blog que actúa a modo de actualización constante do libro.
Segundo lemos, as autoras teñen unha longa traxectoria na impartición de cursos, polo que non estaría de máis introducir savia nova no endogámico e recorrente mundo da formación do profesorado e contar con elas en grupos de traballo, cursos ou xornadas.
Queremos agradecer desde aquí a Miguel a súa suxestión de lectura e a iniciativa de Kaleida Forma, esta microeditora que pretende traer ideas fermosas á educación –como el mesmo nos dixo- e comentarlle que o seguinte que mercaremos é “Aprender de Finlandia. La apuesta por un profesorado investigador”. Daremos conta.

Facendo grupo

In CativArte on 17/10/2012 at 06:15

Unha das cousas que máis custa cunha nova promoción é facer grupo, é dicir, que se vaia desenvolvendo ese sentido de pertenza a un pequeno colectivo co que conviviremos xuntos ao longo de tres anos académicos. A aceptación das diferenzas, das características, dos puntos débiles ou das bondades é un traballo que hai que mimar día a día, non se pode esperar a que aflore de seu.

Ata o de agora non fóramos quen de facer unha proposta artística colectiva, pero onte veunos a idea da man do exquisito blog Mirades, onde a compañeira Teresa Bardera vai publicando propostas non vistas. Alí descubrimos ao artista performance Tony Orrico que fai coma un espirógrafo humano.

Velaquí a nosa interpretación a cor, de pé e colectiva. A primeira produción conxunta na que todos e todas teñen a súa parte, pola que están marabillados de facer círculos tan ben feitos.

Ver presentación

Espirográfo

Intervención artística inicial

In CativArte on 18/09/2012 at 06:54

Se ben pechamos o pasado curso cunha intervención artística –a experiencia do tall painting-, quixemos empezar este con unha acción que resume tres das constantes da nosa práctica: a reutilización e/ou reciclaxe de material, a creación plástica e a procura de novos usos para clásicos escolares.

Co alumnado que leva un ou dous anos connosco, fixemos un expurgo de material, do que saíron cantidade de anacos de cera branda que xa non poden utilizar convencionalmente, porén en troques de tiralas este é o novo uso que lle demos.

Cada neno/a fai a súa composición sobre o lenzo, fíxase con silicona fría e finalmente deixase que as cores se deslicen ao seu antollo froito da calor que reciben do secador do pelo. Para os de 4 e 5 anos foi absolutamente engaiolante ver como as ceras poden “pintar” un lenzo elas soas.

Ver presentación.

Ceras quentes

Intervención artística final: tall painting

In CativArte on 22/06/2012 at 06:51

Andábamos dándolle voltas ao que faríamos para pechar o ciclo; queríamos algo colectivo no que todos participaran e que nos quedara como recordo do paso deste grupo polo centro. A solución veunos vía unha amiga de infantil que está nunha praza en Estados Unidos. Mandounos un vídeo espectacular dunha intervención do artista Holton Rower, coñecido polas súas obras de tall painting, que a grandes trazos, consisten en derramar pintura sobre unha estrutura, dando como resultado unha pintura-escultura con efectos de cor engaiolantes.

Para nós era a maneira perfecta de facer algo lúdico, artístico e memorable, polo que nos puxemos mans á obra; houbo que recorrer aos nosos familiares para a montaxe da plataforma, que fixemos en tres formatos distintos e con materiais diferentes, dado que descoñecíamos cales eran os empregados polo artista: chapa de madeira laminada, conglomerada e aluminio lacado foron a base para a pintura acrílica. Versións a escala con témpera, elaboración das mesturas de cor, e ensaios para a intervención final, foron os previos.

Imaxes case hipnóticas, que para nós son como unha metáfora  do efecto da educación sobre os nenos e nenas. Capas e máis capas que se superpoñen, trasladan, moven as anteriores, empuxan e deixan unha pegada máis ou menos visible pero presente, que nun momento, nun chanzo ou outro se deixan ver; que se amplían, formando unha fermosa composición, diferente segundo o ángulo de visión. Tamén, como mestras, podemos entendelo como a marca que nos van deixando cada un deles na nosa historia docente que se vai configurando grazas ás promocións que pasan polas nosas mans.

En calquera caso, unha experiencia de traballo comunitario para recordar.

Velaquí os alucinantes resultados das tres intervencións nos centros de Sandra –CEIP O Coto, con 3 anos-, Isabel –CEIP A Maía, con 4 anos- e Ángeles, –EEI Milladoiro, con 5 anos.

Ver presentación.

tall painting a maía 4 anos

Ver presentación.

Tall painting

Ver presentación. 

Tall Painting Sandra

Cereixas ao óleo

In CativArte on 25/05/2012 at 06:56

Nunca pintáramos ao óleo co alumnado, pero un neno que vai a clases de pintura trouxo a clase un lenzo pintado o que espertou o desexo de todos de facer coma el.

Agora, o día que fixemos a cata de cereixas atopamos un motivo para retratar e moita diversidade de variacións sobre a cor vermella, porén puxémonos man á obra. Ten o seu aquel porque hai que empregar augarrás, pero os resultados son espectaculares, e mesmo os nenos entenden que pintar sobre un lenzo con óleos é como entrar noutra dimensión das súas representacións plásticas.

Nun primeiro momento quixemos ver moitas mostras da presencia das cereixas na arte de: Cèzanne, Picasso, Pons Arnau, Hammer, Cristobal Toral, Gauguin, Bonnard e outros moitos recollidas en blogs como Cocina y cultura ou Cocinamos entre todos.

Coas cereixas diante, fomos tratando de conseguir as distintas tonalidades de vermello de cada unha das variedades. Previamente fixeron un bocexo en papel con ceras brandas, para entender moi ben o tamaño e a ubicación. Perfilouse sobre o lenzo, pintouse o fondo e deixouse secar un día, logo capa a capa fóronse pintando as cereixas. Entenderon moi ben a aplicación final da luz con cor branca. Asinan e datan a obra.  Capa de verniz e exposición no centro.

Un recordo da gorentosa cata.

Ver presentación.

Cereixas ao óleo

Pistoia VII: arte en La Coccinella

In CativArte on 16/04/2012 at 06:56

A planta superior de La Coccinella -baixo cuberta- está totalmente dedicada ao atelier. Este é o territorio de Morena, a atelierista, unha experta en didáctica da arte, que compaxina as tareas escolares co alumnado coa dedicación ao departamento educativo dun museo en Pistoia dedicado a Marino Marini.

Chama a nosa atención a división do espazo en seis salas distintas nas que se pode experimentar coa cor, cos materiais, coa luz ou coa manipulación de elementos da contorna. Sorpréndenos o uso de materiais como flores, ramas ou follas, anacos de espellos, pedras, cristais, areas, arames, todo ilo recollido polos nenos e recuperado para novos usos. Insisten na importancia da perfecta organización do material para que estea visible e accesible para o seu uso en calquera momento.

Un corredor que atravesa toda a planta fai as veces de sala expositiva. Un lugar destacado ocúpao un proxecto sobre un río da localidade, que fai de eixo narrativo da historia, costumes e construcións da comunidade. Todas as obras expostas, valorízanse cunha boa presentación –documentando o proceso con fotografías- e con reseñas, citas ou poemas.

Aprécianse alusións constantes ás obras dos italianos Lucio Fontana ou Marino Marini –artista local de recoñecemento internacional-; pero a atelierista insiste en que non se trata de que os nenos/as reproduzan obras de artistas, senón de que descubran e comprendan as linguaxes e estratexias que empregan para comunicarse co espectador. Porén, hai un gran número de libros de arte, de artistas e de obras de todos os tempos e estilos, pero nomeadamente de arte moderno ou contemporáneo.

Ver presentación.

La Coccinella II arte

“Primavera” para Ramón Conde

In CativArte on 13/04/2012 at 16:00

Que se lle pode regalar a un escultor?

Cando no mes de novembro visitamos o taller do coñecido escultor Ramón Conde, brindoulles aos nenos/as a oportunidade de facer figuras coa arxila. Acordáramos daquela, que na primavera volveríamos para pintalas. Agora recibimos a amable chamada da súa axudante Chus para recordarnos esta visita pendente. A alegría dos nenos, e a ilusión de ir a ver a un “amigo” de novo, non deixa dúbida do significativa que fora esa experiencia.

Agora ben, que lle podemos levar para amosarlle o noso agradecemento polas súas atencións?

Non é doado, xurde un debate, todos concordan en que ten que ser unha escultura, pero non acaban de poñerse de acordo sobre a forma, material e significado desa escultura. A primavera, parece ser finalmente un tema do gusto de todos. E como representamos nunha escultura a primavera? Que é o significativo da primavera? Que debe transmitir?

Cadaquén fai a súa achega: as cores do arco da vella, as chuvias de abril (augas mil), o recendo das flores e plantas aromáticas, o piar dos paxaros, o calorciño do sol, a alegría dos nenos/as,  os primeiros paseos pola praia, as cereixas de maio, as bolboretas, un poema, os toxos e as xestas que tinguen de amarelo os nosos montes, os ceos ovellados, o amor, os bicos, palabras fermosas …, iso é a primavera.

E así resolvemos a situación. Unha escultura de botellas de cristal que conteñen todos eses elementos que nos remiten á primavera e un collage coas fotografías das esculturas que fixeran con motivo da súa primeira visita. Un novo debate e estudo sobre a forma de montaxe e un catálogo colectivo rematan a poética escultura.

Ver presentación.

Escultura Primavera Ramon Conde

Cos agoiros de que sexa do seu agrado, volvemos ao seu taller. Somos recibidos coma uns vellos amigos. Ramón Conde traballando en novas esculturas que, de seguro, pronto veremos nalgún espazo público. Isto é novo, traballa sobre polistireno expandido, que logo cubre con resinas para facer o molde que finalmente dará lugar á escultura de fibra de vidro. Agora poden ver todo o proceso e o misterio desas esculturas que non pesan tanto como se lles supón.

Ramón califica a obra “Primavera” coma de arte conceptual, e dille aos nenos que sería digna de expoñerse no Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC).

Os nenos e nenas retoman as súas pezas para pintalas e así poder levalas para a casa.

Ver presentación.

Primavera no taller Ramón Conde

Ramón Conde desaparece misteriosamente e volve cunha sorpresa…

Ver presentación.

Primavera con Iolanda Castaño

Chegou coa súa amiga a coñecida e polifacética artista Yolanda Castaño, a quen os nenos e nenas recoñecen como autora do punki-vermiño “Punver”, e do libro “Cociñando ao pé da letra”, así como por ser a presentadora do programa “Cifras e letras” da TVG.

A mañá non podía ser máis completa, máis poética e máis artística do que foi.

Ovos de Pascua

In CativArte on 10/04/2012 at 06:54

Os escaparates das tendas italianas nestes días eran un alarde de creatividade e orixinalidade arredor dos ovos de Pascua. Non puidemos resistirnos e tomamos un gran número de fotografías deste símbolo gastronómico para amosárllelas ao noso alumnado.

Segundo se sabe a tradición de agasallar ovos de Pascua, vén desde a antigüidade; os primeiros en empregalos como obxectos de boa fortuna foron os persas que celebraban a chegada da primavera co intercambio de ovos de galiña. Os romanos adoitaban enterrar nos campos un ovo pintado de vermello, símbolo da fertilidade, para así favorecer as colleitas. Na cultura cristián, este costume remóntase a 1176, cando o abade de Saint-Germain-des-Pres lle deu ao rei Luís VII os produtos das súas terras, así como grandes cantidades de ovos. Catro séculos máis tarde o Rei Sol, tivo a idea de cubrir os ovos de chocolate.

Unha tradición que chega ata os nosos días, nalgúns lugares, como Italia, con máis forza.

Ver presentación.

Ovos Pascua

Pintando a música

In CativArte,MusicArte on 26/03/2012 at 07:05


Seguimos establecendo vínculos entre a música e a súa representación plástica. Nesta ocasión, tras unha vivenciación corporal de diferentes fragmentos musicais, acompañados con panos de cores, pasamos á expresión pictórica deses ritmos sonoros.
O curioso foi que tratándose de pezas ben diferentes, o resultado final dos catro grupos foi moi semellante.

Desde aquí, pódese acceder a unha escolma musical.

Ver presentación.

Música de cor

Árbores de primavera

In CativArte on 26/03/2012 at 07:04

Trala visita á colorista exposición “Árbores” de Erre Mota na Galería Caroní de Compostela, mostrámoslle ao noso alumnado o catalogo. De inmediato quixeron pintar esas árbores de que semellaban de primavera. Son dezaoito lenzos de gran tamaño cheos de luz e de cor cunha aparente simplicidade e mesmo inxenuidade que lle fixeron pensar que, reproducilos, sería cousa doada

Non somos moi partidarias da copia de obras de arte, polo mero feito de reproducilas, pero neste caso, comprendemos que era unha moi boa ocasión de facerlles reparar en detalles como o fondo, a mestura de cores, e o efecto da luz.

Velaí os resultados.

22 de marzo de 2012

Música calada

In CativArte,MusicArte on 22/03/2012 at 07:55

Animados a representar os sons, escoitamos diferentes fragmentos musicais e con rotuladores de cores seguen/trazan o seu ritmo. Comparamos os grafismos dos nenos, todos escoitaron a mesma música malia que ninguén a representou do mesmo xeito. Proban a adiviñar de que fragmento se trata (eran dous ben diferentes entre si). En conxunto poderían configurar unha obra pictórica. Un collage de música calada.

Trazando música

Mostrámoslle unha das abstraccións de Vassily Kandinsky, a “Composición VIII”, e preguntámoslle se esta obra podería ser unha representación de sons (como en efecto o é). De inmediato identifican sons fortes de tambor, de piano e de pratiños. Imaxinamos como soaría esa peza musical, sería alegre ou triste, chea de sons graves ou agudos, fortes ou débiles, longos ou curtos … Interpretámola. Cada un elixe un elemento do cadro que soará coa indicación da batuta do director sobre ela.

Probamos con esta representación da primavera, tamén de Kandinsky, un delirio de orquestración cromática, na que se evidencia claramente a explosión colorista da natureza. Que música soaría desta obra?

Esta actividade non pretendía máis ca ser un exercicio de transferencia de sensacións visuais e musicais, temos por seguro que moitas delas foron inducidas por nós, pero tamén cremos que é necesario facerlles ver cores coa música e música nas cores.

Tomamos o título da entrada dunha extraordinaria exposición organizada polo Museo Thyssen-Bornemisza no 2003, “ Kandinsky y la música callada”.

Pedras paisaxe

In CativArte on 15/03/2012 at 07:32

Cando buscamos información sobre os bonsais, descubrimos outro elemento que ás veces aparece ao seu carón: os suiseki, ou pedras paisaxe. Como se pode ver nestas imaxes, son pequenas pedras que pola súa forma e colores nos recorda a unha paisaxe ou un elemento da natureza.

Porén, dedicamos este tempo para que cadaquén puidera atopar a súa pedra paisaxe. Posteriormente, foron colocadas, segundo o estilo tradicional nunhas bandexas con area, para semellar mellor a súa contorna natural e puxéronselle títulos ao igual que fan nas exposicións. Logo, cada neno e nena explicoulle ao resto do grupo o que podía imaxinar/recordar cando miraba para a súa pedra. Nalgúns casos había coincidencia de mirada e noutras daban outras visións. Agora xa están colocadas no noso recanto oriental, xunto cos bonsais.

En calquera caso, pareceunos un sinxelo e rico exercicio de creatividade e de coñecemento doutras culturas.

Nós, entendemos o traballo coa arte na escola como unha maneira de fornecer a sensibilidade, o gusto estético, a comprensión da cultura, e de formalos como persoas que deben comprender códigos sociais propios ou alleos. Sempre nos interesan máis as posibilidades de desenvolvemento do sentido estético e as creativas/comunicativas/expresivas ca outras que parecen poñer o acento na vida e obra dun recoñecido artista.

Ver presentación.

Suiseki

Homenaxe ao dente caído

In CativArte on 12/03/2012 at 07:54

Hai pouco comentamos que dado que ao noso alumnado xa lle empezaran a caer os primeiros dentes, a cada un, agasallariámolo cunha versión distinta do conto do Rato Pérez. Pero isto xa desbordou todas as nosas previsións, xa non temos tantos libros, polo que agora decidimos facer unha “escultura” homenaxe ao dente caído.

Unha pedra simbolizará cada dente; nela anotarán nome e número de peza dental, así como nun histórico, formado por unha ficha individual na que cadaquén anota as pezas caídas, sinálaas nun esquema no que figuran os seu nomes e número, así como as circunstancias “da perda”.

Polo de agora, salvo casos de accidente, parece confirmase que as pezas dentais que antes caen son as que primeiro apareceron, a 24 e a 25.

Ver presentación.

Dentes caídos

Bonsais na clase I

In CativArte,EncienciArte on 03/03/2012 at 09:46
bonsais

Un alumno díxonos que o seu pai facía bonsais, polo que tivemos que explicar en que consistía esta técnica milenaria e ensinar fotografías destes “árbores en maceta”. Espertou tanto interese que invitamos aos pais a vir á clase.
Chegaron con catro exemplares, unha oliveira, un arce, un ficus e un pino, que marabillaron aos rapaces, e así foron contándonos como se facían, que se pretendía, como o lograban, os coidados que requirían, e toda a paciente labor que había detrás destas fermosas árbores.
Tamén trouxeron un pequeno arbusto, unha pyracantha, para tratalo e convertelo en bonsai. Así, mediante explicacións, primeiro no encerado, foron amosándonos todos os pasos a dar, as ferramentas que se empregan para tan delicadas operacións, as partes da planta, o que máis se valora nos bonsais, ensináronnos algunhas palabras que proceden do xaponés, as diferentes formas clásicas que poden adoptar, a idade que poden acadar, etc. Sorprendeunos a labor de poda de raíces para lograr a simetría entre a copa e a raíz (de tal xeito que cada vez que a unha árbore lle sae unha raíz, tamén lle sae unha rama), a forma na que a agarran á maceta para así posibilitar que se vexa o nebari, a maneira de aramalo para darlle a forma desexada, e algúns elementos cos que decoran o bonsai, dándolle tamén importancia á maceta, ou a adobíos como un pequeno monxe e un templo oculto no entrabado de raíches. Deixáronlle tocar aos nenos os diferentes tipos de terra que empregan, para reter ou drenar auga, o pomice (pequenas pedras pómez que se colocan no fondo da maceta) e a akadama (terra volcánica que indica a necesidade de auga). E sobre todo, déronnos unha lección de amor pola natureza, do valor da paciencia, e de didáctica. Ver presentación.
Perante a tópica pregunta que lles fixemos algunhas compañeiras sobre se non o consideraban unha forma de “torturar” as plantas, cernando, modificando, podando…, a resposta deixounos sen palabras, seica non o consideraban moi diferente do que nós facíamos co noso alumnado mediante a educación, que non é outra cousa que manter intacta a súa estrutura natural, pero liberada de todo aquilo que o eiva, sacando á luz toda a súa beleza e potencialidades empregando grandes doses de paciencia, constancia e cariño. Para pensar.
En agradecemento, nos días seguintes, os nenos fixéronlle un debuxo dos bonsais que nos trouxeron inspirándose en representacións artísticas clásicas no arte xaponés. Ver presentación.

Debuxos_bonsai

ElettrizzARTE

In CativArte on 13/02/2012 at 17:22

Ás veces vemos unha imaxe que xa nos fai desexar poñer en práctica a idea. Isto é o que nos acaba de acontecer á vista das fotografías do taller que se realizou no Museo Peggy Guggenheim con motivo do Carnevale Internazionale de ragazi-La Biennale de Venezia.

Un elemento de refugallo, as lámpadas, que dan moitas posibilidades de reciclaxe artística. Mañá mesmo pedirémoslle ás familias que nolas envíen.

Para as seguidoras das tradicións, pensade na orixinalidade destes ovos de Pascua; non precisamos máis ca lámpadas fundidas e laca de bombillas.

Pork Art

In CativArte on 07/02/2012 at 08:03


Lalín Pork Art
é unha mostra artística ao estilo da Cow Parade –á que xa lle dedicamos unha entrada neste blog– na que salientando o papel do porco na cultura galega, podemos ver as distintas intervencións plásticas, as distintas miradas ás que dá lugar.

Temos moito interese en amosarlle ao noso alumnado que non hai unha visión única e unívoca das cousas, senón que hai moitas posibles, e estas actuacións permítennos ver como, partindo dun mesmo obxecto, unha escultura dun porco, se pode chegar a moi diferentes intervencións, interpretacións e reaccións do espectador. Ver imaxes.

Tratando de explicarlle ao noso alumnado a orixe desta exposición, decatámonos do gran descoñecemento que teñen sobre a utilidade e consumo do porco, non reparando na presenza da súa carne en cantidade de produtos de consumo habitual.

Rematamos cunha realización persoal, cadaquén fixo un deseño dunha nova figura para o PorkArt. Ver presentación.

porkart

Tecendo un novo ano

In CativArte on 10/01/2012 at 07:40

Xa de volta nas aulas co rebumbio dos xoguetes, coas ganas de contar, co interese por vérmonos de novo. Para nós coas boas intencións –coma sempre- de non deixarnos arrastrar pola vertixe do calendario escolar, das presións, das “romarías”, das ducias de benpensadas propostas que xorden dos distintos equipos pero que todas xuntas fan perder o fío do traballo na aula… Mantemos o firme propósito de deixar que sexan os rapaces os que nos marquen o ritmo e non ao revés como acaba sucedendo sempre…

Non se nos ocorreu mellor forma de empezar que amosándolle estas singulares intervencións artísticas de Guerrilla Crochet, un grupo que suaviza, dulcifica, dá calor e color ata as figuras máis duras.

Nós, ao igual ca eles, iremos tecendo con calor e color as nosas vivencias escolares deste novo ano.

Peche por vacacións

In CativArte on 22/12/2011 at 08:03

Sphères de granit / Naoshima

Ao igual que ao noso alumnado, coa entrada do solsticio de invierno, darémoslle vacacións ao blog.

Desexámoslle a todas as persoas que nos seguen unha boa entrada de ano e un merecido descanso.

A quen se achegue por primeira vez a este espazo, recomendámoslle a visita por categorías (parte inferior dereita), por etiquetas (inferior central) ou por datas (inferior esquerda), para así poder coñecer as máis de 600 entradas que hai na actualidade.

Como despedida de ano dúas obras que nos subxugan do minimalista Walter de María coñecido polas súas instalacións de Land Art, cunha mensaxe implícita, para nós, transferible á escola. Esferas de granito na illa de Naoshima, para as que o autodidacta Tadao Ando adaptou os seus deseños arquitectónicos nunha conxunción case mística que esperta os sentidos. A complexidade da simplicidade absoluta, a procura do primixenio carente do superfluo, todo ilo plasmado nunha materia primitiva ao tempo que sofisticada. En O visto/ o oculto – o coñecido/o descoñecido, e O tempo/o eterno/o non tempo evidénciase unha ausencia total do artificioso nunha intervención que saca á luz a máxima belleza e esplendor dun material elemental. Unha metáfora que se pode facer extensiva a todo, ou tan só gozar coa súa visión.

The Chamber

Adornos de Nadal

In CativArte on 09/12/2011 at 07:41

Estamos totalmente inmersas na ambientación do centro de cara ao Nadal. A consigna: ten que ser elaborada polos nenos e nenas con material de refugallo. Botellas plásticas de leite, botes de iogur, lanas de cores, telas, discos, botóns, etc, serán a materia prima destes adobíos. Pero non basta con facelos, hai que ir máis alá, facéndoos conscientes da importancia deses pequenos acenos que axudan a ser máis respectuosos co medio natural, máis responsables no consumo, sen que isto teña que ir en detrimento dunha estética agradable e coidada.

Velaquí algunhas das primeiras producións cos CDs que servirán tanto para a árbore como para encher os corredores de escintileos; ou as  grilandas feitas con botellas de leite, blondas de papel, estrelas e flores de vasos/botes de iogur.

Calendario de conta-atrás

In CativArte on 01/12/2011 at 07:43

Advent Calendar 2010

Chegado o mes de decembro non queda máis que iniciar a conta atrás, cadaquén para o que considere: para as vacacións, para o día de Nadal, para o día 24…  A máis da ilusión que isto lle fai aos nenos/as, están as posibilidades de aproveitamento didáctico.

Noutros países, a elaboración de calendarios de Advento, é unha tradición bastante estendida, porén podemos atopar infinidade de modelos que pasan mesmo polo calendario virtual, como este que fixemos coas fotografías do alumnado.

Ou este uotro con sinxelos sobres que gardan unha sorpresa distinta de bombóns ou lambetadas: dentro de cada un deles está a fotografía dun dos nenos ou nenas cun encargo (bailar un rock, cantar unha canción, abrazar a os seus, saltar coma un canguro, etc).

Ver modelos.

Matchbox Advent CalendarAdvent calendar.advent calendarBaby Food Jar Advent Calendar

Advent CalendarAdvent Calendar 2007Envelope Advent Calendar (Aussie)Pastel Advent CalendarFavor Box Advent Calendar

Follas enriquecidas

In CativArte on 28/11/2011 at 16:37

Xa case non quedan follas nas árbores, porén esta será unha das últimas intervencións outonais. Collemos a idea de Mirades.

Últimas follas

Monicreques de pau

In CativArte on 25/11/2011 at 07:37
De Collages

Monicreques de pau

Seguimos co noso obxectivo de incidir máis no xogo dramático, porén, nesta semana elaboramos monicreques de pau e agora facemos representacións  con eles.

O luns trouxeron os elementos cos que crear: botóns, retrincos de tela, novelos de lá de cores, etc. que cadaquén foi seleccionando para así compoñer o seu monicreque. Se ben facelos foi doado, expresarse a través deles cústalles máis; temos que exercitar os diálogos e a posta en escena.

titeres_pau

Ver presentación de diapositivas

Arte nas follas

In CativArte on 25/11/2011 at 07:37

Para amosarlle ao alumnado un soporte artístico distinto, unha maneira diferente de creación artística a partir da beleza das follas e outra forma de ver a arte.

Descubrimos o blog Naturayarte no que Lorenzo Durán recolle o seu proxecto artístico no que emprega elementos da natureza que lle serven para completar a súa idea do que considera arte.

Monicreques de dedo de plastilina

In CativArte on 16/11/2011 at 16:04

Días atrás manifestamos a nosa intención de insistir máis no xogo dramático, polo que empezamos a elaborar e empregar monicreques con material de refugallo.

Nesta ocasión, comezamos polos de dedo, seguiremos cos de vara e de seguido cos de luva.

web Titirinet agrupa a compañías de teatro de monicreques, e nalgúns casos organizan obradoiros de elaboración de personaxes, dos que se poden coller boas ideas.

Manchas de cor

In CativArte on 16/11/2011 at 16:00

Quedamos engaioladas cunha obra de Günther Förg exposta no vestíbulo da Fundación Barrié na Coruña, polo suxestivo uso da cor e polo texto co que se acompaña, no que o autor di: “ Para min, a arte abstracta hoxe é o que se ve e nada máis.”

Probamos a amosárllela ao noso alumnado, sen máis explicación, sen pedir nada a cambio, logo tan só lles deixamos actuar sobre o papel. Sen preguntas, sen correccións, sen máis…

Hoxe, preparando as latas para a plantación dos bulbos decatáronse de que fixeran unha composición de manchas como a de Förg, polo que lles deixamos xogar a facer variacións sobre a mesma.

Ver presentación de imaxes.

Günter Förg

Composicións con follas e froitos outonais

In CativArte on 15/11/2011 at 23:10

Composicións con follas e froitos do outono.

Ver presentación.

Composición outonal 2011

Homenaxe a Ramón Conde: “A nai e o fillo da Paz”

In CativArte on 09/11/2011 at 17:50

Na mañá despois da visita ao taller de Ramón Conde todo son comentarios sobre o que máis lles gustou e o que menos; case todos coinciden en que o traballo co barro foi un éxito; hai quen pregunta se pode levar aos seus pais de visita; hai quen pide que fixemos xa unha data para ir a pintar; e tamén hai quen apunta que debemos facer unha tarxeta de agradecemento. Gran debate sobre o formato. Coincidencia en que debemos dar as grazas polo ben que nos recibiu, polo ben que o pasaron, por darlles barro, por deixarlles tocar as esculturas, por facerlle a escultura de “A nai e o fillo da Paz” (xa lle quedou ese título), ata que finalmente se acorda facer unha reprodución da escultura, para enviarlle fotografías (e así non ter que desfacerse das obras, o sentido da propiedade…) xunto coas palabras de agradecemento.

Este collage será a imaxe da tarxeta.

De

Ver galería.

No taller de Ramón Conde

In CativArte on 09/11/2011 at 08:00

Cando chegan pola mañá, vese que estiveron vendo cos seus pais a información no blog de aula, porque xa veñen con máis preguntas tanto sobre a vida do escultor coma da súa obra. Queren saber cando empezou a esculpir, por que, en que pensa cando esculpe, se facía deseños previos… A algunhas atopámoslle a resposta  na súa biografía, outras deixámolas para el.

Iníciase a camiñada plano en man. Imos comprobando todo o que vimos no percorrido virtual. Chegada en 17 minutos a paso rápido (non todo que se di na rede é certo).

A recepción e acollida que nos fixeron Ramón Conde e as súas colaboradoras non pode ser máis entusiasta. Accedemos á nave industrial case reverencialmente, ao tempo que tratan a Ramón coma se fose un  coñecido. Bombardeo de preguntas, todos/as queren saber. El escóitaos, sorrí, nótase sorprendido polo coñecemento que estes cativos teñen sobre a súa vida e a súa obra. Para explicarlles como inicia as súas obras, como as pensa, como as deseña, colle un gran taco de plastilina e comeza a modelar unha figura. Bótanlle en cara que sempre as fai calvas, por iso ponlle melena; vaina colocando en distintas posicións ata que entre todos acordan cal será a definitiva; engádelle unha pomba nun brazo que ten estendido cara o ceo. Os nenos/as apuntan que se trata dun home pedindo a Paz. Como volven a insistir na idea de que non fai mulleres ou nais, engade unha segunda figura feminina (a nai) sobre a que apoia a outra man. Deseguido ofrécelles a posibilidade de completala. Hai quen quere facerlle o pico á pomba, xa que non ten; hai quen quere tapar unha greta que ten no lombo; hai quen quere poñerlle máis musculatura nos xemelgos; hai quen pensa que na base da escultura debe poñer herba e flores…

Mentres van pasando todos/as a intervir sobre a escultura de plastilina, Ramón e a súa axudante Chus están atarefados preparando unha gran mesa cuberta de follas de xornais; danlle un anaco de barro a cada neno/a e déixanos facer. Así pasan un bo anaco gozando do que fan. Algún pregúntalle se amasa a man todo barro que precisaría para unha das súas xigantescas esculturas, e entón amósalles unha amasadora, que coma unha churreira industrial, saca rolos de barro amasado tras presionar cunha palanca. Anímanos a probar.

Ao tempo, outros nenos e nenas móvense con total liberdade polo taller ateigado de esculturas de todos os tamaños.

Chega o momento da despedida, convídannos a volver a pintar as esculturas feitas por eles cando sequen. Os nenos tamén o convidan a visitarnos no centro. Fotografía de grupo de volta para o centro; satisfeitos, excitados e ledos.

Ramón Conde coa súa humildade, coa súa ausencia de discursos grandilocuentes sobre a arte, coa súa cercanía, deunos unha lección maxistral sobre como achegar os nenos e nenas á arte. Non se trata de explicarlles técnicas, nin de atordalos con palabrería superflua, nin de poñerlle títulos ás obras, nin de pedirlles explicación do que fan…, do que se trata é de que as criaturas gocen e saquen o que eles xa teñen dentro. Que fagan aflorar a súa creatividade. Tan só que gocen manipulando, facendo, expresando… A máis de ser un grande artista é unha persoa que transmite amor pola arte.

Como colofón os nenos/as concluíron que os rostros anoxados das esculturas non teñen nada que ver coa serenidade, simpatía, alegre faciana e actitude do seu autor.

Grazas  a Ramón Conde pola experiencia inesquecible que vivimos no seu taller.

Ver galería de imaxes.

ramón conde

Visita ao taller de Ramón Conde: preparativos

In CativArte on 09/11/2011 at 07:59

Hoxe tivemos a oportunidade de visitar o taller do reputado escultor ourensán, Ramón Conde. Cando soubemos que tiña o seu lugar de traballo no Milladoiro contactamos con el, e moi amablemente convidounos a coñecelo. Desafortunadamente as inclemencias climatolóxicas fixeron que adiáramos a visita en varias ocasións.

Onte por fin, trala consulta da previsión meteorolóxica en MeteoGalicia, malia que anunciaba ceos anubrados, decidimos arriscarnos e iniciar preparativos.

Coñecemos súa imaxe para ser quen de recoñecelo cando chegáramos alí, a súa biografía e a súa obra. Conta cun web moi completo e actualizado. Todos/as entenderon o referente de que é o autor da escultura do home gordo de Área central. Trala observación dos seus “Homes montaña”, “Miradas” ou “Paternidades”, xorden as primeiras preguntas: por que fai as figuras tan excesivamente gordas?, nunca esculpe a figura da muller?, por que todos teñen a cara tan anoxada?, fainos a todos calvos porque el é calvo? Esperamos que el lle dea resposta a estas e outras cuestións.

Por outra banda, faise precisa a preparación do traxecto a percorrer. En Google Maps situamos o centro e máis o enderezo do taller. Soubemos que tan só nos separan 600 m., que en coche tardariamos 2 minutos e a pé 7. Estimamos que a nós nos levaría algo máis, polo que decidimos cronometrar. Fixemos os cálculos para saber a hora de saída para estar alí á hora acordada, 12:00. Poñendo o mapa en vista satélite analizamos a dificultade do traxecto: rotondas, pasos de peóns, pendentes, referencias (pasaremos pola rotonda onde está a Mosca de ferro)…, as rúas que atravesaríamos (curiosidade: todas con nomes de árbores en con esas árbores nas beirarrúas ou nas rotondas). A máis de poñer a información dispoñible para as familias no blog de aula, preparase unha nota informativa á que se axunta o plano, e outras cuestións como a indumentaria e calzado recomendable, ou mesmo o tipo de almorzo aconsellable para tomar enerxía dabondo para o percorrido.

Todo se prepara coidadosamente, conscientes de que viviremos unha oportunidade inesquecible.


Monte queimado e cortado

In CativArte,EncienciArte on 21/10/2011 at 07:15

O noso alumnado, malia ser pequeno, saben do que pasa no mundo, ven a televisión e escoitan as noticias. Neste momento saben que se están queimado moitos dos nosos montes. E esta é a súa representación simbólica desta perda.

A dicir verdade, non é que empezáramos por aí. Hai uns días levámoslle á clase un toro dun pino para que puideran apreciar os aneis anuais de medra dunha árbore. A partir diso, tras a observación detallada da información contida neses círculos concéntricos –anos de bonanza, anos de seca, cicatrices e outras marcas da vida…- fixemos gravados con cera branda e calcos con papel carbón.

Finalmente, acordamos facer unha exposición con todas esas producións. Pegámolas sobre papel kraft e alguén dixo que era un bosque, o que foi completado por outro neno con bosque queimado e cortado. Unha abstracción.

Mandalas: creatividade, xeometría e relaxación

In CativArte on 17/10/2011 at 07:59

Esta calor a destempo non nos está favorecendo moito na escola, os rapaces/as están igual de inquedos que a finais de curso. Porén de cando en vez temos que recorrer a técnicas e actividades de relaxación. O deseño e coloreado de mandalas, para nós, sempre sorte efecto.
Malia que hai moitas páxinas na rede das que se poden descargar mandalas para colorear, preferimos que sexan eles os que as deseñen, empregando todo tipo de material para trazar círculos concéntricos (botes, latas, bloques lóxicos, pratos, cuncas, etc). Unha actividade que favorece a creatividade e a concentración a máis da relaxación.
Sempre proxectamos imaxes inspiradoras ou músicas acordes, como poden ser as de Kítaro. Nalgunha ocasión témoslle amosado como realizan os mandalas nalgunhas comunidades.
Ás veces tamén deseñan mandalas no chan do patio, para ilo contan con maxi- xices e ensinámoslles a trazar círculos cun cordel e un xiz.

A sala dos espellos

In CativArte on 07/10/2011 at 06:51

Vimos de organizar un novo espazo na aula, unha zona chea de espellos, grandes, pequenos, ovalados, redondos, cadrados, de aumento…

Polo de agora tan só están aí. Non diriximos nada. Deixamos que fagan, que xoguen, que descubran, que desfruten, que vexan o que reflicte, o que sucede cando lle dá a luz…

Cremos que nos poden brindar moitas posibilidades de aprendizaxe. Xa contaremos.

Recortar e pegar

In CativArte on 26/09/2011 at 07:11

Recortar, pregar, picar ou pegar son actividades deostadas nas escolas actuais, xa que logo parece que remiten a un tempo pasado. Para nós, facilitan a adquisición de habilidades que precisan da coordinación e dunha determinada precisión, porén realizámolas dándolle un uso diferente do habitual.

Nesta ocasión, inspirándonos nas obras do vigués Din Matamoro, este foi o destino final das tarefas, a primeira obra colectiva do curso, un collage con movemento. Coma el, expresámonos plásticamente coas tesoiras, construimos con retrincos da memoria, reutilizando papeis de distintas texturas e distintas gramaxes.

Os pintores de xirasoles

In CativArte on 05/05/2011 at 14:01

Hai moitos, moitos anos -máis de cen-, na cidade de París coñecéronse dous pintores. Un chamábase Van Gogh, -en realidade os seu nome era Vicent- e outro Paul, Pau Gauguin.

A Paul gustábanlle moito os xirasoles que pintaba Vicent, polo que lle propuxo un cambio, daríalle un cadro seu por un de dous xirasoles. Era un bo trato. Fixéronse amigos e Vicent invitou á Paul á súa casa amarela no pobo de Arlés.

A Vicent gustábanlle moito os xirasoles, o sol, as estrelas, a herba seca, a luz do verán e maila cor amarela polo que preparou para o seu amigo unha habitación amarela, cunha mesa amarela, cun floreiro amarelo con un ramo de xirasoles amarelos e chea de cadros de… XIRASOLES.  Como podedes supoñer a habitación de Vicent era de cor… AZUL!.

Moi agradecido, Paul retratou a Vicent pintando… XIRASOLES case vermellos, porque a el gustáballe o vermello.

Cando se separaron, Vicent seguiu pintando as súas flores favoritas, pero agora ramos moito máis grandes, de doce ou quince xirasoles.

Paul marchou lonxe, moi lonxe, ás illas da Polinesia, e desde alí pediu que lle mandasen sementes de xirasol; cando estas floreceron pintou tamén catro cadros de xirasoles. Flores cortadas de xirasol.

É así polo que os xirasoles nos recordan a amizade que mantiveron os dous pintores Vicent Van Gogh e Paul Gauguin.

Aínda que é unha versión libre da verdadeira historia, así llelo contamos ao noso alumnado para que coñecesen o que hai detrás dalgunha das obras de arte que lle amosamos.

Sabemos que non se esquecerán das pinturas de xirasoles.

Como remate, un traballo colectivo, da obra de Van Gogh e que titularon “Leira de xirasoles” no que cadaquén representou o xirasol como quixo.

As moscas de Eduardo Arroyo

In CativArte on 02/05/2011 at 19:00

Tralo descubrimento da escultura da mosca preto do noso centro, quixemos amosarlle ao noso alumnado a obra do creador plástico multidisciplinar Eduardo Arroyo; entre outras, algunha das pezas a exposición de “De  moscas y unicornios” e outras que tan só se exhiben na súa casa leonesa e que teñen como protagonistas as moscas.

Deseguido realizaron as súas propias producións escultóricas con material de refugallo e unha exposición da obra.


A mosca de ferro

In AlfabetizArte,CativArte on 29/04/2011 at 00:00


Continuando co traballo da orientación na propia localidade, coñecendo enderezos, vecindario, rúas, edificios e singularidades, hoxe propuxémoslle unha misión segreda. Non terían máis datos que un plano que deberían copiar, entendendo os símbolos para logo orientarse cos seus pais/nais, e máis unhas pistas.

Tiveron que descubrir que hai no xardín dunha rotonda cercana ao colexio. Trátase da escultura dunha mosca realizada polo alumnado dun curso de soldadura dunha empresa do polígono industrial no que nos atopamos.

Non cremos que sexa necesario recoller aquí as competencias, obxectivos e contidos que se traballan nesta actividade que resultou tan motivadora para o alumnado e mesmo para as súas familias, e que van desde a alfabetización icónica ata a valoración das obras artísticas, pasando polo coñecemento e orientación no contorno próximo.

Agora tan só nos queda discernir si se trata dunha mosca ou dun mosquito, porque hai discrepancia nos “detectives”. Farase preciso coñecer as características dunhas e doutros.

40 retratos de nais

In CativArte on 28/04/2011 at 21:00

Como eran as nais de Picasso, Frida Kahlo, Touluse-Lautrec, Van Gogh e Rembrant; servíronlle de inspiración aos seus fillos?

No libro “40 grandes artistas retratan a sus madres” de Juliet Heslewood na editorial Blume recompilan os retratos das nais de grandes mestres da pintura.

En “Pel con pel” da editorial Galaxia e Fedelgama preséntanse 40 suxestivas fotografías de nais aleitando aos seus fillos/as acompañadas dos textos de recoñecidos escritores e escritoras galegas coma Francisco Castro, Marta Dacosta ou Dolores Tembrás.

A lectura e a escrita na arte

In CativArte on 15/04/2011 at 00:00

A  nosa compañeira Mercedes Zas, autora do blog Comfy Slippers dedicado principalmente ao ensino do inglés en educación infantil, vén de realizar dúas fermosas presentacións con motivo da conmemoración do Día do Libro. Escolmou obras pictóricas de diferentes épocas e estilos nas que se representaran escenas ou momentos de lectura e de escrita.

Nun exercicio de imaxinación tentaremos adiviñar que é o que le ou escribe cada un dos personaxes. Pode dar  moito xogo; hai que atender aos detalles, a forma na que le, a postura adoptada, a concentración na tarefa, a intimidade da escena, e outras moitas pistas, que nos axudarán a comprender que a lectura ou a escrita poden ser un traballo, unha distracción, unha evasión…

O retrato

In CativArte on 02/04/2011 at 09:02

Na aula de tres anos andamos enleados cos retratos; xa se retrataron de moitas maneiras distintas, con variadas técnicas e por diferentes motivos, a eles mesmos ou aos outros, pero agora inspirándonos na obra de Hanoch Piven, queremos facelo empregando obxectos cotiás, como fai este artista, coñecido polas súas atípicas representacións de personaxes famosos como Woody Allen, Fidel Casto, Albert Einstein, Homer Simpson ou Bob Geldoff, nas que plasma tanto aspectos físicos coma psicolóxicos.

No seu blog, pódese ver unha galería de retratos, así como unha sección onde recolle representacións feitas por nenos e nenas.

Lemos en Las TIC en Plástica, que recentemente elaborou unha divertida aplicación Faces iMake, que permite realizar os retratos no ordenador.

Decoración primaveral

In CativArte on 22/03/2011 at 00:00

Como inspiración de posibles decoracións primaverais recomendamos a visita ao web de Zoe Bradley, artista do traballo co papel que realiza extraordinarias montaxes de escaparates.

A primavera na pintura

In CativArte on 20/03/2011 at 21:02

Ás 23:21 de hoxe, 20 de marzo entra a primavera; con tal motivo, desde hai tempo tíñamos reservada a información sobre a exposición que tivo lugar no Museo Thyssen, “Jardines impresionistas”, malia que xa rematou, a visita na web aos distintos eixos sobre os que se organizou permite o visionado de obras senlleiras de xardíns ou de flores: os Precursores, o xardín como ámbito socialxardín decorativo, o xardín produtivo, as primeiras vangardas. Pódese ver parte da exposición no vídeo.

Con todo, sempre tentamos amosarlle ao noso alumnado obras de artistas galegos, malia que é case imposible acceder á súa imaxe na rede –por moito que se diga, a cultura segue sen estar ao alcance de todo o mundo-; velaí a nosa escolma:

“Ameixeiras de Ventosela” (1992), “Cerdeira” (1992), “Mimosa” (1980) e “Mimosas” (1980) de Xavier Pousa; “Carta desde Alemaña” (1964) de Virxilio; “Floreiro” (1961), “Árbores en flor”, “Paisaxe” (1963) de Colmeiro; “Cardos” (1986) e “Flores” (1986) de Prego; “Floreiro” de Mª Antonia Dans; “Flores” (1875) de Cancela del Río; “Xornal rosa” (1999) e “Eidos do neno” (1999) de Quintana Martelo; “Rolda de nenos” de Castelao.

Como inicio de primavera, o noso alumnado levará para a casa as margaridas plantadas a comezo de mes, tras representalas plásticamente.

Enderezos

In CativArte on 18/03/2011 at 00:01

Que os nenos e nenas de catro anos se lembren do seu enderezo non é asunto doado; nós estamos a piques de conseguilo. Seguimos dándolle voltas ao proxecto EncaixArte nesta ocasión tralo visionado do traballo da creadora Ana Serrano, pensamos en construír o poboado. Coa axuda da súa familia decoraron unha caixa de cartón a modo de casa, na que necesariamente nun lugar ben visible debía figurar o enderezo. Agora xogan a construír o poboado como queren, cadaquén modifica ao seu gusto. De paso, coa axuda de “Unha chea de familias” de Xosé A. Neira Cruz,  aproveitamos para falar de conceptos como o vecindario, a cercanía, as rúas, pisos, etc.

Ver fotografías.

Algunhas construccións fannos recordar o libro “Bailar nas nubes” de Vanina Starkoff  en Kalandraka.

Barcos de papel

In CativArte on 15/03/2011 at 00:00

Infancia, regueiros da choiva e barcos de papel constitúen unha combinación máxica, desas que perduran nos recordos ao longo dos anos. Porén, quixemos dedicarlle o seu tempo á construción de barcos. Nalgunha que outra ocasión temos falado do traballo que realizamos co pregado de papel, origami e do seu aproveitamento didáctico, máis alá do mero entretemento: figuras xeométricas, conceptos de medida, tamaños, a flotación, etc.

A modo de inspiración, recorremos ao blog Paper Boats, dunha organización que realiza exhibicións con estes trebellos infantís comúns a case todas as culturas.

Máis elaborada, é a proposta de arte comunitario que nos brinda Javier Abad, realizada na madrileña escola infantil “Barco de Papel”, na que co pretexto de ambientar e conferirlle carácter aos espazos comúns do centro, constrúen barcos de papel con documentos significativos da identidade dos nenos e nenas.

Arte fresco

In CativArte on 14/02/2011 at 14:01

Recentemente expuxéronse en París máis de 200 debuxos do inglés David Hockney –polo que sempre tivemos debilidade- feitos sobre iPhone e iPad. A meirande parte deles son “Flores frescas”, que o artista debuxa cada día para enviar as súas amizades e que posteriormente foi modificando durante o tempo que durou a exposición.

Hockney crea  os debuxos directamente cos dedos sobre a pantalla, modificando tintas de cores e superpoñendo diferentes trazos de distintos tamaños e grosores. Neste vídeo podemos ver algunhas das obras expostas.

Este artista do Pop Art, soubo ir adiantándose a todos os tempos; no vídeo “Painting with the light” podemos ver como alá polos oitenta empezou a crear arte dixital. A través do seu web podemos facer un seguimento da evolución do artista, desde as súas piscinas, ata a actualidade.

Amosamos tamén dous vídeos do proceso de creación artística en iPad de  Simon Bull, flores e xirasois.

Un novo concepto de arte efémero e da forma de compartilo. Poida que haxa que ir amosándolle ao alumnado estas novas formas de arte dixital, máis achegado á súa realidade ca outras moitas magnas obras do pasado.

Mimosas e mimosos

In CativArte,EncienciArte on 11/02/2011 at 15:00

Ver presentación.

Esta semana dedicámonos a coñecer as mimosas, o “sol de inverno” como se lles coñece a esas fermosas flores que neste momento, xunto cos toxos, douran os nosos montes . Descubrimos que se chaman así, por esa peculiaridade das sensitivas de reaccionar ao tacto; outros significados e sinónimos da palabra aplicados ás persoas; as sensacións que nos producen á vista, ao olfato, ao tacto…; comparámola con esas outras flores tamén amarelas e desta época coa que non comparten as mesmas sensacións; e aprendemos algún que outro dito que as relaciona co Entroido.

Posteriormente reproducímolas empregando distintas técnicas, apreciando a súa gama de cor –mesmo dentro do amarelo-; fixemos as cartas de cor empregando Colour Hounter; e realizamos gravados tanto con pintura como con arxila branca. Como remate, un xogo de adiviñas, descubrindo que mimoso se esconde detrás das mimosas.

Ver presentación.

Google Art Project

In CativArte on 11/02/2011 at 14:59

Google Art Project permítenos explorar máis de 1.000 obras de 400 artistas diseminadas en 17 das galerías de arte máis importantes do mundo. Entre elas The Metropolitan Museum of Art and MoMA en Nova York, The State Hermitage Museum,  Tate Britain& The National Gallery en Londres, o Museo Reina Sofía en Madrid, a Uffizi Gallery en Florencia o do Van Gogh Museum en Amsterdam.

Reciclando na escola

In CativArte on 09/02/2011 at 20:52

En más dunha ocasión temos falado da importancia do que trasmitimos cos xestos e hábitos escolares relacionados co consumo.

Atopamos un blog, “Reciclando en la escuela”,  dunha mestra dunha escola rural, que imparte educación artística a nenos de 3 a 7 anos, amosándolles como desenvolver a súa creatividade e imaxinación a partir dos materiais de refugallo, -aos que lle sacan o seu proveito ata o imposible, algún obxectos teñen 2 ou 3 vidas-.

Preto de 100 experiencias de aula organizadas polos materiais empregados: botellas de plástico, caixas de cartón, pedras, ramas…

Unha auténtica delicia e exemplo de traballo responsable coa sostibilidade.

A maxia das cores

In CativArte on 03/02/2011 at 00:30

 Coñecemos “La magia de los colores” de Pedro Palao Pons publicado na editorial Libros Cúpula; un libro cuxo obxectivo é o de xogar coas cores, atendendo a que a maxia das cores existe porque, a través delas, podemos transmitir emocións, xerar interactividade nos demais e mesmo provocar sutís alteracións emocionais. Aspectos, todos eles interesantes, a ter en conta tanto na aula coma co alumnado.

Nesta entrevista podemos escoitar ao autor mentres nos conta como as cores que vemos ao longo do día inclinan en certa forma as nosas accións, interactúan no noso estado de ánimo ao tempo que exercen unha certa influenza no inconsciente.

El libro negro de los colores

In CativArte on 03/02/2011 at 00:30

Nalgunha outra entrada temos falado das sinestesias, e da importancia de exercitar co alumnado que un estímulo sensorial poida provocar sensacións doutro tipo distinto. Nesta ocasión ímonos centrar nas sensacións que nos poden producir as cores. Para ilo empregamos “El libro negro de los colores” de Menena Cottin e Rosana Faría publicado en ZR.

“Tomás non pode ver as cores. Estas son para el miles de sabores, olores, sons e emocións. Desde a escuridade dos seus ollos, Tomás convídanos a descubrir as cores sen velas.”

“Di Tomás que o azul é a cor do ceo cando o sol quenta a súa cabeza.”

“E o negro é o rei das cores. É suave como a seda cando a súa nai o abraza e o arroupa coa súa cabeleira.”

“El di que a cor verde recende a herba acabada de cortar e sabe a xeado de limón.”

Cartas de cor

In CativArte on 03/02/2011 at 00:29

Gústanos ter na aula cartas de cor das que empregan os profesionais da pintura. É un xeito de que os nenos descubran que hai moitos azuis, que non todos os vermellos son iguais, que dentro dos amarelos hai grandes variacións…

Así mesmo, cando facemos mesturas, con calquera produto, elaboramos unha paleta de cor degradando ou engadindo cada vez máis. Logo tratamos de poñerlle nome a todas as cores resultantes.

Velaí unha completa carta de cor que se pode imprimir para dispor dela cando se precise.

Paletas de cores

In CativArte on 03/02/2011 at 00:29

É bastante habitual que se lles pida aos nenos e nenas que coloreen unha imaxe, pero poucas veces se lle pide que observen as cores que integran esa imaxe.

Nalgunha ocasión, nós, facilitámoslles as cartas de cor e pedímoslle a modo de xogo que identifiquen as cores  dunha fotografía ou pintura.

A modo de exemplo facilitamos o enlace a 18 paletas de cor, elaboradas a partir de distintas imaxes de bolboretas.

Velaí, as paletas de cores realizadas na aula de 3 anos.

Cores e palabras

In CativArte on 03/02/2011 at 00:28

A que cor asociarías a palabra tristeza?, e amor?, e futuro?…

A cor é unha ferramenta que empregan os deseñadores para comunicar sentimentos e estados de ánimo. Para elo crearon Cymbolism, un sitio web que intenta cuantificar a relación entre as cores e as palabras. Permite ir respondendo ás distintas palabras e comprobar a opinión de todos os votantes.

Preguntádelle aos nenos e nenas de que cor son os bicos.

Mirades

In CativArte on 31/01/2011 at 00:00

Descubrimos un blog deses que cómpre coñecer, Mirades, no que a súa autora, Teresa Bardera, recolle e comparte experiencias, traballos, impresións… relacionados principalmente coa educación infantil e coa arte en xeral.

Recomendamos encarecidamente a súa visita. Velaí algúns exemplos das súas entradas:

Land Art on line

Respirar arte na escola

Bandexas ou mesas sensoriais

Cuños para estampar

Robots

Teresa  Bardera, mestra de infantil, na actualidade traballa no ICE da Universitat de Girona, e con anterioridade publicou outras experiencias relacionadas coa arte noutros espazos, como o blog:

L´Art a educació infantil

Para inspirarnos.

Formas rectangulares

In CativArte,EncienciArte on 22/01/2011 at 09:00

En máis dunha ocasión temos comentado a nosa aversión aos bloques lóxicos, ás regretas e aos autocolantes de formas xeométricas. Ao noso modo de entender a xeometría hai que vela e descubrila no espazo, na natureza, na arquitectura, na arte… Ten que ser real ou froito dunha construción deles.

Nesta ocasión traballamos a xeometría tralo visionado dunha animación stopmotion, sobre as composicións en amarelo, vermello e azul de Piet Mondrian; as famosas abstracións xeométricas do fundador do neoplasticismo.

Con tiras e planchas de goma eva puidemos descubrir cantos rectángulos forma unha liña recta sobre a superficie, o que cambia se son dúas -variacións se son paralelas ou perpendiculares-, e se son tres…?

Ver presentación.

Retrincos de papel de cores

In CativArte on 19/01/2011 at 15:37

 

Coñecemos a obra do ilustrador Yamauchi Kazuaki e serveunos de inspiración para moitos traballos, para moitas actividades e para algunha que outra posibilidade para o tempo de “Atención educativa”.

Gustaríanos que alguén nos dixera que é o que fai en “Atención educativa”, porque estase a ver de todo.

Velaí unha e outra mostra do que fai.

 

Bosque 3.050

In CativArte on 14/01/2011 at 17:58

Estes días ábrese no Mosteiro de Oseira a montaxe escultórica do artista ourensán Xurxo Oro Claro -creado inicialmente para o espazo da Igrexa de San Domingos de Bonaval en Compostela- que representa un bosque de 35 árbores de aceiro inoxidable, formado por varias especies autóctonas de Galicia.

Á vista das fotografías da exposición decidimos engadirlle algo máis ao noso proxecto EnlatArte, que ademais nos vai moi ben para recordar que o 2011 é o Ano Internacional dos Bosques.

Enlatados con Warhol

In CativArte on 14/01/2011 at 17:56

Como recordo de todo o que fixemos coas latas o trimestre pasado, quixemos amosarlle ao noso alumnado unha das máis emblemáticas obras e icono do artista do Pop Art, Andy Warhol, a lata de sopa Campbell -32 latas, unha por cada sabor existente naquela época- e que viran como un elemento cotiá pode ser obxecto dunha obra de arte.

Tralo cal, cada quen fixo unha versión da mesma, pero coa lata do alimento que máis lles gustaba: melocotóns, chícharos, olivas, etc. O acabado con acuarela estarcida, deulle o toque definitivo. Non é que sexamos moi partidarias de limitar o traballo coa arte á súa mera copia ou reprodución, pero neste caso, tratábase de que versionearan a idea.

Velaí as súas producións.

Kid´s Republic

In CativArte on 12/01/2011 at 20:50

Para os equipos de dinamización da biblioteca escolar que andan buscando como organizar o espazo infantil, deixamos como fonte de inspiración unhas fotografías de Kid´s Republic, unha librería de Beijing (Pekin), que non se sabe ben se é unha nave espacial ou un edificio futurista; o que temos seguro é que as criaturas deben pasalo moi ben; mesmo, ata poida que lean. Paga a pena ver a galería de fotos, tomadas de día e de noite.

Artcyclopedia

In CativArte on 10/01/2011 at 00:02

Artcyclopedia recolle artigos, biografías, obras museos e todo o relacionado coa arte –semellante á Wikipedia, pero máis modesta-; recolle referencias de máis de 8.500 artistas, 2.500 sitios sobre arte e arredor de 100.000 ligazóns. O buscador de Artcyclopedia é na actualidade a maneira máis rápida de buscar información sobre artistas plásticos e acceder ás súas obras. Dá un ranking dos artistas máis visitados, entre eles Picasso ou Van Gogh. Recolle algunhas curiosidades como esta presentación Tilt Shift da obra de Van Gogh.

 

Pequenas caixas de agasallos

In CativArte on 14/12/2010 at 20:30

Tras ver a obra da artista e deseñadora Jacqui Symons, decidimos falar coas familias do alumnado –a través do blog de aula- e pedirlle que non tiren as caixas pequenas dos agasallos, e que á volta de vacacións nolas envíen envoltas coma se de auténticos agasallos se tratara.

En xaneiro, construiremos móbiles para o centro.

Symons traballa con outras persoas axudándolle a desenvolver a súa creatividade e confianza en hospitais, unidades de saúde mental, con grupos de mozos en risco social e cos máis pequenos. No seu web pódese ver máis do seu traballo artístico.

Gordos enormes

In CativArte on 06/12/2010 at 09:07

Así é como definiu o noso alumnado os personaxes da obra de Fernando Botero. Desde o pasado día 18, na Rúa do Villar en Santiago de Compostela, pódese ver a súa obra “El rapto de Europa”. Pedímoslles ás familias dos nenos e nenas que se nestes días de vacacións, tiñan ocasión de estar na vila, se lembraran de amosarlle esta escultura. Na clase vimos outras esculturas, e logo pinturas. De inmediato recoñecéronas como da man do mesmo artista. O seu común tamaño desmesurado foi unha boa pista –moitas delas pesan máis que todos os nenos e nenas da nosa clase e máis da clase do lado.

Ver pinturas.

Ver esculturas.

Non máis. Tan só se trataba de ver unhas imaxes e de coñecer unha noticia da súa cidade. Non narracións da vida do autor -tan só nacionalidade por coincidir coa de dous nenos da clase- non baterías de preguntas… Nada, tan só ver. Habería que ver a cantas exposicións íamos os adultos se antes-durante-despois das mesmas nos someteran aos mesmos interrogatorios, charlas, reflexións e actividades didácticas ás que se somete as criaturas. E logo estráñanos que non queiran saber nada da arte; conseguímolo a pulso.

Rematamos co outono

In CativArte on 02/12/2010 at 21:00

Á volta desta ponte xa estaremos metidas de cheo no remuíño do Nadal. A modo de peche de todo o traballo realizado arredor do outono, dos seus cambios na paisaxe, do seu clima e dos seus froitos, miramos esta imaxe da obra do artista renacentista italiano, Giuseppe Arcimboldo: “O outono”. Tratamos de localizar todos os froitos que coñecemos e que tanto xogo nos deron: as cabazas, as uvas, as castañas, os figos, as follas…, propoñemos un xogo clásico, “Vexo, vexo…”. E como non, tamén analizamos a expresión do rostro, e logo comparamos coa dos outros tres integrantes da serie das estacións ou doutras obras. É totalmente engaiolante para os nenos ver como se poden realizar retratos con elementos da natureza.

Sentindo o mar

In CativArte on 26/11/2010 at 07:59

Unhas compañeiras da Pobra –con algunhas delas coincidimos na visita a Reggio Emilia- levan xa un tempo intentando trasladar a filosofía de traballo coa arte reggiana ás súas escolas unitarias. Para ilo contan coa colaboración dun atellierista –piar fundamental naquelas escolas do norte de Italia-; unha persoa con formación específica que saiba introducir aos nenos e nenas nos procesos de creación artística.

O curso pasado, xa expuxeran o resultado desa colaboración con Manuel Teira -obras sobre a auga-, e o pasado día 19 de novembro abriron unha nova exposición “Sentindo o mar”, neste caso asesoradas pola artista Mónica Montero, desde o seu blog La luna que se mece eternamente, pódense ver algunhas das obras realizadas, ao igual que desde o web Desde Pobra.com.

Salientan as compañeiras o dobre obxectivo que perseguían con esta mostra que estará aberta ata o día 10 de xaneiro na Casa de Cultura da Pobra:

-Por unha banda amosar o produto resultante dun proceso que se considera aínda máis importante que o produto.

-Amosarlle á veciñanza o que se fai na escola, ao igual que se facía nas escolas de Reggio, unha apertura á sociedade para acadar unha valoración do feito educativo e artístico.

Parabéns para elas e máis para quen as apoiou nesa iniciativa de introducir na escola “persoas expertas” na creación e na linguaxe artística. Un paso adiante na mellora da calidade da educación infantil e da súa valoración social.

Transformar coa arte-transformar coas palabras

In ActualizArte,CativArte on 15/11/2010 at 21:00

Xa temos comentado que das distintas intervencións que escoitamos no curso “Leer para aprender”, ás que máis nos enriqueceron foron as de Javier Abad Molina, profesor de Educación Artística de CSEU La Salle de Madrid. A súa conferencia “Tejiendo palabras: contruir el sentido del aprendizaje a través de las artes”, foi desas que dan para pensar por moito tempo. Como aínda non dispoñemos do material deste curso, pero queremos compartir a experiencia, facilitamos o acceso a algunha das súas publicacións.

-“Palabras para mostrar la identidad de la escuela infantil

Unha experiencia que forma parte do “proxecto estético” que desenvolveron na EEI Zaleo de Madrid, transformando a entrada e a porta da escola con palabras que as criaturas asocian ao espazo escolar.

Sobre esta experiencia volveremos máis adiante. Recomendamos asemade, visitar o web da EEI Zaleo, no que se recollen distintos proxecto artísticos relacionados coas palabras ou coa ciencia.

Arte comunitario en la escuela infantil

A escola ao igual que a arte constrúe día a día o seu relato. As propostas de arte comunitario manifestan de diferentes maneiras estas narrativas.

Experiencia estética y arte de participación: juego, símbolo y celebración

Neste fala da importancia de edificar unha significativa educación estética como instrumento de integración social e intercultural.

-“Iniciativas de educación artística a través del arte contemporáneo para la escuela infantil

A súa tese de doutoramento na que estuda os valores humanos e educativos da arte contemporánea. Contempla un apartado no que se recolle o marco teórico, no segundo as narrativas e, como terceiro, experiencias de traballo coa arte contemporánea na EI. A última parte documentada graficamente ilustra experiencias como “Mi mano es un reloj de arena” ou “Un jardín, una ciudad, un mapa o un paisaje”.

Coñecer e ler a JAvier Abad, faría desterrar de moitas prácticas ese erróneo pseudotoquemoderno, que induce a pensar que “machacar” ás criaturas con obras de arte de recoñecidos e reputados artistas xa é traballar coa arte.

Cen por cen Seoane

In CativArte on 13/11/2010 at 15:01

Visitamos a exposición “Cen por cen Seoane. 100 anos > 100 lugares”, a máis potente de todas cantas se teñen feito arredor da complexa figura deste personaxe que dominou tanto as disciplinas plásticas como as intelectuais. A dicir de Xosé Díaz, comisario da exposición e fillo de Isaac Díaz Pardo, “Seoane de ter sido catalán sería moito máis que Miró”. A súa fecunda labor abrangue a creación plástica, o deseño, a edición, a creación literaria, o xornalismo, o activismo político, a animación ou a creación de empresas culturais; como as oito patas do polbo, elemento moi recorrente na súa obra e co que Seoane se identificaba.

Organizada pola Fundación Seoane e a Fundación Caixa Galicia, a exposición está configurada en cen categorías, cifra que se fixo coincidir cos cen anos do seu nacemento. Cen lugares que conforman a poliédrica personalidade do artista e intelectual galego. Composta por 350 obras orixinais (pinturas, debuxos, gravados, carteis…), 220 documentos e 130 reproducións.

Houbo algún dos 100 lugares que mesmo nos fixo desexar estar alí co noso alumnado, -mágoa da distancia, hai moi poucos ou case ningún obxectivo pedagóxico que nos xustifique ese desprazamento coas criaturas destas idades-, mesmo sentimos envexa das escolas preto da Coruña. Tomamos nota dalgún destes lugares que considerábamos de aproveitamento didáctico e tratamos de localizar na rede as obras que os integraban. Advertimos, non son todas as que están, nin están todas as que son, pero dá para traballar a paisaxe, o mar, a figura humana, a cor, bodegóns, o deseño,  o medio natural ou as labores do campo.

Ás veces hai quen nos pregunta por que insistimos tanto no traballo coa arte, sempre dicimos que como manifestación e expresión humana debe ser ensinada, hai que aprenderlle ao alumnado a mirala, a valorala e a respectala. Ao mesmo tempo, cremos que, como representación da realidade, dos sentimentos ou das emocións humanas, debemos amosala en toda a súa diversidade de interpretacións e diferentes visións. Canto a por que insistimos na arte galega, non precisa explicación…

Liñas rectas

In CativArte on 12/11/2010 at 15:00

Hai determinados elementos que de sempre estiveron desterrados das aulas de educación infantil; as regras son un exemplo disto. Malia que ben sabemos da importancia de exercitar o trazo, ao noso alumnado gústalle que cando hai que tirar unha liña recta saia recta. Na clase temos todo tipo de regras, escuadros, cartabón e plantillas de diferentes tamaños. Para que as empregamos?, pois desde o uso máis convencional, medir e comparar tamaños, ata para o debuxo. Tirar liñas que se cruzan con outras formando interseccións, superpoñerlle un círculo ou un triángulo e logo colorear de cores distintas, é unha actividade que lles gusta moito.

A modo de inspiración para ese tipo de traballos, amosámoslle algunhas obras de Kandinsky.

O outono na pintura

In CativArte on 02/11/2010 at 08:09

Como noutras ocasións, no outono quixemos facer unha selección de obras pictóricas coas que amosarlle ao noso alumnado distintas representacións plásticas dos cambios que se producen no contorno co cambio estacional, e como son interpretados polos artistas.

Case sempre queremos recorrer a pintores galegos, quizais por seren menos coñecidos, pero lamentablemente non atopamos case ningunha imaxe na rede. Nós empregamos a Enciclopedia de Artistas Galegos para mostrar as obras de:

Leopoldo Varela: “Carballo en Vilaza” (2000); “Paisaxe urbana” (1950); “Vila” (1971); “Remanso” (1984); “Valados” (1979); “Carballeira” (2001); “Pontillón” (1991); “O río Tea. Mondariz” (2000); “Despois da vendima” (2000); “Paisaxe” (2000); “Paisaxe feliz” (2002); Vila” (2002).

Manuel López Garabal: “O castiñeiro” (1933); “Sol entre os carballos” (1946).

Logo decidimos empregar as obras do paisaxista impresionista francobritánico Alfred Sisley. No web da súa fundación atópanse moitas, das que escolmamos as do outono.

Dado que Sisley captou distintos momentos do día nos mesmos lugares, en estacións diferentes, con variacións climatolóxicas ou de luz, lembrarémolo, para na primavera vovler a amosalas e ensinarlle ao noso alumnado como identificalas atendendo aos indicios presentes na obra tales como a vexetación, a luz, etc.

Ver obras.

Sempre pensamos que na escola se debe iniciar a educación estética e artística dos nenos e nenas, e isto faise en todo momento, non se trata tan só de un día amosar unha obra de arte; todas as imaxes que se lle presenten deben ser de calidade, ao igual que a literatura, a música, etc. Mesmo como decoremos as paredes do centro ou das aulas, acabará influíndo no seu sentido estético e no seu gusto.

Monet 2010

In CativArte,TICArte on 29/10/2010 at 15:02

 

Con motivo da retrospectiva sobre a obra de Monet, exposta nas Galeries Nationales de París do 22 de setembro ao 24 de xaneiro de 2011, creouse unha web interactiva, Monet 2010, que recolle a vida e obra deste pintor.

Coincidimos coa reseña de Capítulo O, é “unha auténtica pasada”, “unha das webs 2010 a nivel mundial”. Está en varios idiomas, entre eles o español. Na Galería podemos ver os cadros presentes na exposición, algo que non sempre se fai. Desde Viaje permite un percorrido pola obra, todo un alarde de interactividade; aínda non o probamos no encerado dixital, pero co cursor podemos derramar o tinteiro; dando palmadas, facer voar a pega; ver como caen as folerpas de neve nas paisaxes nevadas; pasar do inverno á primavera; facer xirar as aspas dos muíños, levantando follas e pétalos de papoulas; mover a auga do estanque; facer desaparecer a neve; tocar as campás das catedrais…, e como non, ver todos os cadros polos que “viaxamos”.

Entrar nunha obra de arte, unha experiencia inesquecible , para nós e para os máis pequenos.

Pinceladas en el mundo

In CativArte,ContArte on 21/10/2010 at 15:02

Ao falar de literatura infantil, é case obrigado mencionar a ilustración. Atopamos un blog- revista de ilustración nos libros infantís e xuvenís, Pinceladas en el mundo, que consideramos pode ser do interese das profesionais da educación infantil, porque nel recóllense e organízanse todo tipo de ilustracións. Permite facer procuras por ilustradores –incluso polas súas nacionalidades-, por asociacións, editoriais, ou de revistas e blogs sobre a ilustración. Permite agrupar as entradas, vendo unha escolma de ilustracións do outono, do Halloween, de Carrapuchiña Vermella, gatos, e un sinfín de temas. Cremos que nos pode dar moito xogo co noso alumnado.

Animais outonais

In CativArte on 08/10/2010 at 15:01

Descubrimos o blog de dous artistas plásticos franceses dedicados a traballar para a infancia. A máis de ter unhas ligazóns moi interesantes, vimos o seu último traballo, que nos pareceu inspirador para o momento outonal no que nos atopamos; sobre todo pensando nos “recursos” que temos na aula.

EnlatArte

In CativArte,FormArte on 04/10/2010 at 18:00

Aínda non tivemos tempo de contar nada do curso “Leer para aprender”, ao que asistimos na UIMP en Santander organizado polo Ministerio de Educación dentro da súa oferta de cursos de verán. Pero neste momento estamos en proceso de redacción da nosa proposta de traballo para a fase non presencial. Pedíasenos que leváramos a cabo unha secuencia didáctica co alumnado na que se traballase conxuntamente a competencia lingüística coa competencia matemática ou coa competencia artística, de xeito similar ás que se poden ver no portal Leer.es e que foron amosadas na fase presencial do curso. Gustáronnos tanto as intervencións de Andrea Giráldez e de Javier Abad sobre arte comunitario, que non o dubidamos un momento. O noso proxecto titularase “EnlatArte”.

Partindo dun obxecto cotiá, as latas de conserva, presentes nos fogares de todos os nenos e nenas, faremos unha intervención artística na que todos poderán participar e incluso modificar continuamente. Ao mesmo tempo, traballaremos a competencia lingüística, a partir da etiquetaxe e da composición dos produtos enlatados; a competencia social e cidadá, a sostibilidade –recilaxe e reutilización- ; a competencia en interacción co mundo físico e social, coñecendo alimentos e formas de conservación; a competencia dixital, buscando información e imaxes; a competencia matemática, con medidas de magnitude, peso e volume; a competencia en autonomía e iniciativa persoal, centrándonos no consumo responsable; e como non, a competencia en aprender a aprender.

Un proxecto para estar enlatados e dar a lata todo o curso. Iremos contando.

Ollando cara o ceo

In CativArte,EncienciArte on 27/09/2010 at 18:43

As persoas afeccionadas á fotografía, din que o outono é a mellor época pola cor do ceo, pola luz e polos contrastes de cores na paisaxe. Nós, que entre as nosas rutinas diarias temos a observación do tempo meteorolóxico, estamos gozando cuns ceos únicos.

A primeira hora da mañá imprimimos a predición meteorolóxica de MeteoGalicia, a cotío seguímola no blog ou observámola no xornal –a linguaxe icónica tamén precisa de alfabetización. Logo contrastamos coa realidade. As nubes téñennos absolutamente engaiolados; as súas cores, as súas formas, o seu “movemento”; cada intre diferentes. Mágoa que na meirande parte das ilustracións infantís, son sempre iguais, sen variacións, chova ou neve, sarabie ou trone; sempre o mesmo.

Na rede atopamos vídeos que nos permiten coñecelas; distinguilas, andar por riba delas, atravesalas, soñar, relaxarnos ou meditar. Tamén botamos a imaxinación a voar co libro “La cabeza en las nubes” de Kókinos. E como non, tratamos de pintalas; isto ten a súa dificultade, por iso aprendemos dos expertos. Vemos como pintar ceos e nubes; non é o mesmo pintar nubes de treboada  ca nubes de choiva, nubes de noite ou nubes de solpor.

Na actualidade, no Museo del Prado hai unha exposición de William Turner, o pintor que veneraba os ceos cunha exquisita sensibilidade para os cambiantes fenómenos das nubes e que representaba con grande fidelidade a luz. A través dun xogo que propón o departamento educativo do museo podemos coñecer moitas das súas obras.

Deixaremos para outra ocasión os ceos de Antonio López, ou os dos pintores impresionistas; pero de seguro que ao longo do curso nos dará moito xogo, é máis que branco sobre azul.

Fin do verán/chegada do outono

In CativArte,EncienciArte on 21/09/2010 at 19:11

Hoxe é o día da entrada do outono, cas mesmas horas de día que de noite. A partir de agora as aulas encheranse de follas, ramas, castañas, cabazas, etc. Os tempos escolares están, en gran medida, marcados polo calendario vexetal. Nós, esta mañá para que vaian apreciando a diferenza entre o verán que deixamos e a estación na que entramos, empregamos a imaxe dunha das obras de Anish Kapoor da actual exposición no Guggenheim de Bilbao, “Amarillo” (Yellow), unha das que máis nos impactou. “Amarelo é unha obra monumental e impoñente. Todo o noso campo de visión está ocupado pola singular experiencia da cor. Aquí Anish Kapoor emprega a cor como unha ferramenta autónoma que abranque toda a forma. Un gran embigo penetra profundamente na parede. Ao contemplalo temos que esforzarnos por comprender o que vemos.” Unha obra monocroma, que ao noso alumnado recordáballe o sol do verán; así mesmo sorprendíalles como se pode pintar cunha soa cor. Logo amosarémoslle outras, tamén monocromas, así como un vídeo coas opinións infantís sobre a obra de Kapoor. Do seu aproveitamento didáctico xa falamos noutra entrada do blog.

Para ir ambientándonos no outono facilitamos a ligazón a un vídeo, no que, co “Outono” de Vivaldi, como música de fondo, poderemos facerlles ver os cambios que se producen na paisaxe, así como os froitos da estación.

Vacas na cidade?

In CativArte on 16/09/2010 at 23:03

Este curso temos o empeño, coma sempre, de traballar na clase con distintas manifestacións artísticas contemporáneas; pero queremos que o alumnado coñeza que a arte pode estar presente en todas partes, non só nos museos ou salas de exposicións. Con esa finalidade, esta mañá, lemos  “Vacas na cidade?”, de An Alfaya, publicado en Galaxia no 2007, con motivo da CowParade en Vigo.

A CowParade é unha proposta artística composta por vacas a tamaño natural en fibra de vidro, decoradas por artistas locales, e expostas nas principais rúas, prazas e parques de cidades de todo o mundo. As esculturas amosan deseños que rememoran a cultura local, a vida da zona, e mesmo temas de importancia local ou nacional. Despois de ser exhibidas, son subastadas e as ganancias son doadas a organizacións sen ánimo de lucro. Un elemento, animal cotiá, reinterpretado en clave artística, con moi poucas variacións na súa forma, hai tres básicas –sen contar a vaca “Rianxeira”, a preferida dos vigueses-; isto bríndanos a posibilidade de que os cativos aprecien, a máis da creatividade,  as diferenzas culturais nos estampados das vacas.

Trala lectura do conto, proxectamos na pantalla imaxes e vídeos das vacas elaboradas nos diferentes CowParade, e finalmente, foron eles os que elaboraron os seu propios deseños para as esculturas. Non tiñan nada que envexar as dos artistas.

Facilitamos o acceso a imaxes e vídeos da CowParade en Madrid (vídeo), París, Lima, China, Roma (vídeo), Costa Rica, Australia, Túnez, e a súa última instalación en Burdeos.

Como di Paulo, o neno do conto, son vacas máxicas, tan só hai que “pillarlles o punto”.

Ver presentación. 

 

Formas circulares e ritmos

In CativArte on 11/06/2010 at 21:18

Cando menos hai cen interpretacións distintas dos círculos, das espirais e das combinacións circulares gravadas nos petroglifos; unhas dentro dun discurso máis simbólico e outras nun discurso máis artístico, ate figurativo. Moitas delas coinciden en que poden ser representacións do sol, dos astros e dos planetas, de corpos en movemento.

Na entrada sobre os petroglifos, dicíamos que lle amosábamos ao noso alumado, obras de artistas contemporáneos nas que tamén empregaran estas formas circulares; un dos nosos favoritos é Robert Delaunay. Este pintor francés, pioneiro do arte abstracto, xunto coa súa muller Sonia, foron abandeirados dun novo estilo, o orfismo, e as súas obras correspondentes á época de “Formas circulares e ritmos”, son unha exaltación da cor e do movemento.

Seleccionamos a obra desta parella de artistas -que viviu unha tempada en Vigo-  para contrastar coa das estacións rupestres, tanto polas semellanzas como polas diferenzas que se lle poden facer observar aos nenos e nenas. Entre outras: a tendencia á abstracción xeométrica; a súa estruturación con figuras xeométricas; a sensación de dinamismo; o uso de cores primarias vivas; e as representacións do sol. “Formes circulares, soleil nº 2”, “Formes circulaires“, “Rythme, joie de vivre”, “Rhythms” ou “Ryhme et relieve” poden ser algunhas das propostas.

Cultura castrexa

In CativArte on 09/06/2010 at 22:32

Unha vez introducíamos ao noso alumnado nas formas de vida dos realizadores dos petroglifos, o seguinte paso era unha iniciación á cultura castrexa. Para nós, cuestión doada. Na outra marxe da ría de Muros-Noia, case enfronte, en Porto do Son, está o Castro de Baroña, punto de visita de moitos escolares e de moitas familias. Conta cun centro de interpretación.

Case sempre, os iniciamos a través dos contos de Pepe Carreiro, tanto “Os castrexos” publicado en A Nosa Terra, como “Os pequenos barbanzóns”, en Toxosoutos, foron o noso punto de partida. Os dous están baseados no Castro de Baroña, polo que é moi doado ver a correspondencia.

Para completar con imaxes e información, recomendamos a visita ao web do Castro de Viladonga, onde podemos ver unha maqueta da reconstrución do poboado, elementos da vida común, adobíos e xoias, así como materiais diversos da Cultura Castrexa e Galaico-Romana.

En Flocos TV, atopamos unha recreación virtual do Castro de Elviña, unha curta de animación do Castro de Viladonga e un  episodio piloto da serie de animación ambientada nun castro “O Visgo máxico” -con algunhas inexactitudes históricas, pero que serve para ambientarse.

Land Art

In CativArte on 09/06/2010 at 22:31

Xa que estamos a falar de Muros, dos círculos, da arte… Sempre nos gustaron as viaxes e ida e volta entre o presente e o pasado, polo que, cando lle amosábamos ao noso alumnado os motivos xeométricos gravados nos petroglifos, posteriormente, ensinabámoslle obras de artistas contemporáneos que empregaban esas figuras tan básicas e elementais pero con outras técnicas; Kandinsky na pintura e as intervencións do Land Art, eran os nosos referentes máis habituais.

Na actualidade, coñecemos a obra dun artista norteamericano, Jim Denevan, na liña do Land Art, que consideramos, pode dar pé a propostas moi interesantes tralo seu visionado. Realiza as súas intervencións nas praias, debuxos de grandes dimensións sobre a area. Círculos xigantescos, espirais e círculos concéntricos. Técnica doada. Resultado rápido e visible, tamén efémero. Trátase de facer iso que tanto lle gusta a todos os nenos e nenas, e que non deberíamos descartar se vamos a realizar algunha saída á beira do mar.

Petroglifos galegos

In CativArte on 09/06/2010 at 22:30

Durante moitos anos traballamos en Muros, vila costeira cun rico patrimonio histórico, cultural e arqueolóxico. Chegado o bo tempo e a modo de remate de curso, sempre facíamos algunha excursión polos arredores –non somos partidarias de grandes desprazamentos en EI, habendo todo o que hai que ver preto das escolas; unha visita case fixa era a algunha das estación rupestres existentes no concello, Laxe das Rodas a máis accesible para nós.

Cando organizábamos estas visitas e traballábamos nas aulas estas manifestacións culturais, cremos que estábamos a achegar o noso gran de area á conservación do patrimonio cultural galego, non só cos nosos cativos, senón tamén, porque llo dábamos a coñecer ás súas familias; o primeiro paso para a conservación é o coñecemento. Os petroglifos, presentes en moitos puntos da xeografía galega, son grandes descoñecidos do público en xeral, ben pola súa escasa sinalización ou ben pola súa localización e difícil acceso.

A máis de presentarlles moi por enriba a forma de vida dos autores dos petroglifos, os motivos representados, dábannos pé a traballar desde a esquematización da figura humana ou animal, as especies que habitaban os nosos montes, as figuras xeométricas -círculos, combinacións circulares, círculos concéntricos, coviñas, espirais destróxiras e levóxiras, que se empregan na actualidade como motivos decorativos na artesanía galega-, as características das pedras onde se atopan, os materiais empregados nesta “escritura” especial, etc. O momento “máxico” tiña lugar cando realizábamos un calco mediante a técnica do frotado con papeis carbón de distintas cores, tal e como pode apreciarse nestas fotografías. Como remate de proxecto, e preparación da visita, elaborábamos un folleto con información para as familias e coas normas a ter en conta para non deterioralos.

Pódese atopar información, fotografías e vídeos no web Petroglifos.org, no blog Petroglifos de Galicia, en El laberinto atlántico, e no caso dos que falamos, en Muros arqueolóxico. No blog Capítulo 0, teñen unhas moi boas fotografías con iluminación nocturna que permite apreciar mellor o relevo dos sucos.

Monicreques cos pés

In CativArte on 08/06/2010 at 15:33

 

 Cando chega o tempo de verán e o noso alumnado vén sen calcetíns e con calzado livián -sandalias ou zapatillas-, fácil de poñer e sacar, aproveitamos para facer unha actividade que os divirte moito: maquillamos os pés.

Con maquillaxes do Entroido pintámoslle caras nun pé –no outro faranno eles por parellas-, e logo tan só lles deixamos expresarse e xogar libremente con esta parte do corpo que tan poucas veces empregamos na expresión corporal. Entre as cóxegas e a súa creatividade, a diversión está asegurada. Ás veces, tamén o facemos nas pernas.

Para ver algo moito máis elaborado, facilitamos a ligazón a varios vídeos de representacións de monicreques cos pés do Teatro dei Piedi:

-Verónica González:   I –  II –   III –   IV , entrando no seu web, pódense ver fotografías dos seus espectáculos con persoaxes de “carne e oso” galardoados internacionalmente.

-Laura Kibel:    I   –   II

Origami en infantil

In CativArte on 05/06/2010 at 09:02

Nestes días, que entre a calor e o cansazo, andan os nenos un pouco revoltos, aproveitamos para realizar algunhas actividades de papiroflexia. O origami ou papiroflexia é unha técnica considerada, erroneamente, complicada para a infancia, pero que brinda grandes posibilidades para exercitar a paciencia, a concentración, a constancia, as destrezas manuais, a direccionalidade, a lateralidade e moitos conceptos xeométricos. Xa o pedagogo alemán Friedrich Fröbel, fundador do sistema kindergarten, se decatou e empregou a milenaria técnica xaponesa para familiarizar aos nenos coas figuras xeométricas.

En todas as escolas reggianas que visitamos, contaban cun recanto nas aulas onde había todo tipo de papeis de diferentes cores, tamaños, texturas, grosores…, e os cativos construían con eles variados volumes.

Facilitamos a ligazón a un web onde atopamos as instrucións e incluso vídeos para a realización de sinxelas figuras de papiroflexia: vasos, avións, barcos, abanos…. Así como a do Club Origami.

Os Museos

In CativArte on 16/05/2010 at 09:40

O 18 de maio celébrase o Día dos Museos, o lema deste ano é “Museos para la armonía social”.  Máis de 3.000 museos de 40 países teñen actividades previstas para este día, así como para a noite do 15. Con este motivo escolmamos enderezos web que poden facilitar tanto a organización dunha visita real ou mesmo virtual.

Comezamos por Galicia, onde todos os datos de museos están aloxados na páxina do MUGA; agrupados por provincias e de todas as temáticas: pintura, escultura, etnográficos, de xoguetes…

Máis de 1000 museos de España están recollidos no directorio do Ministerio de Cultura. Pódense localizar por nome, comunidade, provincia ou temática.

Existe tamén a Rede Dixital de Colecciones de Museos de España que reúne museos de distintas especialidades, de diversos ámbitos temáticos e xeográficos. CER.ES (Colecciones en Red)  é un catálogo colectivo en liña que publica preto de 100.000 ben culturais e máis de 128.000 imaxes pertencentes a 61 museos.

Outra opción interesante son as visitas virtuais aos museos. Desde este web poderemos visitar El Prado, o Thyssen Bornemisza, o Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, o Guggenheim de Bilbao, o Museo Nacional de Escultura, o Museo Nacional de Arte Romano, etc.

ArsVIRTUAL é unha iniciativa da Fundación Telefónica que permite a visita en 3D aos principais monumentos de España, América Latina e Marrocos.

Neste outro web atopamos os museos máis importantes do mundo organizados por países.

En calquera caso, a rede permítenos visitar case ao momento calquera museo ou localizar infinidade de obras de arte.

Sen considerar necesario afondar no valor do museo e da súa visita como recurso didáctico, si cómpre recordar unha recomendación que xa temos feito noutras ocasións: se queremos que sexa do interese dos nenos e nenas deberemos esforzarnos por buscar exposicións, obras ou visitas que por un motivo ou outro conecten cos intereses dos cativos. Aquí non vale aplicar o criterio de que o docente ou a crítica o considera moi importante; o mesmo que a poesía, a literatura, a música, debe espertar algunha curiosidade no neno, do contrario os efectos serán totalmente opostos aos desexados.

A arte nos álbums infantís

In CativArte,ContArte on 14/05/2010 at 09:09

Quixemos facer unha escolma de libros nos que se trataran temas como a cor, a creatividade, os museos, os artistas ou obras pictóricas. Velaí van.

  • A cor

Los colores”, de Frederik Vahle, en Lóguez.

La reina de los colores”, de Jutta Bauer en Lóquez

La verdadera historia de los colores”, de Eva Heller en Lóquez.

Pequeno azul e pequeno amarelo”, de Leo Lionni en Kalandraka.

Mi primer libro de los colores”, de Eric Carle en Kókinos.

Juego de colores”, de Hervé Tullet en Kókinos.

  • A creatividade

Cuando todos regresaron más pronto a casa”, de Isabel Pin en Lóguez.

Moncho e a mancha“, de Kiko Dasilva en Kalandraka.

Aquiles, o puntiño“, de Guia Risari en Kalandraka.

  • A arte

El coleccionista de momentos”, de Quint Buchholz en Lóquez.

Arte”, de Patrick McDonnell en Serres.

A editorial Lóquez ten publicada unha colección “Joven arte”, na que cada título se centra nunha obra; “A nevada” de Goya, “O rinoceronte” de Durero, “O potros azuis” de Franz Marc, “A Mona Lisa” de Leonardo da Vinci, “El puente de Arlés” de Van Gogh, entre outros.

  • Obras/cadros

El cuadro desaparecido”, de Kestutis Kasparavicius en Thule.

Mira la luz en el arte”, de Guillian Wolfe en Serres.

Zoom… en el arte” de Guillian Wolfe en Serres.

Jan estivo alí”, de Xosé A. Neira Cruz, en Galaxia.

O cadro máis bonito do mundo”, de Miquel Obiols en Kalandraka.

  • Museos

Alex, dentro y fuera del MARCO”, de Magogo Cárdenas en Serres.

Formas de museo”, de varios autores en Serres.

MOMA en busca de arte”, de Jon Scieszka en Serres.

Se facemos unha procura de libros relacionados coa arte no SOL estes son os resultados que nos devolve.

A pintura na literatura infantil

In CativArte,ContArte on 14/05/2010 at 09:09

A FGSR dentro da súa colección Temas en la literatura infantil y juvenil, dedicou o nº2 a “La pintura en la literatura para niños y jóvenes”, na que se presenta unha selección bibliográfica de libros relacionados coa pintura.

A guía divídese en dous grandes bloques:

-“Leer la pintura”, con obras de ficción e de carácter informativo, organizadas por idade.

-“Arte, libros y niños”, con artigos, monografías e webs.

A selección de libros estrutúrase en sete apartados:

Galería de retratos: historias de ficción ou biografías protagonizadas por pintores con nome propio.

Historias enmarcadas: historias de aventura ou misterio que arredor de pintores u obras pictóricas coñecidas.

Onde viven os cadros: historias de ficción que se desenvolven nos museos.

E ti que pintas?: historias de ficción para achegarse á cor, ao debuxo ou á pintura.

A paleta como xogo: aproximación á cor, ao debuxo e á pintura mediante

propostas de xogo.

Saber máis sobre pintura: material informativo sobre o tema.

A publicación é do 2005, polo que se botan a faltar algúns máis recentes e xa clásicos. Engadirémolos noutra entrada.

Volcanes construidos

In CativArte on 08/05/2010 at 18:01

Tralas actividades sobre os volcáns, quixemos facer unha representación plástica dos mesmos. Lembramos que no Centro Virtual Cervantes atópase a exposición “Volcanes construidos” da obra en pintura, escultura e gravado, do deseñador gráfico Vicente Rojo, realizada entre os anos 2000-2005.

A presenza en México deste artista nacido en Barcelona foi esencial na vida cultural, no desenvolvemento do deseño gráfico e na implantación de niveis de calidade na profesión. De tal xeito que se acompaña a exposición con artigos de Octavio Paz, Juan Rulfo, Gabriel García Márquez ou Enrique Vila-Matas para os que Vicente Rojo deseñou as portadas de moitos dos libros que publicaron.

Volcán para niños“, “Volcán iluminado“, “Volcán despierto 4“,  “Volcán encendido” ou “Crácter 101” son mostra das 65 representacións que integran a exposición.

Día da nai

In CativArte,EmocionArte on 25/04/2010 at 20:50

É bastante probable que esta semana se dean todo tipo de debates na escola sobre se facer algo especial, agasallo, para o vindeiro día 2 de maio, Día da Nai. Haberá argumentos a favor e en contra, entre estes estarán o da prevalencia de intereses comerciais. Iso mesmo pensou, ao ver no que se convertera, a súa propia promotora, Ana Jarvis, que conseguiu que o Congreso de EE.UU aprobara esa data en 1914. Poucos anos despois denunciou a mercantilización do mesmo, o que desvirtuaba o seu sentido inicial.

Sen ánimo de enredar, tan só presentamos unha proposta que pode ser empregada en calquera momento e trata sobre a relación materno filial. Fixemos unha procura de imaxes de esculturas cuxo tema sexa a maternidade; hai distintos estilos, épocas, materiais, tamaños e formas de representar o mesmo concepto. Prepararemos unha presentación PowerPoint con elas e deixaremos que cada neno e nena elixa aquela coa que se sentan máis identificados. Imprimiremos e transcribiremos as súas razóns en cada unha delas, para que logo leven ás súas casas e poidan amosarllas á nai. Pódese facer en formato libro empregando a ferramenta Tikatok.

Nós sempre tivemos debilidade pola que aparece na imaxe, “Maternidade” (1930), obra de Alberto Sánchez Pérez, que se pode ver no Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.