A nosa achega á educación infantil

Posts Tagged ‘lingua escrita’

Mensaxes secretas e tintas invisibles

In AlfabetizArte on 25/09/2017 at 22:12

IMG_5903

Como resposta á nosa petición de ideas para escribir con lapis primos, unha familia enviounos unha mensaxe escrita con tinta invisible, e aí desatouse un xogo que nos levou á procura de sistemas de escritura para segredos.

Cada día imos experimentando cun diferente.

Con zume de limón que logo precisa da calor para poder lelo.

IMG_5923

Calcando forte para logo descubrilo sombreando cun lapis.

Con cera que logo precisa dunha capa de acuarela.

IMG_5944

Con bicarbonato ou con leite para aplicarlle logo calor.

IMG_5894

Con todo isto non pretendemos máis ca coñecer formas de escrita e espertar as ganas de escribir por puro pracer.

 

Advertisements

Os lapis primos

In AlfabetizArte,ContArte on 25/09/2017 at 21:35

IMG_5902

Desde que coñecemos o libro “Os lapis primos” tiñamos ganas de tirarlle proveito.

Os lapis nin o imaxinan.
Non saben que teñen primos
nin parentes de raíz.
Descubrimos que eles son
algúns sobriños do xiz
e outros netos do tizón.

Xa sabemos que para escribir podemos utilizar lapis, bolígrafos, plumas, rotuladores, xiz… mais, que pasaría se tentásemos facelo cos primos dos lapis? Quen veñen sendo?

Agora co comezo de curso do grupo de cinco anos, trala lectura do libro puxemos o maxín a funcionar para saber con que podíamos escribir sen empregar lapis, ceras, pinturas, acuarelas, rotuladores nin outros materiais convencionais. Mesmo propuxemos pedir a colaboración das familias, que coma sempre nos sorprenderon co seu enxeño.

Tras dúas semanas, raro é o día que non nos aparecen cunha nova ocorrencia. De seguro que este xogo quedará aí por moito tempo.

“La analfabeta” e “Cómo aprendí a leer”

In ActualizArte on 14/03/2015 at 08:12

Nalgunhas ocasións, neste blog, salientamos algúns libros que, sen ser de pedagoxía ou didáctica, a nós, supoñemos que pola nosa condición de docentes, nos fan reflexionar sobre a vida escolar, abonda dicir que,  nós achegámonos a eles atraídas  polos seus títulos. Así, nos últimos tempos,  lemos dous libros que sen ter nada que ver entre eles, nin entre os contextos de orixe das autoras, nin as condicións nas que deciden facerse escritoras, ambas coinciden na afirmación de que a privación da súa lingua materna lles fai perder as claves para entender o mundo. Fáltanlle palabras para expresar o que senten, confesan precisar continuamente dun dicionario para ser quen de reflectir ou para comprender o que len ou o que escriben. Isto, coas diferenzas lóxicas,  fíxome pensar moito nas nenas e nenos que temos no centro, no que sentirán cando o que lles contamos ou lemos non encaixa coas claves do que “maman” na casa.

Trátase de:

La analfabeta”, de Agota Kristof publicado na editorial Alpha Decay, dentro da colección Héroes modernos.

“Leo. Es como una enfermedad. Leo todo lo que cae en las manos, bajo los ojos. Diarios, libros escolares, carteles, pedazos de papel encontrados por la calle, recetas de cocina, libros infantiles. Cualquier cosa impresa. Tengo cuatro años. La guerra acaba de empezar.”

Pero Agota deprendeu a ler autonomamente: “Fue así como, muy joven, por casualidad y sin apenas darme cuenta, contraje la incurable enfermedad de la lectura.”

Algo que no seu contexto non é moi valorado porque lle resta tempo para facer cousas máis útiles.

“El abuelo saca un diario del bolsilo de su levita y dice a los vecinos:

-¡Mirad! ¡Escuchad!

Y a mí me dice:

-¡Lee!

Y yo leo. Normalmente, sin errores, y tan rápido como me lo pida.

Dejando de lado ese orgullo de abuelo, mi enfermedad de la lectura me traerá sobre todo reproches y desprecio:

“No hace nada. Se pasa el día leyendo.”

“No sabe hacer nada más.”

“Es la tarea más pasiva de todas.”

“Perezosa.”

Y sobre todo, “Lee en vez de…”

¿En vez de qué?

“Hay miles de cosas más útiles, ¿no?”

Así comeza esta breve obra na que a autora, unha escritora traducida a máis de trinta linguas e cuxo nome se barallou nalgunha ocasión para o premio Nobel, confesa que aos 21 anos se sente unha analfabeta tras fuxir a Austria coa súa filla de meses e co seu marido, nun país no que se fala unha lingua da que ela aprende palabras básicas, pero na que non é quen de ler ou escribir. Pola contra, a medida que vai medrando a súa nena, cando ela lle recita poemas en húngaro, a pequena míraa estrañada. O drama de moitos fuxidos, dos exiliados, dos inmigrantes.

Once breves capítulos para once momentos de la intensa vida de Agota Kristof. Una obra autobiográfica que sintetiza en estos bellos fragmentos los once momentos fundamentales de una existencia apasionada. Estas páginas han sido definidas por la crítica como «un regalo para el intelecto»; un trayecto vital que describe primero a una joven que devora libros en húngaro para luego dar la palabra a una escritora mundialmente reconocida en otro idioma, el francés.

De una infancia feliz a la pobreza después de la guerra, pasando por los años de soledad en el internado, la muerte de Stalin, la lengua materna y las lenguas enemigas como el alemán y el ruso, la huida de Austria y la llegada a Lausanne con su bebé. Las palabras de Agota Kristof nunca son tristes, son implacables, justas y precisas. Todo el mundo de Agota Kristof está aquí, en este libro caracterizado por frases breves, minimalistas, diminutas en las que se concentran en todo momento las grandes reflexiones y los poderosos pensamientos que las han provocado.

Un libro necesario para entender o drama dos que son obrigados a abandonar a súa terra por mor da guerra.

 

Cómo aprendí a leer”, de Agnès Desarthe publicado en Periférica.

Como una niña que se niega a comer lo que le ponen en el plato, la protagonista de este libro no entendía las líneas que pasaban ante sus ojos y escupía las palabras. Le gustaban la brevedad, la música y las imágenes de la poesía, pero obstinadamente se negaba a tragar las grandes novelas. A veces, los planes ideados por su padre, un prestigioso pediatra, la llevaban a leer novelas negras que sí la cautivaban; pero nunca Madame Bovary, por ejemplo. Entusiasta y optimista desde bebé, la protagonista —que no es otra que la propia autora, Agnès Desarthe— pensaba que al acceder al lenguaje estaría en condiciones de decirlo todo. Habría una palabra para cada sensación, para cada cosa vista, tan eficaz como el dedo que apunta al cielo con un grito inarticulado y que significa al mismo tiempo: avión, velocidad, flecha, ruido, miedo, belleza, relámpago, cohete, estrella, azul. Pero las palabras, sentía Agnès ya de adolescente, «eran imprecisas, poco numerosas, rígidas y ocupaban mucho espacio». Hasta que todo cambió. Eso sí: muchos años después.

Un libro que nas palabras dos críticos recóllense apuntamentos coma os que seguen.
«Este libro hará las delicias de todos los amantes de la lectura y tranquilizará a aquellos que no leen. O mejor dicho: que no leen todavía. Porque no hay no lectores, sino personas que aún no han tenido la oportunidad de encontrar la puerta que conduce a este increíble jardín secreto, la lectura. Y, contrariamente a la creencia popular, no es fácil llegar a ser un lector; del mismo modo que no es fácil llegar a ser feliz. Es una cuestión de experiencia, azar, suerte, encuentros… Le llevó años a Agnès Desarthe destruir el muro que se interponía entre ella y la lectura. Ésta es su historia, que relata con humor en un libro delicioso.» François Busnel, L’Express

«A través de una serie de acercamientos al placer que producen los libros, Cómo aprendí a leer se convierte enCómo aprendí a traducir y, por último, en Cómo me convertí en una escritora.» Olivia de Lamberterie, Elle

«Un libro que hará más ligeros los corazones de muchos lectores.» Claire Devarrieux, Libération

Dúas lecturas que compartimos con vós porque paga a pena, tanto pola beleza do libro como polas reflexións e conexións que podemos facer trala súa lectura as persoas que nos dedicamos a transmitir o amor pola lectura e pola escrita.

Medindo o tempo (I): almanaques

In AlfabetizArte on 12/01/2015 at 17:51

Aproveitando o inicio de ano e un agasallo clásico nestas datas (os almanaques), quixemos ampliar o noso coñecemento sobre estes recursos para medir o transcurso do tempo.

Á volta das vacacións de Nadal pedímoslle ao noso alumnado almanaques de todo tipo: de mesa, de parede ou de peto. Así xuntamos preto de trinta variantes: grandes, pequenos, de faldilla, de mesa e/ou parede.

Poderíamos asegurar que en todas as aulas de infantil hai algún panel de control dos días da semana, dos meses, da climatoloxía, das estacións, lectivos e festivos, mesmo se pode atopar algún almanaque, pero prefírense empregar eses outros –máis infantís, comerciais ou de elaboración propia- , pero nós neste caso, e dado que estamos con alumnado que neste ano fai 6 anos, quixemos ir un pouco máis alá.

Nun primeiro momento dedicámonos a ver as variantes que nos trouxeran e a cantidade de información que conteñen amais da información tabular de días ou meses. Velaquí algunhas das curiosidades que puidemos observar e sobre as que conversamos:

-Formato: de peto, de parede, de mesa, de taco, de parede/mesa.

-Presentación: Horizontais ou verticais con todos os meses á vista, por semestres, por cuatrimestres, por trimestres, por bimestres ou dunha folla por mes, neste caso podendo ser en táboa ou en columna.

-Diferenzas de cor nos días laborables, festivos, celebracións. Nalgúns só empregan dúas cores e noutros tres ou máis.

-A numeración dos meses (1-12), das semanas (1-53), dos días (1-365). Modo de expresar unha data: 1-1-2015, 01/01/2015; 01-I-2015 (meses en nº romanos); 1 de xaneiro de 2015; Luns, 1 de xaneiro de 2015.

-A forma de organizar os días (en galego, castelán, inglés ou bilingües), con letra inicial, abreviatura ou nome completo. Aquí como curiosidade destacamos que os calendarios en case todos os países comezan no luns, agás nos anglosaxóns que o fan en domingo, algo que comprobamos recitando algunhas cancións sobre dos días da semana, nunha ou noutra lingua. Existencia de un espazo para anotacións (diaria, semanal, mensual). A curiosidade de por que nalgúns casos, ao remate de mes poden aparecer dúas datas nun mesmo cadro 23/30.

-Presenza de símbolos: das fases lunares (ao carón do día correspondente ou na cabeceira/pé de folla); das estacións (os máis habituais estrelas de xeo, flores, soles e follas). Destaque de datas sinaladas con símbolos: Día de Reis (os 3 reis), Día dos Namorados (cun corazón), días do cambio de hora (cun reloxo que atrasa ou adianta 1 hora), día da entrada das estacións…

-Información adicional: santoral, refráns, proverbios, ditos… e outros en función de si se trata de calendarios relixiosos, agrícolas, laborais ou escolares.

-Outros: lemas como 2015 ano da luz ou mensaxes como “No me tires, recíclame” ou mapas cos prefixos provinciais…

Esta comparativa deunos para moitos máis temas como a relación entre as ilustracións, imaxes ou símbolos cos promotores do calendario (panaderías, supermercados, peixerías), así como a información que conteñen relativa a eses establecementos (nome, enderezo, teléfonos, web, RRSS, etc).

Unha vez vistos e analizados enviámolos de novo para as casas para que así coas súas familias puideran personalizalos marcando no calendario aquelas datas significativas para eles.

Agora témolos todos colgados na aula, á vista e alcance dos nenos, de modo que cada día, cando fagamos a rutina de poñer a data, cadaquén poderá facer unha achega enriquecedora para todos. Ao remate de cada mes, uns pasarán páxina, outros arrincarán unha folla e outros non, pero será unha boa ocasión para ver a diversidade e variedade existente sobre unha mesma idea.

Ver presentación

Almanaques

Os almanaques que inicialmente tiñan o propósito de aportar información sobre as estacións e o clima, hoxe en día son moito máis, e están presentes en case todos os espazos nos que hai actividade, de modo que consideramos necesario introducir ao alumnado na súa interpretación e comprensión, algo que vai máis alá da mera consignación diaria da data.

O traballo cos almanaques vai dar moito de si, sen esquecernos doutras variantes máis modernas, como un electrónico que temos na aula; nin doutros máis artísticos como os que nos presentan en Pinzellades al Mon; nin tampouco do fermoso “Almanaque musical” de Antonio Rubio e David Pintor publicado en Kalandraka.

100 palabras para gastar de tanto usar

In AlfabetizArte on 27/05/2014 at 06:02

Gústannos as listaxes, serven para organizar, para recordar, para compilar …, así, de cada tema que tratamos facemos unha listaxe das palabras que máis nos gustaron.

Xa dixemos nalgunha ocasión que no noso contexto o galego non é a lingua predominante, e malia que na escola todos os nenos e nenas gozan con ela, nalgunhas casas é descoñecida. De modo que decidimos facer un libro con todas as nosas listaxes de palabras en galego para compartir coas familias.

Un libro abano de 10X10, 10 páxinas con 10 palabras en cada unha: animais, mamíferos, peixes, árbores, froitas, nomes de neno e de nena, ferramentas, paxaros, flores e xogos.

100 palabras para gastar, para falar, para contar, para empregar, para agasallar …, e para gozar con elas.

 

 

Ver presentación.

100 palabras para gastar

Implicacións do currículo de Primaria en Infantil

In LexislArte on 23/05/2014 at 06:37

movimiento-del-agua_1848155233

 Lemos o Proxecto de Decreto polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia e debemos confesar que, inicialmente, fomos a tiro fixo ao punto de “conflito histórico” entre o profesorado de educación infantil e o de primaria: a lectura e a escrita.
Esta é unha liorta que comeza desde o mesmo momento no que se establece a educación preescolar e chega ata os nosos días, de modo que cada vez que entra unha nova promoción en educación primaria, sempre hai protestas por parte do profesorado porque os nenos/as non saben ler e escribir. Isto acaba repercutindo en que as familias “esixen” que se lles ensine a ler e escribir en infantil para evitar que o neno/a se vexa en desvantaxe á súa chegada a primaria. Nin as mestras de infantil concordamos nese punto, pero, polo de agora amparabámonos en tres argumentos:
1º A educación infantil é unha etapa voluntaria, non obrigatoria, emporiso, ninguén pode presupoñer que se adquira a lectura e a escrita de forma obrigatoria, xa que iso suporía unha diferenza para os nenos cuxas familias, no exercicio do seu dereito a elixir, deciden non escolarizalos.
2º A educación infantil é unha etapa con identidade propia e non con carácter propedéutico, nin preparatorio nin subsidiario da educación primaria.
3º No recollido no Decreto 130/2007, de 28 de xuño, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia, e que dicía así:
Área de Lingua galega e Literatura (pax. 107)
É na etapa de educación primaria cando, ademais da progresiva consolidación e perfeccionamento da lingua oral, se produce unha aprendizaxe máis sistemática da lingua escrita.”
“Bloque 2. Ler e escribir. Nesta etapa consolidarase o dominio de técnicas gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas convencionais e a disposición do texto.”
Isto aparecía con igual redacción para Área de Lingua castelá e Literatura (pax.133)

Ben, pois agora no novo Proxecto de Decreto eses parágrafos, nos que se determina que a lectura e a escrita é obxecto de adquisición e consolidación na educación primaria, desapareceron, e queda como segue:

Área de lingua castelá.
“Os Bloques 2 e 3 Comunicación escrita: ler e escribir deben fomentar o achegamento, en contextos persoais, académicos e sociais á comprensión e produción de textos de diferente tipoloxía, atendendo tanto a forma da mensaxe (descritivos, narrativos, dialogados, expositivos e argumentativos) como a intención comunicativa (informativos, literarios, prescritivos e persuasivos).” (pax.138)
“Pola súa parte, o bloque sobre a escritura pretende a aprendizaxe desta como un procedemento estruturado en tres fases: planificación do escrito, redacción, e revisión de borradores antes de producir o texto definitivo. Así, a ensinanza da escrita non se debe centrar no produto final, elaborado de forma individual ou en grupo, senón en todo ao proceso de escritura.”(pax.139)
“Así pois, o profesorado implicado no proceso de ensino-aprendizaxe da Lingua castelá e literatura e de Lingua galega e literatura, en cada curso da educación primaria, deberá organizar o seu labor para evitar a repetición de contidos naqueles aspectos comúns á aprendizaxe de calquera lingua, como son as estratexias de lectura, ou o proceso de escritura, a tipoloxía textual ou a definición de termos lingüísticos.” (pax. 140)
Área de Lingua galega e Literatura
O bloque 2, Comunicación escrita: ler, recolle diversos aspectos da comprensión escrita. A lectura implicará dominar a decodificación do texto e achegarse a unha progresiva regulación de estratexias que permiten operar co significado do texto,establecendo relacións entre coñecementos previos e información nova. O alumnado debe ser quen de entender textos de diferente complexidade e xénero e extraer as ideas explícitas e implícitas no texto co fin de elaborar o seu propio pensamento crítico e creativo. Comprender un texto implica poñer en marcha unha serie de estratexias de lectura que deben practicarse na aula e proxectarse a todas as esferas da vida e a calquera tipo de lectura: ler para obter información, ler para aprender a propia lingua, ler por pracer.”(pax 623)
“O bloque 3, Comunicación escrita: escribir, potencia o uso persoal, autónomo e creativo da lingua escrita. Este uso da lingua implica o coñecemento das posibilidades que ofrece o código desde o punto de vista do léxico, da ortografía, da estrutura do discurso e da dimensión estética. A produción escrita significará buscar para cada situación o tipo de texto, adecuando, planificando e redactando, atendendo a aspectos diversos e revisando a escrita final. Nesta etapa consolidaranse o dominio de técnicas gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas convencionais e a disposición do texto. O ensino do proceso de escritura pretende conseguir que o alumnado tome conciencia deste proceso como un procedemento estruturado en tres partes: planificación, redacción a partir de borradores e redacción e revisión do texto definitivo.”(pax. 623)

Supoñemos que esta redacción tan xeral ten que ver con que se dirixe a toda a etapa de educación primaria, cando no Decreto 130/2007, figuraba no apartado do primeiro ciclo.

Por outra banda, o Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que se establece o currículo da educación infantil na Comunidade Autónoma de Galicia, é claro nese sentido:
“No segundo ciclo de educación infantil preténdese así mesmo que o alumnado descubra e explore os usos da lectura e a escritura, espertando e afianzando o seu interese por elas.
A apropiación da linguaxe, nas súas formas oral e escrita, dependerá da amplitude, variedade e calidade das experiencias comunicativas que os nenos e nenas teñan.”

Sempre nos pareceu insólito que no artigo 17 da LOE dedicado aos obxectivos da educación primaria non houbera nin unha soa mención á lingua escrita, algo que tampouco foi modificado pola LOMCE, cando sen embargo aparece entre os Principios da EP en ambas as dúas, no apartado 2 do artigo 16:

«A finalidade da Educación Primaria é a de facilitarlle aos alumnos e alumnas as aprendizaxes da expresión e comprensión oral, a lectura, a escritura, o cálculo, a adquisición de nocións básicas da cultura, e o hábito de convivencia así como os de estudo e traballo, o sentido artístico, a creatividade e a afectividade, coa  fin de garantir unha formación integral que contribúa ao pleno desenvolvemento da personalidade dos alumnos e alumnas e de prepararlos para cursar con aproveitamento a Educación Secundaria Obrigatoria.» (LOMCE)

Emporiso, obxectivamente, consideramos que se debería afinar a redacción do devandito apartado no proxecto de decreto evitando ambigüidades porque, pola contra, deixaría un baleiro xa que non aclara cando nin con quen deprenderán os nenos/as a ler e a escribir. E certamente, cremos que unha norma da envergadura dun currículo do ensino primario obrigatorio non debe inducir a confusións, máxime sendo coñecedores de que estas existen.

Poemas de cordel

In AlfabetizArte on 08/06/2012 at 06:53

Levábamos varios días preparando a visita ao centro de primaria ao que vai acudir a meirande parte do noso alumnado. Sepáranos unha distancia de aproximadamente 20´-25´camiñando; xa fixéramos o percorrido virtual con Google Maps para ver as dificultades, perigos e atractivos, pero as condicións meteorolóxicas fixeron que tivéramos que recorrer ao autobús.

Tamén pensamos en como agasallar aos nosos anfitrións. Tiñan moito empeño en mostrarlle o que xa saben facer, o que coñecen, o que aprenderon na escola infantil, dicíndolle que xa son nenas e nenos maiores. Porén pensaron nun texto escrito que demostrara todo isto.

O fermoso poema Son alfabeto do libro “Versos en flor” de Carlos Fontes foi o elixido, por varias razóns: porque é un acróstico feito coas letras do alfabeto galego; porque lles axudaba a demostrar que sabían das letras que hai galego e das súas diferenzas co castelán; porque dalgún xeito transmite a idea de que son “alfabetos/alfabéticos” e non “analfabetos”, e porque tamén é moi breve.

Decidimos copialo nunhas tarxetas coas que agasallaríamos ao profesorado do centro. Polo envés leva escrito o enderezo electrónico do blog de aula, no que poden saber todo o que fixemos ao longo destes tres anos na escola infantil, para así darlle unha idea ao seus futuros mestres/as de quen son e do que saben.

Canto á forma de facérllelo chegar, quixemos facelo ao modo da literatura de cordel. Nun tendal –que pensábamos poñer na carballeira/patio do centro- penduraríamos os poemas, así o profesorado e compañeiros poderían coller un exemplar.

Alá polos séculos XV e XVI as imprentas da época reproducían fragmentos de obras –populares ou clásicas pirateadas- en pregos soltos  sen encadernación que se vendían a baixo prezo, en feiras e mercados, expoñéndoas ao público en cordeis. De aí o nome de literatura de cordel. Algo similar ao que se ve hoxe en día co top manta, ou como apunta alguén, como facemos moitos na época cibernética cos blogs.

Esta explicación da literatura de cordel tamén estaba pendurada no tendal que, finalmente, por mor da choiva, tivemos que poñer nos corredores do centro.

Os poemas Son alfabeto, E por que? de Carlos Fontes, xunto co”Libro dos Por que?”, foron os nosos agasallos para o centro no que en setembro comezarán outra etapa da súa escolaridade.

Ver presentación.

Poemas de cordel

AromatizArte VI: bafos de eucalipto

In EncienciArte on 27/01/2012 at 07:27

A finais do curso pasado, dedicáramos unha semana ao traballo coas plantas aromáticas e os seus usos na cociña, na cosmética ou no fogar (ver AromatizArte I, II, III, IV e V). Agora quixemos coñecer as propiedades curativas dalgunhas. Dado que estamos en pleno inverno, momento de catarros, bronquites, toses, gripes, etc, descubrimos unha árbore que é a maioritaria no bosque que vemos a través da galería da clase: o eucalipto.

Sabían dos caramelos de eucalipto, de que os hai en Australia nos que viven os koalas, e algúns, mesmo viran a familiares facendo bafos de eucalipto.

Vimos as diferenzas entre as follas dos eucaliptos máis novos e o máis vellos; cales son as que concentran máis aroma; os efectos da contaminación nas follas; identificaron a difícil cor verde das follas (diferente polo dereito e polo envés). Pero, e sobre todo, quixemos centrarnos nos seus usos como remedio caseiro.

Decidimos que se enviaría unha manchea para ser empregada nas casas cos familiares que precisasen, e acompañouse dun prospecto; un texto instrutivo cunhas características, unha estrutura e elementos fixos que o diferencian de calquera outro texto: composición, propiedades, indicacións, contraindicacións, forma de uso e precaucións.

Como portada do prospecto, inspiráronse cunha representación moi primitiva e elemental dun eucalipto realizada polos aborixes de Australia.

Ver presentación

Eucalipto

Escribindo os nomes

In TICArte on 11/05/2011 at 00:01

Os seus nomes sempre son o referente, porén gústalles escribilos en todas partes, en diferentes soportes e empregando distintas ferramentas.

Imagechef é unha aplicación on line, que nos permite escribir textos en tarxetas, na area, en chapas, en camisetas deportivas, en caramelos, con flores,  etc., cambiándolle a cor, o formato e ata os adubíos.

Nubes de palabras

In AlfabetizArte,TICArte on 08/11/2010 at 16:26

Estamos probando as posibilidades de dous programas gratuítos xeradores de nubes de palabras, con distintos formatos visuais, Wordle e Tagxedo.

Wordle. No blog Educacontic recollen os pasos a seguir para a elaboración dunha nube, titoriais e incluso aproveitamento didáctico desta ferramenta. Úsanna en niveis superiores pero nós consideramos de utilidade para o traballo coa lingua escrita e probamos a facer:

-Os nomes de todo o alumnado da clase, posteriormente xogan a recoñecelos, ao poñer o cursor enriba resáltase.

-Os nomes dos membros da súa familia ou amigos.

-Palabras que nos gustan.

-Palabras difíciles.

-Familias de palabras, ou campos semánticos.

-Poemas

Tagxedo é similar, coa diferenza de que pode elixir as formas das nubes de palabras –froitas, flores, animais, mans, pés…-, en Wordle tan só podía decidir a orientación –horizontal, vertical, H/V. En ambos os dous pódese elixir a fonte, tamaño, cores, etc.

Emilia Ferreiro en Compostela

In FormArte on 14/06/2010 at 14:03

Cando vimos o programa do 32º Congreso Internacional do IBBY, levamos unha moi grata sorpresa: entre os conferenciantes de grande sona internacional, estará a nosa admirada Emilia Ferreiro. Hai que dicilo así. As persoas que alá polos noventa descubrimos a esta arxentina afincada en México -especializada en psicoloxía xenética, cuxa tese de doutoramento foi dirixida por Jean Piaget-, a lectura da súa publicación “Los sistemas de escritura en el desarrollo del niño” abriunos un novo espazo, unha nova forma de mirar as producións escritas do noso alumnado, e tamén as nosas concepcións sobre o ensino-aprendizaxe da lectura e da escrita. Emilia Ferreiro é recoñecida internacionalmente polas súas achegas á comprensión do proceso evolutivo de adquisición da lingua escrita.

Non podemos evitalo, temos un grande respecto polo seu traballo. Lela é necesario para calquera profesional do ensino –de todos o niveis-, pero escoitala engádelle peso, credibilidade e forza ao escrito; é unha delicia. A última ocasión que a vimos foi fai dez anos nun congreso en Granada. Logo, por máis que se ten intentado, non foi posible traela a Galicia. De tal xeito que podedes comprender a nosa alegría. As súas investigacións profundas, actuais, vinculadas coa realidade e cos cambios que se producen na sociedade, exponas cunha claridade e sinxeleza que fai que todos entendamos os argumentos cos que cuestiona as bases dunha escola que desestima o potencial dos nenos e das nenas.

De entre todas as publicacións, artigos ou conferencias que poderíamos destacar, recollemos:

-Un vídeo no que se expón a súa traxectoria profesional.

-Unha entrevista, realizada por Nora Veiras, con motivo da presentación do CD-rom “Los niños piensan sobre la escritura”.

-A conferencia “Leer y escribir en un mundo cambiante”, ditada no Congreso da Unión Internacional de Editores celebrado no CINVESTAV de México.

-O artigo “Nuevas tecnologías y escritura”, publicado na revista Docencia e no libro “Alfabetización de niños y adultos-Textos escogidos”, e que atopamos no portal educativo da Arxentina.

-A recomendación de lectura do seu libro “Pasado y presente de los verbo leer y ecribir”, publicado en Fondo de Cultura Económica no 2001. Neste volume reúnense textos presentado en distintos congresos e destinados a sacudir conciencias adormecidas.

Cremos que haberá que facerlle saber á organización do congreso da IBBY, o que nos supoñería a moitas e moitos mestres de infantil poder asistir á conferencia de Emilia Ferreiro.

A vida sobre papel

In AlfabetizArte on 24/03/2010 at 20:29

Cando estamos achegando o noso alumnado á lingua escrita e á lectura, é de grande importancia que comprendan a funcionalidade dos textos escritos. Noutras ocasións temos falado do traballo con textos descritivos, narrativos, expositivos, argumentativos ou instrutivos. Agora queremos facer unha suxestión que xorde a raíz da exposición do CVC, EPHEMERA- La vida sobre papel, coa colección da Biblioteca Nacional que reúne máis de 100.000 imaxes. A palabra ephemera aplícase ao que dura só un día, e no que se refire a obras impresas sobre papel, engloba materiais tan dispares como felicitacións, carteis, tarxetas comerciais, cromos, postais, etiquetas, estampas, papel de cartas, entradas a museos, concertos, teatro…, todo aquilo que non pretende sobrevivir; o que sería o “pequeno impreso”.

Cantas e que variadas posibilidades de traballo cos textos nos xorden no día a día da vida da escola ou da vida do noso alumnado; amosándolles a estrutura dunha invitación a un aniversario, do menú dunha celebración, ou das entradas de espectáculos aos que asisten, será unha maneira de ver a importancia da comprensión e da creación de textos, dos usos e das formas da comunicación escrita.

Facilitamos tamén o artigo “Usar la lengua en la escuela” de Liliana Tolchinsky, onde expón evidencias a favor de que a inmersión no uso de materiais auténticos favorece a aprendizaxe da lectura e da escritura en sentido amplo.