A nosa achega á educación infantil

Posts Tagged ‘educación’

Concellos e éxitos na educación

In PremiArte on 18/01/2017 at 20:35

O Premio de Pedagoxía Marta Mata 2016 estanos a dar moitas máis alegrías das que podíamos imaxinar, así  o concello de Ames, no que traballamos, tivo a ben homenaxearnos cun recoñecemento público da corporación municipal pola obtención deste prezado galardón educativo. Calquera pode imaxinar o que iso supuxo para nós e para a nosa familia, xa que logo é o lugar no que nacemos e vivimos.

Con todo, o que nos pareceu máis salientable foi esa sensibilidade de cara aos éxitos educativos que acontecen no concello, algo que tamén percibimos co recoñecemento que se lle fixo aos estudantes gañadores de diversos premios ao esforzo académico. Dicimos que un concello que se gaba desas conquistas vai no bo camiño, porque os éxitos educativos son éxitos da sociedade e da cidadanía.

Nós aprendemos a facer escola nun concello que deixou unha fonda pegada en nós, Muros. Tivemos a sorte de que ao comezo da nosa andaina profesional chegamos a un lugar onde cada mes nos reuníamos todos os directores dos centros educativos do concello e todas as responsables das escolas infantís unitarias, de modo que había un coñecemento común do que estaba a acontecer nos diferentes niveis educativos. Todo isto debíase ao bo facer da técnico municipal de educación, Madó Santos Maneiro e á actitude construtiva dos representantes educativos das diferentes formacións políticas. Isto que case parece de ciencia ficción, alí era unha realidade. Haberá quen diga que era froito do momento e do perfil profesional dos integrantes, é posible; pero sería o desexable entroques de ser un lugar onde lanzarse acusacións e reproches totalmente condicionados pola política e alleos ao interese educativo.

Foto de David Santomil.

Os tempos foron mudando e non é o mesmo traballar nun concello pequeno coma nun concello coma Ames, así ás veces sentimos mágoa de que se estean a facer tantas cousas nas escolas e nos concellos e que sen embargo non saben as unhas das outras, ou chocan entre elas. Emporiso, nas nosas palabras de agradecemento, fieis ao noso estilo, non puidemos desaproveitar a ocasión para facerlle dous apuntamentos á corporación municipal co ánimo de suscitar unha reflexión.

Aquí deixamos o texto completo da recepcion-na-casa-do-concello-de-ames-18 e un corte deses dos puntos.

Así, na nosa liña, van permitirnos que aproveitando o auditorio lles fagamos dous apuntamentos con respecto ao papel dos concellos na educación.

1º Estamos convencidas de que a calidade das nosas escolas pode ser un motor de dinamización dun lugar, dunha bisbarra ou dunha rexión. Hai experiencias escolares que colocan ás súas vilas nos mapas pedagóxicos, e créannos se lle dicimos que aló onde imos nós falamos dos centros amienses como prototípicos do amplo espectro social que se pode atopar na escola pública galega, dispensándolle unha educación de elevadísima calidade a todos os nenos e nenas. E iso, señores representantes dos grupos políticos dálle creto a un lugar. Aquí aínda temos que crelo, pero pensen por un intre en tantos sitios onde a xente elixe o distrito onde vivir en función da calidade das súas escolas. Pensen en concellos como Pamplona, Reggio Emilia, Trento, Pistoia ou Budapest a onde “peregrinamos” os mestres para poder coñecer as súas escolas, facendo que este “turismo pedagóxico” sexa motivo de orgullo e de riqueza para os seus habitantes.

Vostedes téñeno. En Ames hai bos centros, bos docentes, boa calidade educativa e máis ensinantes por metro cadrado que en ningún outro lugar. Aprovéiteno.

2º A calidade houbo tempos nos que ía asociada á cantidade, hoxe en día non, porén ao mellor non fai falla ter tanto de todo senón pouco, bo e coherente. Indo ao que nos ocupa, nas últimas décadas afloraron todo tipo de actividades extraescolares para ocupar aos cativos, e hai abondas, mesmo de máis, así estamos sobrestimulándoos. Os nenos e nenas, precisan descanso, serenidade, escoita e mesmo tempo para aburrirse, quédalles moita vida por diante, así que sexan vostedes un concello pioneiro e déanlle unha volta a todo iso devolvéndolle a tranquilidade aos cativos. Durmir unha sesta, dar un paseo polo monte, escoitar os paxaros, ler un libro á beira dos nosos ríos, andar en bicicleta, pode ser tanto máis beneficioso para eles que os hinchables, festas, actuacións, contacontos e foliadas varias cos que os temos entolecidos vulnerando todos os seus dereitos e todos os principios educativos. Se hoxe formulásemos unha aposta ou desexo, diríalles que os vinculen coa natureza. O noso Val da Maía ten de todo canto a biodiversidade, cultura e tradicións, non precisamos máis que achegar os nenos e nenas a elas. Fagan un concello que mire cara a infancia, evitando solapamentos, inferencias, intromisións, e sobre todo o hiperactivismo sensentido que invade a vida dos pequenos e pequenas. Fagan coma algúns concellos avanzados, creen unha comisión de persoas expertas na infancia que se pregunten e opinen sobre todo cando se lles ofrece aos pequenos, valorando a súa idoneidade. Hai xente válida dabondo. Aprovéiteno.

Foto de Isabel Ab.

 Vaia desde aquí o noso agradecemento e o noso ofrecemento a colaborar en todo aquilo que poida supoñer unha mellora á calidade educativa das nosas escolas e do noso concello.

“¿Qué educación queremos?”

In ActualizArte on 07/10/2016 at 19:39

Hai tempo que, por saúde profesional, deixamos de escoitar as noticias educativas que enchen torticeramente os medios de comunicación; tal e como adoitamos dicir sempre se quedan enredados nas mondas porque non teñen ningunha intención de chegar ao miolo do asunto, que dito sexa de paso, non lle interesa a ninguén dos que se dedican a pontificar nas tertulias ou nas columnas de opinión, os que por certo tampouco saben moito do que é estar minuto a minuto nas escolas. Facendo retrospectiva cremos que o noso punto de desconexión co fío da actualidade foi a raíz do debate arredor do “Libro blanco da educación”, logo para rematalo viñeron todos os discursos dos postulantes ao “Gran pacto educativo” cada un deles coa súa propia idea para redimir e salvar a nosa, segundo eles, maltreita educación e xa non puidemos aturar máis. Dende aquela iniciamos unha viaxe ao pasado pedagóxico, á lectura dos grandes da educación, dos que non twittean todos os días, agás cando alguén se acorda deles con motivo do aniversario do seu pasamento. Sorprende a súa contemporaneidade e a súa vixencia e preguntámonos porque ninguén recorre a eles, será que non dan conferencias TED (cómpre lembrar acrónimo de: tecnoloxía, entretemento, deseño).

Por que nos custará tanto aceptar o que está ben sen querer cambialo a cada golpe de vento; por que se ten sacralizado a innovación per se; innovar será incorporar melloras ao feito ou tirar por terra todo o que hai; cantos máis ensaios-erros teremos que soportar ata que alguén de decate de que a quen desgastan é aos que traballamos pola mellora da escola.

Tanta tecnoloxía, tanta nova materia, tantas emocións de colores, tanto emprendemento, tanto discurso van xa nos ten fartas.

9788499217376

Non sabemos ben, en calquera caso, nesta nosa cura pedagóxica sentímonos reconfortadas cando atopamos o libro “¿Qué educación queremos?” de Pilar Benejam publicado en Octaedro, que xa na súa introdución  apunta:

“Hay que tener la humildad y el placer de aprender de quienes nos han precedido y partir de su discurso para repensar, reformular y mejorar aquellas ideas que han sido base y el fundamento de la educación que queremos. Si estas ideas fueran nuevas, no serían básicas. Basta ya de desorientar a los maestros pretendiendo empezar siempre de nuevo. Esta soberbia, compañera fiel de la ignorancia, es un pecado frecuente en el mundo de la educación, porque se declaran obsoletas algunas aportaciones sin haber agotado y, en ocasiones, sin haber estudiado sus posibilidades, ¡cómo si estuvieran de vuelta sin haberse ido! Los cambios deben basarse en una apreciación bien digerida de las aportaciones anteriores, aceptando que la experiencia futura siempre puede comportar cambios y mejoras.”

Xa desde o inicio a autora apunta o risco que corre por colocarse na marxinalidade de non seguir as consignas de moda, e deseguido vai debullando aspectos de suma relevancia educativa como son:

-As finalidades da educación

-Que se entende por coñecemento

-Que se entende por aprendizaxe

-As metodoloxías e a práctica docente

-Como ensinar

-Razón, emoción, valores e acción

-A avaliación entendida como unha pedagoxía

-A profesión docente e a formación do profesorado

Pilar Benejam expón e argumenta neste libro o seu pensamento e a súa práctica, ela que sempre levou con orgullo o de ser mestra, di que non hai mellor teoría ca unha boa práctica. Di que cando o escribiu xa cunha idade avanzada, faino desde o coñecemento, a serenidade e a benevolencia que dan a experiencia, a reflexión e a memoria.

Poida que sexa necesario que nestes momentos de incerteza se escoiten as voces de persoas con experiencia acreditada, falando da dignidade da profesión docente, da súa complexidade, das súas esixencias, da satisfacción de traballar con nenos, nenas e mozos e da responsabilidade social que representa.

Para ler devagariño.

Acollida nos centros: sentido e sensibilidade

In ReflexionArte on 10/06/2015 at 06:08

“Magical Thinking”, Bo Bartlett, en Children in Art History

A raíz da entrada anterior na que relatábamos o agasallo que preparáramos para a visita ao centro de primaria, foron moitas as persoas que nos escribiron contándonos que nos seus centros non tiñan contemplado a presentación en primaria nin a acollida de alumnado das escolas 0-3. Ao tempo preguntábanmos como facela. Nós, unicamente dicimos que só se pode levar a cabo con sentido e sensibilidade, do contrario é mellor non facela. Se isto se entende coma un “protocolo” máis é mellor deixalo.

Todos nós temos vivido as experiencias de ser recibidos nunha casa por compromiso ou con cariño e afecto. Pois isto é o mesmo. Si recibimos ou nos reciben para cumprir cunha encomenda e o entendemos/entenden coma unha actividade fixada, será unha rutina máis das moitas que hai sen sentido.

Nós entendemos que o paso ao centro de primaria é para o noso alumnado un rito de tránsito dunha idade infantil a outra xa de nenez, eles así o ven. Saben que é un dos sinais da medra. Teñen sentimentos ambivalentes, por unha banda sábense cómodos e felices na escola infantil pero ao tempo queren vivir a experiencia de ir ao centro dos grandes. Mesmo aceptan a perda dos “privilexios” dos que gozan aquí en prol de ser maiores.

Emporiso, o día que visitemos o centro de primaria hai que entendelo case coma unha cerimonia. A preparación do itinerario, a elaboración dos agasallos para os anfitrións, a realización do camiño que nos separa, a recepción e a estancia alí deben ser moi coidados e por suposto adaptados á idade e sentimentos dos pequenos. No centro receptor non deben proceder como si se tratara dunha visita institucional dunha embaixada, non fai falla amosar todas as instalacións e riquezas do centro, non é preciso pasar unha mañá enteira matando o tempo, non fai falla proxectar vídeos promocionais. Fai falla sentido e sensibilidade.

É necesario que os nenos e nenas vexan que hai unha relación de respecto e proximidade entre os docentes dos dous centros xa desde que se saúdan e se presentan , é preciso que perciban que son esperados, que sintan que alí serán atendidos con cariño. Isto é o máis difícil, porque é desas cousas que ou sae de dentro de natural ou non hai protocolo que o poida finxir.

Tratándose de varias unidades, nós apostamos por unha visita en varios días; xa sabemos que haberá quen apunte o custe do autobús (en caso de ser necesario), o trastorno que ocasiona nos dous centros (que non será tanto), ou outro tipo de escusas. Sexa o que sexa, cómpre recordar que non é o mesmo unha atención para 25 (que xa son moitos), ca para 100 (aí pérdense os detalles). En moitos casos é posible a visita a pé, pisando e tomándolle a medida (figurada) á distancia que nos separa (ás veces unha rúa, outras pasar dun edificio a outro, noutros casos nin sequera iso).

É ben raro que no centro receptor non haxa irmáns (amigos) dos nenos/as que se incorporan, tanto de 0-3 coma de 3-6. Pois eles son sempre o mellor comité de benvida. Eles saben o que lles gusta amosar do seu centro, eles saben como acariñar aos visitantes. Preguntado o noso alumnado sobre o que máis lle gustou da visita, case todos coinciden en que ver aos seus irmáns. Dá para pensar; nós planificando outras cousas máis complicadas e resulta que era así de sinxelo.

Un recibimento agarimoso (do alumnado e do profesorado), unha pequena actividade nunha aula ou na biblioteca, compartir o momento do petisco de media mañá e uns xogos co alumnado de primeiro xa poden ser suficientes. Non fai falla máis, a cuestión é que perciban que alí van estar a gusto. De iso se trata non?

O problema é que cando se planifican estas actividades, ás veces, pénsase máis en impresionar ao profesorado que en causar boa impresión ao alumnado. Non confundamos. Non mesturemos nisto as tirapuxas e complexos “históricos” entre os distintos ciclos (0-3, 3-6, EP). Non se trata de evidenciar as diferenzas mirando case con desdén o que fan os do nivel anterior; é xusto o contrario. Recordemos que o obxectivo é procurarlle benestar e tranquilidade ao alumnado, non que os docentes se sintan superiores, iso terán que arranxalo noutro momento e lugar. Todas e todos somos profesionais que traballamos pola educación da infancia, independentemente da etapa na que traballemos.

Os departamentos de orientación, as direccións e os equipos de ciclo deberían ser os encargados de planificar esta actividade, que loxicamente ten que ir máis alá da mera visita, xa que logo en algún outro momento haberá que sentarse a falar sobre os nenos e as nenas que entran no centro. Non deberíamos reducilo ao trámite burocrático do traspaso de informes.

Pero como dicíamos ao comezo, todo isto depende do respecto polo traballo dos que nos precederon e do compromiso polo benestar do alumnado.

Sentido e sensibilidade é o único que se precisa. Nada máis, e nada menos.

“Los cansados”

In FamiliarizArte,ReflexionArte on 27/11/2014 at 07:43

Todas as mestras (e mestres) de infantil nos sentimos orgullosas cando, cara finais de ciclo, botamos a vista atrás recordando como era o noso alumnado cando entrou na escola e valoramos os cambios acaecidos neles nestes tres anos. Esta é a grande satisfacción do noso traballo. Sempre nos parece que xa os encarreiramos ben: falan e manifestan actitudes de compañeirismo, de responsabilidade co medio e coa sociedade, saben ducias de maneiras coas que ocupar o seu tempo, gozan cos libros, refírense con afecto ás persoas coas que se relacionan … O que non sabemos é o que pasa despois. Logo, cando vemos nos medios episodios de violencia familiar ou escolar, cando vemos comportamentos vandálicos, cando os vemos absortos cos seus smartphones incomunicados coa súa contorna, cando os escoitamos en programas televisivos falando dos soños (ser famosos, ir de shopping, non facer nada…), daquela, preguntámonos que é o que pasou en tan só dez anos.

Non paramos de darlle voltas a isto; lemos, reflexionamos, analizamos, pero nunca atinamos no que nos equivocamos, escola, familia e sociedade. Hai quen cre que é un problema educativo, hai quen lle bota a culpa á familia, hai quen pensa que a clave está na disciplina, e quen pon o acento na liberdade,  ou no cambio de enfoque, do tipo que sexa.

Emporiso, mercamos este libro cando o vimos na librería. “Los cansados”, preséntase coma unha novela (que non o é) que penetra no mundo descoñecido dos fillos e no non menos descoñecido dos “postpais”. Os cansos son os fillos adolescentes, que polo xeral dormen cando os demais están espertos; mozos e mozas que deixan todo prendido, nada apagado; todo aberto, nada pechado; todo empezado, nada rematado. Michele Serra, o seu autor, ten unha mirada implacable cara os fillos e cara os pais, e narra os conflitos, as ocasións perdidas, o sentimento de culpa, preguntándose que é o que pasou, como pasou e onde nos perdemos.

Xa nas primeiras páxinas atopamos unha reflexión que fai o pai que dá para moito pensar.

“Pienso en lo fácil que ha sido quererte de niño. En lo difícil que es seguir haciéndolo ahora que nuestras estaturas se han emparejado, tu voz se asemeja a la mía y reclama por tanto el mismo tono y volumen, las dimensiones de los cuerpos son las mismas.

El amor natural que se siente por los hijos de niños no es un mérito. No requiere habilidades que no sean instintivas. Incluso un idiota o un cínico es capaz de ello. (…) Es años más tarde, cuando tu hijo (el ángel inépto que te hacía sentir como un dios porque lo alimentabas y lo protegías; y a ti te gustaba creerte poderoso y bueno) se transforma en un semejante tuyo, en un hombre, en una mujer, en definitiva, en alguien como tú, cuando quererlo exige las virtudes que cuentan. La paciencia, la fortaleza de ánimo, la autoridad, la severidad, la generosidad, la ejemplaridad…, demasiadas, demasiadas virtudes para quien, mientras tanto, trata de seguir viviendo.”

Unha visión dun “pai titubeante”, que co seu “relativismo ético”, considera que esta xeración de snobs de novo cuño, precisan facer da necesidade virtude, xa que logo “habeis llegado a un mundo que ya ha agotado todas las experiencias, digerido todos los alimentos, cantado todas las canciones, leído y escrito todos los libros, librado todas las guerras, hecho todos los viajes, amueblado todas las casas, inventado y luego desmontado todas las ideas…, y pretender, en este mundo usado, oíros exclamar: “¡Qué bonito!”, veros avanzar entusiastas siguiendo caminos consumidos por millones de pasos, eso no, no queréis -podéis, debéis-concedérnoslo.

Cremos que é unha lectura recomendable coa que, por momentos, nos sentiremos reflectidos, mesmo cando o pai, coa sinceridade que impregna todo o libro se pregunta “Cuántas veces, en lugar de mandarte al carajo, hubiera debido abrazarte. Cuántas veces te abracé y, en cambio, hubiera debido mandarte al carajo.”

Espazos e tempos na educación infantil. RELAdEI 2_14

In ActualizArte on 16/10/2014 at 06:36

A organización de espazos e dos tempos na educación infantil poida que sexa un dos temas que máis preocupa ás persoas que se dedican á educación da infancia. Con tal motivo a Revista Latinoamericana de Educación Infantil, dedica o seu 2º volume de 2014 a esta cuestión tan relevante, tan tratada pero nunca pechada, xa que logo cada neno, cada nena, cada mestre, cada sociedade e cada époc precisan un  espazo en un tempo diferente.

Sobre os autores ou os artigos non se pode máis ca convidar á lectura das colaboracións cuns títulos xa de seu suxestivos.

Desde aquí pódese consultar a táboa de contidos ou acceder ao volume completo.

Monográfico

Espacios y tiempos en Educación Infantil. Coordinadores: Lina Iglesias & Quinto Borghi

Tiempos y espacios en la Educación Infantil. Miguel Ángel Zabalza Beraza

La organización del espacio por ambientes de aprendizaje en la Educación Infantil: significados, antecedentes y reflexiones. Maria A. Riera Jaume, Maria Ferrer Ribot & Catalina Ribas Mas

La adaptación del espacio a las diversas situaciones didácticas. Rossella D’Ugo

Ambientes para la infancia: escuelas entre experiencia y proyecto. Clara Eslava Cabanellas

La didáctica Montessori en la escuela infantil. Un método para programar espacios y tiempos a medida de los niños. Barbara De Serio

El espacio empático en la educación: representación del espacio y empatía, de Piaget a la didáctica de la “simplicidad”. Pio Alfredo Di Tore, Stefano Di Tore, Giuseppina Rita Mangione & Felice Corona

El tiempo en los servicios educativos de la primera infancia. Battista Quinto Borghi

Entender el ambiente: buenas prácticas en los ecosistemas de cuevas. Sabrina Pandolfi & Paola Nicolini

La representación de la actividad física y los comportamientos sedentarios en las imágenes de libros de texto españoles del segundo ciclo de educación infantil. Javier Molina García & Vladimir Martínez Bello

Niños que leen antes leer. Experiencias educativas en zonas de lectura para niños pequeños y padres. Vanna Gherardi

La observación del tiempo. Cómo enriquecer una rutina diaria bajo el enfoque de las competencias básicas. Ángeles Abelleira Bardanca

En la Red: Reevo & Let the children play. Ángeles Abelleira Bardanca

Recensiones

Neuroeducación (Francisco Mora). Tomas Ortiz Alonso

Pulgarcita (Michel Serres). Ángeles Abelleira Bardanca

Territorios de la Infancia. Diálogos entre arquitectura y pedagogía (Isabel Cabanellas & Clara Eslava (coords.); Walter Fornasa, Alfredo Hoyuelos, Raquel Polonio & Miguel Tejada)(Angela Glenn, Jacquie Cousins & Alicia Helps). Javier Abad Molina

Noticias ILAdEI (Instituto Latinoamericano de Estudios sobre la Infancia): Congreso Latinoamericano de Educación Infantil: el legado de Maria Montessori

para el siglo XXI

rEDUvolution, revolución educativa e pedagoxías invisibles

In ActualizArte on 09/10/2014 at 07:04

María Acaso

De todo canto se publica e se di nos medios sobre a educación, de cando en vez (escasas ocasións) xurde unha voz que conecta con aquilo que nós intuímos ou que está na liña do que pensamos. Isto é o que nos sucedeu cando coñecemos a María Acaso, profesora da Universidade Complutense de Madrid que leva anos avogando pola “revolución na educación”, ben a través dos seus libros, conferencias, cursos, blogs, grupos ou clases, non só denunciando a obsolescencia do actual sistema, senón dando alternativas.
Emporiso hoxe queremos compartir unhas ligazóns a algúns dos seus traballos, para así poder coñecer mellor a rEDUvolution que plasma en 5 ideas básicas:

Primera. Aceptar que lo que enseñamos no es lo que los estudiantes aprenden

Segunda.Cambiar las dinámicas de poder

Tercera. Conseguir que el aula pase de ser un NO lugar a un lugar habitado

Cuarta. Pasar del simulacro a la experiencia

Quinta. Diseñar procesos de evaluación creativa

Vídeo coa súa entrevista en “La aventura de saber”.http://www.rtve.es/drmn/embed/video/2401948La Aventura del Saber. María Acaso. REDuvolution

Blog de María Acaso
Propostas desde o web Pedagogías invisibles
Web Escuela de educación disruptiva
Libro “rEDUvolution”: hacer la revolución en la educación”


Libro “Pedagogías invisibles:el espacio del aula como discurso”


Libro “La educación artística no son manualidades”

Agustín Fernandez Paz, o deber do profesorado galego

In InformArte on 29/06/2014 at 08:34
Agustín Fernández Paz, asínándolle un exemplar do libro a Casilda

Agustín Fernández Paz, asínándolle un exemplar do libro a Casilda

Viaxamos un ano máis á Casa Grande de Cimadevila para presenciar a entrega do Premio Trasalba 2014 a Agustín Fernández Paz. Pouco ou case nada podemos engadir ao alí dito e recollido no libro que se editou con motivo do acto e que leva por título “Na casa da esperanza”, tan só os nosos pensamentos e suposicións sobre o sentir do homenaxeado.
Certamente é moi grato ver como todos os asistentes glosan os méritos do premiado para ser distinguido cun galardón que recoñece unha traxectoria de traballo en prol de Galicia, pero a min neses casos sempre me dá por pensar o que hai detrás de dos numerosos premios, publicacións, intervencións, homenaxes, entrevistas, artigos, traducións, coordinacións editoriais, participacións en colectivos varios, etc. Con certeza absoluta podería asegurar que moitas, moitísimas horas de traballo, algunhas renuncias, uns poucos desgustos e mesmo un chisco de frustración ao ver que tanto esforzo ás veces parece non reflectirse na realidade. Daquela é cando me pregunto de que pasta están feitas estas persoas excepcionais e por que non abundan máis. Que é o que fai que sempre teñan aceso o facho da ilusión cando a inmensa maioría sucumbimos ao desánimo.
Agustín Fernandez Paz é un exemplo a ter presente. Un docente que desde a escola se implicou no fomento e consideración da nosa lingua; un mestre que se comprometeu coa renovación pedagóxica; un escritor que encheu un baleiro poñendo en valor a LIX; un persoeiro sempre disposto a participar en todos os actos nos que se requiría a súa presenza; por riba de todo, un defensor da educación pública de calidade. E en todas as súas facetas profesor, escritor, editor ou formador, non deixou de ser un home coherente cos seus principios. Isto, nos tempos que corren, non é o común. E menos aínda, levar o éxito e o recoñecemento coa humildade que o caracteriza, cando outros por moito menos parecen ser uns elixidos dos deuses.
Aproveitei para facer unha revisión do panorama actual e non atopei nin aos Susosjares, nin Finas, nin Agustines que dícía o noso amigo Francisco Castro na Laudatio referíndose a algúns dos compañeiros do homenaxeado nas batallas polo galego e pola educación. Nos tempos das redes sociais, dos colectivos virtuais, da non distancia, non hai grupos de renovación pedagóxica entusiastas como os houbo alá polos setenta e oitenta, cando, conscientes de que o cambio non caía do ceo, se dedicaron a poñer os alicerces para que o galego, a cultura galega e a pedagoxía galega foran a semente da mellora educativa e social. Hogano, case todo foi domesticado, financiado, encarreirado a través de liñas de subvención, o que acabou esganando a creatividade. Iso sábeo calquera, cando se marcan as pautas da innovación desde a administración, non hai verdadeira renovación.
Emporiso, nos alegramos tanto da elección do xurado do Premio Trasalba, distinguindo a traxectoria de Agustín Fernandez Paz, un docente que levou o seu maxisterio desde as aulas e desde a literatura abrindo novos vieiros polos que logo outros transitamos. E sobre todo, porque é un home con esa afouteza tranquila que distingue aos que deixan unha pegada que perdura ao longo dos anos. Un antídoto contra todos eses divos predicadores que arestora enchen foros latricando do que non saben, exaltando, terxiversando e portando bandeiras ou consignas que non dignifican coas súas actuacións. Grazas por valorar a honestidade profesional e persoal, tal e como sería do gusto de D. Ramón Otero Pedrayo.
Pechamos esta nosa persoal crónica da visita anual aos Chaos de Amoeiro cun parágrafo dun artigo de Otero Pedrayo, Un deber do profesorado galego, publicado en El Pueblo Gallego (16-VII-1919), do que soubemos grazas ao folleto que a organización do acto nos entregou aos asistentes, no que se recollían catro artigos relacionados coa educación, nos que se interpela ao profesorado galego, nun discurso absolutamente vixente a actual, personificado no labor de Agustín Fernández Paz.
“Mais estamos salindo fóra do tema d´istas liñas. Elas somentes se propoñen chamar a concenza do profesorado galego de tódol´os ordes pr´unha maor exempraridade do seu traballo diant´as necesidás propias de Galiza.
Pídese con elemental xustiza a incursión dos temas galegos nos programas escolares. Namentras ist´a arela non sexa conquerida o esforzo particolar pode facer moito, cuase todo, en cada cátedra. Ben mirado, a esquemática dos plans d´enseñanza soilo adequiren vidalidade c´a interpretazón e traballo do profesorado.
I-agora qu´unha Galiza coscentemente espranzada alumea nas cibdades e nas vilas i-é agardada nos agros com´unha redenzón, figura craro i-urxente o ditoso deber do que falamos. Calquera que sexan os programas oficiais o mestre ten espazo para eispricar ôs rapaces as grandes liñas da faciana xeográfeca e histórica da Galiza. Non se precisa material d´ensiñanza. Está nos montes d´hourizonte, nos ríos que debuxan o chan, no seo dos bosques, nos castros cinguidos de lendas, na portada esculturada feitucamente da igrexa, nos contos, nos refrás e nos ditos dos vellos, tan amados e simbólecos pr´a tenra intelixenza dos rapaces. As leuciós da escola deben compretar, eisaltar e cinguir c´o mundo aquela pedagoxía fonda de todol´os días do vivir e do traballo. Calquera acontecemento do día -a chegada d´un americano, a feira, a vendima – dá pé pra eispricar como son as terras i as xentes d´alén-mar, a siñificanza do comercio, o valor do traballo das viñas. E non digamos o que se pode facer c´os rapaces d´os grados superiores d´unha escola graduada. (…)

Moito se tén feito e se fai pol´o profesorado galego. Cómpre máis: un acordo intenso e fecundo pra que en todal´as enseñanzas non esteña en ningunha cátedra ausente ista grande e vidal realidade da Galiza que nos envolve e na que alentamos como unha atmósfera nosa e insustituibre. “

Con Francisco Castro, presidente de GALIX.

Con Francisco Castro, presidente de GALIX

Falando claro coas familias

In FamiliarizArte,RebelArte on 21/05/2014 at 06:39

Yelmo veneciano

Hai días nos que dá a impresión de que a educación se converteu nunha profesión de risco, nos que unha non sabe ben como manter a compostura perante o que está a ver e escoitar. En toda a literatura pedagóxica actual se fala da importancia da relación coas familias, pero hai veces nas que dan ganas de levantar unha barreira, poñer un casco e evitar todo contacto. Sei que isto lle fará rachar a vestiduras a máis dun ou dunha (especialmente aos teóricos da educación e aos que non están a pé de obra). Sei que cando arrefríe volverei a crer nos beneficios desa fluidez no trato. Pero tamén sei que hai que dicir que non sempre é fácil e que temos que esforzarnos moito, moitísimo, por manter unha mirada bondadosa.
O noso oficio ten unha cara moi bonita -a que se vende e vendemos-, pero tamén un lado non tan bonito, que sempre prefire ocultarse evitando que saia na foto. Esa parte é a que só aflora nas reunións con compañeiros de confianza que poden entender a nosa frustración, xa que logo, ao resto da sociedade lle puideran parecer queixumes esaxerados de quen non ten outras preocupacións.
Cada familia é un mundo cunhas expectativas e cunhas esixencias distintas sobre o que espera da escola e dos mestres. E aquí é cando digo que isto non é coma un negocio no que o cliente sempre ten a razón. Non, as familias non teñen sempre a razón, e a nosa obriga é manifestárllelo se iso sabemos afectará á educación dos seus fillos/as. E aí é onde pode xurdir o conflito. Pódense tomar dúas opcións: pasar e pensar que o problema é deles (esta é a menos arriscada), ou manifestar a nosa opinión contraria (esta é a máis arriscada), expoñéndonos a protestas perante os nosos órganos superiores. E aquí é onde un/unha se define; onde nola xogamos pola profesión e polo compromiso coa educación das novas xeracións.
Non coñezo ningunha publicación, informe ou investigación que verse sobre a dificultade da relación coas familias. Hai milleiros sobre iniciativas fantásticas e as bondades da colaboración, pero ocúltanse baixo a alfombra esas pedras no zapato coas que todos/as nos sentimos molestos ou nos danamos nalgunha ocasión. Pois miren, nin todo é branco nin todo é negro. Nin todos os pais veñen á escola con actitude prepotente nin todos son potenciais fontes de aprendizaxe. Hai algúns que cando temos titoría con eles xa sabemos que sairemos de mal humor non chegando a un entendemento intelixente polo ben dos nenos. Problema de química? Non. Desaxuste entre as súas demandas e a oferta da escola. Concepcións erróneas do servizo que prestamos.
Nesta nosa sociedade actual perverteuse ata tal punto a función da escola que isto dá lugar a que se lle pida o que non está nas mans nin nas competencias dos docentes. Apunto algunhas posibilidades e vostedes dirán:
-é a nosa obriga saber sobre as condicións particulares de cada convenio regulador das responsabilidades dos proxenitores en caso de separación da parella, poñendo especial coidado en que ningún deles se sinta desprazado/molesto/importunado?
-temos a obriga de rebater as opinións de todos os pseudoexpertos que aconsellan aos pais/nais dando diagnósticos de hiperactividade, altas capacidades, síndromes varios, como xustificación á manifesta falta de normas/orden/serenidade dos nenos/as, cando nós somos  conscientes de que iso ten unha orixe que os pais non queren admitir?
-que facemos cando os pais/nais nos reprochan que os seus fillos/as se contaxian de piollos na escola, esixíndonos algunha actuación contundente para impedilo?
-é a nosa obriga manter unha postura ecuánime cando sabemos que un pai e unha nai colocan ao fillo/a no centro das súas tirapuxas?
Son tan só catro exemplos, das ducias deles que poderíamos apuntar, perante os cales non podemos ser imparciais, neutrais ou ser meros observadores. Mostras de casos nos que nos vemos abocados a posicionarnos levándolle a contra á familia.
Que ninguén me veña agora con discursos sobre a asertividade, a empatía ou sobre habilidades sociais e comunicativas. Non os quero escoitar, porque son das que penso que ás veces hai que dicir as cousas sen panos quentes e sen anestesia, xa que isto pode atordar e facer confusa a mensaxe. Hai ocasións nas que é preciso chamar ás cousas polo seu nome, claro, firme e con todas as letras. Custe o que custe.

Políticas de infancia en RELAdEI

In ActualizArte on 20/05/2014 at 06:40

Nestes días publicouse o vol.3 da Revista Latinoamericana de Educación Infantil (RELAdEI), unha iniciativa gratuíta e on line do Instituto Latinoamericano de Estudios sobre la Infancia, centrado nesta ocasión nas Políticas de infancia.
Desde aquí pódese acceder á táboa de contidos, na que se atopan, entre outras, as colaboracións de:

-Alfredo Hoyuelos analizando a “Pedagogía y pensamiento político en la obra de Loris Malaguzzi.”
Malaguzzi odiaba el olor a lo escolar (su experiencia académica como estudiante no había sido la adecuada), la fetidez de la didáctica, del currículum, de los programas, de lo meramente instructivo. Quiso construir una escuela no académica, una escuela sin muros con la ciudad, con la política, con la administración municipal, con las diversas organizaciones, con los cambios culturales y sociales.

-Mª Victoria Peralta, que centra o artigo nas implicacións da elaboración de currículos nacionais e no sensentido da sucesión de currículos, en “La construcción de currículos nacionales en educación infantil como parte de las políticas de calidad en Latinoamérica.”
Lo que implica elaborar un currículo nacional, tanto en recursos como esfuerzo, no puede limitarse a crearlos para cumplir con una normativa o mandato legal.
“A la par, se hace necesario revisar condiciones básicas de calidad de los programas, como son la ratio adulto-niño, las condiciones de infraestructura, los salarios de los docentes, ya que sin estas medidas, es difícil que cualquier programa surta efecto.

-Miguel Zabalza, que fai un achegamento á pedagoxía do centro galego O Pelouro, explicando as características do seu proxecto educativo e o traballo que alí se desenvolve no ámbito da educación infantil.

-Gaby Fujimoto, en “El derecho del niño al juego, las artes, las actividades recreativas”, que comprende unha análise do significado e amplitude do ese dereito.

Outros artigos, experiencias e recensións completan esta nova e completa entrega de RELAdEI.

O tamaño das escolas infantís

In RebelArte on 07/05/2014 at 06:48

“Happy children”, Paul Barthel, tomado de Children in art history

Hoxe recibimos a visita dunha compañeira que estivo con nós varios anos como provisional no centro. Neste curso déronlle a definitiva nunha unitaria da zona. Cando se foi laiábase porque estaba afeita a esta escola, gustáballe o ambiente e non coñecía outra cousa. Ao incorporarse ao seu novo destino botábanos de menos. Agora xa non é así. Atopámola feliz, falábanos do cambio, de estar nun centro con 325 nenos/as a un con 11; de estar condicionada polos horarios que temos que seguir aquí por manter unha organización operativa a deixarse levar polo tempo dos nenos; das problemáticas sociais das familias á a serenidade que se respira nunha unitaria de aldea; da desasistencia na que viven algúns dos nenos de aquí á integración na vida familiar cotiá dos seus actuais alumnos. Falounos da noite e do día. Mesmo sentimos unha envexa profesional pola súa actual situación. Pensamos que agora ten unha vivencia axustada do que se idealiza que é ser mestra de infantil. Alegrámonos por ela. Algunha vez na vida profesional hai que ter esa percepción da escola e da profesión.

Sempre digo que para resistir en ambientes coma o noso hai que estar moi afeito. Non é doado de aturar. Mesmo se perde a noción da normalidade. As que aquí estamos, polo xeral, pasamos todas con anterioridade por escolas máis pequenas e de máis doado desempeño. Iso creo que é o que nos axuda, botando man da veteranía fronte a todo o que día a día nos supera por descoñecido, e de cando en vez recordar con nostalxia o que é unha escola infantil “das de libro” desas coas que soñabamos cando estudábamos para ser mestras.

Con todo e desde a nosa experiencia, rogámoslle aos responsables educativos que non constrúan macrocentros. Non se enganen, poden ser fantásticos no seu deseño arquitectónico, ser todo o funcionais que queiran, estar dotados cos últimos avances, cumprir todos os requirimentos de seguridade, pero non deixan de ser almacéns de nenos/as. Certo é que non só é culpa da administración educativa; as familias tamén teñen a súa responsabilidade, pois moitas prefiren levar os fillos a macrocentros onde “gozan” de todo tipo de servizos con horarios de apertura de 12 ou 14 horas todos os días do ano agás as fins de semana. Niso e nas actividades que se ofertan parece estribar, para eles, a calidade dun centro, o que conduce a que se pechen unitarias pola falta de matrícula.

Están todos enganados. A calidade da escola infantil mídese pola serenidade da súa vida diaria. E un centro que pasa de 6 unidades xa require dunha organización de tempos, de espazos e de persoal que fai perder a esencia de escola infantil na que nenos e nenas poden vivir unha infancia tranquila, plena e satisfactoria.

Nota: para quen se pregunte por que non pedimos o traslado unha das respostas pode ser que nos supón un reto profesional conciliar as nosas concepcións na situación actual, resistíndonos a deixarnos levar polas inercias ás que nos conduce a masificación de alumnado e de unidades.

O traballo visto polos nenos e nenas

In InformArte on 01/05/2014 at 09:19

Con motivo do festivo de hoxe, onte conversei co meu alumnado sobre a celebración do Día internacional do traballador/a. Como non podía ser doutro xeito levámolo ao terreo do traballo que desenvolven os seus pais e nais e no que lles gustaría traballar a eles de maiores. Sen dramas e sen esaxeracións houbo tres cousas que chamaron a miña atención, non por novidosas pero si por reiterativas:
1ª Coma sempre seguen sen considerar o traballo que desenvolven nos fogares, xeralmente, as nais, mesmo cando os pais están no paro.
2ª Preguntados polas súas arelas de futuro, máis ca nunca notei as diferenzas de xénero: de 14 nenos, 12 queren ser policías, 1 médico e 1 veterinario; de 11 nenas, 10 bailarinas, 1 veterinaria. Ben sei que as respostas poden estar condicionadas polo que dixo a primeira, ben sei que isto non ten nada que ver co que será no futuro, ben sei que son moi pequenos, pero é o que dixeron. Mesmo forcei a situación insistindo en se non había ningunha nena que quixera ser policía ou neno bailarín, o que provocou a súa hilaridade.
3ª Só entenden o traballo como fonte de ingresos, como a maneira de obter cartos para dedicalos ás necesidades básicas e aos caprichos.
Volvín para a casa pensando que algo estamos a facer mal. Certo que só teñen 4 ou 5 anos pero son intelixentes, poida que lle falte vocabulario e recursos para expresarse adecuadamente, pero verbalizan aquilo que pensan e que viven nos seus contextos persoais. En verdade, a meirande parte do noso alumnado pertence a familias en situación de precariedade, e os seus referentes adultos de seguro que non realizan os traballos que desexan, senón aqueles nos que os contratan con horarios que non lles permiten gozar da paternidade/maternidade, e iso os nenos/as percíbeno. Razón para que debamos insistir máis en que o traballo é unha realización persoal.
Poida que eses sexan os condicionantes desas respostas, pero non me tranquiliza porque, na clase de miña irmá, cun contexto totalmente diferente -case oposto-, as contestacións con respecto a eses tres aspectos foron as mesmas.
A Fundación Adecco leva varios anos realizando o informe ¿Qué quieres ser de mayor?, para o que entrevista a milleiros de nenos/as e mozos/as de entre 4 e 16 anos de todo o Estado, preguntándolle polas súas aspiracións profesionais de futuro, polas claves da felicidade no traballo, polos xefes ideais, etc. No IX informe, presentado en agosto de 2013, dise que os máis pequenos son os máis conscientes (55,8%) de que as nais desenvolven as tarefas domésticas, (isto non quere dicir que o consideren traballo). No estudo do pasado ano, tamén realizado en Galicia, os nenos/as galegos propuxeron como xefes ideais a Cristiano Ronaldo e a Shakira, e as súas profesións futuras neste orde por sexo:
-nenos: futbolista, policía, astronauta;
-nenas: profesora, perruqueira, actriz.
Cremos que hai conquistas que nós damos por consolidadas e sen embargo non é así, emporiso hai que insistir nelas na clase. Traballamos os oficios e profesións –mesmo aquelas máis exóticas ou estrañas-, falamos das achegas de homes e mulleres senlleiros, empregamos unha linguaxe non sexista, sen embargo non imos ao fondo, ao básico nestas idades. Unha vez máis, constatamos que, ás veces, ascendemos tanto que non pisamos a terra e a realidade.

Fotografía de Sam Falk, 1958.

A LOMCE en infantil

In LexislArte on 27/01/2014 at 08:02

O malo dos debates prolongados no tempo e feitos desde moitos foros é que un acaba perdendo folgos e ganas de seguilos, así, esta é unha estratexia bastante habitual para desgastar a opinión pública. Se a isto se lle suma que se introduce a polémica con tres ou catro “bombas de reloxería”, que de partida xa se sabe que son un despropósito, a atención focalízase neses puntos pasando por alto outros máis sutís e ás veces más perversos. Esta tamén é unha estratexia bastante común.

Coa LOMCE foron tantos os debates, críticas, faladoiros, artigos, opinións, folgas, manifestacións, boutades, manipulacións en aras de todo tipo de intereses (máis alá do educativo),  e outras, que xa non sabemos ben en que punto estamos. Isto apareceu e desapareceu, ata que, cando veu de verdade, xa nin se lle prestou atención.

Así é que, inopinada, intencionada e legalmente, entrou en vigor o pasado 3 de xaneiro, vinte días despois da súa publicación no BOE. Inopinadamente, cremos que non precisa de máis aclaración. Intencionadamente porque así dálle tempo a que se cumpran os dous meses preceptivos para que os centros privados aos que se lle rexeitou o concerto poidan volver a solicitalo alá polo mes de marzo (artigo 84.3). E legalmente porque contra o habitual na lexislación educativa, non entra en vigor co comezo dun novo curso, senón cando se determina na propia lei, así xa poderá ser de aplicación na admisión de alumnado, nas subvencións ás editoriais para elaboración de novos materiais acordes con ela e, como non, nos concertos educativos.

Non imos afondar na análise ideolóxica da Lei 8/2013, de 9 de decembro para a mellora da calidade educativa, nas causas nin nas consecuencias porque iso, como reza ao seu comezo, correspóndelle  “a todos los que la vieren y entendieren”, así, cadaquén xa terá formada a súa opinión. Para nós, desde un punto de vista da técnica normativa sempre nos pareceu unha chapuza, entre outras razóns porque:

-Cando se lle quere cambiar a filosofía a unha lei educativa non se fai unha modificación sobre a existente dicindo no propio preámbulo que se elixe a “técnica normativa  dunha modificación limitada”. Se así for, non se redactaría un novo preámbulo nin se lle cambiaría o nome á que está en vigor (isto non é o habitual). Para facelo así, redáctase unha nova na súa totalidade, recollendo aquilo que non se quere cambiar. Isto non fixo máis ca confundir e parece responder máis ao desexo de deixar a pegada no nome dunha lei. Como curiosidade dicir que non se recolle en ningún apartado, dese artigo único do que consta, o cambio de denominación. Paradoxos.

-O citado preámbulo, nótaselle que foi redactado a cachos recollendo unha suma de ideas felices máis propias dun discurso ca dunha lei. Por outra banda, certos parágrafos son citas máis adecuadas nun informe ca nunha lei; outros non aportan nada xa que deberan restrinxirse á memoria xustificativa que acompaña o proxecto de lei (porcentaxes e datos de Eurostat do 2011); e outros  son futuribles máis semellantes a vaticinios de videntes ca dunha lei.

-Nese preámbulo dáse como unha das razóns deste cambio os resultados de PISA, cando logo, tamén indica que esas probas teñen tan só un carácter formativo e de diagnóstico. Con respecto a PISA é extremadamente prolixa en detalles e datos, e sen embargo para xustificar que a educación pivote sobre as TIC non se bota man de ningún dos informes de investigación sobre os resultados e impacto das tecnoloxías na mellora dos resultados educativos (que tampouco son nada prometedores). Só se xustifica o que interesa.

Poderíamos seguir, pero non queremos aburrir con algo que corresponde aos servizos xurídicos e que non ten máis importancia que o de “curiosidades da LOMCE”, así que pasaremos ao que pode supoñernos a Lei na educación infantil.

Nós, desde o primeiro aviso –aquela presentación en ppt na que a o 0-3 aparecía con liñas punteadas- estivemos pendentes do que implicaría a LOMCE na etapa na que traballamos. Aparentemente non se toca, pero as leis da física –aceptadas tanto pola comunidade científica coma por todos os mortais- din que calquera presión exercida en calquera punto dun corpo acaba repercutindo e multiplicando a presión sobre a súa base. A nivel curricular, queda por ver como serán contempladas as competencias básicas, nin sequera asumidas por igual en todas as comunidades autónomas.

Como non atopamos moita información, remitímosvos a un artigo no que se fai un exhaustivo seguimento desde a LGE, LOXSE, LOCE, LOE e LOMCE.

Alá polo 2003 participamos no grupo de elaboración do currículo LOCE para Galicia –que nunca viu a luz- e daquela, as profesionais da educación infantil que o integrábamos, tratamos de alixeirar un contido no que se indicaba claramente a necesidade de insistir no “proceso lectoescritor”. Como andábamos preocupadas, consultamos cunha amiga desas que teñen a sabedoría labrada na experiencia e, sen tinxes dramáticos, contestounos cun ton chocalleiro que a ela lle pasaba como á banda de música do seu pobo que só sabía tocar unha peza pero que ás veces cargaban máis a man co bombo e outras cos trombón e así parecía que soaba distinto, pero tocar, tocaban sempre o mesmo. Temos pensado moitas veces neste comentario e non nos queda outra ca darlle a razón, as crenzas educativas do profesorado non se mudan con cada cambio de lei. Isto ten a súa parte positiva e, como non, negativa; para ben ou para mal.

Confiamos en que impere o sentido profesional. En todos os ámbitos.

NOTA: Case nunca explicamos os motivos polos que eliximos a imaxe coa que ilustramos cada entrada, adoitamos deixalo ao criterio dos que “vieren y entendieren“, pero hoxe si queremos facelo. Á vista deste obxecto imposible cabe preguntarse sobre a súa finalidade:  son mesas, son tobogáns ou só é decorativo? En ningún caso cumpre ben o cometido, así, ata o discurso estético queda enturbado pola súa escasa funcionalidade, e viceversa.

O patrimonio dos nenos e nenas: a súa infancia

In FormArte on 27/01/2014 at 08:02

2014-01-25 11.58.50O pasado sábado participamos nas xornadas organizadas pola Fundación Barrié en Vigo. Para nós foi unha ocasión de tomar contacto con todas e todos aqueles coñecidos que nos seguen a diario na rede. Énchenos de orgullo e suponnos unha responsabilidade que toda esa xente nos diga que InnovArte é para eles un referente. Certamente foi unha inxección de ánimo para seguir tirando. Vaia por diante o noso agradecemento a EducaBarrié por brindarnos estas ocasións.

Como dixemos noutra entrada anterior, estas xornadas arredor do patrimonio e a infancia están estruturadas en tres fases: unha primeira celebrada na Coruña o pasado mes de novembro abordou a arquitectura e a paisaxe, agora en Vigo o patrimonio etnográfico, e a terceira parte versará sobre a relación dos pequenos co patrimonio inmaterial.

Cando nos convidaron dubidámolo un pouco, entre outras razóns porque nós non adoitamos participar neste tipo de actividades formativas, xa que logo, todo canto temos que dicir e que contar xa está recollido en InnovArte, e por outra banda, pensábamos que nós non tíñamos ningunha experiencia didáctica salientable nesa liña.

Accedemos porque entendemos que Innovarte é un discurso sobre o verdadeiro patrimonio dos nenos e das nenas, a súa infancia, e, nos últimos tempos, este patrimonio está sendo expoliado, privando aos pequenos de gozar dunha infancia plena e feliz tal e como cabe esperar que sexa este período vital único, irrecuperable e insubstituíble.

Así, no estilo de InnovArte, fixemos un alegato a favor da restitución da infancia aos nenos e nenas, analizando todos os puntos que se están a dar na sociedade actual e que fan que as crianzas teñan cada vez unha infancia máis semellante á vida adulta, chea de preocupacións, de présa, de presión e de anguria.

Defendemos que, ao igual que se considera de grande importancia que os nenos/as descubran, coñezan, gocen e velen polo patrimonio natural, arquitectónico ou etnográfico, do mesmo xeito, a sociedade valore a importancia da infancia, non coma un previo á vida adulta, senón coma una etapa con entidade e características propias cun papel determinante no posterior devir das persoas. Tal e como se viva a infancia, vivirase a vida adulta, e certamente, o que se está a ver non parece moi prometedor.

Ao igual que veu facendo ao longo destes catro anos, InnovArte defendeu como dereito fundamental dos nenos o poder vivir unha infancia feliz. O activismo feroz que invade a vida dos pequenos, as falacias da conciliación, a sobreculturización da infancia, a primacía do cognitivo sobre o relacional, a anticipación de temas non propios no pensamento dos nenos, a segmentación e presión curricular, a programación educativa de cada un dos minutos da súa vida, a falta de serenidade e de liberdade, foron algunhas das cuestións que deixamos enriba da mesa para a súa reflexión por parte das persoas asistentes, que xunto con outras que nos suxeriron, seguiran constituíndo a razón de ser do noso discurso.

Malia que en breve EducaBarrié publicará todos os materiais das distintas intervencións, deixamos aquí unha ligazón ao resumo e presentación de InnovArte.

EducaBarrié: Patrimonio en infancia (0-6)

In FormArte on 15/01/2014 at 07:46

Os vindeiros 24 e 25 de xaneiro terán lugar en Vigo a segunda parte das II Xornadas EducaBarrié sobre experiencias de patrimonio en infancia (0-6), unha magnífica iniciativa formativa, estruturada en tres fases, sendo a primeira delas, xa celebrada o 29 e 30 de novembro, un éxito absoluto, da que podemos ter acceso ás distintas intervencións que alí tiveron lugar. Daquela, centradas en arquitectura e paisaxe, presentáronse experiencias moi salientables que podemos coñecer e das que podemos tirar ideas, xa que logo están dispoñibles a través do web da fundación. Nesta escolma o departamento educativo de EducaBarrié tratou de visibilizar aqueles traballos innovadores que teñen como fío condutor o descubrimento da contorna física e arquitectónica pero nas que o seu grande obxectivo é a mellora da calidade da vida da infancia e das súas familias. Paseos en familia, a descuberta de xoias arquitectónicas locais, os faros da nosa costa, a “humanización” das habitacións hospitalarias infantís, ou a recreación artística das cidades foron algúns dos traballos escolares presentados, precedidos por unhas intervencións teóricas que axudaron a centrar o tema.

A segunda fase, o 24 e 25 de xaneiro versará sobre patrimonio etnográfico, e a terceira, 29 de febreiro e 1 de marzo, sobre o patrimonio inmaterial.
Aire fresco na formación do profesorado de infantil!
Desde aquí unha ligazón a todo o material, información e galerías fotográficas.

Celebrar ou traballar o Nadal na escola

In RebelArte on 20/12/2013 at 07:44

Coma nos chistes, imaxínense vostedes que nestas datas chegara un marciano/a de estadía formativa aos nosos centros. Coma ser interesado na educación, nas maneiras de facer escola e nas fortalezas/debilidades da nosa idiosincrasia educativa, estaría coas antenas conectadas, coas orellas e ollos pendentes de todo o que acontece. Por suposto, podería preguntar todo aquilo que lles suscitara algunha dúbida.

Supostamente, este marciano/a tería estudado a lexislación de aplicación, así como tería lida moita literatura pedagóxica, tanto da que sentou as bases como a máis actual, a dos pedagogos de pro. Tamén sabería das críticas que se lle fan desde distintos colectivos á actual lei en proceso de implantación, a LOMCE. Coma ser formado e instruído no sistema educativo español sabería dos blindados convenios entre a Santa Sé e o Estado Español; así como das críticas da cidadanía a moitas das concesións que se fan, por unha banda e pola outra.

Sabería tamén sobre a nosa Constitución, a nosa Transición, antecedentes así como das singularidades autonómicas, historia e incidencia no tipo de escola que temos. Así comprendería a coexistencia da escola pública, a privada e a concertada, gozando de máis prestixio as dúas últimas, malia a ser España un estado aconfesional (artigo 16.3 da Constitución española) e pertencer estas case sempre a unha orde relixiosa.

A estas alturas, cómpre apuntar que o marciano/a é un ser literal e pragmático, entón aplica rigorosamente todo o que ten lido.

O/A marciano/a cortocircuítase  en canto pon un pé nun centro público e ve a decoración, ambientación e tarefas académicas/docentes destas datas. Reinicia o disco, volve a revisar todas as súas base de datos e mantense en pause; malia todo non perde detalle. Como é un ser especial, ten tempo e ganas para ler o currículo, o Proxecto de centro (PC), o Regulamento de réxime interior (RRI), a Programación xeral anual (PXA), a Programación de nivel e a de aula. Tamén os estatutos da ANPA, o Regulamento Orgánico dos centros (ROC) e moitos outros documentos que marcan a vida académica.

Transcorridas as dúas semanas da súa estadía, o/a marciana, -que xa se fixo amigo/a no Facebook e no Twitter de todos/as as docentes do centro, e cre coñecer as súas filias e fobias- e a imaxe que queren transmitir, así que decide manter entrevistas co profesorado (individuais, por niveis, en Claustro) e co equipo directivo. Logo tentará facelo coa mesma administración.

Para todos eses casos elabora unha batería de preguntas, froito do contraste entre o lido e a experiencia vivida neses días. De moitas delas, o marciano/a xa ten a resposta pero quere coñecer as crenzas docentes sobre esas cuestións, xa que logo, son as que finalmente determinan o discorrer escolar.

Arranca preguntando que é o Nadal. A isto recibe respostas do tipo de que se trata dunha tradición; dunha celebración de orixe cristiá que recorda o nacemento de Xesús, o Mesías para os crentes. Outros, -o/a marciano/a máis ou menos xa se fixo a súa propia clasificación da xente-, din que é unha celebración á amizade, á fraternidade, á familia e á felicidade. Outros que o Nadal é unha colonización máis  das grandes multinacionais e das leis do mercado. Mesmo hai quen lle fala da cristianización doutras celebracións máis ancestrais relacionadas coa entrada do solsticio de inverno.

O/a marciano/a segue preguntando se todas as persoas celebran o Nadal, se o sofren, se o aturan ou se renegan del. Díselle que iso será en función da súas crenzas e tolerancia, pero que está presente en case todos os lugares públicos aos que accede toda a cidadanía, sexan crentes ou non.

Pregunta se todos os nenos e nenas que asisten ao centro pertencen a familias católicas cristiás. Daquela dinlle que non e amósanlle as estatísticas de alumnado que profesan outras relixións ou ningunha; na meirande parte dos casos, son aqueles que logo optan por non recibir Relixión Católica nos centros educativos.

O/a marciana segue coa súa cantinela que poderíamos resumir en:

-Si se permiten símbolos e signos de carácter relixioso nos centros. Daquela pregunta por que se pon un Belén e o que se quere recordar con ese xesto.

-Quen son os Reis Magos e se todos os nenos cren neles; que fan; cando aparecen; se é normal que veñan polos centros a traer agasallos antes da súa data no calendario; quen son os Paxes Reais e a que veñen á escola; quen é o Papá Noel; quen é o Apalpador;  si se empregan como ameaza para mellorar o comportamento dos pequenos; se todas as familias se alegran da entrada destes personaxes na escola…

-Pregúntase se está contemplado na norma que o mes de decembro se dedique academicamente a facer manualidades, preparar murais, decoracións ensaios e festivais; e por que se fai isto…

-Quere saber se o Nadal é un tempo de disfraces; espértalle curiosidade que haxa cantidade de xente polos centros con traxes fastosos, con longas barbas brancas ou coas facianas tisnadas de negro. Pregunta si o alumnado pode ir á escola coa cabeza cuberta, e sobre o sentido de que o profesorado poña gorros vermellos con luces intermitentes ou cornamentas de renos.

O marciano/a afonda e reflexiona sobre o asunto que o ten totalmente fóra de xogo. Non acaba de ver a relación entre a educación formal e regrada e todas estas manifestacións. Non pode comprender que se rompa o ritmo e harmonía escolar –xa que os nenos están totalmente alterados-, para un fin que non acada de ver e que bota por terra a meirande parte dos “grandes” obxectivos educativos: a educación para a paz, para o respecto, para a sostibilidade, para o consumo responsable ou para a igualdade, que non pretenden outra cousa ca lograr unha cidadanía sólida, solvente, competente, formada e crítica.

Andando o tempo, hai quen empeza a cansarse das súas preguntas; mesmo hai quen lle di que confunde o touciño coa velocidade. Como o marciano de velocidade sabe moito pero de touciño non ten nin idea, segue teimando e procesando. Indaga o que sucede noutros centros e descubre algunhas das rarezas e incoherencias de cada un deles e das persoas que os integran.

Facendo uso dos seus contactos, entrevístase con xente de responsabilidade nas distintas confesións relixiosas presentes neste contexto. Ningún está contento do que se está a facer, pero, por un motivo ou outro -basicamente para evitar significarse e producir rexeitamento social- deciden calar e deixar que corra a cousa, malia que se puidera estar vulnerando a condición de aconfesionalidade dos centros públicos así como á liberdade relixiosa de todos. En contra do que puidera parecer, resultoulle  curioso que nin aos católicos lles guste o que se está a facer nas escolas; persoas solventes desta relixión, manifestáronlle que para facer iso, era mellor que o deixaran quedar seguindo co ritmo escolar normal.

Como colofón da súa estadía, asiste á traca final: festas, actuacións, enchentes e cuchipandas polas que se suspenden as clases e que en nada fan recordar que se está nun centro educativo.

Despídese e volta de novo para Marte.

Hai quen queda aliviado/a de perdelo de vista. Xa empezaba a ser cargante coas súas preguntas que algúns tildaban de inxenuas pero outros de maliciosas.

Polo que sabemos, o/a marciano/a, agora está redactando un informe para os seus superiores no que lles dará argumentos sobre a necesidade ou non de implantar todas estas actuacións nos centros marcianos, para que así os nenos e nenas marcianas poidan saber tamén desta tradición cultural terrícola –para eles non pode ser outra cousa-, que é o Nadal.

Os seus superiores, en vista da indumentaria coa que volveu, cren que está algo contaminado, mesmo estudan poñelo nunha tempada de corentena. El porfía e dilles que se vestiu de Papá Noel porque esta é unha época de ilusión e felicidade e quere transmitirlle esa alegría aos nenos e nenas.

Un amigo marciano que ben o quer, recomendoulle sacar o gorro, xa que logo, segundo el, é o que lle está impedindo o paso das ondas ás antenas, e así pensar con claridade.

Imos cara atrás

In RebelArte on 15/10/2013 at 07:29

625472_500023466722488_573615274_n

A nosa nai, que sempre estivo moi orgullosa de que as súas fillas se dedicasen ao ensino, nos últimos tempos ten unha actitude bastante pesimista sobre a educación por mor do que le ou escoita nos medios. Cada vez máis repite “estase volvendo aos meus tempos”, e deseguido lémbranos a fillos e netos os seus recordos escolares.

Dinos que na súa aldea había dúas escolas, a nacional e a de pago. Daquela, cando lle preguntamos a cal ía, contéstanos que as dúas con moito sacrificio por parte da súa familia. Na nacional recorda que tivo unha mestra que era viúva de guerra; unha boa muller que lles falaba de mundos para eles descoñecidos, que lles ensinaba modais, labores e os preparaba para as “funcións escolares”, ao tempo que lles daba para almorzar o leite en po que enviaba o Ministerio. Pero aquela mestra estaba desbordada, tiña setenta cativos de todas as idades, así os máis grandes tiñan que deprenderlle aos máis pequenos as catro regras, a ler e a escribir con coidada caligrafía, que finalmente sería polo que a avaliaría o inspector cando a visitara.

A súa avoa, vendo que escasa atención podería recibir alí, mandouna á escola de pago –o que agora entenderíamos como unha pasantía-, que non era outra cousa que o que Narciso de Gabriel ten prolixamente investigado, unha escola de ferrado, na que o pago se facía cun ferrado de gran. Como na familia da nosa nai non dispuñan desa “moeda”, a avoa pagaba un peso ao mes gañado traballando moi precariamente nas minas de Barilongo.

Nesta escola de pago había un escolante, un home moi bravo que non lograra rematar os seus estudos para cura e que agora simultaneaba o ensino coas labores de sancristán. Na eira da súa casa, arredor do palleiro -cando o tempo o permitía- ou no pallote, seica recitaban a táboa de multiplicar preto de vinte rapaces (os demais non podían pagala). Como isto non lle daba para vivir deixaba aos cativos sos mentres lle ía picar toxo para a besta ou a axudar nun oficio relixioso. Cando isto acontecía, as mulleres que lavaban roupa nun lavadoiro cercando reparaban de que os rapaces non rifasen, algo que non era habitual pois seica a vara con aguillón que empregaba o “mestre” para impoñer a autoridade xa era de seu bastante disuasoria.

Cando lle preguntamos á nosa nai de cal das dúas escolas garda mellor recordo, di que da nacional, e nese momento é cando insiste en que na escola pública estase volvendo cara atrás.

A nosa nai parécelle imposible esta involución. Ela non quere nin que as súas fillas traballen nin que os seus netos estuden en aulas ateigadas na escola pública. Cre que non nos merecemos isto e anoxase cando alguén lle fala das necesarias medidas de austeridade e de axuste económico.

Ela sabe do que fala. Non é coma moitos “expertos” ou “tertulianos” que agora opinan sobre estas medidas. Ela viviuno e sobreviviu a esa escola, viu que os seus fillos puideron ir á universidade, algo que,  a priori, non estaría ao seu alcance; percibiu a mellora que supón o acceso á educación, e resulta que agora ten que ver unha volta para atrás, temendo que os seus netos non poidan ter as mesmas oportunidades.

Non é de estrañar que estea amolada.

Supoñemos que a historia escolar da nosa familia é moi semellante á da meirande parte dos mestres de Galicia, polo que no podemos entender a tranquilidade que estamos vendo nalgúns docentes. Encoller os ombreiros e agochar a cabeza terá un prezo.

A nosa nai é a 4ª pola esquerda na fila de diante. Estaban coa moza veciña "axudanta" da mestra que se encargada do grupo das nenas pequenas.

A nosa nai é a 4ª pola esquerda na fila de diante. Estaban coa moza veciña “axudanta” da mestra que se encargada do grupo das nenas pequenas.

Unha escola cos pés no ceo

In ActualizArte on 30/09/2013 at 06:52

Sempre que viaxamos fóra para coñecer outras escolas comentamos que é unha mágoa que non se dean a coñecer as interesantes experiencias educativas que hai na nosa contorna. Habelas hainas, bos mestres/as e boas escolas tamén temos, entón, cal é o motivo polo que non apreciamos o bo que se fai no noso país?

A comezo de curso chéganos a invitación de Miguel Martínez, o director da editorial Kaleida Forma –unha desas iniciativas valentes e destemidas dos tempos que corren-, para ler as súas tres últimas publicacións das que iremos dando conta aquí. Entre elas, el xa nos anticipa que “Una escuela con los pies en el cielo”, sería moito do noso gusto. E acertou.

“Una escuela con los pies en el cielo. Verbena: inspiraciones, propuestas y suenos de un colegio 3-6” é o balance de vinte anos de traballo que fai o equipo da EI Verbena de Leganés, unha pequena comunidade de algo máis de cen nenos/a e as súas familias, oito docentes, conserxe, persoal de cociña e de limpeza. Como eles din é unha escola chea de vida por iso teñen a cabeza ben posta no terreo e os pés no ceo.

O libro é realmente motivador porque reflicte as experiencias de nenos/as poderosos e capaces, que devecen por participar e aprender; mestras que fan o seu traballo con dignidade e esmero; e familias cómplices coas que partillan sobre as súas inquedanzas, a súa ilusión e o seu saber.

Unha delicia. Non tedes máis ca botarlle unha ollada ao índice e alí veredes como se recollen todos aqueles temas que son do noso interese: a función da escola, o traballo por proxectos, a creación artística, a investigación, o xogo…, apartados todos eles nos que se deixa entrever o compromiso desta comunidade coa educación que queremos para os nosos fillos e fillas.

Non podemos máis ca dárllelos nosos parabéns ao equipo, así como á editorial, por salientar estas iniciativas das que todas temos tanto que aprender e nas que inspirarnos para poñer, tamén, os pés no ceo.

Acceder ao libro.

Regras que nenos/as e mestras teñen que obedecer

In InformArte on 19/09/2013 at 06:51

Entre outras recomendacións, no libro mencionado no anterior post, “Consejos”, atopamos os Dereitos dos nenos relacionados coa escola, os Dereitos dos nenos relacionados coa familia, e a Carta das regras na escola. As regras foron debatidas e votadas polos nenos/as de 5 anos, aclarando que as que obtiveron máis votos son as que se seguen, mesmo polos que votaron “non”, porque, pola contra, non serían para todos. Si un neno, ou unha mestra non segue unha regra, seguramente é porque se esqueceu dela, entón, primeiro hai que recordárllela; se aínda así se esquece dela, hai que berrarlle con amabilidade; se aínda así se esquece dela, pódeselle privar de algo que lle guste moito, pero si segue a facer o mesmo, daquela hai que deixalo só para que non poida facer nada, que é algo moi triste.
Velaquí as regras que os nenos e as mestras teñen que obedecer na escola acordadas polos Nenos Grandes do centro Diana de Reggio Emilia.
1. Falar sen vocear, hai que facelo baixiño.
2. Cando os nenos e nenas están cansos de traballar ou de pensar hai que esperar un chisco e así ocórrensenos outras ideas.
3. Non, aos pisotóns, ás patadas e ás puñadas. Non se belisca, non se din malas palabras e non se arrebolan cousas enriba.
4. Non fagades burla con palabras, con caras, con acenos ou con AAAA (cos tons da voz). Non repitades coma papagaios (non imitedes) as palabras e os movementos.
5. Non molestedes a quen quere estar tranquilo.
6. Cando as mestras avisan aos nenos/as que están xogando, teñen que deixarlles 4 minutos de tempo.
7. Sobre o amor hai que poñerse de acordo. Non vale que un só o decida.
8. Sobre as cousas de comer non hai que obrigar pero hai que probar.
9. Regras do xardín:
Non lle fagades dano ás árbores porque están vivas. Non tiredes os xogos máis alá das silveiras, porque senón quedamos sen elas.
10. É xusta a regra de pillar ás nenas no patio si elas din que si. Tamén se pode pillar aos nenos. Pero pódese cambiar de idea. Se un se cansa pode dicir basta.
Poden parecernos máis ou menos atinadas. Podemos botar algunhas a faltar ou quitaríamos outras. Pero o realmente importante é o que din os nenos: teñen que ser consensuadas por todos e acatadas por nenos/as e mestres/as.
Sobre as regras do centro volveremos noutra ocasión, xa que logo hai moito que falar disto, nomeadamente cando somos moitas as profesionais que intervimos coas criaturas ao longo do día e cadaquén impón a súa lei.

Ilustración de Saja Sabine Jeannot

A vida na escola contada polos nenos/as maiores aos máis pequenos

In ActualizArte on 16/09/2013 at 17:25
Sergey Rimashevskij

Sergey Rimashevskij

Recuperamos un libro e unha idea que polo de agora non fomos quen de poñer en práctica: que os nenos e nenas maiores da escola lle expliquen aos novos como é aquí a vida.

Como sempre, é Reggio Emilia quen nos inspira.

Consejos ” é o libro que elaborou a escola municipal Diana de Reggio Emilia para acoller ao novo alumnado e máis ás súas familias. Un libro escrito e ilustrado basicamente polos maiores da escola, nenos e nenas de 5 anos, que permite descubrir a dimensión e o significado da experiencia. Unha experiencia complexa, chea de valores, de emocións, de coñecemento, de comprensión, na que a mirada analítica e global dos nenos nos permite descubrir o que é importante para eles. Fai visible o invisible da educación e amosa o máis profundo do ensino e, sobre todo, da aprendizaxe. “Consejos” é un libro que convida a experimentar en solitario ou en grupo, entre maiores e pequenos, convida a entrar no xogo da pedagoxía de Malaguzzi, convida a ser activo na lectura, a dar cor ás súas páxinas, convida a descubrir a través da voz dos nenos, a sutileza da educación. Amosa con exquisita fineza, a través de textos e imaxes, unha escola na que os nenos/as felizmente felices, teñen a posibilidade de descubrir, de experimentar e de expresar o que senten, o que pensan, o que imaxinan das cousas, das persoas ou do mundo. Un mundo no que a escola debate e dialoga, un mundo no que a historia e a realidade se mesturan para proxectar un futuro posible, que se constrúe de maneira colectiva entre os nenos e as persoas adultas. “Consejos” apúntalle un gran reto a calquera educador, pero, por enriba de todo, aos políticos e aos mestres.

Trataremos de poñer en práctica algunha das ideas que nel se recollen.

26, 27, 28… alumnos/as por aula?

In RebelArte on 10/09/2013 at 08:18

2013-03-06 23.10.13_Clean

Chégannos novas de centros de infantil nos que se están metendo máis de 25 nenos/as por aula por mandato das comisións de escolarización ou dos servizos de inspección. A norma, na súa ambigüidade, é clara ao respecto: poden facelo. E estano a facer. E os mestres, que podemos dicir? Patexar.

Emprégase o argumento da excepcionalidade, pero o que uns entenden por excepcionalidade non é o mesmo ca o que entendemos a maioría de nós. Excepcionalidade é unha circunstancia extraordinaria que obriga a superar, de forma irregular, unha norma; no caso que nos ocupa: enfermidade grave dun proxenitor, inexistencia doutra posibilidade de escolarización que non implique desprazamentos insensatos,  traslado por violencia doméstica, sometemento a tratamentos médicos ou doutro tipo por parte do/a alumna e poucas máis. No resto dos casos haberá que adoptar outro tipo de medidas: oferta doutro centro ou habilitación doutra unidade. Non hai máis.

Ata o de agora o límite de 25 foi sagrado, arestora xa non. Calquera que exerza unha autoridade superior sobre un docente o pode vulnerar. E ao docente non lle queda outra que apandar, as represalias poden ser moi fortes. Hai anos, se pasaba unha cousa destas, de inmediato había unha manifestación de pais, de equipos directivos e de compañeiros. Hoxe non. Cadaquén mira para o seu e coida de que non se lle estrague o que ten. Os abusos de autoridade, a submisión, o acatamento, a insolidariedade e a insensatez abonan un campo no que medran os desmandos pedagóxicos. O caso é meter nenos para dentro e que non haxa protestas, así todos contentos agás o mestre, pero como é un só tampouco importa moito.

En realidade, que supón un neno/a máis na clase? Isto é o que se preguntan moitos, que logo apostilan, “nos meus tempos eramos 40 e aínda así, saímos para diante”. Abondaríannos argumentos para dar resposta, pero fáltannos folgos para facelo. O único que nos gustaría é convidalos a facerse cargo dun grupo de infantil de 3, 4 ou 5 anos. Un día, só un día, daquela saberían por que non se poden aturar ratios tan elevadas atendendo con profesionalidade aos nenos.

Logo, por outra banda, está o grupo dos “ben informados”, que en seguida nos din que os máis recentes estudos non establecen correlación entre tamaño das clases e resultados escolares. É dicir, seica nada parece confirmar que a diminución do número de alumnado incremente o éxito académico, pero por suposto, tampouco confirman que o aumento do grupo o consiga. Non contemplan que non é o mesmo un grupo de 25 nun centro dunha zona residencial que os mesmos nunha dun polígono, nin que 15 nunha escola unitaria do rural do interior. Cando nos falen desas investigacións sería bo que tamén correlacionaran o tamaño do grupo, o nivel, o contexto social e os resultados en base ao punto de partida, non en base a un estándar final igual para todos.

Disto teríamos moito que falar, o primeiro é o que consideran éxito na educación. Ata o de agora, os estudos internacionais aos que todos acudiamos, falábanos da potencialidade compensadora e igualadora da educación infantil no caso das desigualdades sociais. Iso é éxito educativo.

Pero isto sucede en todos os centros nos que hai grande demanda? Non. A ratio de 25 respectase en centros públicos de elite do centro das vilas e os seus excedentes reverten sobre outros non tan “excelentes”. Algo que, por suposto, non acontece ao revés.

Os centros supermasificados adoitan ser aqueles sitos en lugares a onde acode poboación desfavorecida na procura de traballos –ben precarios-, en polígonos industriais e zonas suburbiais nos que a vivenda é máis barata. Nestas zonas, a pobreza, a marxinalidade, a prostitución, a mendicidade e a violencia están presentes na vida de moitos pequenos, así, a escola cumpría, ademais, coa función de compensar as carencias derivadas da falta de estímulo educativo no seo familiar. Realizar esta tarefa con alumnado tan diverso xa era difícil, porque as taxas de nenos con necesidades son máis elevadas ca noutros sitios e porque o compromiso dos proxenitores coa educación dos seus fillos non está entre as súas prioridades, polo cal o profesorado tiña que facer malabares para atender debidamente a 25 criaturas. E se con 25 era difícil, con 26, 27, 28 ou máis xa se converte nun imposible.

Moitas e moitos de nós levábamos anos pedindo a redución de ratio; 25 era un exceso pero tamén unha barreira psicolóxica para os que íamos a tope nas aulas, estábamos mal pero sabíamos que non podíamos ir a peor. E agora onde está o límite?, cal é o teito ao que podemos chegar?, vulnerada a norma, todo vale.

Pódense meter? Pode. O mestre pódeos aturar? Pode. Estarán educativamente ben atendidos? Non. Entón por que se permite isto? Non é preciso afondar nas razóns económicas que manexa a administración, nin nas que levan ás familias a empregar, incluso, o engano para escolarizar ao seu fillo/a nun centro que xa sabe de antemán saturado: a prestación de servizos asistenciais nas horas previas e posteriores ao tempo escolar. Non os queremos culpabilizar a eles, pero si a quen ten a responsabilidade de dispensarlle á cidadanía unha educación de calidade. Eles teñen á obriga de que haxa unha oferta que cubra todas as necesidades alí onde estas xorden.

Escoitamos moitas razóns que se opoñen a este incremento, case todas elas relacionadas coa capacidade das aulas e con cuestións organizativas (mesas, colgadoiros, autobuses para as saídas, zonas de xogo, etc), todas elas poden ser rebatidas polas autoridades apelando á creatividade e á capacidade de resolución que sempre amosaron os mestres de infantil, pero o que é incontestable é a perda da calidade educativa e iso é o que temos que facerlle ver á sociedade. A regra é fácil de entender para calquera: a maior número de alumnos/as menor atención á autonomía, individualidade e singularidade de cada neno e nena. Non ten volta.

Xa veremos o que sae disto.

Absentismo en infantil

In InformArte on 28/05/2013 at 08:05

Hoxe queremos reflexionar sobre un tema que de partida xa nos supón posicionamentos contrarios. Trátase do absentismo escolar en educación infantil.
Para comezar apuntamos cal é a nosa opinión canto á escolarización en educación infantil:
1º Estamos de acordo con que non se considere una etapa obrigatoria.
2º Aínda escolarizados, non cremos na necesidade de períodos tan prolongados coa rixidez horaria que se lle aplica, 5 horas lectivas e 30 minutos de recreo para nenos de 3-6 anos non ten sentido.
3º Respectamos a decisión de algún pais/nais que tendo debidamente atendidos aos seus fillos/as, deciden non escolarizalos. Referímonos tanto aos que se apuntan ao homeschooling, unschooling, o whitout schooling, ou a aqueles que sen adherirse a ningún movemento, deciden non supeditalos á tiranía dos horarios, normas, condicións, etc.
4º Non sendo partidarias, entendemos que a educación infantil, nalgúns casos supón unha compensación, un respiro para nenos en situación familiares de risco.
5º Sabemos que malia as estatísticas mostran que os nenos escolarizados en educación infantil seica obteñen mellores resultados académicos nas etapas posteriores, nos países á cabeza das avaliacións internacionais externas non escolarizan aos pequenos ata os 6-7 anos.

Aínda atendendo ao anteriormente exposto, e xusto neste momento que se están a manter reunións informativas coas familias do alumnado que ingresará o vindeiro curso, cremos que se lles debería facer saber que se deciden escolarizalos terían que aproveitar debidamente esa praza escolar que ocupan.

O que vamos a dicir poida que só lles afecte a un pequeno número de centros, coma nos que nós traballamos, con moita demanda de prazas e longas listaxes de espera.

As razóns que nos levan a isto:

1º Cando se desfruta do dereito de ter unha praza escolar nun centro público, hai que asumilo con todas as obrigas que isto supón, pola contra, sería mellor que lle deixasen a outro/a aproveitar esa oportunidade. Xa sabemos que a administración debe ofertar prazas que cubran a demanda existente, pero tamén sabemos que non sempre hai ao pé do domicilio.

2º Agrávase isto se a atención ao neno/a require da intervención de especialistas, PT ou AL, xa que estas profesionais organizan o seu horario en función deles e se non asisten, supón unha perda para outros. Loxicamente estamos a falar de razóns diferentes a cuestións de saúde.

O absentismo escolar en infantil é un terreo delicado e “inexplorado”, non habendo nada estipulado ao respecto debido a esa concepción de etapa non obrigatoria -que non sen obrigas-, mesmo non hai consenso entre a propia comunidade docente. Hai que se pregunta se equiparar o absentismo non xustificado co xustificado (motivos de enfermidade), mesmo entre o absentismo por motivos culturais ou relixiosos do que se produce por períodos vacacionais dos proxenitores.

Tamén queremos apuntar a nosa responsabilidade, canto a que unha ausencia prolongada pode estar ocultando unha situación de desamparo ou desatención dos nenos. E isto tamén está sucedendo, polo que instamos a que:

a)      A administración educativa dite instrucións sobre o absentismo: medidas, intervención, xustificación de faltas, actuacións canto a notificacións, avaliación deste alumnado, etc.

b)      Que se estreite a relación entre o centro educativo e os servizos sociais dos concellos, indagando, intervindo e axudando a algunhas criaturas a ter unha mellor calidade de vida.

En algunhas comunidades autónomas e/ou concellos xa se fixo, e aquí cómpre iniciar algún protocolo de intervención.

Relacións parentais saudables

In FamiliarizArte on 15/05/2013 at 06:38

Fathers and Sons Totem - detail

Coñecemos o traballo da profesora María Riera da Universidade das Illas Baleares grazas a un artigo dela que nos facilitaron na nosa visita aos centros infantís de Pistoia (Italia). Daquela, xa chamou a nosa atención a súa mirada serena e racional da infancia, cunha crítica explícita a concepción da escola que se limita a asistir e preescolarizar, inmersa nun activismo sen sentido que fai perder de vista como son os tempos dos nenos, na que se sobredimensionan unhas linguaxes sobre outras, en centros tan masificados que conducen inexorablemente ao anonimato. Nese artigo, preguntábase finalmente a autora, onde quedaban os tempos vitais e sociais das criaturas.

Agora, a raíz das entradas que publicamos no blog, sobre programas televisivos nos que se dan pautas de actuación para os pais/nais e sobre as políticas de parentalidade positiva, lembrámonos doutro artigo seu no que expoñía un programa de intervención con familias en situación de dificultade, a experiencia do ““Espazo familiar de Camp Rodó””, no que participa e que ten como obxectivo fundamental traballar o vínculo afectivo pais-fillos. Neste, relata que os usuarios dos espazos familiares chéganlle derivados polas diferentes administracións públicas e que o punto forte da eficacia deste programa radica na coordinación de recursos e de servizos sociais comunitarios tratando de que estes pais/nais aprendan a:

-recuperar o pracer de estar cos fillos,

-gozar mirando e observando aos fillos,

-escoitar e atender as demandas dos fillos,

-compartir vivencias sobre a paternidade/maternidade con outros pais e nais,

-falar, escoitar e medrar xuntos.

Grandes obxectivos, que malia que todos pensemos que son inherentes ao rol de pai ou nai, hai que desenvolvelos e exercitalos, pero non todo o mundo sabe como facelo. Emporiso consideramos tan salientables iniciativas como as de “Camp Rodó” e a labor de Maria Riera, quen ademais dirixe un interesante Máster universitario en Primera infancia: perspectivas y líneas de intervención, na UIB.

Imaxe: “Fathers and sons“, Peter Michel.

Tonucci no Gaiás

In InformArte on 08/05/2013 at 08:00

Onte asistimos a unha conferencia de Francesco Tonucci na Cidade da Cultura de Galicia. Non recordamos o título porque isto é irrelevante, ao igual que tampouco lembramos o doutras moitas que lle escoitamos. Tonucci é unha desas persoas que ten tal capacidade de comunicación e de convocatoria que a ninguén lle importa que o substrato do discurso se manteña ao longo dos anos, aínda que de cada vez o titule de forma diferente. Poida que ese sexa un dos seus puntos fortes, que xunto coa mirada que ten de neno fan del un referente mundial. Así, centos de docentes chegados de todas partes –malia que o luns impartiu en Pontevedra- achegámonos ao Gaiás ás sete da tarde. Isto hai que dicilo  para que o saiban aqueles que lle recriminan ao profesorado que só acode á formación cando precisa os puntos para o sexenio; pois isto confirma que non é certo: por esta actividade, loxicamente, non se podía percibir bolsa de desprazamento nin certificación.

Falounos de que a escola actual segue a ser unha escola de “completamento”, ao igual que o foi no pasado cando só era accesible para unha elite, coa diferenza de que a día de hoxe se dedica a completar algo que non existe, emporiso é coma poñer as bases no ar. Por medio das súas coñecidas viñetas -que asina como Frato- foinos amosando moitas das incoherencias e anacronismos da escola e dos mestres/as.

Nunha atmosfera case reverencial escoitamos engaiolados a voz serena e pousada de Tonucci que nos falaba da escola ideal, facéndonos soñar con mestres atentos ao sentir dos nenos. Alí, naquel edificio tan moderno era coma se estivésemos dentro dunha burbulla irreal, cun deseño construtivo sofisticado, coa temperatura óptima, con luz nítida, todo acorde, no que nada desentoa, facendo daquilo unha experiencia grata baixo condicións controladas. Sen embargo, se mirábamos a través das cristaleiras podíamos ver unha paisaxe non domesticada, fermosa pero abrupta. Os cortes das excavacións, penedos esnaquizados pola maquinaria que deixaron unha fenda sen cicatrizar onde xurdían desde as plantas más resistentes e autóctonas como poden ser os toxos ou as uces, así coma outras espurias que tratan de facerse un oco no medio delas ou nas gretas das pedras. Así visto desde a nosa comodidade de dentro, mesmo parecía que esta diversidade do exterior –agora co seu esplendor primaveral- lle confería unha beleza que complementaba a asepticidade de laboratorio do interior. Era un fermoso contraste. Era bonito velo desde dentro e versar sobre elo. Nesa imaxe bucólica e amable tan só “estorbaba” un vento túzaro que sopraba con forza, -nun momento ate a voz de Tonucci se viu superada polo seu son, o que provocou o sorriso dos asistentes. Non parou de chover e de ventar en toda a tarde, tan só podíamos esquecernos do temporal se non mirábamos para fóra, malia que obstinadamente este se facía notar. Nese ambiente cálido discorreu a intervención. O malo foi cando tivemos que marchar e vimos que fóra todo seguía igual ou peor; tamén puidera ser que agora se notara máis, máxime despois de estar tan a gusto coas nosas ensoñacións necesarias pero tamén traizoeiras.

Para nós, a visita ao Gaiás sempre supón a dolorosa constatación da grande distancia entre o idealmente proxectado e o realmente executado. E onte non foi diferente.

 

Crowfunding ou micromecenado

In InformArte,Uncategorized on 08/04/2013 at 15:08

A nosa amiga Fátima que leva xa dous anos como mestra en St. Louis (EEUU), sempre nos está a dar ideas novas que funcionan no ámbito americano, neste caso fíxonos partícipes dunha modalidade de finanzación de proxectos –tamén educativos-: o crowdfunding, que ela recolle moi ben no seu blogue “Teaching in St. Louis“, de lectura recomendada para quen queira pasar pola experiencia da docencia no exterior.

Temos que confesar que ao ler en que consiste o crowdfunding, de súpeto pensamos que era lamentable que os mestres tivéramos que ser, ademais, buscadores de financiamento, pero deseguido caemos na conta de que era algo que sempre fixéramos, ben adheríndonos a proxectos oficiais, institucionais ou procurando axuda na contorna.

Cando un vai de visita a un colexio, sempre hai alguén que vai contando a procedencia dos fondos e “tesouros” que posúen, chegando a situacións que poden rozar ás veces o inverosímil. Pois ben, aquilo que antes de reducía ao ámbito da localidade: procura de patrocinadores para os equipos deportivos ou para publicacións, dación de fondos para a biblioteca por parte das librerías locais, rifas para viaxes escolares, sorteos, orquestras que daban concertos para recadar fondos para arranxos urxentes nos centros ou para unha ONG, etc, agora pode ter unha maior proxección.

Tamén temos falado en moitas outras ocasións de iniciativas como a do REMIDA -que abastece de recursos ás escolas de Reggio Emilia-, un centro de reciclaxe ao que as industrias locais doan os seus excedentes. Hai moitas modalidades de microfinanzamento.

Pensade que non estamos a falar só de cartos, xa que logo, ás veces interesa máis o material. Abonda recordar a de veces que nos temos desmiolado procurando adiviñar onde atopar recursos para levar a cabo un determinado proxecto. Isto pode ser unha interesante opción.

Como di Fátima, só precisamos que alguén tome a iniciativa de crear un espazo web no que publicar os proxectos educativos a desenvolver e as súas necesidades.

Non creades que incorremos na inxenuidade de non ver o negativo disto, pero chegamos a un punto no que hai que sopesar as vantaxes e inconvenientes e tirar para diante por mor do que realmente é importante: a escola e os nenos/as. Mirado en positivo, mesmo pode ser unha lección de emprendemento agora que está tan en boga a cultura emprendedora.

Síndrome da porta xiratoria na educación pública

In RebelArte on 02/04/2013 at 07:02

Aplícaselle esta denominación a aquelas situacións nos que hai entradas e saídas pasando dun sistema a outro, por exemplo aos políticos captados do sector privado que, tras exercer no ámbito público, retornan a aquilo no que estiveron influíndo. Tamén se usa con aqueles mozos que, tras independizarse, teñen que regresar ao fogar familiar por problemas económicos. Ultimamente tamén se emprega para referirse ao que viven aqueles fillos/as de pais separados aos que de inmediato lles van presentando as novas e sucesivas parellas dos seus proxenitores.

Nós demos en usalo para con un efecto da crise que estamos empezando a percibir, precisamente agora no momento de solicitude de matrícula. Pais e nais educados na escola pública, que nos tempos de bonanza económica quixeron levar aos seus fillos/as a centros privados máis acordes co estatus que puideron disfrutar por un tempo -ben diferente do da súa infancia-, e que agora, polos cambios acaecidos, se ven na necesidade de solicitar praza en centros públicos xa que logo non poden soster as cargas económicas que isto lle supuña. Un curioso efecto boomerang que ten ou mellor dito, terá as súas consecuencias, porque o tránsito por un sistema diferente xera unhas expectativas ben distintas do que é a prestación do servizo educativo, que sumadas á incomodidade do cambio, acaba producindo un grande malestar, tanto para os novos “residentes” como para os “habitantes” da casa. Os costumes non son os mesmos que cando marcharon, algo mudou, emporiso a readaptación vai ser dura, para uns e para os outros.

Non imos a entrar aquí naquilo que diferenza á escola pública da privada (mesmo da concertada), xa que todos temos unha idea bastante aproximada sobre esta cuestión. Agora ben, hai certas atencións da privada máis dirixidas á captación do cliente que van máis alá do estritamente educativo. E iso será o elemento que botarán a faltar estas familias na escola pública. Esa será a pedra de toque. Ese será o motivo de discrepancia e mesmo de descalificación da escola pública.

A solución: non hai solución, porque é algo alleo a nós. Pero podemos evitar comparacións odiosas se desde o primeiro momento no que estes pais pisan o centro tratamos de mostrarlle os puntos fortes da escola pública, salientando as vantaxes que isto terá para a educación dos seus fillos. Sen complexos, que o noso grande problema é que sempre vendemos máis o negativo ca o positivo (outra das cousas que nos diferenza da privada). A escola pública é unha grande opción para eles e os seus fillos, non é unha desgraza sumada ás outras que xa teñen.

Pero é unha visión que primeiro temos que crer nós mesmos para ser quen de transmitírllelo ás familias.

Nenos/as teflón

In RebelArte on 11/03/2013 at 21:24

Hai uns días escoitamos por primeira vez unha nova denominación desta xeración que agora temos nas escolas que nos pareceu bastante atinada, chamáballes nenos/as teflón, aos que nada se lles pega e todo lles esvara.

Unha das singularidades do teflón é a súa impermeabilidade, algo que tamén caracteriza a estes cativos.

É certo, non podemos negalo, hai días que coincidimos con esta denominación.

Ben sabemos cal é o motivo de que sexan de teflón e da súa antiadherencia, pero ás veces hai que ser moi cabal para non perder o sentido na escola. Sempre dicimos que este non é un traballo de grandes esforzos físicos pero si dunha grande contención e autocontrol.

Pasado o momento inicial de aplaudir a ocorrencia (acuñouno o canadense Daniel Kemp), cómpre unha reflexión sobre o motivo polo que nestes rapaces nada ten efecto.

Poida que o actual sistema educativo non sexa axeitado aos seus intereses e inquedanzas –sobre isto xa está case todo dito, está asumido, pero non se traduce en cambios-; poida que a deixación de responsabilidades parentais tamén teña moito que ver; poida que toda esta tolería de actividades nas que van pasando ao longo do día tamén teña a súa parte de culpa; poida que os medios de comunicación aos que están expostos todo o día faciliten a súa anticipación ao mundo adulto sen unha adecuada vivencia da súa infancia, poida… Todas e todos os que nos dedicamos a isto sabíamos como ía acabar o conto, pero tampouco podíamos facer nada para paralo porque é un síntoma dos tempos e da sociedade na que vivimos.

Agora ben, saber do que adoecen, tennos que dar as pistas para a nosa intervención desde a escola.

O pasado sábado tivemos a fortuna de escoitar a Angélica Sátiro no XXV Encontro de Filosofía para Nenos en Sanxenxo. Nunha conferencia maxistral artillada arredor das sinfonías nº 9 de Beethoven, Schubert, Mahler e Dvorak, foi debullando o que é pensar, as habilidades de pensamento –unha cartografía da paisaxe interior- e o pensar sinfónicamente.

Se a traemos agora aquí, ao fío da reflexión sobre os nenos teflón é porque poida que o que ela expuxo sobre as habilidades de pensamento sexa o que hai desenvolver na escola como antídoto a esa desidia infantil. A isto dedicarémoslle outra entrada.

Éxodo cara as escolas unitarias

In RebelArte on 11/03/2013 at 19:45

Huellas en el mar

Nestes días de conversas con coñecidos xurdiu en varias ocasións un tema que non nos sorprende: o éxodo cara as escolas rurais.

Dáse de tres formas pero todas elas vai supor unha revitalización das escolas unitarias.

1º Pais e nais residentes en pequenas vilas satélites das cidades que se decantan polas escolas unitarias para escolarizar aos seus fillos e fillas. As razóns que esgrimen: menor ratio, trato personalizado, menor masificación dos centros e mellores relacións familia-escola.

2º Pais e nais residentes nas cidades que por mor da crise volven as aldeas de orixe das súas familias. É un goteo que aínda non se está a notar significativamente nas escolas pero vai en aumento.

3º Mestras e mestres de infantil que, fartos das esixencias e burocratización dos macrocentros, piden traslado para as escolas unitarias, na procura dun ritmo de traballo máis respectuoso cos tempos dos nenos/as, dunha menor ratio e dunha volta á esencia do traballo docente a día de hoxe afogado entre milleiros de papeis, protocolos, festexos e reunións infrutuosas.

Como se pode ver no caso das familias que elixen esta opción atopámonos con dous tipos: as de escasos recursos económicos, e as que cunha certa solvencia priorizan outras cuestións por enriba das vantaxes dos grandes centros. O que os diferenza é que estes últimos, tómano como algo temporal e preocúpalles o non conseguir no futuro praza para os fillos nos centros referenciais urbanos nos que lles gustaría que desenvolveran o ensino primario e secundario.

No caso dos docentes que optan por unha praza nunha escola unitaria tamén nos atopamos con dous tipos: os que o toman como unha opción profesional trala experiencia noutros grandes centros –pola súa puntuación adoitan estar en destinos moi achegados a vilas ou cidades-, e os noveles que non lles queda outra que elixir esas escolas que, por afastadas, non as quere ninguén.

Nos tres discursos aparecen as mesmas razóns dadas desde unha perspectiva ou outra: menor ratio profesor/alumno, atención personalizada, ritmos acordes coas idades dos nenos non sometidos ás tiranías dos timbres, máis relación e menos pantomima. Velaquí os indicadores de calidade dunha escola infantil.

Se nos anos 70 houbo un peche das escolas rurais, e daquela se consideraba signo de progreso ir aos centros de EXB comarcais, a día de hoxe a percepción é ben distinta. As escolas unitarias contan case con máis recursos e apoios ca os centros de referencia, e ao tempo, suman entre as súas vantaxes un menor número de alumnado, que aínda de idades diferentes facilita a interacción entre iguais.

Como apuntábamos ao inicio, alégranos esta visión, máxime nestes días previos a que se abra o prazo de solicitude de matrícula na que todo se reduce a chamadas telefónicas de pais/nais preguntando polo horario de apertura do centro (7:30-21:30), ou polas actividades e servizos que oferta (dato curioso: ninguén pregunta polo proxecto educativo). Como dicimos, alégranos esta opción en tempos nos que ao abrir os xornais se ve media páxina dedicada á publicidade de centros infantís 0-3 e 3-6 nos que chupan o biberón cun iPad na man realizando xogos “educativos” en inglés acompañados de música dos grandes clásicos, para logo mergullarse en piscinas desde as que poden velos os seus proxenitores a través das webcam ás que se conectan desde os seus sofisticados smartphones, dos que ser pusuidores supón máis horas de traballo e menos de ver aos fillos.

É bastante improbable que se volvan a abrir todas as escolas rurais que se pecharon nos últimos anos, pero tamén é posible que con este movemento se eviten novos peches.

Para unhas familias é unha saída, para outras unha opción, ao igual que para os mestres, pero para as escolas e para as aldeas é unha ocasión que non deben desaproveitar.

O bo mestre

In ActualizArte on 28/01/2013 at 07:47

image

Recentemente lemos no blogue  Observatorio de innovación educativa liderado polo filósofo José Antonio Marina, director do CEIDE, e coeditado pola pedagoga Carmen Pellicer -subdirectora do mesmo-, un post titulado O bo mestre que queremos compartir e do que recomendamos a súa lectura.

Imos buscando, como di José Antonio Marina, boas prácticas educativas, como sementes de cambio que, de savia vigorosa, sexan capaces de comerse tanta cizaña mediática que fai cambalear a esperanza de que a educación pode transformar un futuro que vemos tan incerto. E sabemos que, no fondo, todas as experiencias educativas de éxito teñen un só elemento en común: bos profesores que as incitan e acompañan, non para brillar nin presumir, senón para que os seus alumnos aprendan e medren. Por iso, moitas están ocultas e quedan no secreto da cotidianeidade de centos das nosas aulas.

Queremos desvelalas, e aos seus artífices, os bos mestres. 

Aprendemos cada día de todos eles o significado e o poder que se esconde detrás de “dar clase”, de poñerse diante dun grupo de nenos, que, aínda que só por un instante están expectantes. Algúns, cal magos do espírito, son capaces de lograr imposibles e de deixar pegadas nas súas mentes e nos seus corazóns. Como son eses protagonistas das mellores clases? Como é un bo mestre?

Este é o noso particular decálogo:

1. Sabe e cre que o que sabe é importante e necesario para comprender a vida e a un mesmo, e para avanzar, emporiso profunda no coñecemento do que quere ensinar e busca os xeitos de facelo sinxelo e comprensible para todo o seu alumnado.

2. Coñece ben aos seus alumnos/as, non só como son, senón tamén por que son como son e, sobre todo, de que son capaces. Ten de cada un deles unha visión de cara a onde poden crecer en todas as súas dimensións, e sabe como empurralo cara a adiante para lograr o mellor deles mesmos.

3. Identifica as necesidades e os momentos nos que está cada alumno e como afectan ao seu desenvolvemento persoal e xera unha multiplicidade de oportunidades e recursos variados para que todos se impliquen e aprendan en profundidade.

4. Manexa con axilidade diferentes estratexias e metodoloxías que dotan á clase do ritmo e da tensión necesaria para estimular a motivación, a curiosidade, a atención e a reflexión do seu alumnado.

5. Fai aos seus alumnos cada vez máis autónomos e protagonistas da súa propia aprendizaxe, creando un clima cálido e respectuoso de participación e colaboración mutua, xestionando os conflitos con firmeza e eficacia.

6. Fomenta a creatividade e amplía os horizontes de aprendizaxe facilitándolle o acceso a diferentes recursos, experiencias, linguaxes, interlocutores e ferramentas tecnolóxicas.

7. Dedica tempo e esforzo persoal a pensar sobre cada un dos seus alumnos e as súas clases, que prepara, planifica e modifica á vez que estuda, investiga e contrasta para medrar con e para eles.

8. Acompaña os procesos de maduración e aprendizaxe de cada alumno, avaliando e discernindo sobre o que ve e o que revela aquilo que ve, e propoñendo iniciativas de mellora e superación continua.

9. Comparte o seu coñecemento e experiencia, e traballa en equipo cos seus compañeiros, implicándose nun proxecto común que axude ao seu alumnado máis aló da súa aula e da súa mesma escola, facendo cómplices da súa educación ás familias e outros axentes sociais presentes na vida local.

10. Goza dos éxitos dos seus alumnos e das súas alumnas e vive os seus fracasos como propios, cre no que fai e sabe que o que fai pode marcar unha diferenza nas súas vidas, e por iso comprométese con eles, sacando o mellor de si mesmo para eles.

Pero creo, que ao final, e logo de moitos anos de docencia, aprendín que tes que quererlles o suficiente para que che importen. Isto non se pode poñer no decálogo porque o agarimo non se pode esixir, só regalar. Por iso, diante de calquera dos meus grupos de alumnos, pequenos e grandes, necesito deixarme seducir e engaiolar por eles, e entón deixarme a pel e a vida en arrincarlles sorrisos, miradas de complicidade, preguntas e inquietudes, facelos enfadar e sorprendelos. 
E entón ese agarimo que se nutre do roce diario, a impaciencia, o cansazo superado, a rutina que se rompe, á vez que das miles de recompensas fugaces que recibes cando os ves medrar e ser máis e mellores. Ese agarimo é o que os educa, e o que te sostén a ti.

Cremos que todas e todos nos sentimos identificados con estas verbas de Carmen Pellicer, e nestes tempos de abatemento e desacougo polo futuro da nosa benquerida educación, faise preciso ter moi presente sinxelos decálogos como este que logran que nos escintilen novamente os ollos ao pensar na nosa vocación, na nosa labor, no noso alumnado e no futuro de toda unha xeración.

 

Centros Aeiotü

In InformArte on 14/01/2013 at 07:29

Grazas á profesora da USC Lina Iglesias Forneiro soubemos da existencia dunhas escolas infantís en Colombia que seguen o modelo de Reggio Emilia, os centros Aeiotü, creados por iniciativa da ONG La Fundación Carulla que persegue como obxectivo a transformación do país a través da infancia, centrando as súas actuacións nos cinco primeiros anos de vida dos nenos/as, determinantes do posterior desenvolvemento físico, social, emocional e cognitivo.

No seguinte vídeo institucional podemos ver como os centros Aeiotü nos que acollen a nenos de familias con altos ingresos, subvencionan centros noutras zonas desfavorecidas (o que en Colombia supón o 68% das crianzas de 0-5 anos), ou que cada neno favorecido subsidia a outros dous nacidos en peores condicións sociais. No futuro pretenden acadar unha cobertura educativa de 15.000 postos involucrando a máis de 1000 educadores, para o que establecen alianzas con institucións públicas e privadas, replicando os centros Aeiotü baixo un modelo de franquicia social.

Unha iniciativa senlleira de calidade que pretende o empoderamento da infancia.

Enciclopedia virtual sobre o desenvolvemento da primera infancia

In ActualizArte on 11/01/2013 at 18:41

Xa podemos acceder en español á Enciclopedia sobre el desarrollo de la primera infancia producida polo Centro de Excelencia para o Desenvolvemento da Primeira Infancia da Universidade de Montreal, destinada a responsables políticos, planificadores e provedores de servizos e familias.
Agrupa artigos escritos por expertos de renome internacional sobre temas relacionados co desenvolvemento dos nenos/as, desde a concepción ata os cinco anos.

Os 47 temas foron elaborados desde tres perspectivas: o desenvolvemento, os servizos e as políticas.  Para cada tema hai unha síntese que ofrece, nun formato simplificado, os puntos craves que serán de gran utilidade para os profesionais e planificadores. Esta síntese responde a tres preguntas: Por que é importante este tema? Cales son os datos máis actualizados e concluíntes dispoñibles sobre este tema? E que podemos facer para mellorar os servizos, as políticas e a investigación?

É unha ferramenta única en liña, de acceso libre e aberto, presentada en tres niveles de linguaxe (artigos de expertos, sínteses e mensaxes craves): está dispoñible en inglés, francés, español e portugués, o que fai que sexa accesible a unha ampla audiencia en todo o mundo.

Desde aquí a listaxe completa de temas.

5 mentes do futuro

In ActualizArte on 14/12/2012 at 08:06

En momentos de gran confusión nos que todo o mundo opina sobre a función e obxectivo da educación, cremos que poder resultar esclarecedora a lectura da publicación “Las cinco mentes del futuro” de Howard Gardner.

O cultivo da mente disciplinada, da mente sintética, da mente creativa, da mente respectuosa, da mente ética, niso se podería resumir a finalidade da escola nos tempos actuais. Cinco frontes a traballar desde todos os ámbitos.

Nun tempo de sobresaturación de información, imposible de memorizar, faise preciso unha mente disciplinada, que sexa quen de cuestionala, de procurar a relevante e descartar a falsa; unha mente que sintetice (mente sintética) esa información dotándoa de sentido para así poder transmitírllela aos outros, creando novas formas de entendela (mente creativa), respectando distintas crenzas, formas de vida, de cultura (mente respectuosa), encarnando o compromiso ético e a excelencia (mente ética).

Sinxelo; non se precisan máis indicadores de calidade educativa, tan só que cadaquén, desde o seu ámbito (escolar, familiar, administración, etc), comprobe se a súa tarefa está a favorecer estas cinco mentes.

Entrevista a H. Gardner sobre o libro.

RELAdEI

In ActualizArte on 24/10/2012 at 06:53

Chéganos a noticia da aparición dunha nova publicación sobre a infancia. Trátase de RELAdEI, a Revista do Instituto Latinoamericano de Estudios sobre a Infancia, unha publicación científica que se dirixe a un público variado pero con un interese común polo mundo da infancia e o seu desenvolvemento: político, docentes, investigadores, familias, xestores de servizos públicos ou privados dedicados aos nenos e nenas, etc.

Neste primeiro número o equipo editorial dirixido polo profesor Zabalza, acordaron dedicárllelo á recordada Lourdes Taboada, mestra, asesora e presidenta fundadora de AGAMEI, á que tanto lle debemos no campo da formación do profesorado de educación infantil. Con tal motivo, recuperaron o texto da súa intervención en Vitoria no ano 2001 nunhas xornadas de ikastolas, que versaba sobre a lingua escrita e as novas tecnoloxías. Sepáranos máis dunha década, e moitas cousas teñen acontecido nese tempo, malia todo, as reflexións de Lourdes e as súas preguntas seguen sen atopar resposta, polo que recomendamos a lectura deste artigo de plena vixencia e relevancia na actualidade.

Outros interesantes artigos de Franco Frabboni, Battista Quinto Borghi, Inés Corte Vitoria e Rossella Casso, xunto con experiencias de aula, entrevistas e recensións, completan este primeiro número de RELAdEI á que se pode acceder de balde así como ao web de ILAdEI.

Boa andaina.

Informe estatal sobre a Educación Infantil

In ActualizArte on 17/10/2012 at 05:56

O pasado 29 de setembro presentouse en Madrid o documento “Planteamiento, situación y perspectivas de la Educación Infantil en España”, elaborado pola Plataforma estatal en defensa de la etapa de Educación Infantil, no que se dá un panorama global, analítico e obxectivo da súa situación en todo o Estado.

Segundo indican os seus redactores non é unha obra exhaustiva que pretenda dar cabida a todas as casuísticas que se poden dar nas CC.AA, malia que as ideas centrais forman parte dos planeamentos autonómicos con toda a diversidade e heteroxeneidade que se dan nos diferentes territorios e rexións. Asemade, declaran que pretende ser unha chamada de atención para o duro momento presente que estamos a vivir e para construír un futuro que conteña os principios da educación infantil que contemple os avances que se van producindo nos diferentes campos científicos sustentadores das ciencias psicopedagóxicas.

Para nós, un dos mellores traballos que se ten feito sobre o panorama da educación infantil en España e da concepción que se ten da infancia. Paga a pena telo de referencia para coñecer como foi contemplada nos distintos regulamentos normativos, (LOXSE, LOCE, LOE, LOMCE), dos seus puntos fortes e dos aspectos de mellora.

Imaxe: “El chaparral”, Pamen Pereira

Premios Francisco Giner de los Ríos 2012

In PremiArte on 18/09/2012 at 06:57

O día 17 de xullo   publicouse no BOE a XXVIII convocatoria de Premios Francisco Giner de los Ríos a la mejora de la calidad educativa, os máis prestixiosos galardóns educativos en España.
Contan cunha dotación económica á altura do esforzo que realizan aqueles que desenvolven as experiencias educativas máis innovadoras. Isto é algo moi importante porque hai que poñer en valor o esforzo e a dedicación; os galardóns importan, pero na sociedade que vivimos, ben sabemos que o valor das cousas sempre se asocia ao seu custe. Daquela 24.000€ para o premio especial do xurado e 15.000 para cada un dos sete restantes distribuídos entre todos o niveis de ensino non universitario. Os Premios Francisco Giner de los Ríos son un referente a nivel estatal e promóveos o Ministerio de Educación Cultura e Deporte e maila Fundación BBVA.
Temos falado aquí de que hai que poñer en valor a educación, o traballo dos docentes, e non dicimos que sexa a única maneira de facelo, pero estes recoñecementos axudan, e aínda axudarían máis se fosen retransmitidos polas canles de comunicación. Faino o cine, faino a televisión, fano os músicos, os cociñeiros, e por que non os docentes? Que podería supoñer que en horario de maior audiencia se emitiran uns premios aos mestres e profesores dos fillos de calquera dos telespectadores e se lle explicara á audiencia o motivo polo que foron galardoados? Ao noso entender, sería unha maneira de poñer en valor o feito educativo, sempre e cando os traballos se axustaran aos postulados, cada vez máis vixentes de Francisco Giner de los Ríos de da Institución Libre de Ensinanza.

Antía Cal. Sementar no futuro

In ActualizArte,EmocionArte on 25/06/2012 at 08:48

Onte  tivemos o gusto de asistir á entrega do Premio Trasalba 2012 a Antía Cal. Nun fermoso acto en Amoeiro, na Casa Grande de Cimadevila, reuniuse ao seu carón unha importante representación da cultura de Galicia, para recoñecer a grande achega desta muller á educación; unha desas iniciativas civís de base senlleiras na nosa terra, que como dicía Víctor F. Freixanes, cómpre salientar, porque xorden da iniciativa particular non esperando que veñan darriba para baixo  por parte das autoridades ou da administración.

Nun día e nunha paraxe única, cun ceo aínda cheo do fumazo da noite anterior  chegamos aos eidos de D. Ramón Otero Pedrayo, os chans de Amoeiro, un lugar deses que tan só se poden atopar en Galicia, cunha vexetación autóctona en máximo momento de esplendor: castiñeiros estrelados coas súas flores, cerdeiras ateigadas de papudos froitos vermellos, carballos centenarios nos que xa asoman as landras, caraveleiras que serven de valos nos camiños, milleiros de estalotes e silveiras cheas da flor da lúa de San Xoán. Un lugar de contrastes, onde o relixioso e o pagán van da man, e no que cada último domingo do mes de xuño, a Fundación Otero Pedrayo, recoñece a labor dun persoeiro pola nosa lingua e pola nosa cultura.

A este lugar de natureza non domesticada pola man do home, -ao que ata de agora non chegara Antía Cal, malia que sempre que pasaba pola estrada de Ourense miraba con sentir e dicía “por aí vaise a Trasalba”-, levou onte o seu discurso, tamén, coma ela, indomable; un alegado pola primeira educación dos nenos e das nenas.

Antía Cal, á que agora facía preto de cinco anos que non víamos, chegou coa enerxía e determinación que a caracteriza, e coma quen bota fóra a xenreira, denunciou a situación que está a vivir a educación en Galicia. Cunha exposición valente, nun discurso que lle dedicou ao seu home Antón Beiras, -o seu compañeiro de viaxe/viaxes e mentor no galeguismo-, falou das falacias das teses oficiais sobre a excelencia, o esforzo ou a calidade no ensino. Puxo en pé varias veces ao auditorio, que non se cansaba de escoitar as razóns dunha octoxenaria que segue a crer naquilo que a levou a fundar un colexio diferente en Vigo nos anos 60, e no que se lle ensinaba aos nenos e nenas a pensar e a ser cidadáns con dereitos.

Emocionouse e chorou coa rabia cando recordou ao seu pai, un fillo da aldea que tivo que emigrar a Cuba analfabeto –“para vergoña de España”, algo que por desgraza, nos tempos que corren, agora pode volver a acontecer cos recortes aos que está sendo sometida a escola no rural, que van a botar a perder todos as sementeiras de Antía e doutros moitos coma ela que traballaron pola mellora da educación en Galicia.

Para non estendernos, máis, coma nun exercicio de revitalización profesional, aconsellamos ler o seu discurso completo que se publicará no web da editorial Galaxia. Faranos ben a todos e a todas os que xa estamos fartos de escoitar palabras baleiras de sentimento pola educación.

Con motivo do premio, a Fundación Otero Pedrayo publicou o libro “Antía Cal. Sementar no futuro”, no que se recollen artigos  de Xesús Alonso Montero, Xosé Neira Vilas ou Antón Costa entre outros; unha carta que lle dirixira D. Ramón, un poema que Celso Emilio Ferreiro lle dedicou aos nenos e nenas do Colexio Rosalía de Castro; a visión de Marta Mata e Pilar Benejam sobre a labor de innovación educativa de Antía en Galicia; cariñosos e agradecidos recoñecementos de algúns dos seus alumnos e compañeiros; así como unha completa cronobiografía.

Nós tamén fixemos a nosa achega para esa publicación, cun pequeno artigo que leva por título Antía Cal, a Mestra, no que tratamos de mostrar a admiración que sentimos por Tita, para nós un exemplo de muller innovadora, con sobrada competencia profesional, adiantada ao seu tempo, comprometida coa educación e cultura galega, da que recomendamos, para que non a coñeza, a lectura do libro no que recolle a súa memoria “Este camiño que fixemos xuntos”, publicado no ano 2006.

Non podíamos imaxinar mellor maneira de pechar este curso escolar que cunha homenaxe á educación dos primeiros anos como a que onte defendeu Antía Cal e que se pode leer desde aquí en “Carta a Antón Beiras“.

Facer lectores ou acadar a competencia lectora?

In RebelArte on 27/04/2012 at 15:11

Hai debates obstinados en negar a realidade e buscar culpables en todos os sitios menos onde están. Mentalicémonos, o papel das familias e da sociedade–tanto por ausencia coma por presenza- é fundamental na formación de hábitos dos seus fillos e concidadáns. Con esta afirmación non estamos restándolle importancia á función da escola, senón, e no caso que nos ocupa, eximíndoa da responsabilidade que todo o mundo bota enriba dela.

Dun tempo a esta parte, escoitamos nomear en varias ocasións a uns novos chibos expiatorios: os mediadores de lectura (asociándoos neste caso a docentes e integrantes de equipos de bibliotecas). Argumentan nestas teses que se os investimentos feitos nas bibliotecas escolares (económicos, humanos, infraestruturas, recursos e formación) fracasan é porque os “mediadores” entre a lectura e os nenos/as e os mozos/as  non atinan coa selección de fondos, coas recomendación de lecturas, coas estratexias e coa concepción do proveito educativo da lectura. Agora xa hai quen fala da necesidade da creación dos “comités de selección”, é dicir, un micro grupo dentro do macrogrupo, do subgrupo do equipo de dinamización; cada vez enredamos máis en burocracia e non melloramos moito. Supoñemos que será a nova tendencia. Como isto vai por modas, os oradores, formadores, expertos, e outros visitantes de congresos, esgotados os filóns anteriores, deron con este.

Aquí hai moito do que falar; cuestións aínda sen contestar, directrices escolares erráticas, confusas campañas institucionais, informes e estudos interesados…, porén vaiamos por partes:

1º Estamos totalmente de acordo que o primeiro que habería que preguntarlle ás persoas que queren participar nos equipos de biblioteca é se len. Sería esta unha premisa básica para pertencer a este equipo, e non outras que se ven tales como a amizade entre membros do grupo ou a puntuación para o concurso. É paradoxal pero certo, hai xente que está no equipo e non le un libro ao ano, outros que non saben de criterios de selección adecuados ao alumnado ao que se están a dirixir, outros que non saben facer un rexistro bibliográfico. Hai de todo, mesmo hai moitas persoas que saben ben o que teñen entre mans.

2º Hai tempo que apuntamos a que a relación entre titiritadas e formación de lectores é escasa ou nula. Hai quen pensa que se trata de argallar foliadas na biblioteca e con iso xa se fan lectores. É posible que se cumpran outros obxectivos pero a incidencia no tema que nos ocupa é irrelevante.

3º A dotación é importante, a variedade de fondos tamén, pero, e sobre todo, a sincronía entre o latexar do centro -o seu sentir- e a selección de publicacións. Hai moitos cartos malgastados. Se a biblioteca é o corazón do centro, terá que ser acorde coa fisonomía e funcionamento do corpo que o alberga; aquí non hai compatibilidade para os transplantes de órganos alleos, naturais ou artificiais.

4º As recomendacións de lectura, ás veces máis ca facer lectores, espantan aos existentes. Isto acentúase segundo se vai gabeando polos distintos niveis educativos. É ben coñecido o debate e tirapuxas entre os que avogan polos clásicos e os defensores da literatura da máis rabiosa actualidade. Haberá que buscar un punto xusto adecuado aos intereses dos usuarios non aos dos xestores.

5º Confúndense e solápanse as funcións dunha biblioteca pública e dunha biblioteca escolar ou mesmo a de aula. Ás veces preténdese realizar igual servizo de préstamo no centro que na biblioteca do concello que hai dúas rúas máis para alá, e ofrecendo o mesmo “produto” non hai clientela para todos, malia que logo os rapaces van a facer os deberes á biblioteca pública e pregúntalle aos bibliotecarios onde teñen que buscar a información. Cadaquén ao seu.

6º Xa cansa a comparación con Finlandia e os resultados PISA en lectura (é curioso pero ninguén quere parecerse a Corea); nin aquí somos como en Finlandia, nin pensamos coma eles, nin lemos coma eles, polo tanto o intento de traslado das estratexias finesas sería outro estrepitoso fracaso. E eles tamén teñen as súas eivas que parecemos non querer ver, ou PISA non mostra.

7º Hai que poñer a lectura en novos soportes, pero iso non vai facer que gañemos lectores, na actualidade lerán os mesmos que xa len en papel. Con todo iso é importante que se faciliten canles, agora ben, a súa ausencia non vai ser o motivo de que non haxa lectores. Ademais non confundamos lectores con xogadores. E coidado tamén negocio que acompaña toda esta nova tendencia.

8º Ler pode ser unha fonte inesgotable de pracer… ou de sufrimento; de coñecemento bo… ou nocivo; de medra… ou de reducionismo. Hai boas lecturas… e lecturas perniciosas, hai a quen lle gusta ler… e a quen non, e tan só iso non determina que sexan bos ou malos cidadáns, persoas, estudantes, fillos, homes ou mulleres. Sería o recomendable, sería enriquecedor, pero hai a que asumir que hai a quen non lle gusta ler.

9º Hai que saber que detrás disto tamén mai moitos intereses comerciais e de mercado, que hai moito negocio, que hai moitos libros publicados, financiados e expostos en bibliotecas que polo mero feito de lelos non lle van producir ningún beneficio ao lector nin a literatura.

 10º Antes de nada, cumpriría preguntarse para que queremos que lean os rapaces. Ao mellor non todos e todas esperamos o mesmo, emporiso as accións que se adopten poden ser ata descoordinadas. Sabendo iso, é posible que saibamos en que investir fondos, esforzo e persoal.

E para rematar, queremos recoñecer todo o traballo ben feito que hai nas bibliotecas escolares pero tamén recordar, para ter moi presente, que a función da escola máis ca facer lectores é facer que acaden unha competencia lectora; que non é o mesmo. E iso, ás veces deixase de lado en prol doutras accións máis lucidas, ao tempo que máis banais para o obxectivo que nos compete aos docentes.

Recomendamos a lectura do número extraordinario da Revista de Educación, Sociedad lectora y educación, que malia non ser recente, consideramos pode resultar moi interesante, xa que logo conta con artigos de Teresa Colomer, Álvaro Marchesi, Gabriel Janer Manila, Víctor Moreno e moitos outros expertos en lectura, educación, bibliotecas e competencia lectora.

Tonucci, o nenólogo

In ActualizArte on 20/02/2012 at 09:06

Días atrás, Francesco Tonucci estivo en Granada para recoller o premio ao Mérito en Educación. Alí tamén impartiu a conferencia “¿Cómo puede ser la escuela para el mañana?”, que agora puxeron a disposición de todos a través da rede. Ao longo de unha hora, coa clarividencia e sinxeleza que o caracteriza foi debullando uns e outros temas que inciden no que sempre insiste, en que hai que colocar ao neno no centro das políticas, accións e deseños da sociedade de cara á educación da infancia.

Entre outros, tomamos os seguintes apuntamentos:

-Se ben a escola de antes non lle gustaba aos nenos, a escola de agora segue sen gustarlles; a diferenza con respecto ao pasado é que agora tampouco lle gusta ás familias nin aos propios mestres.

-Os pais de hoxe en día máis ca buscar a complementariedade educativa coa escola, convertéronse nos “sindicalistas” dos seus fillos.

-No seo dos claustros ten que darse un debate sobre o que debe facer a escola para ser educativa de seu; como pode ofrecerse a escola como un lugar onde sentir un ambiente fermoso, rico, coidado, con libros, con música, no que quedarse xa significa dalgunha maneira, educarse.

-Non hai métodos de aprendizaxe de lectura, o único método é regalarse lecturas aos nenos/as.

-A escola ten que ser aberta e de escoita, interesada no que o neno pode aportar.

-Os materiais escolares verdadeiros non son os libros de texto, son as ideas dos nenos.

-Na escola teñen que traballarse un grande abanico de linguaxes, porque cando a escola di que o máis importante é ler e escribir, xa se está excluíndo aos que non están dentro deses parámetros.

-Hai que eliminar a división por aulas, e pasar a unha concepción do espazo e do traballo por talleres.

-Na actualidade, os lexisladores, estudan o que precisa o mercado e iso trasládano á escola.

-O desafío actual da escola, da educación, das familias e dos docentes é facer aos nenos felices realizando os seus desexos e desenvolvendo as súas potencialidades.

-Aposta pola escola pública por ser esta a máis diversa; non tendo nada en contra das privadas, entende que son lugares onde se reducen as diversidades.

-Os nenos/as son nenos por tan pouco tempo que non pode deixarse ao chou, á  sorte que teñan un bo mestre. Ter un bo mestre é un dereito de todos os nenos.

-A escola non se cambia con leis. Un bo mestre non pode facer unha mala escola aínda que as leis sexan malas; un mal mestre non pode facer unha boa escola aínda que as leis sexan boas. Polo que, para mellorar a escola, hai que mellorar a formación do profesorado.

Recollémolo neste blog porque cremos que o visionado deste vídeo pode ser un bo punto de partida dun debate que pode darse no claustros, en GT, SP ou PFAC, alonxado de derrotismos e de culpabilizacións ideoloxizadas politicamente.

Que cadaquén reflexione sobre se está sendo un bo mestre que contribúe a facer unha boa escola na que o neno é o centro das decisións educativas que se toman.

Existen os bos mestres?

In ActualizArte on 13/02/2012 at 18:30

Existen os bos mestres?, como son?, onde están?, estas e outras preguntas son as que se van facendo os autores de “Profesores y profesion docente: entre el ser y el estar, libro recentemente publicado pola editorial Narcea.

As persoas que nalgunha ocasión nos temos cruzado co profesor Miguel Zabalza, ben sabemos que un dos seus empeños profesionais se centra na identificación daquilo que diferenza a un bo mestre dun mal docente, ou a unha educación de calidade dunha mala educación. Emporiso, alegrámonos de que agora recolla nesta obra –xunto con María Zabalza- unha análise dos retos actuais aos que deben enfrontarse os docentes, e da súa tripla vertente: o profesorado como persoas, como profesionais e como traballadores.

Se ao largo de todo o libro se trata de facer ver que esta profesión é un privilexio -somos persoas que ensinamos a persoas-, no último capítulo, desenvolven as responsabilidades e compromisos inherentes á docencia: compromiso con nós mesmos e coa nosa medra persoal, compromiso social, compromiso cos coñecementos, coa cultura profesional, co traballo en equipo e o tacto pedagóxico.

Unha homenaxe aos que nos dedicamos á función educativa, que en palabras do profesor Zabalza, estaremos sempre entre os membros máis influentes da comunidade. Oxalá moitos pensaran coma el.

Nota: reparade na dedicatoria do libro a un monllo de bos Mestres.

Desde aquí pódese acceder a unha vista previa.

María Montessori: unha vida polos nenos

In FormArte on 07/02/2012 at 08:04

Nun momento de fastío dos discursos grandilocuentes baleiros de contido e de credibilidade, chéganos como caída do ceo, a través do Facebook, unha ligazón a unha serie sobre a vida de María Montessori producida pola televisión italiana no 2007.

Ao longo de tres horas podemos achegarnos á vida desta muller, a primeira en licenciarse en Medicina en Italia, que dedicou a súa vida á mellora da educación de nenos e nenas,e que supuxo unha renovación radical do que ata daquela se viña facendo.

Desde o web “Cine y educación”, pódese acceder a información sobre a súa biografía, principios metodolóxicos, antecedentes pedagóxicos, materiais didácticos, a súa obra e a serie.

Paga a pena achegarnos un pouco a esa figura e á súa labor que aínda está patente nas escolas de educación infantil de case todo o mundo.

A manipulación mediática coa educación

In RebelArte on 23/01/2012 at 17:09

Hai días que vin na rede un artigo que recollía as dez estratexias de manipulación mediática apuntadas por Noam Chomsky, e se ben nun primeiro momento llelas apliquei en xeral á situación que estamos a vivir, pouco a pouco funas levando ao terreo da educación.
Non fallan. Dan de pleno.
Dun tempo a esta parte, a educación e os docentes en particular estamos a vivir unha caza de bruxas. A razón ao meu entender vai máis alá de castigarnos pola crise económica ou de que a sociedade nos mire con receo a unhas persoas que supostamente temos un posto de traballo de por vida, ben pagados, con moitas vacacións e grazas ao cal, gozamos dunhas prebendas. Hai na rede moitas cartas e declaracións atinadas nese sentido, pero insisto, eu non creo que a sociedade sexa tan parva. Aínda que hai malos funcionarios, todo o mundo sabe que non somos os culpables da que nos veu enriba.
Se hai uns anos o conspiracionismo ou as teorías conspirativas me podían facer botar unha gargallada, hoxe en día non as descarto. Hai algo e alguén que está interesado en que a educación de calidade só estea ao alcance duns poucos, para o cal hai algo e alguén que quere que os docentes sexamos a última escoura da sociedade; hai algo e alguén que quere que, malia que neste momento a cultura, a información, o coñecemento podería estar ao alcance de todos, só sexa o privilexio duns poucos. Hai algo e alguén que quere facernos parvos a nós, á sociedade e ás xeracións futuras.
Primeiro bombardeáronos coas avaliacións internacionais da educación, e veña que imos mal, veña que os docentes doutros países son os mellores, os que verdadeiramente saben atender a diversidade do alumnado, os que saben acender a chispa do pensamento intelixente… Aos de aquí que se nos vai pedir…, somos xeralmente xente de niveis socioeconomicos baixos que logramos acceder a unha titulación universitaria curta, ou aqueles que non fixeron carreira nas súas especialidades e so lles quedou o ensino secundario como alternativa. Así se explica que os rapaces non lean coma os dos países nórdicos, que non se esforcen coma os coreanos, que non sexan disciplinados, que non falen inglés e que como non entenden nada de matemáticas van caer enredados nas redes dos prestamistas.
Como non valemos para outra cousa, para que investir en educación, se xa se sabe que o que quere que un fillo/a saia ben preparado ten que mandalo á privada, alí si que saben facelo ben… Aos da pública, para o proveito que lle van a sacar tanto dá que o profesor de matemáticas dea música ou que o de latín dea debuxo. O que importa é abaratar os custes e poñer a traballar a eses langráns naquilo para o que valen: para reparar da rapazada cada vez máis amoreada nas aulas, para baixalos do autobús, ou para entretelos ata que sexan man de obra barata. Emporiso recortáronnos o soldo, incrementáronos a carga horaria e fixeron que desapareceran os tempos para compartir e departir con outros profesionais. Tamén se recortaron os investimentos en formación, para o que nos luce…, e se a algún de nós aínda nos quedaba tempo para querer ir á universidade para mellorar que o pague do seu peto.
Como somos uns coitados e por riba temos síndrome de vítima de maltrato, malia que a sociedade non nos respaldou, seguimos facendo o de sempre, considerando que as criaturas non tiñan a culpa do que nos estaba a acontecer. Algúns, como acto de rebeldía dixeron que só farían o que era de obrigado cumprimento, polo tanto, excluirían todo aquilo que supuxera traballar fóra do centro ou fóra do horario escolar nas actividades extraescolares ou como ben din nalgúns sitios, extracurriculares. A ninguén pareceu molestarlle moito. Aparentemente, só aparentemente. Agora xa se escoitan voces (hai moito “pegacarteis” pontificando), denunciando que os nenos están sen festivais, sen excursións, e que estas diversións/entretementos teñen que ser asumidos polas familias. Non tardaremos en ir os sábados a traballar e, coma na miña infancia, dedicarnos a preparar a “función escolar”, labores do fogar, e competicións deportivas. Circo para distraer a plebe. É para o que valemos…
Seguirannos dando, seguiremos levando e apandando, porque por riba, cremos que nolo merecemos. Faremos o que queiran e non nos preguntaremos de onde e por que nos caen estes paus no lombo. Poida que nalgunha ocasión nos preguntemos a onde nos van levar todas estas medidas, que van a supoñer na formación dos nenos e nenas e que cidadáns prepararemos para o futuro uns docentes transformados en coidadores, animadores e ; pero calaremos porque todos somos moi contestarios ata que nos tocan o horario, o soldo e a seguridade. Así que,mellor estar calados e facer o que nos mandan.
Ben, e ese algo o alguén como conseguira que a sociedade –que non é parva- consinta esta situación? Fácil: manipulando a opinión a través de:
1º A estratexia da distracción.
2º Crear problemas e logo ofrecer solucións.
3º A estratexia da gradualidade.
4º A estratexia de diferir.
5º Dirixíndose ao publico como a criaturas de curta idade.
6º Utilizando o aspecto emocional moito máis que a reflexión.
7º Mantendo ao público na ignorancia e na mediocridade.
8º Estimulando ao público a ser complacente coa mediocridade.
9º Reforzando a autoculpabilidade.
10º Coñecendo aos individuos mellor do que eles mesmos se coñecen.
A escola pública e os docentes estamos vendidos. Quen gañará nesta operación? Polo de agora é unha incógnita, pero cando o saibamos, recordaremos todos os sinais que se nos manifestaron (ver a teoría dos cisnes negros). Quen perderá nesta operación? De seguir nesta liña, os “perdedores” estarán tan manipulados que nin se decatarán ata que sexa demasiado tarde.
Parece un conto de medo. Nunca pensei crer nestas cousas, pero é o que hai. Para (non) esquecerse disto, farei unha recomendación literaria nesta liña temática: “Génesis” de Bernard Beckett.

Rousseau para todos

In ActualizArte on 20/01/2012 at 07:59

O primeiro libro que lemos de filosofía da educación foi “El Emilio, o de la educación”, lectura que nos deixou desconcertadas e interesadas pola influenza da educación no individuo.

Onte, con motivo do tricentenario do nacemento do seu autor, presentouse en Xenebra “Rousseau para todos”, o programa de actividades que se desenvolverán ao longo deste ano arredor  da obra de Jean-Jacques Rousseau.

Como de seguro que é un recordo común de todos as persoas que estudamos Maxisterio, recollemos aquí a ligazón á obra en soporte dixital.

Cal é a función da escola infantil hoxe?

In RebelArte on 10/10/2011 at 06:51

Charlas mantidas con compañeiras que neste momento atenden grupos de 3 anos, fannos extraer uns aspectos comúns na situación que están detectando e que apuntamos deseguido:

  • Cada vez os nenos/as que se incorporan a 3-6 son menos autónomos, malia que case todos estiveron escolarizados en 0-3.
  • As esixencias/expectativas das familias sobre cuestións que ata o de agora considerábamos da súa incumbencia, son cada vez maiores.
  • O período de adaptación é cada vez máis caótico, a pesares de toda a información que se lles facilita ás familias nas reunións no momento de solicitude, de matriculación, nas xornadas de portas abertas, folletos ou normas, etc. sobre aspectos a ter en conta coas criaturas tales como control de esfínteres, comidas sólidas, autonomía na hixiene e aseo persoal, etc.
  • A valoración que teñen algunhas familias sobre as docentes é similar á que poderían ter dunha empregada ao seu servizo, que se ten que adaptar ao gusto de cada un dos usuarios. E no caso de non conformidade de inmediato protestan perante a dirección do centro (si o neno chora, si se fai pis encima…), facendo valer os seus “dereitos”. A actual coxuntura tampouco favorece a valoración do traballo dos ensinantes.

Esta entrada podería parecer a eterna tirapuxa familia-escola tratando de “dirimir” quen é o culpable. Non é o caso. Tan só estamos analizando que é o que está sucedendo para que o momento de incorporación á escola sexa un momento ingrato e/ou doloroso para os máis cativos.

Á sensación de frustración que se ten, súmase a incertidume de cal é a función da escola infantil.

Engádense ás dúbidas profesionais outras cuestións, non tanxenciais como:

-Os nenos/as que polas tardes poden gozar na compaña de membros da súa familia, malia que non asisten a ningunha das actividades extraescolares da ampla oferta existente, non amosan ningunha diferenza significativa canto a aprendizaxes, coñecementos, habilidades ou actitudes.

-Os nenos/as que as súas familias tomaron a decisión (dende a responsabilidade e do compromiso) de non escolarizalos ata os 5 anos, unha vez se incorporan ao centro, nunha semana salvan as diferenzas que poderían manter cos compañeiros/as que xa levan varios anos asistindo á escola.

Entre liñas pódense entresacar moitas conclusións que non nos atrevemos a escribir, por resistirnos a crer que sexan certas. Tan só apuntamos unhas preguntas que moitos/as nos facemos neste momento: que se espera de nós, que sexamos asistentes persoais/sociais ou docentes?;  que debe primar?; nestas idades prima o asistencial ou o educativo? (deixemos de lado os discursos dos “expertos”, falemos desde a realidade do día a día); cales son as vantaxes para os nenos/as de escolarizalos tan pronto?; tan só serve para paliar as desvantaxes de contextos socioeconómicos familiares pouco favorecidos?

Podemos dar respostas desde aquilo que aprendemos, lemos e cremos, pero non o afirmaríamos un día calquera á saída dunha escola masificada, tras permanecer cinco horas con vinte e cinco nenos e nenas de tres anos, todos eles diferentes, todos eles con distintas necesidades, todos eles con distintas historias, case todos eles con horarios que nin os adultos aturarían.

Nótese que no título puxemos cal é a función da escola infantil hoxe; intencionadamente non puxemos cal é a función da educación infantil hoxe, para non asimilar escola a educación.

A nova fronteira educativa

In ActualizArte on 22/09/2011 at 16:39

Nun tempo no que proliferan os enganosos programas, materiais, xoguetes e vídeos de estimulación da intelixencia dos máis pequenos, José Antonio Marina segue coa súa teima persoal: aplicar os recentes descubrimentos no campo da neurociencia, e aplicalos á educación, explorando un continente descoñecido e máxico como é o sistema nervioso, en especial o cerebro infantil, o que el considera a grande oportunidade do futuro dos máis pequenos.

Vén de publicar “El cerebro infantil: la gran oportunidad”, dirixido a familias e docentes que padecen “anguria educativa”, coa pretensión de que estes libros –xunto con “La educación del talento”, dentro da mesma colección- funcionen como manuais de autoaxuda, que lles permitan sentirse mellor e ampliar a capacidade de afrontar as dificultades.

Estruturado en tres partes: unha primeira teórica, na segunda establece contacto cos mellores expertos, e na terceira dialoga con persoas interesadas no asunto tratado. Desde aquí pódese acceder a partes de cada un dos oito capítulos.

Así mesmo, nesta web pódense atopar vídeos que responden a algunhas das preguntas que lle fan os participantes na Universidad de Padres.

Escoitar, ver ou ler a Marina sempre é unha ocasión para aprender grazas ao seu empeño na divulgación destes temas que outros reducen ao eido dos especialistas.

Profesionais da educación non nannies

In RebelArte on 12/09/2011 at 07:06

Escoito unha cuña publicitaria dunha recoñecida corporación de formación a distancia. Unha voz dunha entusiasta moza di “Trabajo en una escuela infantil. Tengo en clase 20 niños y los siento como míos.” De inmediato música de fondo e pasan á promoción dun ciclo superior de Técnico en educación infantil. Rematan dicindo “¡Tu también puedes ser como María!”

Non son unha obsesiva, pero cando escoito novas relacionadas coa educación préstolle máis atención –especialmente cando creo que reflicten a visión que a sociedade ten do noso traballo e logo, como é lóxico, tiro as miñas conclusións.Partindo da premisa de que os publicistas non son parvos –e menos os que traballan para estas grandes empresas-, e de que falan dun “emprego con futuro”, reflexiono mentres conduzo:

1º A quen se están dirixindo?: a mozas –non se lles escapa a feminización desta profesión- ás que lles “gustan os nenos” e sentilos coma seus.

2º Que lle gusta escoitar ao público?: que as educadoras senten os nenos coma seus, que son case que  mamás.

A seguridade de María faime dubidar. Levo nesta profesión moitos anos e polo de agora nunca sentín os nenos coma meus, o que me leva a pensar se me equivoquei nas miñas eleccións.

Ou non!

Se me permites que che dea un consello querida María, estimados publicistas e sociedade en xeral, ese anuncio é unha banalización da nosa labor social.

Sen dúbida aos que nos dedicamos ao ensino téñennos que gustar os nenos -e as nenas-, pero, e sobre todo, tennos que gustar a labor educativa. Porque só gustándonos e sentíndoos como nosos podemos facer moitas cousas que nada teñen que ver coa educación formal.

As mestras e as educadoras non somos nannies, nin mamás de reposto, somos profesionais da educación, acompañamos e guiamos ás criaturas no seu proceso de medra, na súa formación integral como individuos, como persoas e como cidadáns. Sabemos da importancia do establecemento dun apego seguro na escola, dos afectos e das emocións nos cativos, pero tamén sabemos que si se manteñen relacións maternofiliais entre a mestra e os alumnos, algo vai mal, por un lado ou polo outro. As nais teñen que facer de nais e as mestras de mestras; aquí non vale o de tanto monta, monta tanto.

Queridas Marías, a educación como profesión de futuro non é xogar ás casiñas. Polo tanto cando vos pregunten por que queredes ser mestras/educadoras non digades tenramente que para “sentir los niños como míos”; a min faríame sospeitar.

Logo pasa o que pasa…

O Proxecto Educativo das escolas infantís

In ActualizArte on 07/09/2011 at 16:01

Spiral Spirale spirali

Escríbennos unhas compañeiras para comentarnos que queren elaborar de novo o proxecto educativo. Esta é unha situación na que se encontran moitas escolas infantís. No seu momento víronse apurados por facelo, tomáronse como exemplo os de outros contextos, adaptáronse e sufriron maquillaxes varias, pero a día de hoxe parece que non se corresponden co discurso propio desa escola, non reflicten o sentir do centro canto á función que cumpre, nin hai concordancia entre este documento de cabeceira e outros programáticos.

Non nos vamos a estender aquí explicando en que consiste –ver artigo 121 da LOE-, no como debe ser elaborado ou no que debe conter, tan só vamos a recoller recomendacións de lectura actuais que esperamos sexan de axuda. O momento máis prolífico canto a publicacións relacionadas cos proxectos de centro foi fai máis de quince anos e logo non houbo grandes novidades malia os cambios lexislativos, curriculares, sociais e de concepción das institucións escolares que tiveron lugar.

El proyecto educativo de centro”, de  Serafín Antúnez en Graó, un bestseller, aínda que foi publicado en 1987, hai unha 12ª reedición do 2007 revisada e actualizada.

El proyecto educativo de la institución escolar”, de Graó que vai pola 5ª reimpresión, coordinado por J. Álvarez, no que participan J.M. Escudero, J. Gairín e Serafín Antúnez entre outros. En distintos bloques vai abordando a función e sentido do proxecto, a súa composición e relatos do proceso de elaboración en distintos centros. Desde aquí pódese acceder a algún dos seus capítulos.

Un proyecto educativo por hacer: un proyecto educativo diseñado”, é unha das publicacións máis recentes, froito do traballo dos membros da Asociación Pedagógica Francesco Tonucci.

Algunhas administracións educativas autonómicas co cambio de consideración educativa das escolas 0-3 derivadas da LOE, publicaron guías para axudar na elaboración dos seus proxectos de centro e propostas educativas. No momento de creación das escolas infantís 0-3, no web podíase descargar un modelo de proxecto educativo e de proposta educativa, a día de hoxe non o atopamos. Salvando as diferenzas canto a persoal, organización ou espazos, poden ser orientativas.

El proyecto educativo y la propuesta pedagógica en centros de primer ciclo de educación infantil”, de Navarra, que analiza todos os apartados que deben figurar neste documento.

Orientaciones para la elaboración de la propuesta pedagógica en educación infantil”, do goberno de Canarias no 2010; un folleto que contempla a elaboración do proxecto tanto para o primeiro como para o segundo ciclo.

Se en algo insisten todas estas publicacións é que o proxecto educativo ten que ser un documento vivo, áxil, útil e que debe ser alixeirado de literatura pedagóxica superflua. É un documento de referencia para ser consultado continuamente, non para entregar unha copia na inspección e gardar outra nun caixón que nunca se abre.

Os pendentes da mestra

In ActualizArte on 07/09/2011 at 16:00

Hai pouco coñecemos a última publicación de Mª Carmen Díez Navarro, a recoñecida autora de “El piso de de abajo de la escuela”, “La oreja verde”, ou “Mi escuela sabe a naranja”.

Publicado por Graó, “Los pendientes de la maestra” recolle unha selección de textos que Carmen Díez foi publicando ao longo da súa carreira profesional en distintos medios. Os artigos están agrupados en catro bloques: “Niños de hoy”, “Escuelas de hoy”, “Escuelas de hoy” e “Sociedad de hoy”, a través de todos eles baleira anacos da súa realidade cotiá, preocupacións pola crianza dos cativos, reflexións, tenruras e mesmo chiscadelas.

É un deses libros para ter enriba da mesa de traballo e en momentos de dúbidas, de descubrimentos, de contrariedades, de xenreira, de satisfacción…, ler para contrastar opinións, coma quen conversa cunha amiga.

Recomendamos: “Cuidado con las nuevas nodrizas”, “¿Calificaciones o descalificaciones?”, “El patio está enladrillado ¿quién lo desenladrillará?” ou “Me aburro” de entre os 44 que conforman o libro.

Comezo de curso I: balbordo de fondo

In RebelArte on 03/09/2011 at 09:00

1 de setembro

8:30

Abro distintos xornais sobre os que fago lectura “escaneada”; detéñome nos titulares que fan referencia á educación. Atopo moitas noticias e artigos de opinión relacionados co inicio do curso académico, mesmo poderíamos clasificalos en dúas categorías: os referidos ao bo facer e certeira xestión da administración educativa, e os que implícita ou explicitamente critican ao profesorado polo desmedidas das súas reivindicacións canto á carga horaria e laboral.

9:00

Chegada ao centro, saúdos, reencontro coas compañeiras, posta ao día sobre o acontecido nas vacacións, benvida a cinco novas docentes que se incorporan e avance das ideas de cadaquén. Hai quen comenta que durante as vacacións veu materiais dos que sería interesante dispor, hai quen xa sabe como vai reestructurar a súa aula para que eses 50 metros cadrados se convertan en espazo dabondo para a aprendizaxe e xogo dos 25 nenos; hai quen asistiu a cursos de formación para coñecer novas posibilidades de traballo; hai quen puxo a membros da súa familia ou amizades a elaborar mobiliario low cost para o centro; hai quen trae libros e xoguetes que os seus fillos ou sobriños xa non empregan. Todas temos novas ideas e ilusións para o curso que empezamos.

Comezo da primeira reunión do curso. Nótase que o equipo directivo matinou moito –mesmo durante as vacacións- para presentar o día 1 unha proposta de organización de grupos, de horarios, de recursos, etc. Ao longo de case catro horas dedicámonos a planificar ata o detalle máis insignificante para o inicio, adiantándonos aos problemas, tendo en conta a acollida de 125 novos alumnos/as de 3 anos e a de 200 de 4 e 5.

14:15

Á saída do centro atopámonos con familias que veñen a recoller aos seus fillos/as do programa “Setembro lúdico” –a meirande parte deles permaneceron ininterrompidamente participando no “Ludiverán”. Os nenos/as, e nomeadamente os seus proxenitores maniféstannos o moito que nos botaron en falta, o “fartos que están de aturalos” dado o insoportables que se puxeron; todos recoñecen que non saben como podemos aguantar a 25 cativos cando eles cun só na casa están ao borde dunha crise de nervios.

Como se concilian estas dúas posturas? Cal é a opinión da sociedade sobre o traballo que desenvolvemos? Certamente pensan que somos unhas vagas? Por que nos pintan así nos medios de comunicación?

Picapedreiros, canteiros ou construtores de catedrais

In RebelArte on 20/06/2011 at 23:45

Quedan pendentes para a volta de setembro os comentarios sobre as intervencións de Antoni Zabala, José Antonio Marina  e de Francesco Tonucci nos II Encontros Aprato.

A piques de darlle vacacións ao blog e en momento profesional convulso –na comunidade autónoma galega- con debates arredor de cal é a clave, ou o que nos falta para a mellora da calidade da educación infantil, recordamos unha historia contada por duplicado por J.A. Marina e por M.A. Santos Guerra nos devanditos encontros, sobre tres traballadores que estaban facendo unha tarefa similar, que requiría esforzo e tesón: picar pedra; pero a actitude coa que a realizaban era moi diferente: un maldicía o castigo, outro realizaba rutineiramente á espera do xornal, e o terceiro disfrutaba imprimíndolle ao seu traballo un sentido elevado e motivador.

Nós sempre nos consideramos construtoras de catedrais; temos a completa seguridade de que as familias do noso alumnado coinciden connosco nesta apreciación, e estamos convencidas de que non se lles pasaría pola cabeza poñernos a picar pedra por moita falla que lles fixese. Sabemos e saben que a nosa fin na vida dos seus fillos é moito máis elevada, polo cal sería malgastarnos pedíndonos que fixésemos o que calquera outro pode facer.

Igual estamos enganadas, igual temos unha visión equivocada da opinión dos outros sobre nós…, pero certamente, cremos que as familias e a sociedade teñen outras expectativas sobre o noso traballo.

É certo que hai picapedreiros, tamén que hai algúns canteiros, e moitos e moitas construtores de catedrais; sería unha mágoa que acabáramos facendo traballos nos que desaproveitáramos o noso potencial…, pero será o que queira a sociedade, depende do que precisen: pedra esnaquizada de calquera xeito, pedra labrada ou pedras angulares.

En verdade a nosa actitude é determinante da consideración que temos polos nosos traballos e da forma na que os realizamos; pero, asemade, son decisivas as expectativas e o respecto dos demais sobre a nosa tarefa.

Impresionismo educativo

In ActualizArte,TICArte on 13/06/2011 at 15:00

O pasado día 3 presentouse no Museo Nacional Reina Sofía a publicación “Experiencias educativas en las aulas del siglo XXI”, editado por Ariel, promovido por Educared e Ciberespiral. Prologado por Jordi Adell, recolle experiencias innovadoras realizadas en todos os niveis educativos, desde infantil á universidade; entre outras colaboracións salientamos a de Tíscar Lara, Enrique Barreiro Alonso, Pedro Cuesta Morales, Azucena Vázquez ou Pilar Soro. Nós aportamos a nosa reflexión “¿Competencia digital o manejo de tecnología?”.

Na presentación Juan Miguel Muñoz, presidente de Espiral Educación y Tecnología, fala da educación como da Bela Durminte, referíndose ao actual estado de “apalancamento educativo”; da necesidade de volver aos postulados da vella Nova Escola e aplicalos a todo o que se pretende coa tecnoloxía educativa para non perder o sentido pedagóxico do que se fai; e apunta con optimismo a puxanza dun movemento, -unha especie de impresionismo educativo “ese que pretende plasmar a luz entre as sombras da nosa aletargada escola”-, no que se atopan os 112 profesionais do ensino que colaboraron na publicación. É para nós unha honra que nos consideren integrantes desa Escola Impresionista.

Paga a pena dar unha volta por esta exposición impresionista chea de luz, de creatividade e de novas miradas sobre a paisaxe educativa.

Escuelas del Ave María

In InformArte on 06/06/2011 at 20:59

Unha das sorpresas que nos deparou a nosa estancia esta fin de semana en Granada, foi coñecer -sen contalo- o lugar onde xurdiron as Escuelas del Ave María fundadas en 1889 polo Padre Manjón no Sacromonte, un home que se preguntaba se “é educación un ensino que instrúe pero non educa?”.

Criticado polos partidarios dun ensino laico, recollía entre os seus avanzados principios pedagóxicos que a educación debe ser: integral, para que abranga ao home enteiro; comezar desde o berce; gradual e continua; progresiva, ascendendo amodo e gradualmente; instrutiva e educadora; activa, tanto por parte do alumno coma do mestre; e libre para que os pais elixan os establecementos que prefiran para a educación dos fillos.

Para coñecer máis, recomendamos a lectura deste artigo de Francisco Canes Garrido publicado na Revista Complutense de Educación.

Expectativas educativas das familias

In ActualizArte,FamiliarizArte on 08/04/2011 at 00:00

O IFPIIE do Ministerio de Educación vén de presentar o estudo “Posiciones y expectativas de las familias en relación al sistema educativo. Exploración cualitativa”,  que ten como propósito facer unha sondaxe de cómo se sitúan as familias perante a educación dos seus fillos e fillas; cales son as súas expectativas, demandas, críticas…, e cal é o papel que cren deben asumir elas.

En primeiro lugar establecen unha tipoloxía de posicións discursivo-ideolóxicas das familias: o paternalista, o clientelar, o instituínte e o liberal. Continúan cunha análise das liñas de confuencia e contradición entre as anteriores posicións. Así mesmo, identifican as principais características sociais (sexo, tipo de familia, clase social, hábitat residencial, etc) que inciden na configuración de cada un dos discursos ideolóxicos identificados.

Para a realización deste estudo recorreron a grupos de debate integrados por pais e nais que se corresponden con eses segmentos sociais.

Considerámolo unha lectura moi interesante, porque malia a que se centran no período de escolaridade obrigatorio, veremos identificados a todos os pais e nais cos que nos reunimos. En infantil case todas as expectativas familiares sobre a escola parecen coincidir, pero tan só é iso, unha aparencia, de seguido nos decatamos de cales son as diferenzas entre cada unha delas, ás veces, percíbense mesmo entre os dous proxenitores.

Está estruturado do seguinte xeito:

1ª parte: o proceso educativo no seo do fogar. Analízase en clave do principio de autoridade, dos contidos e metas da educación, dos perigos do mundo exterior (dispositivos de comunicación e consumo), e do modelo implícito de cidadanía.

2ª parte: os pais e nais perante a escola dos seus fillos/as. Aténdense os papeis da escola e da familia, o profesorado, as metas académicas (éxito e fracaso escolar), a autoridade dos centros, e a política educativa.

Unha lectura que nos pode axudar a comprender as demandas das familias.

A (trans)formación do profesorado I

In FormArte on 12/03/2011 at 12:02

Días atrás líamos en EDUGA nº 60 un artigo de Xabier San Isidro titulado “A vertixinosa (trans)formación do profesorado” no que analiza as novas –e vellas- necesidades de formación derivadas dos cambios sociais; di o autor que o alumnado en permanente “conexión” ten unha relación diferente co tempo e co mundo, e iso é (ou debe ser) a pedra angular na que ten que asentarse a formación do profesorado.

Agora, chéganos información do II Congreso Estatal da Red de Formación: conectando Redes, que ten como obxecto a reflexión, avaliación e toma de decisións futuras sobre o desenvolvemento da formación permanente do profesorado. Ao longo dos días 4, 5 e 6 de abril estudosos senlleiros no eido da formación como Carlos Marcelo, Francesc Imbernón ou Jaume Martínez Bonafé, entre outros, analizarán o seu impacto na mellora de resultados académicos,  a calidade vs. cantidade, as comunidades e redes de profesorado, a detección de necesidades, as estratexias formativas, etc. Nada novo e nada vello; ao igual ca en todos os debates sobre educación: a procura da calidade (termo polisémico e mudable), a eficacia e a eficiencia, tan só aderezado coa irrupción das novas tecnoloxías.

Volvendo ao artigo de San Isidro, neste sinala que o reto máis importante da educación contemporánea é a (trans)formación do profesorado. Gustounos esa dobre acción que apunta: transformar-cambiar ao profesorado,  e trans-formación como ir máis aló da formación, superando o clásico concepto de formación. Precisamente nun momento no que se dan dous grandes paradoxos na formación:

-aquelas persoas “menos” necesitadas de formación son as que teñen máis interese por formarse –mesmo asisten a actividades sen recoñecemento ou non directamente relacionadas co seu ámbito e polas que, nalgúns casos, teñen que pagar.

-aquelas persoas “máis” necesitadas de formación son as que máis interese teñen por resistirse e fuxir da formación –non participando ou poñendo a proba a capacidade de control dos organizadores de actividades express con recoñecemento, e polas que, nalgúns casos pagan por non ter que ir.

O como chegamos a esta situación débese a factores varios; hai quen apunta ao sistema de acceso e de concurso no corpo docente; pode ser, pero hai, non moitos anos, acontecía o mesmo; sempre había unha “bolsa” de profesionais que tan só se deixaban ver cando lles ía vencer o prazo do sexenio e, ao igual ca agora, empregaban trucos que ían desde a suplantación de personalidade ata técnicas de escapismo que deixarían pampo ao Gran Houdini. Curiosamente, dese grupo era/é desde onde se oían as voces máis críticas contra a escaseza ou ausencia de oportunidades de formación –cando un non transita habitualmente por un rueiro é difícil que coñeza os detalles e variedade “paisaxística”.

Onde está o fallo da formación?

Digamos que non estamos en momento álxido de debates sobre a formación do profesorado, iso tivo o seu tempo, especialmente na década dos noventa, logo foi esmorecendo. O que escoitamos, lemos e vemos na actualidade non vén a ser máis ca unha reviravolta sobre o mesmo: non é posible a cuadratura do círculo. Esta cuestión poliédrica xa foi analizada desde cada unha das súas facetas, da combinación e da fusión delas; podemos engadirlle as posibilidades que nos brindan as tecnoloxías, pero o debate de fondo segue a ser o mesmo, de tal xeito, que ata os grandes “gurús” abandonaron esa parcela. Pero, en calquera caso, segue a ser unha cuestión fundamental: a mellora educativa pasa pola mellora da formación do profesorado, mais, como levala a cabo de forma óptima para que produza a desexada (trans)formación do profesorado?

A día de hoxe, con toda a variedade de modalidades, temáticas, formatos, momentos, espazos…, que é o que pasa para que a formación non cumpra coa súa función?, ou é que si a cumpre?    (Segue)

A (trans)formación do profesorado II

In FormArte on 12/03/2011 at 12:01

Velaí a nosa opinión canto a:

1º Modalidades formativas. Non é posible inventar máis; hai para formación individual, en grupo; breve ou dilatada no tempo; no propio centro ou cun grupo estable; máis centradas na formación ou na innovación; in situ ou no estranxeiro; en exercicio ou liberados do mesmo; promovido pola administración ou por outras entidades; autoformación, asesoramento directo, a distancia… Cal é a ideal? A que cadaquén precise ou poida permitirse nun determinado momento da súa vida profesional. Daí que todas elas teñan demanda. Sempre pensamos que as decisións canto á formación adoitan ir parellas ás circunstancias persoais, polo que haberá momentos nos que se procure o intercambio con iguais, noutro unha inmersión de urxencia nun tema, e noutros a vida permite realizar un curso intensivo cunha duración dunha ou varias semanas, distanciándonos do contexto habitual e mergullándonos por completo nunha temática –estes teñen, máis das veces propiedades terapéuticas, sanadoras e renovadoras do entusiasmo profesional-, ao estilo dos cursos de verán do ministerio.

Todos os expertos salientan a formación en centros e a formación entre iguais como as mellores opcións; aínda coincidindo en que sería a vía óptima para a mellora escolar, tamén hai que contar coa inestabilidade das plantillas, coas desigualdades formativas entre o staff, as diferenzas insalvables de criterio que pouco ou nada farán pola formación dos implicados.

Para a (trans)formación do profesorado non é preciso inventar novas modalidades de formación, abondan as existentes, tan só hai que dalas a coñecer e rendabilizalas ao máximo. Cada unha delas foi concibida para acadar uns determinados obxectivos, non se pretende o mesmo coa realización/asistencia a un congreso en dous días, ca uns encontros nos que coñecer e intercambiar experiencias, ca nun curso de actualización, ca nun PFAC, un GT ou un SP. Ben é certo que nos últimos tempos, vénse observando unha mestizaxe entre todas estas modalidades que produce estraños híbridos, de tal xeito que á hora de avaliar estas intervencións, poida que non se cumpran as expectativas iniciais ou non se obteñan os resultados procurados.

2º Detección de necesidades. Téñense verquido ríos de tinta arredor da detección de necesidades do profesorado; as necesidades sentidas, as percibidas, as demandadas…, investido inxentes cantidades de cartos, de tempo e de traballo silente –manual ou informático- nas enquisas sobre as necesidades formativas; o valor, utilidade e uso que se lle dá a iso está por ver, por varias razóns:

-Primeira: ten moita importancia o que o profesorado manifesta como necesidade formativa, pero pola contra non é habitual que se bote en falta o que non se coñece ou non se considera.

-Segunda: unha cuestión é o que se manifesta cando estás cubrindo unha enquisa sobre necesidades de formación, e outra ben distinta son os motivos polos que decides inscribirte nunha actividade: pola proximidade, porque asisten persoas coñecidas, porque o imparten persoeiros de recoñecido prestixio, pola adecuación das datas e da temporalización, por dispoñibilidade, etc.

Polo que aínda considerando a importancia da detección de necesidades, non sería un tema clave na (trans)formación do profesorado, máxime cando hai feedback suficiente a través das avaliacións das actividades que se realizan e a través do coñecemento dos centros do profesorado.

3º A temática das actividades de formación. Malia que hai quen apunta as tecnoloxías e a competencia nunha lingua estranxeira, nós non nos atreveriamos a aseguralo. Somos un colectivo numeroso e diverso, con experiencias profesionais e vitais ben distintas, todos imos pasando por distintas fases ou etapas; nun determinado momento podemos sentir interese ou inclinación por unhas temáticas e logo noutras. A administración educativa establece decote unhas liñas preferentes de formación en función de necesidades emerxentes tales como as competencias básicas, a mellora da convivencia, a atención á diversidade, etc., pero os motivos polos que un decide participar teñen máis que ver co xa anteriormente apuntado e coa necesidade que cadaquén teña de actualización científica, didáctica, organizativa ou curricular.

Agora ben, cales son as temáticas que se deben abordar para producir a (trans)formación do profesorado? Ao noso entender, calquera, sempre e cando os temas non sexan máis ca un pretexto para introducir novas visións metodolóxicas e didácticas no profesorado. E aquí aludimos ás responsabilidade das entidades convocantes de formación. Cando nos inscribimos nun curso sobre ecoloxía, tecnoloxía, idiomas ou arte, por pór un exemplo, non é coa finalidade de converternos nós ou o noso alumnado en ecoloxistas, tecnólogos, políglotas ou artistas, senón de saber espertar neles un interese, ganas de aprender, de descubrir, de organizar o coñecemento, de analizar, de argumentar, de enxuízar, de valorar…

Idiomas, si; manexo de ferramentas informáticas, por suposto…, xa que logo, pódese facer a partires de calquera tema; o importante, que finalmente producirá a (trans)formación do profesorado, é que a mellora metodolóxica e didáctica sexa o leitmotiv da actividade formativa, non o tema en cuestión. (Segue…)

A (trans)formación do profesorado III

In FormArte on 12/03/2011 at 12:00

4º Calidade da formación. Malia que a formación é un dereito e necesidade laboral inherente ás tarefas docentes, máis das veces séntese como unha obriga, e esta visión acentúase cando un ten a sensación de perda de tempo. E isto é algo que ninguén perdoa, e menos á administración. Porén consideramos que para a (trans)formación é preciso mellorar a calidade da formación. Debátese sobre cantidade vs. calidade. Ao igual ca en todo houbo un momento no que se fixo preciso unha formación que chegara ao maior número de profesionais; moitas horas, moitas actividades, ao carón da casa de cadaquén. A día de hoxe, persoalmente, preferiría asistir a unha actividade dun alto nivel de calidade aínda que iso supuxera un desprazamento ou ocupar parte do meu tempo persoal.

A sobreoferta de actividades de formación fixo que se rebaixaran os seus niveis de calidade. Se fai quince anos o catálogo de actividades era máis ben escaso, houbo un momento no que todas as entidades, asociacións agrupacións se sumaron á formación do profesorado, con motivacións do máis dispares, as finalidades que perseguen van máis alá diso, entre elas a procura de afiliados, de socios, de beneficios económicos… de proxección social. Cabería preguntarse se todos eles nos están dispensando a calidade desexable na formación ou se están mantendo aberto un fronte que lles proporciona outras vantaxes.

5º As estruturas de formación do profesorado. Son o músculo da formación, pero como tal, pode estar máis ou menos tonificado, máis menos posto a punto; poden facer movementos de forza ou rutineiros; poder dar respostas voluntarias ou espasmódicas. Que é preciso entón que fagan os centros de profesorado para a (trans)formación do profesorado? Prioritariamente, e como ente que son, que promovan a mellora da calidade do ensino mediante a formación permanente; como organización integrada por persoas especializadas na formación, que asesoren. Tanto nos dá que sexan especialistas, xeralistas ou por ámbitos –calquera opción ten pros e contras-, o que precisamos é dun equipo que se complemente, que transmitan o exemplo de traballo colaborativo que se debe dar nun centro educativo e que nos acompañen no noso proceso de medra profesional abríndonos posibilidades descoñecidas de mellora educativa.

Como colofón, cal é o reto da formación para acadar a (trans)formación do profesorado?

1º Definir con claridade o modelo de profesor/a que necesita a sociedade, establecer as competencias que debe posuír sen ir construíndo un collage continuo de engadidos dispares. Un/unha docente non é nin máis nin menos ca iso, un docente, sen saturalo doutras responsabilidades que malia ser de carácter educativo teñen que ser asumidas por outras persoas, entidades ou servizos, e así, evitar, tamén, duplicidades e baleiros. Cando hai un catálogo de competencias de case todas as profesións, por que non dos docentes? Poñamos as que consideremos, por recorrer a un clásico, as de Perrenoud, por pór un exemplo.

Unha vez definidas as competencias dun/dunha docente de infantil, de primaria, dun especialista de lingua estranxeira en infantil, en primaria ou en secundaria, dun orientador/a. dun especialista en audición e linguaxe ou dun director/a, cómpre desglosar os coñecementos, habilidades e destrezas que debe posuír, tanto para o traballo directo co alumnado, co grupo, cos compañeiros, coas familias, coa administración, etc.; tanto relacionadas coa materia que imparte, como coa maneira na que o fai ou como se actualiza; e en base a iso, agrupalos en módulos formativos a realizar ben como un itinerario ou ben cubrindo aquelas parcelas carenciais. Loxicamente hai módulos que son comúns a todo o persoal docente: o traballo en equipo, as habilidades sociais e comunicativas, o manexo de ferramentas informáticas…, e outras específicas de cada especialidade e nivel educativo. Pode parecer unha proposta excesivamente purista e difícil de realizar, case de laboratorio e que deixa de lado á creatividade e a orixinalidade da oferta formativa -se acaso só válida para a formación a distancia-; tamén se lle pode achacar que deixaría de lado a importante parcela da autoformación, ou da participación noutras actividades non promovidas pola administración. Nada máis lonxe da realidade e cando menos sería un referente que todo docente debería ter presente, sabendo aquelas parcelas nas que foi formado e nas que non. Nós mesmas somos quen de ver os inconvenientes desta proposta, pero tamén somos quen de ver que hai persoas que terca e obstinadamente se matriculan sempre en actividades –poida que con distinto título- pero cos mesmos contidos ou os mesmos relatores e escoitar as queixas de que non lles aportan nada.

2º Velando pola rigorosidade no deseño, organización e execución de accións formativas. É responsabilidade da administración educativa, tanto das propias como das que autoriza a súa homologación.

3º Procurando a mellora da profesionalización dos docentes, e evitando que se lle engadan outras tarefas, responsabilidades que malia ser educativas non nos son propias nin do tempo lectivo. Esta é unhas das actuacións que “dignificaría” a nosa profesión e contribuiría á transformación.

A (trans)formación require da información, da actualización, da formación, da innovación, da apertura…, e sobre todo de vontade de mellora e de respecto á profesión docente, tanto por parte dos propios docentes coma por parte da formación.

Pechamos cunha premisa moi elemental e coñecida que cómpre recordar e que vén a dicir que se seguimos facendo o mesmo de sempre e empregando as mesmas estratexias de sempre conseguiremos os mesmos resultados de sempre.

A bondade e a maldade humana

In ActualizArte on 01/03/2011 at 00:00

Veño de facer dúas lecturas que me deixaron imposibilitada por varios meses para impresionarme con outros libros. Chegáronme recomendados por dúas vías diferentes. En ambos casos insistiron moito en que os lera. Vaia por diante o meu agradecemento, porque son deses libros nos que aínda una semana despois de rematalos andas a matinar neles.

Se os traio a este blogue é polos vínculos ou alusións que se fan ao eido educativo. Dan para moito reflexionar. Para moito  meditar nas leis de convivencia, de antiviolencia ou do que sexan. Dan para pensar sobre o papel da educación, da sociedade, da herdanza, da xenética, do ambiente, das ideoloxías, e sobre os distintos códigos morais dos grupos,  “tribos” e familias.

O primeiro deles que lin foi “Nada”. Un libro controvertido, censurado e prohibido; tan criticado e cuestionado coma premiado e recoñecido. A editora encargoulle á autora danesa Janne Teller una obra dirixida a adolescentes, e se ben nun primeiro momento quixo rexeitar o ofrecemento, una hora despois barruntaba na súa cabeza una voz que dicía “Nada importa. Fai moito que o sei. Así que non paga a pena facer nada. Iso acabo de descubrilo.” E daí alumbrou a novela. Para aproveitalo ben é preciso poñerse na pel dun ou dunha adolescente.  O punto de arranque, cando o mozo Pierre Anthon, abandona o instituto e se reclúe nunha árbore, fíxonos pensar no “Barón Rampante” de Italo Calvino, polo acto de rebeldía, pero logo os seus pensamentos filosóficos recordáronnos a Martina de “Deseo de ser punk” de Belén Gopegui; máis adiante, cando entra na espiral e escalada de violencia, a aquel lonxano “Señor de las moscas”. Pero é totalmente distinto de todos eles. Os alumnos e alumnas dunha aula de sétimo curso  tratan de amosarlle ao seu nihilista compañeiro que a vida ten sentido, polo que inician una procura do significado, do que para cada un deles ten importancia. Son todos distintos, son diferentes os seus antecedentes e situación familiares, as súas crenzas, as súas afeccións, os seus medos…, hai un retrato social moi sutil ao tempo que se narra como xorden os fundamentalismos. Pouco a pouco os acontecementos van virando, parece que xa non importa tanto o “significado” como o afán de ferir ao outro. Todo se podería esquecer cando aparecen os cartos polo medio –aquí cabería deterse nos discursos da arte contemporánea-, ata os seus pais e os seus concidadáns poderían olvidar o que fixeron, se non fora pola mordaz e incordiante voz de Pierre Anthon que lles pregunta decote polo “significado”.  Unha metáfora da vida e dos seus ideais. Non é una lectura grata, pero si necesaria.

Malia que poida haber mentes coitadas que pensen que non é aconsellable, abofé, creo que ben guiado, debería ser de lectura obrigatoria no ensino secundario. Cando menos, ben se podería empregar en clubs de lectura dos institutos. Sen descartar, por suposto, como lectura adulta.

A segunda lectura foi “La cena” do holandés  Herman Koch, un libro extraordinario. Deses que se ven poucos cada catro lustros. Historia orixinal pero moi crible, porque está inspirada nun suceso que aconteceu en Barcelona hai poucos anos, cando dous adolescentes queimaron a unha indixente nun caixeiro automático. Cada unha das páxinas mantenos en vilo, porque o autor moi habilmente vai liberando información que nos fai mudar continuamente a nosa opinión e posición. Comeza describíndose como persoas felices que manteñen unha convivencia feliz; cando remata di o mesmo, pero o lector de seguro que xa non ten moi claro o prezo que teñen que pagar por ser felices á súa maneira, pasando moi por enriba de todos os códigos e normas sociais. Está maxistralmente ambientada nun deses restaurantes “de culto” de cociña de autor, con cartas interminables que aluden ata o último ingrediente e máis á súa denominación de orixe, poida que como forma de ocultar a mediocridade dos pratos. A acción estrutúrase ao ritmo da comanda: aperitivo, entrantes, segundo, sobremesas, dixestivo e propina, e ten o mesmo peso que cada un deses elementos na cea como acto social. O racismo, a xenofobia, a irascibilidade e violencia, os trastornos psicolóxicos, a determinación xenética, a permisividade paternal… son algunhas das claves que nos axudarán a perfilar a cada un dos personaxes e que nos farán preguntarnos ata onde pode chegar o amor dos pais polos fillos.

Por certo, o pai no libro tamén é/era profesor de instituto, retirado “temporalmente” por sufrir un trastorno debido a que está queimado. Outra cuestión a tratar: que inflúe máis, a vida persoal na profesional ou a profesional na persoal?

Un libro dos que non se esquecen facilmente.

 

Disfraces de Entroido

In RebelArte on 22/02/2011 at 14:00

Máscaras de Maruja Mallo

Chegado este momento non temos nada que engadir ao publicado o pasado ano polas mesma datas no postA banda do trapo“. Cómpre, tan só, facer unhas aclaracións que inciten a unha reflexión dos equipos docentes sobre estas prácticas tan instauradas nas dinámicas escolares infantís.

1º Non temos nada en contra de que os nenos e nenas se disfracen; é o propio destas datas, e espérano con ilusión.

2º Non somos partidarias da elaboración dos disfraces por parte do profesorado, xa que logo, as criaturas destas idades non son quen de facelo, de non ser uns pequenos adobíos.

3º Para que os docentes se dediquen a facer os disfraces, ou os fagan individualmente con cada unha das criaturas só caben dúas posibilidades: ou deixan de atender ao grupo, ou lle dedican horario non lectivo. E certamente non sabemos do proveito pedagóxico desta actividade artesán.

4º Que sexan as familias quen os fagan seguindo o patrón indicado na escola tampouco lle atopamos moito aproveitamento para as criaturas.

5º Desde a escola pódense/débense inculcar hábitos relacionados co consumo responsable. O despilfarro en bolsas, papeis, adobíos sofisticados, etc, temos por seguro que non axuda a acadar ese obxectivo.

6º O argumento de que isto se fai para evitar diferenzas non nos parece moi consistente. As diferenzas están presentes todos os días e non por iso se solventan poñéndolles un uniforme, xa que aínda así prevalecerían. A labor da escola non é pintar todo da mesma cor, senón ensinar a apreciar e valorar todas as cores.

7º Aferrarse a que “sempre se fixo e é moi bonito”, fainos pensar en cantidade de prácticas -afortunadamente xa desaparecidas- que tamén eran moi bonitas e sempre se fixeran así. A escola debe estar continuamente cuestionándose a utilidade educativa do que se fai, xa que logo, a responsabilidade da escola é educar non só facer “cousas bonitiñas”.

8º Para os que esgrimen que é unha tradición. O goce do Entroido é o de ser outro/a, de estar irrecoñecible para o resto, como se fixo tradicionalmente en Galicia e en case todos os lugares do mundo. Unhas roupas prestadas e unha carauta poden ser dabondo para acadar tal fin lúdico.

9º Houbo unha época -xa superada- que a meirande parte do tempo da escola infantil se dedicaba á realización de manualidades, daquela pensábase que os cativos non tiñan capacidade para pensar, para indagar, para aprender…; esta etapa era un pre-momento importante, á espera de que estiveran maduros para facer algo de proveito cognitivo.  Vese que, malia a todo, aínda quedan rescoldos diso. Hoxe en día, hai otros espazos, nos que deben permanecer os nenos e nenas -por isto da conciliación- que perfectamente se poden dedicar a esas actividades máis de entretemento.

10º De igual xeito que nos parecería impensable que os docentes de Bacharelato -co que teñen que facer-,  se dedicaran a elaborar disfraces co alumnado, o mesmo pensamos dos de infantil, a nosa tarefa fundamental é a de desenvolver os aspectos cognitivos, intelectuais, motóricos, afectivos e emocionais.  Para iso somos profesionais da educación, non outra cousa.

O Entroido pode ser para as escolas a ocasión de promover actividades ricas de sentido educativo, propiamente dito, ou de todo o contrario. Non podemos admitir que se dediquen máis horas de debate aos disfraces do Entroido -reunións de nivel, ciclo e claustros- que á mellora da calidade educativa.

Nós decidimos que tipo de escola, que estilo de docente queremos ser e que modelo de cidadán estamos formando.

Primavera formativa

In FormArte on 07/02/2011 at 22:00

Esta primavera virá chea de ofertas formativas para os/as profesionais da educación infantil, velaí o monllo de actividades:

I Xornadas de Innovación Educativa. Mudando a “gramática” da escola, organizadas pola Facultade de Ciencias da Educación da UDC, os días 14, 15, 21 e 22 de febrero.

I Xornadas educando na infancia e na adolescencia, das fundacións SM e Preescolar na Casa, os días 12 e 26 de marzo.

Congreso Gallego de Educación Infantil 0-6, promovido pola AGADEI, os días 8 e 9 de abril.

VIII Encontros de Educación Infantil, da Consellería de Educación e O.U., os días 6 e 7 de maio.

Metas educativas 2021

In ActualizArte on 26/01/2011 at 14:59

O 24 de decembro, na XX Cumbre Iberoamericana en Mar del Plata, Álvaro Marchesi, Secretario Xeral da OEI, presentou o documento “Metas educativas 2021: la educación que queremos para la celebración de los Bicentenarios”.

Como todos estes documentos, móvese no nivel da utopía necesaria; os retos que se propoñen son un bo punto de referencia, malia que xa de partida se vexan inalcanzables.

Pareceunos moi interesante a análise que se fai do panorama educativo iberoamericano. Lemos moi polo miúdo aqueles aspectos referidos á educación infantil, o que acontece é que afortunadamente a situación de España canto a iso é ben distinta do resto dos países.

No web pódese acceder ao documento completo, así como a un apartado onde recollen as achegas de persoas senlleiras no ámbito educativo ou representantes de institucións e fundacións relacionadas coa educación.

 

Acumular saber ou aprender a pensar?

In InformArte on 25/01/2011 at 09:01

En contraposición ás afirmacións de Schank -na entrevista recollida na anterior entrada-, e na que remata dicindo “Tenemos que enseñar lo que importa hoy en día. Dejemos de convertir a los niños en intelectuales y hagamos que sean ciudadanos de provecho.”, lemos onte no xornal El País que Reino Unido prepara unha profunda reforma dos seus contidos escolares.

“El ministro de Educación, el conservador Michael Gove, ha abogado por un retorno a la enseñanza de “los hechos”, en contraste con la evolución de la educación en el último medio siglo como una herramienta que pone sobre todo énfasis en enseñar a pensar, más que a transmitir conocimientos enciclopédicos. Gove echó mano de los datos del informe PISA de la OCDE presentado el mes pasado -que mide los coniocimientos de los alumnos de 15 años de 60 páises, precisamente, en lectura, matemáticas y ciencias-, en el que Reino Unido ha bajado puestos. Así puso como ejemplo a los estudiantes chinos de matemáticas de 15 años (Hong Kong y Sahangái están a la cabeza de PISA) llevan dos años de ventaja a los estudiantes ingleses de su misma edad. Y defendió la necesidad de que los niños británicos “adquieran un núcleo esencial de conocimiento” para no quedar “culturalmente empobrecidos”.

Isto está suscitando un grande debate no Reino Unido, e coidamos que se fará extensivo a outros países da contorna europea. A discusión parece centrarse en se é máis importante acumular saber ou aprender a pensar.

Nós, cremos que non ten sentido colocarnos nese dilema;  pensemos que na sociedade do coñecemento serán os aparellos tecnológicos os que teñan capacidade ilimitada de almacenaxe de coñecementos, porén, sería máis convinte formar aos usuarios dese coñecemento para atopalo  clasificalo, analizalo, e empregalo.

Ao fío da súa fundamentación no Informe Pisa, recordamos un artigo de Miguel A.Santos Guerra, publicado no xornal La Opinión de Malaga, titulado “¿Viene PISA del verbo pisar?”, no que con moito tino dicía, “Sólo se tienen en cuenta los resultados. Son importantes, cómo no. Pero una buena evaluación no puede olvidarse de los procesos que conducen a ellos Los resultados no pueden comprenderse sin los procesos. O, mejor dicho, no tienen el mismo significado que si se contemplan desde el análisis de los procesos que han conducido a ellos. Al no preocuparse de los procesos el Informe no ofrece suficientes explicaciones de por qué no se ha conseguido en alto grado o en grado suficiente al menos, aquello que se pretendía alcanzar.”

Nós aínda apuntamos algo máis, esto pasa pola falta de coherencia, ¿como se poden conciliar un currículos educativos que, supostamente, se dirixen á adquisición das competencias básicas, coa realización dunhas avaliacións que miden áreas de coñecemento?, ¿nalgún caso mide PISA o proceso de adquisición dunha competencia?. Logo pasa o que pasa, daqueles polvos veñen estes lodos…, e agora hai quen se ampara nos resultados para facer un nostálxico retroceso ao pasado, ao saber enciclopédico. Mesmo considerarán que o manual de estudo podería ser o que recollemos na foto “Lo más selecto del Pensamiento Universal”: 160 páxinas, 3,20 metros de altura, máis de 4 metros de envergadura e 250 Kg de peso, con pensamientos de autores como Teresa de Calcuta, Gandhi, Voltaire, Shakespeare y otros, ilustrado con fotografías. (Vía Biblioabrazo)

 

 

Cidadáns de proveito

In ActualizArte on 25/01/2011 at 09:00

Facilítannos a ligazón a unha desas lecturas que serve como revulsivo para rebelase contra as inercias, tradicionismo e continuísmo escolar imperante nos sistemas educativos de case todo o mundo. Por iso tán só recollemos aquí unas pequenas píldoras e convidámosvos á súa lectura. Entrevista a Roger C. Schank, presidente de Socratic Arts, publicada en Kidsein no 2007.

“Los colegios no deberían existir, (…) son guarderías, y no muy buenas.”

A súa opinión sobre o sistema educativo: “se podría resumir así: un profesor entra en clase y habla. Los alumnos, como mucho, toman apuntes. Como no pueden recordar lo que se les dijo, les hacen exámenes. Pero poco después de pasar esos exámenes, olvidan todo.”

Sobre si os docentes son culpables diso: “Los profesores no tienen la culpa. Han aprendido a vivir en un sistema tonto, pero normalmente empiezan con grandes ideales y aprenden a adaptarse. Podrán aprender a enseñar de una nueva manera cuando exista una nueva manera.”

Sobre quen quere manter o sistema inamovible: “hay grupos de presión que quieren dejarlo igual, y son muy fuertes. Editores de libros de texto, preparadores de exámenes, profesores y muchos otros tienen un gran interés en que todo siga igual.”

Como se pode cambiar: “Internet puede cambiarlo todo al proporcionar una experiencia de alta calidad a todo el mundo. Por supuesto, lo que se ha visto hasta ahora es el vino de siempre en una nueva botella.”

Arredor do fin da educación: “El objetivo no son las notas de los exámenes, sino la felicidad. La felicidad proviene de una vida emocionante, que incorpora habilidades laborales, capacidad de razonamiento, capacidades personales, y no incluye fórmulas matemáticas ni obras literarias que consideran sagradas las distintas culturas. Tenemos que enseñar lo que importa hoy en día. Dejemos de convertir a los niños en intelectuales y hagamos que sean ciudadanos de provecho.”

Por razóns obvias non podemos estar de acordo coa súa afirmación que dá título ao artigo, pero sí co seu discurso.

Unha chamada de atención

In ActualizArte on 22/12/2010 at 19:02

Vemos nas librerías a última publicación de Philippe Meirieu, “Una llamada de atención Carta a los mayores sobre los niños de hoy” en Ariel. Na reseña editorial recollen:

“Nuestro futuro no está escrito y eso determina un claro imperativo: educar a nuestros hijos para que lo escriban. Frente a la pregunta habitual: ¿qué mundo vamos a dejarles a nuestros hijos?, se hace apremiante contraponer esta otra: ¿qué hijos vamos a dejarles al mundo? Nuestra responsabilidad educativa es grande en materia de transmisión cultural. Pero ¿acaso debemos transmitirla con calzador? ¿Hemos de imponer por la fuerza o el condicionamiento conocimientos, saberes, tareas…? El prestigioso pedagogo Philippe Meirieu nos habla en esta obra de nuestra responsabilidad ante el futuro. Una llamada de atención sobre los desafíos más recientes de la educación: la crisis de autoridad, el uso de Internet, el trabajo escolar, la idea del esfuerzo, la influencia de la publicidad, la detección precoz de la delincuencia, el dominio de la lengua… Una reflexión completa que recoge las aportaciones de los grandes pedagogos sobre la educación de los adultos del mañana dirigida a todos los adultos de hoy, con propuestas innovadoras para emprender esta gran aventura común que decidirá el futuro de nuestros hijos y el de nuestro mundo.

 Philippe Meirieu é profesor de Ciencias da Educación na Universidade Lumière- Lyon 2 e especialista en pedagoxía. Os seus traballos versan sobre a escola e a aprendizaxe, sobre a filosofía e a a educación e sobre a familia e os os medios de comunicación. Entre os seus títulos destacamos algúns aos que podemos acceder desde a rede.

Carta a un joven profesor: por qué enseñar hoy” en Graó.

Referencias para un mundo sin referencias” en Graó.

El mundo no es un juguete” en Graó.

Unha visión contemporánea da educación, que se pode ampliar con outros escritos e opinións de Meirieu que atoparemos no seu web.

A educación do talento

In ActualizArte,FamiliarizArte on 20/12/2010 at 21:19

Nestes días que as familias andan pedindo recomendacións de lectura para os seus fillos/as, tamén queremos facer unha recomendación para elas.

La educación del talento” é o máis recente libro de José Antonio Marina, publicado en Ariel,  co que a Universidade de Padres on line abre unha colección de libros dirixida a pais e educadores preocupados pola educación.

“O obxectivo da educación é desenvolver o talento dos individuos e das colectividades. Os gurús do management insisten sen descanso na necesidade de talento, e hai profesionais que se dedican a buscalo. A todos nos gustaría ter talento. Todos o admiramos. A cuestión é como desenvolvelo nos nosos nenos e nenas, e tamén en nós. Non hai simplificacións milagrosas. Nin se pode ser “millonario ao instante”, nin “aprender chinés en vinte horas”, nin conseguir ningunha desas marabillas que prometen libros estafadores. O talento é un hábito e, como todos os hábitos, difícil de adquirir.Hai tamén moitos tipos de talento. Esta obra pretende axudar aos nosos nenos a descubrir os seus. Cada un de nós temos as nosas propias fortalezas e debilidades. Pero tamén hai un “talento básico”, que debemos intentar desenvolver universalmente, e deste trata sobre todo este libro. Talento para saber que facer cos demais talentos e tamén coas nosas limitacións.”

Estes libros teñen unha finalidade práctica, axudar e educar. Están pensados para que alguén “profano” poida lelos con agrado, e alguén especialista, estudalos con facilidade. Están redactados en dous niveis: a parte expositiva en papel, e a ampliación científica e documental, na rede.

Desde a web, o mesmo Marina vai debullando a través de distintas gravacións en vídeo, a composición e finalidade do libro, capítulo por capítulo.

Así mesmo, pódese acceder á revista Universo UP, que no seu número 10 trata temas como “Videojuegos: enemigos o aliados”, “Ayuda a tu hijo a dormir bien”, unha entrevista a Emilio Calatayud, e outras moitos do interese de pais, nais ou educadores.

Xeracións interactivas

In TICArte on 18/12/2010 at 08:59

No ano 2009 o Foro de Generaciones Interactivas da Fundación Telefónica, desenvolveu un proxecto de investigación no que se enquisaron a 13.000 nenos e nenas para coñecer a relación dos menores coas diversas pantallas como Internet, os videoxogos o teléfono móbil ou a televisión.

Considerámolo de moito interese para coñecer cal é o uso e a importancia que lle dan os máis novos ás distintas pantallas, pois cremos que os profesionais da educación non nos podemos manter ao marxe da realidade na que vive o noso alumnado.

Analiza polo miúdo diversos aspectos, de entre os que salientamos:

-Os ciberfogares; a existencia da Xeración Interactiva explícase desde a convivencia actual dos nenos e adolescentes con múltiples dispositivos TIC. Na actualidade, o ordenador compite coa televisión en nivel de penetración; a partir dos 10 anos o 82% ten acceso a Internet, e o 29% emprega móbil, son tamén a xeración móbil, autodidactas e autónomos no seu uso. Son moi precoces canto ao uso das TIC, sendo pouco conscientes dos riscos que isto entraña.

-Canto a cuestións de preferencias segundo o xénero, os nenos inclínanse máis polos videoxogos e as nenas polos formatos que lles permiten a comunicación, principalmente os móbiles.

-A xeración de pequenos usuarios dá paso a unha nova xeración de creadores: o 39% dos menores xa ten web ou blog propios.

-Aproveitan ao máximo as pantallas para actuar en cinco eixos fundamentais: comunicar, coñecer, compartir, divertirse e consumir.

-Teñen unha necesidade de atención simultánea –non sabemos se a capacidade- que se reflicte na acción: un 75% ten o móbil activo mentres estudan e un 73% ve a tele mentres come ou conversa coa familia.

-A escola é un ámbito de referencia real e potente; os menores recoñecen aos seus docentes como referentes no uso das pantallas.

O reto que xurde agora é establecer unha nova mirada sobre as oportunidades que ofrecen os dispositivos TIC ao tempo que agroman. Isto é, tamén, un compromiso para a escola.

20 anos de Preescolar na Casa TVG

In InformArte on 14/12/2010 at 20:30

O pasado sábado, día 11, emitiuse o programa 661 de Preescolar na Casa TVG, co que se conmemoran os 20 anos que levan en antena. No ano 1990 emitíase o primeiro, unha aposta forte da Fundación PnC, vendo as posibilidades que lles brindaba o medio televisivo para chegar a un maior número de familias. A día de hoxe segue a ser un clásico nos programas divulgativos e a súa función segue a ser tan necesaria coma cando empezaron, ou máis.

Xa temos falado, noutras ocasións da labor que desenvolve a Fundación PnC; sempre dicimos que nunca será o suficientemente recoñecida, porque milleiros de familias ao longo de máis de 30 anos, contaron con este servizo cunha clara vocación de axuda e formación dos pais, nais, avós, avoas, mestres e outros axentes educadores. Esa labor a carón dos nenos e nenas galegas, no seu día a día, non hai institución que llela facilite co mesmo compromiso e coa mesma profesionalidade que o fan as persoas de Preescolar na Casa.

Pódese coñecer máis, ben no blog, na web, no programa de radio que emiten os domingos, ou nos programas da TVG.

Longa vida para Preescolar na Casa!

Informe OCDE 1:1 en educación

In TICArte on 09/12/2010 at 15:11

O Instituto de Tecnoloxías Educativas (ITE) vén de presentar a tradución do informe da OCDE “1:1 en Educación: prácticas actuales, evidencias del estudio comparativo internacional e implicaciones políticas”. Trátase dunha análise das iniciativas 1:1 (un ordenador para cada alumno) adoptadas en moitos países e avalía os resultados do acceso dos rapaces 24 horas ao día, 7 días á semana a un dispositivo TIC con conexión a Internet.

Tras unha introdución xustificativa do informe, vai debullando:

-As oportunidades e riscos de 1:1 con perspectiva internacional; pescuda nas razóns de que se estea a investir en 1:1; en como se está apoiando ao profesorado e ao alumnado; e apunta as conclusións principais.

-Que sabemos sobre o impacto do uso das TIC en educación, se isto axuda a que emerxan novos modelos ou contornos de aprendizaxe; como melloran os resultados do estudantado; e se 1:1 axuda a salvar a división dixital en educación.

-Finalmente trata as leccións aprendidas e as implicacións nas políticas.

Non dá resposta nin sobre a efectividade/custe nin sobre os impactos educativos do 1:1, tan só eleva as mesmas preguntas que nos facemos moitos e moitas profesionais do ensino, que se resumen no que segue:

Baséanse na crenza de que capacitando ao alumnado para conectarse a Internet e conectarse entre si, pódese contribuír a salvar a fenda dixital ao tempo que transforman a educación para axudar mellor ás necesidades sociais. Porén, os obxectivos destes programas son: proporcionar destrezas TIC, minorar a fenda dixital e mellorar a calidade do ensino. Pero as preguntas que xorden de inmediato son: que razóns políticas hai detrás destas iniciativas?; cantos e que tipo de parceiros están participando?

O profesorado precisa dunha visión clara de cales son os obxectivos de aprendizaxe xa que, como ben sabemos, a dispoñibilidade de tecnoloxía informática, de seu, non terá ningún impacto nos estilos docentes ou de aprendizaxe. Os programas 1:1 dependen en gran medida do profesorado para que teñan éxito.

Canto aos resultados académicos do alumnado, detéctase un impacto positivo sobre as destrezas TIC e de expresión escrita, así como unha asociación máis modesta entre 1:1 e mellora noutras áreas académicas como as matemáticas.

A desigualdade no uso das TIC podería provocar unha “segunda fenda dixital”. A equidade non pode reducirse ao acceso a aparellos tecnolóxicos. O alumnado con capital cultural alto pode beneficiarse das oportunidades de aprendizaxe asociadas ás TIC, pero o resto do alumnado non, entón, como se beneficiarán os máis pobres e os menos capaces con estas reformas?

A meirande parte das avaliacións realizadas ata o de agora son descritivas do proceso de implementación e do deseño do programa, aínda non se sabe nada da relación entre implantación e resultados académicos. O uso de dispositivos TIC en iniciativas 1:1 varía moito entre centros, dependendo fundamentalmente do profesorado.

Polo tanto sería un bo momento para pararse e analizar resultados ou para facer os axustes precisos, recordando que un ordenador por neno no é unha fin en si mesma e ten un custe moi elevado como para non saber en que se traduce.

Os sete saberes necesarios para o futuro

In ActualizArte on 09/12/2010 at 15:11

Lemos que no Foro 2010 que se celebra en Compostela nestes días, contarase coa presenza do filósofo francés Edgar Morin, quen para nós é un referente porque entre outras moitas achegas, Morin postulou cambios concretos no sistema educativo desde a etapa primaria ata a Universidade tales como: a non fragmentación dos saberes, a reflexión sobre o que se ensina, e a elaboración dun paradigma de relación circular entre as partes e o todo, o simple e o complexo. Avogou polo que el chamou “dezmo epistemolóxico”, segundo o cal as universidades deberían dedicar o dez por cento dos seus orzamentos a finanzar a reflexión sobre o valor e a pertinencia do que ensinan.

En 1999 no marco do proxecto transdisciplinario “Educación para un futuro sostenible”, a Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO), solicitoulle a Morin que expresara as súas ideas arredor do que consideraba clave para a educación do futuro, para o que el redactou  sete principios clave, todos eles no contexto da súa visión do “pensamento complexo”. Estes son:

1. Unha educación que cure a cegueira do coñecemento. O coñecemento humano é fráxil e está exposto aos erros de percepción, ás influencias distorsionadoras dos afectos, aos conformismos, etc. Porén, a educación do futuro deberá ter en conta esa posibilidade fornecendo ao alumnado da capacidade de asumir e corrixir eses erros ao tempo que se lles aprende a convivir coas súas ideas sen ser destruídos polas mesmas.

2. Unha educación que garanta o coñecemento pertinente. Nunha sociedade caracterizada pola morea de información existente fai preciso promover unha intelixencia que axude a discernir cal desa información é clave da que non o é.

3. Ensinar a condición humana. Coñecer o ser humano é situalo no universo e ao mesmo tempo separalo del. A educación deberá mostrar o destino individual, social e global dos seres humanos e o noso arraigamento como cidadáns da terra, ese será o núcleo esencial formativo do futuro.

4. Ensinar a identidade terreal. A perspectiva planetaria é imprescindible na educación, non só para percibir mellor os problemas, senón para elaborar un auténtico sentimento de pertenza á Terra.

5. Facerlle fronte ás incertezas. A historia ou a evolución biolóxica é froito en grande medida de factores impredicibles; o coñecemento e as nosas decisións están moitas veces mediadas pola incerteza, unha vez que tomamos unha decisión desencadea unha serie de reaccións que non podemos predicir porque nos educaron para a certeza pero non para a incerteza, polo que é un saber necesario a contemplar na educación do futuro.

6. Ensinar a comprensión. A comprensión é unha necesidade crucial para os seres humanos e debe ser abordada pola educación de maneira directa e en dous niveles: a) o interpersoal e o intergrupal e b) a escala planetaria. A comprensión sempre está ameazada pola incomprensión dos códigos éticos dos demais, dos seus ritos e costumes ou das súas opcións políticas. Ensinar comprensión significa ensinar a non reducir o ser humano a unha ou varias das súas calidades que son múltiples e complexas. A educación do futuro deberá asumir un compromiso coa democracia porque non cabe unha comprensión a escala planetaria noutro marco que non sexa democrático.

7. A ética do xénero humano. Validar unha ética para todo o xénero humano é unha esixencia do noso tempo. Esta implica consensos e a aceptación das regras democráticas sabendo que o respecto á diversidade significa que a democracia non se identifica coa ditadura da maioría.

Como para comprobar se nos currículos educativos actuais están contempladas estas ideas básicas e fundamentais!

Estas sete ideas claves están recollidas no libro “Los siete saberes necesarios para la educación del futuro” que se pode descargar da rede, ben desde o web da UNESCO ou desde a propia páxina persoal oficial de Morin na que tamén atoparemos outras publicacións gratuítas, artigos, un blog, referencias, etc.

Aulas hospitalarias

In ActualizArte on 26/11/2010 at 08:00

Unha alumna nosa tivo que ser hospitalizada. Cando nolo comunicaron –non podería dicir se afortunada ou desafortunadamente- souben que a familia non sabía da existencia das aulas hospitalarias en todos os grandes complexos hospitalarios de Galicia. O peor, é que moitos e moitas compañeiras docentes tampouco as coñecen, nin como se accede a elas, nin cal é a función que realizan, nin –e isto é o máis grave- como se artilla a comunicación/relación entre unha aula hospitalaria e os centros educativos de referencia, no caso dunha hospitalización prolongada dun neno ou nena no tramo do ensino obrigatorio.

Fai dous anos a CEOU, publicou “A atención educativa hospitalaria e domiciliaria en Galicia”, dentro da colección Orientación e respostas educativas. Nesta sinxela publicación recóllese, a finalidade da atención hospitalaria e domiciliaria, como se accede a estes servizos, cal é o modo de relación entre os centros educativos e os responsables de atender ás criaturas nos hospitais ou nos seus propios domicilios –cando a enfermidade obriga a períodos de convalecencia prolongados-, a quen lles corresponde establecer o contacto e seguimento académico do alumnado, cal é o papel das familias, dos centros e do persoal que nese momento os atende, etc.

Complétase a publicación cuns anexos a empregar desde o momento da hospitalización, da súa permanencia no complexo sanitario e do seu retorno ás aulas ordinarias. Finalmente, recolle os enderezos de todas as aulas hospitalarias de Galicia sitas nas sete grandes cidades, e a Carta Europea dos Dereitos dos nenos e nenas hospitalizados.

Máis alá do meramente académico, saliéntase que nestas situacións é de grande importancia a relación e contacto que poidan manter os nenos/as hospitalizados cos seus compañeiros de centro. Non cómpre aquí explicar o valor dos aspectos emocionais e relacionais nunha situación destas características. Tan só dicir que na actualidade, atendendo ás ferramentas das que dispoñemos –correo electrónico, videoconferencia, chats, etc- é algo ben doado, e cunha grande incidencia na evolución do neno ou nena enfermos.

No libro “Medrando sans: de sentimento en sentimento… de emoción en emoción”, recóllese unha experiencia de traballo coas emocións dos nenos e nenas hospitalizados no CHUVI, de entre as moitas que desenvolve a mestra da escola, e polas que recentemente participou nun Encontro Iberoamericano celebrado na cidade de México.

Children Full of Life

In EmocionArte on 18/11/2010 at 18:02

No Día da Infancia, un vídeo para as persoas adultas. Trátase dun documental “Children full of life”, do 2004, producido pola cadea nipona NHK, que ten recibido diversos premios en festivais internacionais como no de Banff ou no de Nova York. Versa sobre o traballo ao longo dun ano do profesor Toshiro Kanamori, nunha escola pública de Xapón, na que non só prepara ao seu alumnado para o seguinte nivel educativo, senón, tamén, prepáraos para a vida, educando os seus sentimentos e as súas emocións, ensinándolles a ser felices coas cousas importantes da vida. No primeiro día de escola dille aos cativos: “O obxectivo deste ano é ser felices. Non temos máis ca unha vida e é importante aproveitala para ser felices.” Así de claro e así de explícito. E trata de levalo a cabo. Cada día, tres nenos/as escriben e falánlle aos seus compañeiros sobre os seus sentimentos, os sentimentos cara os outros e sobre feitos das súas vidas.

Pódese descargar en cinco partes, e atopamos un resumo con subtítulos en catalán. Son 45 minutos que paga a pena pasar perante a pantalla.

 

Esta si é unha responsabilidade da escola, máis das veces esquecida entre a morea de contidos educativos dos currículos académicos. E máis  necesaria que nunca.

Historia e dereitos da infancia

In ActualizArte on 18/11/2010 at 18:01

No web da Asociación Profesional de Pedagogos/as e Psicopedagogos/as de Galicia, pódese acceder a varias publicacións; entre elas atopamos “Historia dos dereitos da infancia”, de José Manuel Suárez Sandomingo, presidente de APEGA.

A transformación das realidades de moitas nenas e nenos é un reto aínda pendente que debemos afrontar a cidadanía en xeral, e os docentes en particular; porén, ter coñecemento da infancia cunha perspectiva histórica, permítenos coñecer situacións de exclusión que hoxendía non foron superadas.

Analiza a infancia desde o tempo dos romanos, pasando pola Idade Media, ata o século XVIII, cando grazas á influencia de Rousseau, aparece unha nova concepción na que as criaturas deixan de ser adultos en miniatura para ter unha identidade de seu. No capítulo II fala da evolución internacional dos dereitos dos máis novos, ata que calla definitivamente coa Declaración Universal dos Dereitos do Neno en 1959, e coa Convención Internacional dos Dereitos do Neno en 1989. Finalmente, dá un repaso á situación dos dereitos da infancia na lexislación española e galega –ata 1999, data da publicación- e apunta os problemas das criaturas no final do milenio –que seguen a ser os mesmos na actualidade-, saúde, maltrato, desatención… Nas últimas páxinas, recolle nunha táboa, os fitos sobre o recoñecemento dos dereitos dos nenos e das nenas.

Un interesante traballo, de absoluta vixencia, tras máis dunha década da súa publicación.

Dereitos da infancia

In FamiliarizArte,InformArte on 17/11/2010 at 10:08

 O 20 de novembro conmemórase a data na que a Asemblea Xeral aprobou a Declaración sobre os Dereitos do Neno en 1959, e a Convención sobre os Dereitos do Neno en 1989. Por todo ilo, o 20 de novembro é o Día Universal dos Nenos e Nenas.

En Enrédate.org temos unha versión da Convención adaptada aos máis novos. Asemade podemos ver un ensaio fotográfico que nos permite coñecer en imaxes os dereitos da infancia.

Nesta curta de animación “Yo quiero”, feita en stop motion, a través das imaxes e da canción recórdasenos que “todos os nenos e nenas do mundo merecen un lugar”.

 

É obra de Walter Tourier, e no seu web atoparemos os traballos de animación realizados para o Instituto Iberoamericano del Niño, la Niña y Adolescentes. Vídeos co seu correspondente folleto explicativo e a letra da canción. Entre outros: “Queremos que nos oigan”, “Queremos vivir”, “Yo quiero aprender”, “Yo quiero jugar”, “Yo participo”, “Es mi familia”, “Yo soy”, “Yo quiero”, e “La Carta Democrática”.

Dicionario galego de Pedagoxía

In ActualizArte on 15/11/2010 at 21:04

Esta tarde presentouse o “Dicionario galego de Pedagoxía”, dirixido por Felipe Trillo e José Antonio Caride, editado por Galaxia.
Segundo figura na reseña editorial “Este dicionario ten máis de 500 entradas nas que 176 especialistas galegos explican, de xeito rigoroso e accesible, os diferentes termos e os conceptos, expresións e significados a eles asociados, desde a Didáctica e a Organización Escolar aos métodos de investigación, da Teoría e a Historia da Educación á Pedagoxía Social, do diagnóstico á orientación educativa e laboral.”

Nas intervencións dos integrantes da mesa déronse varias coincidencias: o agarimoso recordo para o profesor Herminio Barreiro; salientar o feito de estar escrito en galego e por galegos; recoñecer a inxente tarefa do equipo de traballo que desenvolveu a súa labor ao longo de cinco anos; e a necesidade de xerar coñecemento sobre o que é a trabe do desenvolvemento humano, a educación.

Cada unha das entradas ten a súa correspondencia en varios idiomas -inglés, francés, alemán ou portugués-, dous ou tres autores de referencia e outros tantos textos a modo de exemplo. Ata nos gustou a súa portada, da que o Director xeral de Galaxia soubo moi ben dar a razón de ser así: facelo atractivo á vista evitando imaxes recorrentes; a mazá da sabedoría; e a mazá como comezo de todo. Un toque fresco, para un traballo que de seguro dará moito que falar e que estudar.

Termómetro da educación

In ActualizArte,FamiliarizArte on 15/11/2010 at 21:02

Botar unha ollada polos andeis de novidades nunha librería é unha das mellores maneiras de coñecer por onde van os tiros en educación, de cales son as inquedanzas e preocupacións sociais canto á atención dos máis cativos. Isto é o que vimos hoxe.

-“Las madres nunca se equivocan”, de Giovanni Boella, editado en Los libros del silencio con prólogo de Javier Urra. “Describe de modo tan detallado como accesible los principales momentos de la evolución del niño, analiza las actuales circunstancias de la familia y la educación en el ámbito cotidiano y, por encima de todo, apela al sentido común y a la intuición de los padres, a menudo abrumados por las advertencias tanto de quienes señalan el riesgo de traumatizar a los niños por nimiedades como de quienes buscan la disolución de la autoridad de los progenitores.”

-“Los errores de papá y de mamá“, de Giovanni e Antonella Astrei en Rialp. “No es nada fácil ser padres. Para ayudarles a serlo, este libro muy práctico plantea 135 posibles errores que cabe cometer en la crianza y educación de los hijos; para evitar otras tantas y similares equivocaciones. Simpáticamente ilustrado, ha nacido de la experiencia profesional de los autores y, sobre todo, de las vivencias familiares con sus propios hijos.”

-“La mejor guardería, tu casa”, de Eulalia Torres de Bea en Plataforma Editorial. “Este libro trata fundamentalmente de esta contradicción y sugiere la necesidad de ayudas laborales y económicas a los padres para que puedan realmente conciliar su vida familiar y su vida laboral y criar saludablemente a su bebé.”

-“Guía práctica para abuelos con nietos”, de Isabel Agüera en Toromítico. “Las cada día mayores exigencias de la sociedad actual, marcada por una competitividad laboral acuciante, conllevan que los padres se vean a menudo en la necesidad de dejar a sus hijos al cuidado de los abuelos. Éstos se encuentran así ante una tesitura singular. De un lado les complace enormemente hacerse cargo de sus nietos, cuya compañía les agrada y rejuvenece; pero de otra parte su libertad de acción se ve restringida y el peso de los años les impide atenderlos en plenitud de facultades.”

Xefes tóxicos

In InformArte on 13/11/2010 at 12:00

Nalgunha outra ocasión temos traído aquí o blog “El Adarve” que recompila os artigos de Miguel Ángel Santos Guerra publicados no xornal “La Opinión de Málaga”. O motivo polo que volvemos a el é polo artigo publicado hoxe “Jefes tóxicos en educación”.
Neste pregúntase sobre se a acción dos directores e directoras das escolas se dirixen a finalidades educativas ou se enmarañan no exercicio da burocracia de control, do autoritarismo e das intrigas. Fala, así mesmo, de funcións ricas e de funcións pobres da dirección, cuestionándose a cales se dedica máis tempo.
Ben sabemos que a excesiva carga burocrática dos centros educativos non é unha elección, senón,en moitos casos, unha imposición, pero tamén sabemos que hai quen a realiza como unha tarefa máis e quen a converte no leit motiv do seu quefacer cotiá.
Recomendamos a súa lectura e avanzamos dúas citas para ter presentes:
-“Quen exerce a autoridade debe sentirse servidor e non amo.”
-“O ambiente non mellorará se quen ten a responsabilidade de purificalo e enriquecelo é quen máis toxinas desprende.”

Día Mundial dos Docentes

In RebelArte on 04/10/2010 at 18:15

Desde 1994, a UNESCO declarou o 5 de outubro o Día Mundial dos Docentes. Cada ano establécese un lema, o do 2010 é “A recuperación empeza cos docentes”, co motivo de renderlle homenaxe ao papel que desempeñamos para unha educación de calidade a todos os niveis. A labor dos mestres que favorece o pulo económico no mundo enteiro e unha exposición fotográfica sobre as condicións de traballo dalgúns profesionais, son os fitos máis salientables para este día.

Pero non fai falla mirar cara o terceiro mundo ou o eixe sur; hai algúns anos tivemos ocasión de coñecer o traballo de investigación que fixera un equipo da USC sobre a dinamización cultural e social que supuxeron algúns mestres no rural galego. Sentímolo moito pero non lembramos nin o título da tese nin o nome dos seus autores –cremos que foi publicado nos primeiros números de EDUGA, pero non o poderíamos asegurar. En cada aldea e vila galega, está na memoria colectiva o nome dalgún ou dalgunha mestra que non só axudou ás criaturas e ás súas familias, senón que tamén enriqueceu social e culturalmente a localidade, creando sociedades, asociacións, colectivos, participando na vida política ou introducindo innovacións.

Moitos casos coma eses foron retratados pola literatura e polo cine. Noutra ocasión, xa falamos dun blog, “Temas de educación y de cine” que compila películas nas que se trata sobre a educación e clasifícaas nestes apartados:

-Cine e nenos abandonados
-O poder da educación no cine.
-Alumnado e profesorado nas aulas.
-Cine e dereito á educación.

Como homenaxe a nós mesmos, neste día elixiremos unha desas películas que nos fai crer na relevancia social do noso traballo. Nos medios de comunicación máis “sensibles” ata é posible que se acorden de nós. Noutros, só nos mencionan cando hai agresións ou denuncias.

Os discursos políticos e pedagóxicos están cheos de boas intencións con respecto á dignificación e recoñecemento da labor docente, pero en rara ocasión exceden o meramente discursivo, ou toman derroteiros equivocados –léase tarimas ou tratamentos de cortesía-, pero pouco máis. Nun país no que –por pór un exemplo- hai oco na televisión para todo o mundo, salientase a labor de gaiteiros, curas, ferreiros ou cociñeiros de última xeración; ata para necios e cretinas que aseguran non ter lido un libro na súa vida, -nin falla que lles fai para ser unhas triunfadoras/es con ínfulas políticas-, non hai un programa televisivo que nos conceda os 15 minutos de fama, que dicía Warhol, para sacar á luz a labor oculta, silente, e produtiva, de moitos e moitas profesionais do ensino que axudan a rapaces, e non tan rapaces, a ser quen de ter unha vida mellor. Será que non nos vendemos ben.

Parabéns a todas e a todos por dedicármonos ao que nos dedicamos.

Novas familias na escola: dúbidas e desvelos

In ActualizArte,FamiliarizArte on 03/10/2010 at 20:14
Escenario: centros de educación infantil
Temporalización: 1º trimestre do curso académico
Personaxes: pais e nais primeiriños na escola
Problemas:
1º A entrada na escola do primeiro/a fillo/a
Recomendación: Sobrevivir al colegio de su hijo”, de Paola di Pietro en Medici.

Recóllense consellos prácticos sobre a entrada na vida escolar: que centro; as actividades; comedor si ou non; participación na escola; xogos, etc., de tal xeito que pode converterse nunha experiencia proveitosa, tamén, para os pais.



2º Que lle respondo ao meu fillo/a cando me pregunta por que hai que ir á escola?

Recomendación: “¿Por qué tengo que ir a la escuela”, de Hartmut von Henting en Gedisa

Non é doado facerlle entender aos fillos/as cal é a razón pola que teñen que pasar o día separados dos proxenitores e entre persoas estrañas, alleas ao seu hábitat familiar. Recorrer a argumentos como a importancia de ser unha persoa educada e culta para ter unha vida de calidade non soan nada convincentes.

3º En que actividades extraescolares o/a inscribo?

Recomendación: “La hiperescolarización de los niños. Las actividades extraescolares, una presión añadida para tus hijos”, de A. Rosenfeld e N.Wise en Paidós.

Ás veces cremos que o mellor que podemos darlle aos fillos son moitas oportunidades que nós non tivemos, o que nos leva a unha carreira desenfreada de actividades despois da xornada escolar. Poida que non sexa iso o que recorden de adultos, nin o que lles proporcione unha vida máis san e rica.

4º Controlando todos os “elementos” da súa educación e coas oportunidades que hai, conseguirei que sexa dos mellores?

Recomendación: “Bajo presión. Cómo educar a nuestros hijos en un mundo hiperexigente”, de Carl Honoré en RBA.

Todos os pais e nais aspiran, anhelan e desexan o mellor para os seus fillos: que teñan éxito, que non fracasen, que non sufran o que sufriron eles…, de tal xeito que a vida dos nenos estase a converter nunha carreira sometidos a presión, e a labor dos pais converteuse nunha profesión en si mesma.

Escolas de emigración

In InformArte on 30/09/2010 at 22:12

O Consello da Cultura Galega, vén de publicar un proxecto do Arquivo da Emigración Galega, coa finalidade de recuperar o legado educativo da emigración.

“A saída cara a América de milleiros e milleiros de galegos, moitas veces con carácter definitivo, provocou en numerosos casos un profundo sentimento de compromiso e solidariedade coa súa terra de orixe, non só no plano familiar, mais tamén coa veciñanza.

Un dos destinos destas remesas, o que deixou maior pegada no desenvolvemento da sociedade e da cultura galegas, concretouse na esfera educativa. Tivo como beneficiarios directos os seus veciños, xa que contribuíron a configurar a primeira rede escolar galega.”

A través dunha páxina web pódese consultar un compilación de todas as escolas organizadas por concello, comarcas, provincias ou promotores.

A máis, en colaboración coa Secretaría Xeral de Emigración, organizarase unha exposición itinerante sobre estas escolas, legado dos “americanos”,  instrumento de transformación e modernización social dunha Galicia rural.

A revolución educativa

In InformArte on 30/09/2010 at 22:10

Nos últimos anos recordamos ter visto publicacións, lido artigos ou escoitado conferencias que levan por título “A revolución educativa”. Na meirande parte dos casos referíanse á introdución das tecnoloxías da información e comunicación (TIC) na escola e no ensino. Unha esaxerada magnificación dunha ferramenta/ferramentas. Ben sabemos que de seu as TIC non van revolucionar a educación. Xa teremos ocasión de constatalo. Poden ser un elemento anovador, en constante evolución, pero soas non poden mellorar os resultados educativos.

Do que estamos precisados é dunha revolución educativa que apunte á maneira na que se conciben e se desenvolven os procesos de ensino-aprendizaxe.

No programa nº 64 de Redes, Eduard Punset entrevista a Robert Roeser, psicólogo da Universidade de Portland. Analizan a necesidade de replantear a profesión educativa e de redefinir o papel dos docentes para que poidan afrontar tres grandes responsabilidades:

-Aprenderlle a aprender ao alumnado, facéndoos conscientes e ensinándolles a atender, observar, analizar, razoar, enxuizar…

-Conseguir que a educación englobe e integre aspectos emocionais e a intelixencia social.

-Converter a diversidade cultural, racial étnica, presente na sociedade e nos centros educativos nunha oportunidade, non para salientar o que nos diferenza, senón atopar o que nos une, a moral común, poida que innata –a capacidade de empatizar, compadecer, admirar, amar…

Sempre consideramos moi interesantes os temas tratados neste programa, pero nesta ocasión aínda máis, por tratarse dos retos educativos de futuro. Pódese acceder á transcrición da entrevista.

Slow education

In ActualizArte on 21/09/2010 at 19:10

O nº 56 da revista Aula de Infantil, de xullo-agosto, dedícase á educación lenta. Coordinado por Joan Domenèch, autor de “Elogio de la educación lenta”, recolle as voces daqueles profesionais que piden que se respeten o ritmo natural dos acontecementos e máis os tempos da infancia. O propio Domènech mantén un diálogo virtual con Carl Honoré –escritor, periodista e estudioso do movemento Slow. Pódese ver a entrevista completa en educacionlenta.blogspot.com .

No artigo “Por una pedagogía del caracol”, Gianfranco Zavalloni, fai unha proposta educativa na que se propoñen estratexias didácticas para a ralentización, metafóricamente chamada pedagoxía do caracol. Entre elas destacamos: perder tempo para falar, debuxar en vez de fotocopiar, ou aprender a asubiar na escola.

Para quen queira afondar máis neste movemento social, contrario ao enfoque hamburger, escolmamos a seguinte bibliografía:

Elogio de la lentitud”, de Carl Honoré, RBA, 2005.

Elogio de la educación lenta”, de Joan Domènech, Graó, 2010.

El valor del tiempo en la educación”, de Gimeno Sacristán, Morata, 2008

Despacio, despacio: 20 razones para ir más lento por la vida”, de María Novo, Obelisco, 2010.

Pedagogía della lumaca”, de Gianfranco Zavalloni, EMI, 2008

Ozio, lentezza e nostalgia: Decalogo mediterraneo per una vita più conviviale”, de Cristoph Baker, 2006.

Elogio de la pereza”, de Tom Hodgkinson, Bronce, 2005.

Cómo ser libre”, de Tom Hodgkinson, Aguilar, 2008.

Neste vídeo de animación reflictese á perfección a présa coa que todos transitamos polo sistema educativo, pola sociedade e pola vida, para, finalmente, ter unha saca baleira.

A educación motor de futuro

In ActualizArte on 07/09/2010 at 00:02

Na nova estratexia europea para o 2020 a educación é un dos cinco obxectivos prioritarios para acadar unha saída sostible da crise económica e para o cambio de paradigma. Enténdese a educación como un dos motores de medra económica e de emprego para os vindeiros anos.

Cada década a Unión Europea fixa unha estratexia que se traduce en obxectivos cuantitativos para cada ámbito de acción. Así, ata o de agora, falábase dos obxectivos da Axenda de Lisboa, e dos que xa comentamos, a nivel europeo e estatal noutras entradas deste blog.

Xa que estamos a referirnos á “utopía necesaria”, ao noso entender, o mellor documento prospectivo sobre o valor futuro da educación, aínda válido e totalmente actual, foi elaborado no ano 1993, encargado por Federico Mayor Zaragoza á Comisión Internacional sobre a educación para o século XXI, presidida por Jacques Delors. O coñecido como Informe Delors ou “La educación encierra un tesoro”, título inspirado nunha fábula de La Fontaine. Redactado en base a seis orientacións: educación-cultura, educación-cidadanía, educación-cohesión social, educación-traballo-emprego, educación-desenvolvemento, educación-investigación-ciencia. Complétase con temas transversais máis directamente relacionados co funcionamento dos sistemas de educación: tecnoloxías da comunicación, os docentes e o ensino, e a financiación e xestión.

Queremos recomendar a súa lectura a todas as persoas interesadas no poder transformador da educación. Quixemos “recuperalo” porque queremos telo presente ao longo de todo o curso que agora iniciamos.

Os dous principios establecidos no mesmo – os catro piares básicos da educación e a educación ao longo da vida- son un compendio aplicable en calquera momento, en calquera país e en calquera época.

Hai que educar para aprender a ser, para aprender a coñecer, para aprender a facer e para aprender a vivir xuntos. Bela maneira de resumir as competencias básicas que se deben adquirir a través da educación.

A partir de aí pouco máis se pode dicir sobre a educación como motor de futuro.

Paseniño

In RebelArte on 07/09/2010 at 00:00

Amodo, amodiño, paseniño, devagar, devagariño…, son fermosas palabras galegas que marcarán a maneira na que queremos comezar e vivir o presente curso académico; non asociadas á galbana, pero si a un ritmo que pretendemos impoñer nas nosas aulas, contrario ao que a sociedade actual nos dita. A présa que nos envolve, cremos que non conduce a nada bo, nin para nós nin para as criaturas.
Noutras entrada deste blog, como “Elogio de la educación lenta” ou “Velocidade X Tempo = ?”, apuntábamos sobre esa necesidade de romper coa présa estrutural que entrou nas aulas. Queremos gozar do feito de aprender, de estar, de compartir, de vivir a/na escola, gustando de descubrir o que sabemos, sendo conscientes do que facemos.
A présa e anguria das familias por que aprendan a ler e a escribir, a présa imposta pola cantidade de contidos que se introduciron na escola –todos “importantísimos”-, a présa dos propios centros por facer actividades de todo tipo que xorden dos distintos equipos de dinamización; a présa á que van os nenos desde que entran no centro pola mañá, pasando das mans duns a outros profesionais que teñen que xustificar dalgún xeito a súa intervención presentando obras ou productos… Toda esta présa para que?, a onde nos leva?… Non escoitamos máis que “estou estresada!”, “están alterados!”, “non hai quen os aguante!”. Analizamos nalgunha ocasión a nosa responsabilidade con respecto a esa maneira de estar e de vivir o feito educativo? Mesmo parece que en setembro montamos nunha noria da que non baixamos ata xuño, mareadas despois de tanta volta e reviravolta, e sen saber ben o que alí pasou.
Se nestes primeiros días damos unha volta polos centros, atoparemos reunidos unha morea de equipos –de ciclo, de nivel, de actividades, de dinamización, de convivencia, de TIC, de biblioteca – planificando propostas para todo o curso. Todas ben intencionadas, todas válidas, todas interesantes…, todas, case todas, independentes e deslabazadas. Demasiadas. Se as sumamos todas, as distintas programacións das titorías, as das especialidades, as propostas por outros organismos e institucións do contorno, escusamos facer outra cousa, xa temos dabondo para todo o ciclo.
Como sempre, preguntámonos: sendo como somos profesionais comprometidas coa mellora da calidade da EI, en que punto do camiño nos confundimos?, onde quedou a metodoloxía globalizadora e a promoción de aprendizaxes significativas?, onde esquecemos o de respectar os ritmos individuais de cada neno e nena? Sería que no noso empeño por dignificar a EI e no querer demostrar que os nenos de infantil son seres intelixentes fomos introducindo tantos elementos, tantos contidos, tantas materias, tantas conmemoración que xa perdemos o control?
Para que? Non era isto o que queríamos, non?, É o que queremos? Non lle estaremos faltando ao respecto aos nosos nenos e nenas?
Tivemos a sorte de vivir os nosos primeiros anos docentes en escolas unitarias do rural, aulas mixtas en moitos casos, e sempre recordamos aquilo como algo idílico. A chegada pola mañá acompañados de pais ou avós cos que había tempo de facer un pequeno comentario, aquel discorrer sen présas, aquel tempo para compartir…, similar ao que apreciamos nas nosas visitas ás escolas reggianas. Non queremos atribuírllo a aquilo de que calquera tempo pasado foi mellor; somos conscientes das vantaxes e inconvenientes, pero tamén de que aqueles nenos saían da escola tanto ou máis “equipados” ca os de hoxe.
Si nalgunha ocasión somos quen de botar a mirada atrás e recordar a nosa infancia, teremos unha sensación de ingravidez, coma se os tempos e os días durasen máis, tardes pracenteiras, días e vacacións eternas, sen présa. No futuro, non cremos que o noso alumnado teña a mesma percepción da súa infancia.
Din os expertos en psicosocioloxía que a volta de vacacións é momento de facer bos propósitos, de intento de cambio de estilo de vida, de inicio de hábitos máis saudables; pois o noso propósito para este novo curso, será o de respectar o tempo da infancia. Será o noso propósito individual pero coma sempre precisamos do consenso do grupo, do claustro, do consello escolar, da administración, das familias e da sociedade.
Devolverlle aos nenos e ás nenas o dereito a vivir e gozar da infancia.
Repetirémolo varias veces para non esquecelo:
“Amodo, amodiño, paseniño, devagar, devagariño. Con sentidiño.”

Semanas de catro días lectivos

In RebelArte on 11/06/2010 at 21:00

Sempre dicimos que neste blog recollemos aquilo sobre o que nós podemos influír e/ou decidir. Pero hoxe non podemos evitar facer unha reflexión en alto. Lemos en “La Voz de Galicia” que en EE.UU hai distritos que están reducindo a semana escolar a catro días, coa finalidade de recortar gastos (apertura de centros, transporte, docentes…), e seica esta medida é moi efectiva para mellorar o seu déficit orzamentario, de tal xeito que vai ser copiada por máis estados. Inicialmente aplicouse naquelas áreas con menos poboación escolar, eminentemente rurais, de Xeorxia, Minnesota, Oklahoma, California, Florida ou Nova York. Imaxinemos isto en Galicia, a quen afectaría?, xusto aos máis desfavorecidos en canto a ofertas culturais e de relación social.

Sempre se dixo que EE.UU é un país de contrastes e de paradoxos, e se non podemos evitar falar en alto é porque recordamos outras dúas informacións bastante recentes:

1º EE.UU é un dos países cun maior índice de analfabetismo; 1 de cada 25 estadounidenses é funcionalmente analfabeto; o 27% da poboación non ten unha capacidade elemental en lectura e en informática. Os estados con maior taxa de analfabetismo son as zonas rurais de Mississippi, Lousiana, Alabama, Florida e Carolina do Sur.

2º En EE.UU hai colexios que lle pagan un soldo aos estudantes por asistir á clase, esta é unha medida adoptada para reducir o fracaso e o absentismo escolar, ao tempo que trata de incentivar aos mozos polo feito educativo. Iniciativa que se está estendendo máis alá dos lugares onde se experimentou: Chicago, Nova York ou Washington

Ben sabemos que é un país moi grande, con moitas diferenzas territoriais e de xestión educativa; que é un tema demasido complexo para tratalo dun xeito tan superficial e case visceral; que non podemos cometer o reducionismo de extrapolalo a Galicia e pensar que se lle reduzan a xornadas lectivas aos rapaces do Caurel ou da Fonsagrada, para abaratar custos, ao tempo que se lle paga aos de Lugo por ir á clase; por pór un exemplo. No caso da minoración, os máis prexudicado,s os de primaria; no caso do soldo diríxese aos de secundaria. Isto ten sentido?, primeiro prexudícase e logo trátase de subsanar. Pódese xogar deste xeito coa educación?

“Las entretelas de la cotidianidad”

In ActualizArte on 28/01/2010 at 16:27

No nº 12 da Revista Participación educativa do Consejo Escolar del Estado, dedicado á educación infantil, resaltamos entre outros, o artigo, “Las entretelas de la cotidianidad” pax 142-154, da autora de Carmen Díez Navarro, profesional da educación, sobradamente coñecida en Galicia tanto pola súa colaboración en distintas actividades de formación do profesorado, coma polas súas publicacións, entre as que destacamos: La oreja verde de la escuela, Proyectando otra escuela, Mi escuela sabe a naranja, El piso de debajo de la escuela.

En palabras da propia autora, “La entretela es una tela fuerte, poco fina, tupida. Como su nombre indica, tiene como función principal estar entre otras telas aportándoles “cuerpo”, sujeción, seguridad, y prestancia.Y eso viene a ser también lo que la vida cotidiana nos aporta a las personas, como trataré de explicar a continuación.”