A nosa achega á educación infantil

Archive for the ‘EmocionArte’ Category

Educación e compromiso cívico no Xardín do Recordo

In CativArte,EmocionArte,FamiliarizArte on 17/06/2017 at 10:02

As persoas que nos seguen saben da nosa teima por conectar a realidade educativa e a realidade social con experiencias que favorezan a educación nos dereitos humanos e a aplicación deses coñecementos na vida, seguindo, entre outros, os mandados da UNESCO para a educación no Desenvolvemento Sostible que instan á configuración de novas metodoloxías nas que os coñecementos académicos, as competencias cognitivas e as claves para o exercicio dunha cidadanía activa estean intimamente imbricadas. Así, sempre tentamos proporcionarlle ao noso alumnado vivencias nas que participe a comunidade e que ao fin revertan sobre ela axudando a mellorala. Cómpre lembrar que fixemos noso o lema de Eduardo Galeano: cousas pequenas de xente pequena en lugares pequenos que poden cambiar o mundo.

Dende o comezo deste curso iniciamos unha relación de colaboración co proxecto do Xardín do Recordo no Pazo do Faramello, un xardín público memorial á traxedia de Angrois no 2013. Estreáramos alí o outono contribuíndo coa plantación dun exemplar de cercis canadensis (árbore elixida pola Escola de Paisaxismo Juana de Vega para simbolizar cada unha das 81 vítimas do accidente de Angrois); asistimos á caída das follas das árbores do amor, emocionámonos coa súa floración na primavera e coa volta da súa follaxe con forma de corazón; celebramos cada nova incorporación de árbores grazas ás visitas doutros centros educativos e fómolo vendo medrar pouco a pouco. Con tal motivo, agora, quixemos darlle o peche a este curso no mesmo lugar pero con toda a nosa comunidade á que foramos facendo partícipe de todas as nosas achegas.

Abonda dicir que non somos partidarias das celebracións de peche de curso que tanto se estilan coma festivais e macrofestas nas que o consumismo, a falta de calma e de reflexión son o denominador común. Emporiso, a nosa alternativa tiña que ser máis serena, sen esas divisións entre escola e comunidade na liña de actores ou espectadores e, ao tempo, xeradora de compromiso cidadán. Unha merenda coas familias nunha pracenteira tarde no lugar do que tanto nos oíron falar, facéndoos parte tamén do proxecto do Xardín do Recordo foi a nosa opción.

O pasado 15 de xuño citámonos todos os grupos de 5º de EI no xardín coa consigna de que cadaquén tiña que aportar o mellor de seu para contribuír ao benestar de todos: merendas, doces, refrescos, cantos e música, papaventos, xogos e enredos, conversas e miradas cómplices sobre o que nos une a todos, as nenas e nenos.

Pero a comunidade somos máis ca docentes, alumnado e familias, é a sociedade en xeral e o entorno social en concreto, así fomos moitas máis as persoas que colaboramos para facer desta tarde un recordo especial da vida escolar en educación infantil.

Cando contamos algunhas das nosas experiencias, adoitan sorprender as colaboracións que logramos ao que respondemos que como norma xeral a xente bríndase gustosamente con todo o que teña que ver coa educación dos pequenos, sempre e cando se lle pida que mostren aquilo que mellor saben facer, aquilo que lles gustaría transmitir á infancia. Non pode haber imposicións senón apertura, se de verdade abrimos a escola aos cidadáns igual levamos grandes sorpresas.

Neste caso, o ilustrador Leandro Lamas, tan coñecido pola súa creatividade coma pola súa xenerosidade e compromiso con outros modos de vida máis respectuosos, quixo realizar unha ilustración que se converta en imaxe do Xardín do Recordo.  Trasladala a un cartel para estar á vista dos visitantes foi tamén xentileza da empresa local Rótulos Axeitos, asiduo colaborador nas nosas experiencias.

DSCN5057

Non faltou a vertente artística coa extraordinaria intervención do escultor Marcos Mariño, un creador que, ao longo da tarde e á vista de todos, coas súas motoserras foi dándolle forma a un tronco dunha árbore derribada polos temporais do pasado inverno ata transformala nunha alegoría do Xardín do Recordo na que non faltan os símbolos inconfundibles do Pazo do Faramello, o Sol e a Lúa.

Mención especial merece tamén a compaña da fotógrafa Elena Cerviño que cada día nos agasalla nas redes coas súas miradas sensibles, especialmente as referidas ao Xardín do Recordo, así grazas a ela imos sabendo ata dos cambios que lle pasan desapercibidos á meirande parte dos visitantes.

A nosa contribución na nosa liña, poemas e letras, para que quen visite o xardín saiba os nomes en galego das especies arbóreas que o integran e poidan deleitarse coa lectura de poemas de escritores da terra que lle falan aos ríos, ao vento e aos bosques.

E tamén unha recomendación para camiñantes, visitantes e peregrinos sobre como pasear pola lendaria senda da Traslatio Xacobea e Camiño Portugués que discorre paralela ao Xardín do Recordo: os vinte puntos do “Manual do bo paseante” de Raimon Juventeny publicado en Faktoría K de libros trasladados a laxas de pizarra para que a cada pouco vaian impregnándose do espírito dos bos paseantes.

Como non podía ser doutro xeito, todo o noso agradecemento ao artífice do Xardín do Recordo, Gonzalo, quen coa súa xenerosidade,  compromiso coa memoria, coa educación e co futuro nos acolle nos seus eidos sempre cun agasallo, neste caso cun exemplar de cotinus máis coñecido como árbore das pelucas, que tamén foi plantado coa axuda de todas as mans, aportando o noso gran de terra a este proxecto que naceu da súa iniciativa pero precisa de que todos arrimemos o ombreiro.

DSCN4956 - copia

Grazas a todos por facer desta tarde un recordo especial nun lugar moi especial.

Sete anos de InnovArte

In EmocionArte on 28/01/2017 at 12:10

Fai hoxe sete anos botou a andar o blog InnovArte e que dicir que non teñamos dito xa con motivo de cada un dos seus aniversarios: que non esperabamos estar presentes tanto tempo, que non contábamos coa acollida que tivo, que non somos quen de agradecer todas as palabras de ánimo que recibimos, que non imaxinabamos o que nos ía supoñer esta andaina, que xa non concibimos o noso traballo sen InnovArte…, todo certo e todo xa sabido.

Cada 28 de xaneiro destes últimos sete anos fomos relatando a nosa sorpresa e o noso agradecemento por todo canto nos supuxo o blog, en cada un deles pensabamos que probablemente sería o derradeiro, o medo a aburrir ou a aburrirnos é a nosa principal preocupación. Logo imos andando no tempo e hai períodos abondosos e períodos de seca, -adoitamos dicir que paros biolóxicos para rexenerar-, ata que un día volven a nós as ganas de contar o que facemos e imos tirando de InnovArte.

Cada vez estamos máis convencidas de que a imaxe de InnovArte, Spiral Jetty, é a mellor metáfora visual do noso estado. Esta intervención do realizada por Robert Smithson no Lago Salgado de Utah, muda cada día, sendo máis visible ou menos visible en función da altura das augas, pero en calquera caso está aí desde 1970 e sempre hai alguén que sucumbe fascinado perante esta obra senlleira do Land Art, da que só se pode apreciar na súa magnitude desde a lonxanía.

spiral_jetty5

Fotografía George Steinmetz

Sempre dicimos que comezamos a escribir o blog como un acto de catarse contra o tradicionalismo e inmobilismo da escola infantil, na que xa se consolidaron tantos rituais sen sentido en tan poucos anos que mesmo dá medo, na que ás veces parece que só se mira cara riba tratando de emular aquilo que precisamente se lle critica aos niveis superiores. É posible que as primeiras xeracións de mestras de infantil (daquela preescolar), tras case que trinta anos de exercicio xa esteamos cansas de defendernos das críticas e das demandas que se nos fan; é posible, agora ben, claudicar non é o mellor favor que lle podemos facer aos pequenos. Emporiso InnovArte volca os seus esforzos nas persoas que están en período de formación inicial, para que saiban tomar o relevo, pero hai algo que nos últimos tempos nos está arrepiando, estamos a ver profesorado novel máis rancio, máis acomodaticio e menos motivado do que nunca poderíamos imaxinar. Cómpre unha reflexión desde as facultades e desde os procesos selectivos de oposición, de non ser que sexa iso o que pretenden intencionadamente. Haberá que ver se hai discursos paralelos, por un lado salientamos as metodoloxías activas e respectuosas coa infancia (mesmo as alternativas) e polo outro consolidamos a escola pobre de expectativas, a escola chea de aparellos, chea de programas de emocións pero baleira de corazón e de sentir.

Será como a sociedade e a vida mesma:  soñamos cos ideais e coa utopía pero logo conformámonos co fácil co que non nos supón moito esforzo nin moitos desgustos.

Pois xa imos adiantando que a InnovArte aínda lle quedan folgos para seguir poñendo o punto de mira nesas discrepancias e para amosar as nosas alternativas ao que cuestionamos.

Por un ano máis.

Para facer memoria.

Por que Spiral Jetty como imaxe do blog?

Un ano de InnovArte

Dous anos de InnovArte

Tres anos de InnovArte

Catro anos de InnovArte

Cinco anos e mil post de InnovArte

A Escola Bosque Amadahi e o Pazo do Sol e a Lúa, un binomio máxico

In EmocionArte,EncienciArte on 10/12/2016 at 12:31

15304286_926171527518492_2421923518069668334_o

Hoxe queremos relatar unha desas nosas experiencias de vida con ida e volta malia que nesta ocasión non participou directamente o noso alumnado xa que logo, nós non fomos máis ca mediadoras ou propiciadoras dunha descuberta e dun encontro especial entre a tribo da Escola no Bosque Amadahi en Dexo, a maxia do Pazo do Faramello e moitas outras persoas que dun xeito ou doutro queremos facer a nosa achega para a re-naturalización da educación.

Coma en moitos contos comeza con dous protagonistas que de primeiras non se coñecían.

No mes de novembro a Facultade de CC.EE da Coruña convidounos  a InnovArte a dar unha charla ao alumnado que está a realizar o Practicum, xunto con outras experiencias entre elas a da Escola no Bosque Amadahi en Dexo. Nós sabíamos da existencia desta escola que toma a filosofía de tantas outras xa moi estendidas en países coma Alemaña, Dinamarca ou Canadá pero nunca tiveramos ocasión de coñecer a súa idiosincrasia. Escoitando a Paz Gonçalvez, a súa directora, espertouse en nós o desexo de coñecela in situ, así llelo manifestamos e convidounos a ir cando gustaramos, de modo que xa pechamos unha visita para uns días máis adiante.

Por outra banda, as persoas que seguen o noso blog saben que no mes de setembro demos inicio ao outono cunha visita do noso alumnado ao Pazo do Faramello e que, dende aquela, comezamos unha historia de engadidos na que en cada volta volvemos a encontrarnos mantendo vivo un vínculo que se estableceu entre os nosos nenos e o, para eles, Pazo do Sol e da Lúa. Desde o primeiro momento, Gonzalo, o seu dono, manifestounos o seu interese por darlle unha vertente educativa ao lugar de O Faramello, tirándolle especial proveito pedagóxico-lúdico ao bosque e ao Xardín do Recordo sen mediar máis interese có da divulgación ambiental e o fomento do compromiso social e educativo, de modo que, dende aquela, InnovArte faille algunhas suxestións nesa liña.

Así foi como xuntando estes dous elementos, pensamos que sería bo que se coñeceran en primeiro lugar en Dexo-Oleiros acompañándonos na visita a Amadahi. Naquela ocasión, a máis do responsable do Pazo viñan con nós dúas técnicos municipais de educación, Anayansi e Aída, persoas tamén moi comprometidas con buscar alternativas máis reais ás actividades extraescolares dirixidas aos cativos.

Esta primeira toma de contacto tivo lugar o pasado 21 de novembro, día no que caían chuzos de punta alá pola Costa Ártabra, o que non nos disuadiu de pisar o monte, as fragas, as rochas e os cantís polos que corren e deprenden os nenos e nenas da Escola Bosque Amadahi. Da man das responsables educativas de Amadahi coñecemos a vida cotiá nesta escola non convencional na que se priman as relacións escola-familia e na que os nenos son artífices das súas aprendizaxes sendo parte activa no seu propio proceso educativo xa que logo, as súas percepcións, os seus intereses, as súas singularidades e os seus gustos son os fíos cos que se vai andamiando o seu coñecemento, sempre coa axuda respectuosa das mestras, das monitoras e mesmo da veciñanza. Dicir que quedamos impresionados é pouco, Amadahi fíxonos volver a mirada ao básico, ao sinxelo, ao carente de adobíos irrelevantes. Alí cada lugar ten nome e ten sentido: a horta, a entrada, o portelo das palabras, o misterioso túnel vexetal de loureiros, os lugares de xuntanza, as árbores, mesmo a un bambán que demos en chamar o “máis fermoso do mundo” porque na súa cadencia trasládate desde o bosque ao mar. Aínda escoitando unha charla de Paz ou visitando o web un non se pode dar unha idea aproximada da sensibilidade e sentido educativo que alí se respira.

Engaiolados como estábamos, trala visita, conversamos sobre a educación e as achegas que cadaquén pode facer, así o dono do Pazo convidounas a coñecer o seu lugar, a correr pola súa, tamén “aula con ceo, auga e árbores” e a plantar unha árbore no Xardín do Recordo o que de inmediato foi acollido con alegría e xa artillaron unha visita coa tribo Amadahi para o día 8 de decembro. Tras unha primeira toma de contacto que fixo Paz Gonçalves ao Faramello a finais de novembro, xunto coa súa compañeira María perfilaron como discorrería este día tan especial para os pequenos e as súas familias. Malia que querían que fose un encontro íntimo por tratarse da primeira saída do curso, pensamos que persoas poderían acompañarnos nesa aventura na que non poderían faltar Gloria Mosquera e Tomi do grupo musical Mamá Cabra -que van todas as fins de semana a facer con eles cantos na Marola (illote emblemático da costa de Dexo)-, e uns amigos comúns da Facultade de CCEE de Lugo -os profesores Lina Iglesias Forneiro e Uxío Otero Urtaza (director do Máster de Dirección de Actividades Educativas na Natureza)-, así como Anayansi e Aída, Esther e Asun -piares fundamentais no Xardín do Recordo- e nós de convidadas, asistimos a ese encontro tan máxico.

15284987_10210273242900967_8066134805726412891_n

Sentimos non poder ilustrar con fotografías o discorrer da xornada, a razón é que non dispoñemos das autorizacións de uso de imaxe, motivo polo que vos convidamos a visitar o Facebook de Amadahi e alí poderedes ver algúns momentos tales como o da chegada ao Xardín do Recordo;  o paseo ata a fermosa pontella romana de Francos; a plantación de dous exemplares de cornus florida, que completaron deixando como recordo pedras-palabra e un bastón-corazón;  a entrada ao Pazo ao carón da Rocha nai e do trono celta onde nos fixeron sentar por quendas a Gonzalo, a InnovArte e a Gloria e Tomi para facernos entrega dun agasallo moi especial, un toro dunha árbore pintada polos nenos nas que plasmaron mensaxes como “Quen comparte o seu bosque comparte o seu corazón” na dedicada ao anfitrión, ou “Maxia de nen@s” na dedicada a nós.

img_1260

Unha vez dentro xa era hora de xantar, momento tamén especial no que as familias sacaron das súas mochilas elaboracións caseiras para compartir entre todos mentres partillábamos sobre a vida e a infancia, ao tempo que íamos petiscando nun gorentoso pan con forma de árbore amasado por todos os nenos.

15417077_1191023990978069_575435427_n

Xa na sobremesa unha sorpresa máis, Gloria e Tomi sacaron os seus instrumentos musicais puxéronse a cantar as cancións preferidas da tribo Amadahi.

15424586_1191023887644746_999322245_n

A xornada rematou cun paseo pola lendaria senda da Traslatio Xacobea co cantareiro río Tinto a un lado e polo outro coas recentes reforestacións que se fixeron no bosque de O Faramello para así eliminar especies invasoras devolvéndolle o lugar de seu ás árbores autóctonas. Finalmente despedida e agradecementos que se prolongaron ate o lusco e fusco.

15423562_1191024087644726_1531878059_n

Quizais por iso demos en denominar esta experiencia coma un binomio máxico. Énos imposible relatar a atmosfera especial que se creou nese lugar neste día no que ata a climatoloxía colaborou; é moi difícil describir o que senten unhas mestras cando ven que outra educación é posible; non é doado contar como se constata que a natureza debe ser unha aliada e protagonista educativa, polo que tomaremos unhas palabras de Paz Gonçalvez:

“Síntome emocionada polo que provoca Amadahi….curiosidade, sorrisos …e sobre todo ganas, ganas de vincularse a Natureza, de aprender a través de ela, de amala con mimos , pequenos e grandes, achegándonos a ela a través de cancións, da escoita…As primeiras familias e María fan que todo isto sexa máis doado.”

Esperamos asistir a outros moitos encontros entre nós ou entre outros grupos que teñan a sensibilidade suficiente para entender que a natureza non é un tema a tratar unha quincena ou un trimestre na escola ou para celebrala no día 5 de xuño, moi pola contra é o noso medio máis natural emporiso hai que propiciar todo tipo de encontros entre os nenos e ela salientando todas as compoñentes que interveñen neste proceso: afectivas, emocionais, cognitivas, sensoriais e moitas outras que non se poden anticipar pero que sempre nos agardan agochadas para sorprendernos.

15356011_1191023914311410_78108997_n

Grazas á Escola Bosque Amadahi e ao Pazo do Faramello por deixarnos estar.

15416148_1191024097644725_975959722_n

Presentando as nosas credenciais no centro de E.Primaria

In EmocionArte on 05/06/2015 at 13:00

Si calquera de nós tivera que presentarse perante unha persoa coa que vai convivir os vindeiros seis anos, de seguro que no primeiro momento non lle amosaba un informe. Con toda probabilidade falaríalle de quen é, como é, dos seus gustos, afeccións, inquedanzas e do que din outras persoas del.

Ao meu alumnado chegoulle o momento de coñecer o centro e os/as docentes cos que cursarán a Educación Primaria, así quixemos se presentaran como as persoas que son. Con tal motivo e como agasallo para os nosos anfitrións decidimos elaborar unha carta de presentación na liña do que viñemos facendo nestes tres anos: un cadro composto por 25 caixas –todas diferentes, todas de distintos formatos, dimensións, tamaño e distintos sistemas de apertura. Sendo cada unha única, logran un conxunto artístico e ademais compoñen un texto:

“Presentándonos: somos máis ca un grupo de nenas e nenos, somos 25 persoas únicas, extraordinarias, especiais, diferentes, irrepetibles, marabillosas e singulares. Así somos, somos así.”

Dentro de cada caixa unha descrición de si mesmo/a feita por cada neno e nena, unha carta dos seus familiares falando do fillo ou filla, e un autorretrato. Pouco máis se pode dicir que aporte tanta información e revele tanto sobre cada un deles.

Cando nos puxemos mans á obra, pensei que tería que ser eu quen esbozara o perfil de cada un deles. Aínda así, decidín facer unha proba en pequeno grupo e pedinlle que escribiran a súa presentación. En verdade non tiña a seguridade de que foran quen de facelo. O resultado deixoume admirada; quedei pampa cando os vin escribindo “Eu son… son moi divertido, gústanme os tractores e os camións e as patacas fritas (…)”, “Me gustan los libros sobre dinosaurios y veo Clan”, “Yo soy… soy marroquí, fui a marrocos el año pasado a ver a mi abuela, no como carne de cerdo como vosotros”, “Eu son… son moi bo rompín un brazo 2 veces e corto pinos coa motosierra e coa máquina do lombo corto herba.”, “Yo soy… como de todo y me gusta que me den abrazos”. Tan só levantaban a cabeza para pedirlle axuda aos compañeiros á hora de escribir algo que lle entrañaba algunha dificultade. Quedei emocionada e admirada. Creo que nese momento fun consciente da labor desenvolvida ao longo destes tres anos. Aquí vin un resumo de tantas lecturas, tantas conversas, tanto traballo sobre o emocional, a diversidade, a autoestima, etc.

Logo envieille unha nota ás familias na que lles explicaba o que estábamos a facer e solicitaba a súa colaboración para escribir unha carta na que presentaran ao seu fillo ou filla. O pasado luns chegaron, e foi entrañable ler o que din os pais sobre os nenos/as e ver a reacción que lles producía escoitalo e que o escoitaran todos os compañeiros. Malia que nos encantaría que vírades os textos que escribiron, cremos que entran no terreo da privacidade, porén non os publicamos.

O autorretrato complementou a presentación.

Ao tempo, cada un seleccionou a caixa que quixo e decorouna ao seu gusto. Despois chegou o momento da montaxe. Tivemos que calcular a medida do soporte que precisaríamos para poder expoñer as caixas permitindo a apertura de cada una, 70×70. Logo engadir o texto e o nome de cada un; pintar o panel, pegar as caixas con silicona. E finalmente introducir as presentacións dentro das caixas.

Feito o cadro, quixemos acompañalo dunha carta miña dirixida ao titor ou titora de primaria na que lle explico a intencionalidade deste agasallo.

Como xesto de vínculo entre a vida na escola infantil e a súa nova vida en primaria, traspasámoslle un obxecto moi querido para todos nós, o galo de Barcelos que nos anunciou o tempo todos os días, para que así siga anticipándolles se poden xogar no exterior, se poden ver o sol, se o día estará anubrado ou se choverá, e como non, que lles recorde de onde veu.

Envolvemos o agasallo, asinámolo todos e trala camiñada –fomos a pé, xa que logo non hai unha grande distancia-, entregámolo orgullosos e emocionados.

Cremos que cumprimos co noso obxectivo, que malia que son un grupo, se entenda que son a suma de infindas calidades, características, habilidades e potencialidades de 25 persoas marabillosas.

Ver presentación.

Cinco anos e mil entradas de InnovArte

In EmocionArte on 28/01/2015 at 07:42
Spiral Jetty, Utah saltlake - earth work by Robert Smithson

Spiral Jetty, Utah, Lucie Maru, 2005

Hoxe fai cinco anos que comezamos con InnovArte. Certamente, daquela non podíamos pensar que teríamos tanto de que falar. Como dixeron os amigos de Gigas de Tiza,cinco anos nun blog hai que contalos coma na vida dos cans e dos gatos -multiplicando por sete-, xa que logo son moi intensos e non é habitual que duren tanto tempo polo esforzo que requiren para mantelos activos.

Aquela tarde na que a miña irmán e máis eu decidimos o que sería InnovArte, tiñamos no peto algo así coma vinte ou trinta posibles temas sobre os que falar, pero abofé que non contábamos con que a conversa ser prolongase ata mil ocasións máis, pero así foi e esta é a 1001. Mil é unha cifra que dá vertixe aínda que só sexa para contar, canto máis para decatarnos de que escribimos un milleiro de post ou entradas nas que expuxemos a vida nas nosas aulas, as experiencias que desenvolvemos, as nosas alegrías, as frustracións, os enfados, as sorpresas, as lecturas e os achados que imos facendo, mantendo sempre o obxectivo da procura do recoñecemento, dignificación e empoderamento da educación infantil.

Cando empezamos tiñamos presente que o que dixéramos na rede sería moi difícil de borrar, ocultar ou negar, e que isto nos “perseguiría” sempre nas nosas vidas, malia todo, botando a vista atrás non cambiaríamos nada do ata agora dito. InnovArte ten a súa música, haberá a quen lle guste, a quen lle sexa indiferente e mesmo a quen lle desagrade, pero sempre soa ao mesmo, o discurso non cambia. Poida que segundo o noso estado de ánimo, haxa tempadas nas que somos máis creativas, máis optimistas, máis orixinais e outras menos. Houbo tempos nos que críamos que tiñamos que manter un ritmo e unha frecuencia que nos levou a pensar en deixalo, agora tomámolo máis relaxadamente porque sabemos que quen nos sigue sabe que coma todas as persoas estamos supeditadas ás circunstancias profesionais, persoais, familiares e mesmo tecnolóxicas. Coma a obra da nosa imaxe de cabeceira, Spiral Jetty, somos máis ou menos visibles en función de ata onde nos chegue o nivel da auga.

Non sabemos por canto máis, agora ben, mentres haxa quen nos diga que lle somos de utilidade aquí estaremos. Énchenos de satisfacción que nos escriban mozos e mozas estudantes de Maxisterio ou opositores porque aí é onde nós focalizamos os nosos esforzos e compromiso, poñendo a nosa experiencia ao seu servizo. Cremos, e sempre insistimos nisto, que as máis veteranas temos unha obriga para cos noveles que non é outra que a de ensinarlle o bo, o malo e o mellorable desta profesión, sen fantasías, sen velos, sen segredos e sen fórmulas máxicas. Nós facémolo confiando en que lles axude a coñecer a vida real nas escolas contada día a día.

Como veu sendo habitual en cada aniversario de InnovArte, acompañamos este balance que facemos cunhas imaxes de Spiral Jetty; distintas visións, distintas tomas, distintos enfoques, distintas épocas, sobre unha obra senlleira do Land Art realizada por Robert Smithson que agora fai corenta e cinco anos.

Para pechar, non nos atrevemos a dicir “Por mil InnovArtes máis” porque sabemos de antemán que non seremos quen de cumprilo, pero si darvos a grazas a todos os que fixestes que InnovArte sexa o que é, compartindo, comentando, aportando.

Grazas tamén ás ferramentas 2.0 que nos permitiron que tivéramos a posibilidade de falar con xente que doutro xeito non teríamos ocasión. Malia que de seguro non lles chega, grazas tamén á plataforma WordPress que nos permite publicar de balde -coas peaxes da publicidade- os dous blogs, Innovarte Educación Infantil en galego e en español.

Mil grazas, grazas mil a todas e a todos os que nos acompañastes nestes seis cursos, cinco anos e mil entradas de InnovArte.

Spiral Jetty, Utah saltlake - earth work by Robert Smithson

Spiral Jetty, Utah saltlake, earth work by Robert Smithson. Fotografía de Lucie Maru, 2005

 

Tecendo momentos

In CativArte,EmocionArte on 23/09/2014 at 06:50

 

50 metros cadrados para 25 nenos e nenas pouco espazo deixan para facer vida e para gardar momentos. Emporiso este curso, fartas de non saber onde poñer os pequenos tesouros sentimentais cos que nos agasallan día a día, decidimos tecer arañeiras nas que iremos pendurando todo o que se deba poñer á vista de todos.

Esta foi a labor de comezo na aula de catro anos. Como as arañas tecemos as nosas arañeiras con bambú, lazos, trelas, fíos e cordeis. De agora en diante, aí quedarán presos os recordos de cadaquén.

O que fai sentimento de grupo son os momentos ou intimidades compartidas e coñecidas polos demais. Isto é o que intentamos, tecer a vida gardando pequenos recordos que nolos fagan lembrar.

Para ir empezando, nestas fotografías hai paseos en barco, area do “mar dos avós”, tardes de pesca co pai, días de vacacións e alegría…

Ver presentación.

Arañeiras

Peche por vacacións

In EmocionArte on 30/06/2014 at 07:18

Pájaros Horneros

Cando vimos esta imaxe publicada por Jardines de México, pensamos que- coas diferenzas obvias, nos representaba á perfección a nós as dúas construíndo InnovArte. Partindo da nada, tan só cos nosos coñecementos e cos recursos da contorna fomos facendo un niño á nosa medida. InnovArte é o noso niño, no que estamos cómodas e a gusto. Pero seica di a tradición popular, que si estes paxaros, Horneros, traballan en domingo, se entende coma un augurio dun inverno chuvioso, emporiso agora é a quenda de descansar.

Chegado este momento, en cada un dos cinco remates de curso de InnovArte, pensamos en deixalo, é tal o noso esgotamento que temos a sensación de que non seremos quen de botalo a andar un curso máis nin de contar nada novo que xa non teñamos dito. Logo, chega setembro e queremos retomala conversa que mantemos coas persoas que nos seguen. Pero o ano escolar é moi longo e custa moito manter un nivel como o acadado por este blog. É para nós unha responsabilidade e unha “obriga”, ser unha achega á educación infantil de calidade, de modo que repensamos moito cada unha das entradas que publicamos. Se arestora botamos unha mirada atrás non cambiaríamos nin unha soa palabra das aquí ditas, e isto, nos tempos que corren, non é pouca cousa.

Xa se verá. Precisamos un descanso reparador.

Polo de agora, quen visite InnovArte atopará preto dun milleiro de conversas mantidas ao longo de cinco cursos nas que relatamos experiencias de aula, lecturas recomendadas para o alumnado de infantil e outras para o profesorado ou familias, reflexións sobre tradicións, preocupacións, episodios ou incidentes escolares; vivencias profesionais; desexos de mellora; e sobre todo a nosa visión sobre a infancia e a escola infantil hoxe.

Dicimos en todas partes que InnovArte é un fío invisible que une persoas que comparten un sentimento, unhas crenzas e unhas expectativas sobre a educación da primeira infancia, creando un sentido de pertenza a unha comunidade virtual que supera fronteiras xeográficas, facilitado polo feito de compartir un idioma común, o galego ou o español, e que lograr a fidelización  dun público tan numeroso e tan diverso ao longo de tan prolongado período é algo que só se consigue desde a honestidade profesional coa dedicación de moito tempo e esforzo

Calquera persoa con mínimos coñecementos sobre a web 2.0 e sobre a blogosfera educativa sabe do dificultoso que é facer un oco e lograr ter voz neste inmenso espazo dixital. Para nós, a honestidade profesional é o que subxace á grande acollida do blog. Nunha sociedade na que calquera persoa pode facer da rede o seu speaker´s corner particular e na que hai tantos predicadores educativos, ás persoas que sabemos do día a día das aulas e dos nenos/as, só escoitamos a quen nos transmite mensaxes esperanzadas e axustadas á realidade, xa que logo, como todos sabemos, a charlatanería é algo que ten data de caducidade.

Nós, en InnovArte, non pretendemos nin impresionar, nin enganar, nin falsear, nin vender nada, nin outra cousa que non sexa aportar a nosa mirada sobre a educación infantil, e mentres nos digan que lle somos de utilidade a alguén, seguiremos intentándoo.

Boas vacacións a todas e a todos os que nos seguides e ata máis ver.

Alfonso Albacete

AromatizArte IX: eu ulo a…

In EmocionArte,EncienciArte on 23/05/2014 at 05:46

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ás veces tírase máis proveito dunha actividade sinxela que xurde espontaneamente na clase ca doutras perfectamente deseñadas e programadas. Como estes días andábamos a traballar co nariz, preguntámoslle cal era o olor que máis lles gustaba; daquela empezaron a darnos nomes de marcas de colonias infantís. Pero iso non era o que nos interesaba, senón saber a que ulían esas colonias. Supoñemos que lles gustan porque son produtos da mercadotecnia que rodea a todos os personaxes que seguen, que de ser presentados noutros envases nin atraerían a súa atención. Había desde os que empregan a mesma marca ata os que non levaban posta ningunha.

Aí centramos a atención en que cada un deles ule dun modo diferente, no que se reflicte tanto a súa personalidade coma os seus gustos, case ao marxe do perfume que empreguen.
Sabemos que o éxito desta actividade radica na carga afectiva que se lle puxo, na singularización de cada un deles e na identificación con aroma que se lle detectou.
De un en un foron pasando polo “nariz” experto, quen con moito ritual detectaba e finalmente daba o seu “veredicto” para logo ser corroborado polos compañeiros/as. Ti oles a…: limón fresco, a mandarina, a monte, a herba cortada, a biscoito, a mel, a regalicia, a vainilla, a menta, a herbas frescas, a rosas, a xeranio, a pino, a papoula, a monte, a pexego, a melón, a sandía, a mazá, a caramelos …, mesmo houbo un neno que insistía en dicir que el ulía a motor, a gasolina e non fomos quen de contrarialo. Nos casos nos que se puido, contrastábase a afirmación ulindo ese aroma identificado nunha caixa de esencias ou noutra de herbas aromáticas que temos na clase.
Logo, cada un elaborou un cartel onde dicía ao que ulía para que o resto dos compañeiros/as puideran corroboralo.
Días despois, cando chegan pola mañá, seguen co xogo, pedíndolle aos demais que os ulan e que detecten o recendo. Como dicíamos ao comezo, sabemos que o éxito radicou no cariño, na confianza e no respecto a cada neno e nena, facendo que medre a súa autoestima.

Catro anos de InnovArte

In EmocionArte on 28/01/2014 at 08:05

Fai hoxe catro anos iniciamos a andaina de InnovArte e malia que o fixemos moi ilusionadas non podíamos daquela imaxinar o que isto supuxo para nós, tanto a nivel profesional coma persoal. En cada un dos aniversarios anteriores xa o temos dito, emporiso non queremos repetirnos, agora ben, terán que pasar anos para que coa distancia poidamos valorar todo o que nos aportou, nomeadamente a posibilidade de coñecer moitas persoas que confiadamente comparten con nós as súas inquedanzas profesionais, das que tanto aprendemos e que tanto nos axudan a reflexionar. Grazas a todas e a todos.

Coma desde o primeiro día, Spiral Jetty estará presente neste cuarto aniversario. A nosa imaxe de cabeceira, a metáfora coa que nos identificamos, esta intervención do Land Art feita en 1970 no Gran Lago Salado de Utah, para o que Robert Smithson tivo que remover toneladas de roca basáltica, areas e escombro, logrando unha perfecta comuñón entre a natureza e a arte. O Muelle espiral desde a súa creación,  muda cada minuto, nunca é o mesmo só permanece o básico, a súa estrutura. O paso do tempo, as condicións meteorolóxicas, as circunstancias, van deixando estratos sobre estratos que modifican a súa visión, facendo que non sexa nunca igual.

Velaquí unha das últimas fotografías que se lle fixo, tomada fai dous días, o pasado 26 de xaneiro de 2014.

Así InnovArte xa non é o mesmo que cando comezamos. Ao inicio tiña un ton máis aséptico, máis formal, máis informativo, daquela, basicamente, queríamos compartir o que sabíamos. Logo, foi dando un xiro, gañando confianza, mostrando o que facíamos nas nosas aulas. Coma nunha relación, xa abríamos as portas da nosa casa. Pero non se pode estar catro anos amosando cousas novas todos os días, ademais, preocupábanos o como nos entendían,  de modo que  empezamos a contar e explicar o que víamos. Nós últimos tempos, sentíndonos comprendidas e acollidas entre amigos/as, falamos do que sentimos, das nosas inquedanzas, angustias, anhelos e desexos. Este proceso foi similar ao da consolidación dunha amizade entre persoas que empatizan e  comparten sinerxías. Agora xa non nos vemos na obriga de falar cando non temos ganas. Pode haber períodos de silencio pero non son molestos. Falamos cando temos algo que dicir e cando non deixamos tempo para reflexionar e volver sobre o xa dito.

Pero estamos aquí, coma Spiral Jetty  que ao longo dos seus 44 anos, aparece, desaparece, e reaparece cambiada; ao igual, InnovArte desaparecerá definitivamente cando remate o período da seca, cando as augas sexan abondosas  e asolaguen toda a intervención, quedando para só para o recordo a través das reportaxes gráficas.

Polo de agora gústanos pensar que InnovArte áinda fai a súa achega á mellora da educación infantil; isto é o que nos motiva para seguir, para escribir ata cando estamos desganadas e para dedicarlle horas roubadas a outras parcelas da nosa vida persoal.

Grazas mil a todas as persoas que comparten amizade con InnovArte.

Peche do blog para o 2013

In EmocionArte on 21/12/2013 at 10:31

Con esta entrada damos por finalizada a actividade InnovArte para o ano 2013.

Este, se cabe, foi un ano moi difícil, máis aínda ca o pasado, e poida que iso o deixáramos entrever en máis dunha ocasión.

Unha amiga que ben nos quer, fai uns días, fíxonos unha observación sobre o estilo dalgunha das reflexións de InnovArte; apuntábanos  que ás veces se nota un ton un pouco rabioso e agresivo de máis. Leva razón. Polo que queremos pedir desculpas por esta boutade. O que queremos expresar é que non son froito da prepotencia ou da soberbia de crernos superiores, senón do anoxo que nos produce moito do que vemos na educación. Nós, Ángeles e Isabel, cometemos tantos erros coma calquera, equivocámonos máis do que quixéramos, e moitas veces non atinamos a facer o debido. Non somos as profesionais perfectas nin o pretendemos. Demos, damos e daremos tantos pasos en falso coma todos os que pisamos terreos sempre esbaradizos, o que temos é que non nos autocompracemos, non nos conformamos, nin obviamos o que pode ser mellorado. Sabemos cando nos equivocamos, iso é o que nos dá a experiencia de anos. Por outra banda, sublévanos as parvadas que lle escoitamos aos alleos á educación, cando, posicionados coma expertos no tema, tratan de impoñernos medidas que todos sabemos non van aportar nada bo á crianza da nosa infancia. Como contra eses non temos ferramentas cos que rebatelos, poida que carguemos con máis forza da debida contra os de dentro, os que estamos todos os días a pé de obra, cando coas nosas actuacións non dignificamos a nosa profesión.

En calquera caso, confiamos que este descanso e o comezo de ano nos faga recuperar a serenidade e o estilo propio de InnovArte, xa que logo o que non pretendemos é crispar, senón ser unha achega de utilidade a todas aquelas persoas interesadas na educación da infancia. Así agradecemos todos os comentarios e críticas construtivas que nos facedes.

Queremos confiar e desexamos que o vindeiro 2014 sexa un ano ventureiro para a educación. Non podemos pensar doutra maneira, malia que o que vemos todos os días non parece apuntar nesa dirección.

Boas vacacións a todas e a todos os que nos seguides.

Ata a volta.

Unha Mestra para o recordo: Victoria Navaza

In EmocionArte on 13/11/2013 at 08:48

Ao longo da nosa vida académica pasamos polas mans de ducias de docentes, duns lembrámonos e doutros non. Ao longo da nosa vida profesional no ensino tamén coñecemos centos de ensinantes que case todos merecen un recordo. Ao longo da nosa vida persoal atopámonos con persoas que deixan tal pegada en nós que merecen entrar na categoría de “Mestres”, aínda sen telo sido.

O luns foise unha das nosas últimas e senlleiras Mestras, a nosa compañeira Victoria Navaza, unha muller memorable coa que tanto compartimos e da que tanto aprendemos no profesional e no persoal.

Filla de mestra, muller, irmá, nai e amiga de mestres, esta lalinense de nacemento, parisiense de sentimento e viguesa de adopción foi unha muller desas das que é difícil esquecerse, malia que polo seu carácter sinxelo e discreto podería ser todo o contrario.

Nós tíñamos oído falar dela, xa que logo moitos a recordarán coma unha das espalladoras convencidas da reforma da LOXSE, pero non a coñecemos ata que traballamos ao seu carón cando asumiu a responsabilidade da Subdirección Xeral de Ordenación Educativa na Consellería de Educación. Para nós foron catro anos nos que todos os días nos daba unha lección de compromiso co ensino. Loitadora incansable e muller de ir de fronte, sufría –e non o ocultaba-, cada vez que trataba de pór en marcha unha iniciativa e tropezaba coa lenta e burocrática maquinaria da administración; aínda así, coa súa tenacidade saía para diante cun sorriso.

Moitos docentes non saberán dela, pero cómpre recordar que neses anos, pola súa iniciativa e baixo o seu auspicio se puxeron en marcha moitas iniciativas que aínda permanecen: os currículos LOE, accións formativas específicas para o profesorado de linguas estranxeiras, as estadías no estranxeiro, o incremento do profesorado de apoio e dos departamentos de orientación, programas de fomento da lingua galega, publicacións didácticas, e outras moitas que sempre lle supoñían grandes desvelos, sinsabores, horas de traballo, e ao tempo satisfaccións e alegrías por crer que estaba aportando o seu gran de area á mellora da calidade educativa en Galicia. Sentíase afortunada por aquela oportunidade que lle brindou a vida de poder estar no lugar onde se tomaban as decisións educativas. Pero abofé que nunca o entendeu coma un privilexio senón coma unha responsabilidade e un compromiso coa escola, así non lle escatimou tempo, dedicación e ilusión.

O día da súa xubilación sentimos envexa dela, porque ten que ser ben satisfactorio pechar un ciclo recibindo o agarimo de compañeiros, alumnos e familias que tiveron trato con ela desde os seus inicios na unitaria de Extramundi, ata a dirección das Escolas Proval en Gondomar, pasando por outros centros da zona de Vigo. Daquela, todos salientaron o apoio e comprensión que sempre atoparon nela.

Nese momento todos estábamos convencidos, ela tamén, de que, aínda fóra da docencia, lle quedaba moito por facer e aportar á educación en Galicia. Quería facelo, e podería, pero non puido ser.

Sempre cremos que o que diferenza ás persoas non é a beleza, a riqueza, as ideas políticas ou relixiosas ou a lingua que falan; o que distingue a uns sobre os outros son os motivos que deixan para seren recordados, e abofé que Victoria Navaza nos deu moreas de razóns para tela presente en máis ocasións das que podería supoñer esta muller discreta, culta, afable e bondadosa.

Adeus Mestra, foi unha honra para nós coñecerte e traballar contigo.

Peche do blog

In EmocionArte on 30/06/2013 at 11:10

Chegado este punto, dámoslle vacacións tamén a InnovArte.

Van catro cursos, van 850 entradas, van milleiros de visitas, van moitas alegrías, moitos desgustos, moitas ilusións, moitos comentarios, moitos recoñecementos, e moitas, moitas satisfaccións; en definitiva vai moito da nosa vida profesional e mesmo persoal.

Nestes últimos días xa sen clases, nos que se producen encontros con compañeiros/as e nos que hai ocasións para falar devagar recibimos moitas achegas sobre o que InnovArte Infantil aporta no escenario educativo no que estamos agora situados. Énchenos de orgullo saber que son moitos os opositores/as que se están examinando e que mencionan o blog nas súas bibliografías e webgrafías. Alégranos non pola vaidade de ser recoñecidas senón por saber que lle somos de utilidade a esas persoas que aspiran a ser mestres e mestras. Esa foi sempre a nosa intención, mostrar o que facemos para que alguén o aproveite e o mellore, xa que si non se amosa, si se converte a práctica docente nunha receita secreta haberá que facer moitos ensaios e cometer moitos erros para dar con ela. Sempre insistimos en que é unha obriga dos máis veteranos expoñerlle a súa experiencia aos máis novos. Logo estes que decidan o que facer, pero non podemos deixar que partan de cero tan só cos coñecementos teóricos, erráticos, vagos e ás veces desatinados que se lle proporcionan na súa formación inicial. Pero mostrarse entraña arriscarse ás críticas e isto hai quen non o pode aturar preferindo agochar entre as catro paredes das súas aulas os seus acertos e as súas equivocacións.

As investigacións feitas no eido educativo constatan que o denominador común daqueles profesionais que destacan polas súas prácticas innovadoras é unha media de vinte anos de experiencia. Docentes de corenta ou máis anos son os que están producindo unha renovación das prácticas. Concorren a veteranía, a autoestima profesional, a seguridade e a experiencia. Nós estamos nese grupo e sempre nos consideramos unhas privilexiadas polas oportunidades formativas que tivemos, emporiso, InnovArte é a nosa achega á educación infantil.

Non todo o que escribimos, non todo o que mostramos é do agrado de todo o mundo nin o pretendemos, o único que pedimos é que os que teñen que dicir, que digan, os que teñen que contar, que conten. Que ninguén oculte, reserve ou se agoche tras a crítica aos que tratamos de construír unha educación mellor. É moi doado buscarlle os fallos a quen se mostra, pero non o é tanto dar alternativas. Fágano, deámoslle alternativas a quen empeza ou a quen está enfastiado, deixémonos de tanta chanza de café ou de Facebook.

Afortunadamente somos cada vez máis as persoas que compartimos de balde, pero aínda fai falla máis, hai grandes experiencias que cómpre mostrar para que os que se fai nas aulas sexa de coñecemento xeral. O malo é que os docentes somos os nosos peores publicistas. Non hai quen fale peor da escola, dos mestres e dos compañeiros ca os propios ensinantes. Así malamente podemos acadar o respecto da sociedade. Se alguén destaca imos a por el sacándolle os “trapos sucios”, deslucindo o seu esforzo. Non fai falla afondar máis no que subxace baixo esas críticas. Unha mágoa, co fácil que é cambiar o chip e ver en positivo, con xenerosidade e gratitude.

Neste curso tan difícil, sorprendeunos ver a cantidade de proxectos que se desenvolven nos centros e que resultan premiados ou recoñecidos nas máis diversas convocatorias locais, autonómicas, nacionais e mesmo internacionais. Hai que salientar que a consellería se fixo eco delas, de xeito que raro era o día que non descubríamos unha boa práctica desenvolvida polos docentes galegos. Temos moito do que presumir e do que gabarnos, emporiso deixémonos xa de tanto laio e poñámonos a mostrar o bo que temos en troques do malo. Parece mentira pero en gran medida, tamén depende de nós o como contemos o conto.

Hai moitas portas, depende da que decidamos abrir ou pechar.

Bo verán a todos e a todas.

Flores e espiñas na educación

In EmocionArte on 30/06/2013 at 10:28

13286_529511560440345_886197172_n

Un curso máis, o cuarto, pechamos o blog por vacacións e como nas anteriores ocasións aproveitamos para facer unha reflexión balance.

Este foi un dos máis duros que recordamos. A climatoloxía non axudou a aturar a invernía permanente, xa que logo non houbo ningún anticipo do verán ata mesmo a súa entrada; os cativos estiveron coma feras en gaiolas os nove meses. As novas e declaracións vertidas (ou recollidas) nos medios polos políticos e outra caste de pseudopensadores foron demoledoras. Pero o peor de todo, foi ver as situacións de empobrecemento acelerado de moitas das familias do noso alumnado e de como isto lles está afectando. Estamos convencidas de que, lamentablemente, serán anos que quedarán no noso recordo.

Houbo días que mesmo pensamos que nada pagaba a pena. Así cara mediados de curso InnovArte sufriu a súa particular crise, tendo un “paro biolóxico” dun mes.

Por fortuna sempre hai algo que nos fai tirar para diante: os nenos e nenas. E pola contra acordamos deixar de escoitar e ler todo aquilo que nos era prexudicial para a nosa saúde. Decidimos que tiñamos que edificar a nosa propia mirada sobre a realidade escolar, poñendo en positivo todo aquilo que a fai grande pese á adversidade.

Os medios non adoitan recoller –nin poderían- o que acontece nas aulas nos últimos días de curso, e é unha mágoa, porque todos eses acenos de agradecemento que se reciben por parte das familias e do alumnado son o alimento do profesorado. Os recortes son terribles, as decisións educativas son desatinadas, a presión social sobre a escola é inxusta, as críticas aos docentes son intencionadas, pero o que nos fai comprometidos/as coa nosa profesión é o agradecemento do noso alumnado. Pode parecer unha parvada, pasamos todo o ano botando chispas e malia todo, un xesto, unha mirada, unha palabra, un agradecemento feito no último minuto do último día de clase pode facernos esquecer todos os desgustos sufridos e nese mesmo momento empezar a matinar sobre os preparativos para o vindeiro curso. Somos xente estraña.

Os cómicos e os artistas adoitan ser o colectivo sobre o que existe a crenza de que son xente rara, pero en realidade poida que os ensinantes sexamos aínda máis singulares; tamén pode ser que teñamos moito cos cómicos e cos artistas. Somos un colectivo feito dunha pasta especial. Ao igual ca eles, un aplauso ao remate da función é todo canto pedimos. Ben pensado somos moi doados de contentar, o que non sabemos é porque non se fai. É unha pregunta que nos formulamos moitas veces: como é posible que individualmente cada familia nos estea agradecida polo que fixemos polo seu fillo ou filla, e sen embargo logo parece que temos a toda a sociedade na nosa contra? Un misterio.

Sumado a iso, os docentes somos uns “adictos”, estamos enganchados aos efectos que nos produce ver a eclosión de cada un dos nosos cativos, que como a secuencia que se recolle no seguinte vídeo é un momento máxico e único. Os docentes de verdade, os que teñen a sensibilidade para apreciar e valorar a singularidade de cada neno e nena, saben que, nun momento ou noutro, florecerán e darán froitos fermosos e que nese proceso, a man dun mestre/a é determinante.

Por desgraza iso descoñéceno moitos responsables das políticas educativas, que queren ter cultivos de invernadoiro, pensando, na súa ignorancia que todas as plantas –nenos- son iguais, ás que hai que aplicarlle os mesmos coidados para obter os mesmos resultados. Coitados!, non saben eles do subidón que dá recoller froitos inesperados ata das plantas máis raras, desas que por non ter non teñen nin follas, desas que sobreviven nos climas máis adversos, desas que polo seu aspecto non se podería esperar nada delas, desas que se defenden coas súas espiñas. Coitados!, eles non saben destas substancias que nos producen eses efémeros momentos de felicidade aos docentes. Mágoa para eles, pero os adictos, malia as prohibicións, seguiremos consumíndoos aínda que sexa ás agochadas. Non podemos deixalo, estamos enganchados.

Tres anos de InnovArte

In EmocionArte on 27/01/2013 at 16:24

Fai hoxe 3 anos botou a andar InnovArte Educación Infantil; non podíamos imaxinar daquela as repercusións disto. O que comezou sendo un espazo entre compañeiras, sobre todo coa finalidade de almacenar ligazóns e recursos, tivo unhas consecuencias –nomeadamente para nós- coas que non contábamos. Ver como se ía espallando, como cada día tiña máis seguidores que nos daban azos para continuar, fíxonos cambiar o planeamento inicial. InnovArte converteuse nun referente para moitas persoas, emporiso a nosa “responsabilidade” era diferente: pais e nais, opositores, alumado dos graos de educación, mestres e mestras esperan, confían, comparten e secundan a nosa opinión sobre os temas que afectan directa ou indirectamente á educación infantil. Isto para nós, mesmo supón unha presión, pero, e sobre todo foi unha fonte de enriquecemento profesional. Obrigounos a reflexionar moito arredor das nosas concepcións sobre a infancia, a educación, a sociedade, as familias, as prácticas escolares, os docentes, etc. A exposición pública a través do blog carreounos unha medra profesional que non poderíamos cuantificar. Aprendemos tanto nestes tres anos que InnovArte sempre será un fito na nosa traxectoria profesional. Hai un antes e un despois.

Por outra banda, sempre pensamos que fomos unha xeración privilexiada canto á nosa formación, vivimos os seus momentos iniciais, tivemos asesoras e asesores excepcionais que nos brindaron a ocasión de relacionarnos con outras compañeiras, de coñecer a teóricos, investigadores e outras experiencias escolares dentro e fóra da nosa comunidade, que nos motivaron para facer e mostrar o que facíamos, e sobre todo, que nos fixeron crer que o noso pequeno traballo nas aulas non era irrelevante. Fomos partícipes do empoderamento da educación infantil, amosándolle á sociedade e ao colectivo docente que para ser mestra de infantil había que saber algo máis ca contos e cancionciñas. Vivimos os momentos da euforia formativa (en breve falaremos das súas horas baixas), momentos que na cabeza de moitas de nós permanecerán sempre unidos ás persoas que a fixeron posible.

Emporiso, a día de hoxe, consideramos que, -o mesmo que fixeron con nós-, é obrigado compartir cos demais a nosa experiencia. Seica así se fixo sempre nas tribos, nas aldeas e nas familias: os máis experimentados teñen a responsabilidade de transmitirlle o coñecemento aos que se están iniciando. Compartir de balde, con rigorosidade profesional e con ilusión.  As/os que cremos no potencial da educación non podemos gardar nun caixón o noso saber e dispensalo baixo fórmulas de venda que pasan pola filiación, pola inscrición ou polo rexistro nun grupo ou nunha asociación. Daquela estaríamos a facer o mesmo que criticamos: non poñer ao alcance de todos a cultura e a sabedoría, algo a día de hoxe imperdoable, inxustificable e inexplicable dado as canles das que dispoñemos.

Tamén cómpre dicir que non teríamos chegado ata aquí sen o alento continuo de persoas, coñecidas e moitas descoñecidas que cada vez que decaíamos estaban ao noso carón para levantarnos o ánimo. A ninguén se lle escapa que relatar as experiencias que desenvolvemos na aula, compartir lecturas, documentar e escribir nos ocupa moito tempo e esforzo; 800 entradas no blog (en galego e en español) non se fan nun intre perdido. Agora ben, os azos e comprensión fan que o traballo se vexa compensado.

Decote contamos co recoñecemento dos e das lectoras, os seus comentarios sempre son positivos tanto no blog como en Facebook ou Twitter, agás algo que nos sucedeu fai uns días cando alguén que se agochaba tras un pseudónimo nos preguntou se InnovArte non sería un fraude. Non contestamos pero quedamos desacougadas. Para que algo sexa fraudulento ten que haber unha intencionalidade enganosa e interesada, condición que non se dá no blog. Tampouco lle demos resposta porque cremos que a transferibilidade das informacións e das experiencias non está na nosa man, senón na cabeza de quen nos le; e que a mirada de cada un dos nosos lectores atopará tanto de proveito ou de fraude como queira ver. Nin máis nin menos. O que é unha mágoa é que se cargue contra os que fan, parece que é inherente á profesión a intolerancia e a falta de respecto aos acertos ou éxitos dos compañeiros. Máxime cando estamos a falar do ámbito da educación.

Para reflexionar un chisco, porque de seguro que moitos dos nosos lectores tamén viviron algunha experiencia de intolerancia allea ao éxito, porén, ben poden intuír os motivos que se agochan tras esas críticas. Malia todo, non queda outra que seguir cara diante que o tempo xa encargará de poñer todo lugar que lle corresponde.

Ao igual que a obra que identifica o blog desde o inicio, Spiral Jetty, seguiremos reflectindo o paso do tempo e os seus efectos no sistema. Velaquí as últimas fotografías tomadas da intervención de Robert Smithson en Great Salt Lake, corenta e tres anos despois da súa realización, aínda contemporánea, aínda desconcertante, aínda incomprendida, pero, visible ou non visible, aínda presente.

Monllos de follas e de sentimentos

In EmocionArte on 21/11/2012 at 07:57

Este outono as follas das árbores caducas tardaron máis en tornar a súa cor seica que pola falta de frío. Agora están nun momento no que cada unha delas parece unha obra pictórica, polo que quixemos que o noso alumnado apreciase ese efémero esplendor da natureza e agasallase á súa nai cun fermoso ramo de follas; elementos insignificantes que nesta experiencia acadan outra consideración co valor engadido de ser portadores de sentimentos e de afectos

Coma sempre, tentamos realizar actividades que conxuguen aspectos emocionais, con competencias (sociais, artísticas, de coñecemento do medio físico, matemáticas, lingüísticas, etc) e co consumo responsable, poñendo en valor as pequenas cousas que non custan nada. Así puidemos coñecer as variedades de follas de especies como son: eucalipto, carballo, roble americano, pino, platanero, gingo biloba, liquidambar, pruno, caqui, xestas, cerdeira, castiñeiro, codeso, arce, betuleiro, magnolio, hedra, parra virxe, mimosa, millo, fento, freixo, algarroba, herba da pampa, chopo, figueira, ameneiro, e outras moitas que nos trouxeron.

Con elas compuxemos monllos a modo de ramos e engadímoslle unha tarxeta cunha dedicatoria en forma de pareado. Cos de 3 anos tivemos que transcribilas nós e eles memorízanas, os de 4 e 5 xa axudan máis na composición e na escrita. Velaquí exemplos, nos que nalgúns casos nos permitimos algunha que outra licenza literaria.

“Con hojas de eucalipto / y un beso tu corazón derrito.”
“Do carballo as follas / co meu amor recollas.”
“Con follas de roble americano / un bico che gano.”
“Cun ramo de faíscas  / de xunta min non liscas.”
“Con follas de platanero / dígoche canto te quero.”
“El gingo biloba / el corazón te roba.”
“Cun ramo de liquidambar / o meu cariño che quero dar.”
“Con follas de pruno /que saibas que coma min ninguno.”
“Con follas de caqui / o meu amor aquí.”
“Con ramas de xesta / o meu amor non resta.”
“Con ramas de xesta / un bico no medio da testa.”
“Con hojas de cerezo / mi cariño y aprecio.”
“Con follas de cerdeira /por ser a primeira.”
“Con hojas de castaño / decirte que te extraño.”
“Con follas de castiñeiro / para o meu amor primeiro.”
“O meu amor con ramas de codeso / e un grandísimo beso.”
“Un bico con follas de arce / porque nunca chegas tarde.”
“Con bicos e follas de mimosa /póñoche a cara coma unha rosa.”
“Do magnolio as follas / co meu amor recollas.”
“Con follas de hedra / un bico te espera.”
“Da parra virxe as follas / co meu amor recollas.”
“Coas follas de millo / un bico pillo.”
“Un ramo de follas de fento / con todo o meu sentimento.”
“Con follas de freixo / un bico coma un queixo.”
“Con hojas de algarrobo / un beso te robo.”
“Coa herba da Pampa / sen esbirrar ninguén se aguanta.”
“Un bico primeiro / e logo follas de betuleiro.”
“Coas follas de figueira / unha aperta grande coma unha eira.”
“Con hojas de ricino / a darte un beso yo me animo.”
“Del ebónimo las ramas / con un beso ganas.”
“Con follas de rododendro / o meu corazón che vendo.”
“Te doy un ramo de aligustre / esperando que te guste.”

Ver presentación.

Ramos de sentimentos

María FumaÇa

In ContArte,EmocionArte on 19/10/2012 at 06:58

Vimos de asistir á presentación dun dos proxectos editoriais máis sorprendentes e ricos que temos visto nunca. Onte pola tarde, na Biblioteca Ánxel Casal de Compostela subimos á locomotora da Familia María FumaÇa, xunto con ducias de nenos/as e adultos engaiolados co clima de alegría e felicidade que se xerou na sala. Pero non vos levedes a engano, isto non é só unha recompilación de cancións, é a historia que se constrúe arredor de Ruí, un neno especial.

Segundo di a editorial Galaxia María FumaÇa é un proxecto musical de celebración da vida. Ducias de artistas cantando a alegría de vivir. Montados na alegre e colorida locomotora de vapor, percorren vales e montañas, nos seus vagóns o ambiente é de festa, unha morea de xente que cantan e tocan xuntos a ritmo de muiñeira, de samba, rock ou forró para facerlle un agasallo a Ruí, que interpreta como solista sinfonías vocais que lembran o son máxico do canto das baleas. Unha aventura que esperan non remate nunca e que os leve por mil novos horizontes.

O proxecto está conformado polo libro, o DVD-Karaoke e o CD. No DVD recóllense as explicacións dos pais de Ruí de como María FumaÇa é un agasallo familiar para a noite de Reis, e de como esta idea foi medrando ao longo de seis anos e agora chegan a participar preto de 40 persoas amigas. Noutro apartado temos 7 espectaculares videoclips, dos que nos custaría elixir un para recomendar, pois todos eles son  sorprendentes. Nunha terceira parte vemos as gravacións dos nenos cantando con Ruí. Deseguido podemos cantar 6 pezas con pictogramas. Remátase cuns extras, onde se recollen os créditos e un agasallo “Ruí e as baleas” acompañado de fotografías da vida do neno que nos fan entender o agradecemento final “A Ruí, por ampliar o noso horizonte”.

O mesmo lle dicimos nós a toda a Familia María FumaÇa: grazas por facernos entender que a discapacidade non é unha maldición, senón unha diferenza que pode ser vivida con normalidade, nun ambiente musical, festivo e optimista.

Grazas mil tamén a quen en tempos editoriais difíciles aposta por proxectos que nacen do amor.

Ogallá que a locomotora de María FumaÇa viaxe por todos os centros de ensino de Galicia porque é toda unha lección de vida.

Lecturas filosóficas de fondo de biblioteca

In ContArte,EmocionArte on 24/09/2012 at 06:55

Este verán mercamos nunha librería de París unha colección de libros filosóficos dirixidos aos máis pequenos, descoñecendo que algúns deles xa podíamos atopalos traducidos en español polas editoriais Océano e SM.

Trátase da colaboración de Oscar Brenifier, filósofo francés a quen coñecemos hai varios anos nos “IV Encontros de Infantil”e de quen xa temos falado neste blog, e do ilustrador Jacques Després, quen como se pode ver deseguido, fai un alarde de creatividade cunhas ilustracións propias da animación audiovisual.

Uns libros que cómpre ter de fondo de biblioteca, inicialmente dirixidos a nenos de máis idade pero que sen forzar situacións podemos empregalos en infantil cando xurda a ocasión.

Fixémonos con:

– “El amor y la amistad”, un libro que mostra a grande diversidade de significados do amor. Hai quen pensa que a amizade pode nacer e desaparecer nun só instante, outros opinan que unha amizade verdadeira dura toda a vida… Non hai unha única resposta para as grandes preguntas da vida. Non existe só unha forma de pensar. Cadaquén debe buscar, elaborar e construír a súa propia. Doce ideas sobre o amor e a amizade. Ver algunhas páxinas.

 – “El sentido de la vidaun libro que nos leva a pensar nas cousas que lle dan sentido á nosa vida. Non existe unha única resposta ás grandes preguntas sobre a vida. Non existe unha única forma de pensar. Cadaquén debe descubrir, buscar e construir a súa… Neste libro preséntanse doce ideas sobre o sentido da vida. Algúns pensan que a vida é sempre igual, e outros que cada día é diferente. Para algúns a vida é un xogo, e para ouros, é do máis complicado. Ver algunhas páxinas.

– “¿Contrarios? Un libro para ejercitar el arte de pensar”, un libro para propiciar o pensamento e estimular o diálogo sobre os temas fundamentais. Ver algunhas páxinas.

– “El bien y el mal”, unha excelente introdución ao mundo das ideas. Algúns cren que o ben é natural no ser humano. Outros pensan que facer o ben require dun esforzo. O certo é que non hai unha única resposta para as grandes preguntas da vida. Neste libro contrástanse doce ideas sobre o ben e o mal. Ver algunhas páxinas.

– “La cuestión de Dios”, un libro onde se contrastan doce ideas moi diferentes sobre Dios. Ver algunhas páxinas.

– “Ni sí ni no… Un libro para entender los grandes contrarios del pensamiento

– “El libro de los grandes opuestos psicológicos”, unha fermosa introdución á diversidade.Desde a infancia convivimos con persoas que se parecen a nós e con outras que teñen un carácter claramente diferente. Existen os que son serios e os alegres, os simples e os complicados, os expresivos e os discretos… Pouco a pouco, descubrimos que detrás desa aparentemente sinxela clasificación se agochan personalidades e matices máis complexos. Unha introdución para entender a psicoloxía das persoas coas que convivimos a diario e a de nós mesmos. Ver algunhas páxinas. Un libro que ninguén debería deixar de ler.

Como dicíamos ao comezo, unha colección para incluír nas bibliotecas de centro.

4º curso de InnovArte

In EmocionArte on 18/09/2012 at 06:53

Tras un descanso de case tres meses, damos comezo ao 4º curso académico de Innovarte. Se ben, a finais do pasado xuño tiñamos serias dúbidas de se volver, o verán cumpriu con esa acción reparadora que se espera del e axudounos a ver que aínda temos moito que contar.

Nesta decisión foron determinantes os comentarios recibidos, tanto a través do blog como persoalmente, nomeadamente os dunhas profesoras da facultade de CC.EE., que insistiron en facernos ver que somos un recurso de utilidade non só para outras e outros compañeiros en activo, senón tamén para a formación inicial do profesorado.

Cremos que axudar aos que se inician é un deber dos que xa temos máis experiencia e anos de exercicio; ese foi un dos nosos obxectivos cando abrimos InnovArte, porén, se é certo que somos de axuda, esforzarémonos por seguir compartindo reflexións, inquedanzas, coñecemento e mesmo dúbidas profesionais.

Sempre insistimos en dicir que este blog non depende de ningunha entidade, marca, ou asociación; non inclúe publicidade, non vendemos nada, nin esperamos máis ca que nos serva para repensar a nosa práctica. Se ben antes se facía isto en pequenos grupos, a día de hoxe, cremos que non podemos desaproveitar a ocasión que nos brinda a rede para ampliar o abano  de diferentes ópticas e opinións, xa que logo non queremos enrocarnos nesa única visión pretensiosa e falsamente segura da sabedoría dos anos de traballo. Queremos dar e recibir.

Neste curso estamos con grupos de 3 anos –Ángeles-, de 4 anos –Sandra- e de 5 anos –Isabel-, polo que coma sempre iremos amosando experiencias e recursos para os tres niveis; agora ben, en InnovArte hai na actualidade 725 entradas, emporiso, non querendo incorrer no erro da procura continua da novidade pola novidade, nin nunha nova forma de consumo irresponsable –o da información-, iremos de cando en vez recuperando moito do xa dito. Cando o consideremos oportuno, enviaremos ao Facebook e a Twitter as ligazóns a posts escritos nos tres cursos anteriores.

Comezamos a andaina do curso 2012-13, non sabemos ben se cargadas ou lixeiras de equipaxe, polo que vos deixamos esta suxestiva imaxe dunha escultura de Arman, “Consigna da vida” e que cadaquén pense se precisa desfacerse de cargas innecesarias ou se lle compre encher moitas valixas.

Peche por vacacións

In EmocionArte on 25/06/2012 at 08:49

Como viñemos facendo nos dous cursos anteriores, chegado este momento, dámoslle vacacións ao blog. Non sabemos se en setembro volveremos ou non, xa que logo dános vertixe.

Levamos tres cursos expoñendo publicamente a nosa opinión e o noso quefacer educativo, así en 725 entradas amosamos o interior das nosas aulas e do noso pensamento. Foi un ir medrando cun grupo de cativos que agora se van, porén, dános medo volver a empezar de novo e resultar repetitivas. Necesariamente, nas nosas aulas teremos que repetirnos, -isto, como todos sabemos é un ciclo, unha roda que sempre empeza no mesmo punto- hai aspectos nos que non se pode innovar sempre, entón, non sabemos ata que punto teremos algo novo que contar que sexa do interese dos demais. E o que non imos facer é condicionar a nosa práctica ao blog. InnovArte para nós é un estímulo, pero non pode ser o motor da nosa praxe.

Xa se verá, cando nos atopemos  en setembro con 25 caras novas. Daquela decidiremos.

Non sabemos se foi un ano máis intenso que os outros, o que si foi é de contradicións internas. Dentro das aulas tivemos a mesma ilusión ca sempre, pero noutros espazos, reais ou virtuais, foi de absoluto desánimo. E isto non é unha apreciación subxectiva, pálpase no ambiente. Unha anemia profesional está acabando cos glóbulos da mellora educativa. Ben sabemos que a anemia non é unha enfermidade de seu, senón un síntoma doutras carencias; sobre algunhas delas non temos control, pero outras dependen do noso estilo de vida, e dende logo, unha visión pesimista non axuda moito á paliación do problema.

Ás veces, ao entrar en espazos de intercambio entre docentes o único que nos producía era máis abatemento. Non é que queiramos vivir nun limbo, flotando ignorantes nunha situación irreal, pero cómpre pensar devagar que a escola, a sociedade, non se cambia para mellor tan só compartindo, wasapeando, ou retuitteando lemas, consignas ou imaxes de denuncia que nos saturan ata atordarnos. Recordemos o que xa dicía o poeta T.S. Eliot en 1934, sobre que a información mataba o coñecemento, e o coñecemento a sabedoría. Estamos convencidas de que se melloraría moito, se a comunidade docente, amosara as súas boas prácticas, a súa sabedoría .

A sociedade pensa de nós que somos uns insatisfeitos, uns reivindicativos e uns contestarios, –non estamos cuestionando a pertinencia destas mensaxes-, baste unha ollada ao Facebook ou a Twitter para confirmalo.  Ao mellor cambiaríamos a súa opinión, se invadíramos as redes con aquelas pequenas cousas que facemos día a día cos seus fillos/as coa pretensión de acadar unha cidadanía máis formada, máis libre, máis democrática, máis culta e máis xusta. É doado de imaxinar: todas as persoas que nos dedicamos á educación mostrando omellor do noso traballo, en troques do negativo.

A mellor maneira de rebater as críticas é con feitos que demostren o contrario. O resto son gritos ao ar. Aos berros ata podemos acabar acostumándonos, só as obras permanecen. Isto é o que pretendemos facer desde InnovArte, a nosa maneira de defender a escola pública, a educación dos nenos e das nenas.

No acto de entrega dos Premios Pedrón de Ouro, escoitámoslle á nosa benprezada Fina Casalderrey –que actuaba como mantedora literaria- esta historia do Guía do Hermitage:

Antes de que os alemáns completasen o cerco a Leningrado, o goberno soviético logrou enviar aos Urais todas as obras de arte do Museo Hermitage. Un guía do museo, vello e enfermo, decidiu continuar coas visitas guiadas e explicar cadros que non estaba con tal paixón e destreza que os visitantes acababan por velos aprecialos e comentalos.

Ben, pois neste momento difícil, poida que iso sexa o que nos corresponda facer os docentes: coma o guía do Hermitage, teremos que mostrar a beleza e necesidade da educación, e facelo con tal paixón que o noso alumnado, a sociedade non poida concibir a vida sen esa obra de arte. Ser os guías da educación aínda en museos baleiros, saqueados e desleixados.

Boas vacacións a todos e todas as que nos seguides en InnovArte en galego ou en castelán desde Galicia, o resto do estado, Italia ou Portugal. Agradecemento especial tamén, ao numerosísimo grupo que nos visitades mentres nós durmimos, desde lugares que ás veces temos que buscar no mapa, da Arxentina, Chile, México, Guatemala, Perú, Venezuela, Colombia, Uruguay ou Australia entre outros; para vós ánimo para continuar co traballo.  Foi unha sorpresa ben grata chegar co discurso InnovArte tan lonxe.

Imaxes: Rock Balancing

Antía Cal. Sementar no futuro

In ActualizArte,EmocionArte on 25/06/2012 at 08:48

Onte  tivemos o gusto de asistir á entrega do Premio Trasalba 2012 a Antía Cal. Nun fermoso acto en Amoeiro, na Casa Grande de Cimadevila, reuniuse ao seu carón unha importante representación da cultura de Galicia, para recoñecer a grande achega desta muller á educación; unha desas iniciativas civís de base senlleiras na nosa terra, que como dicía Víctor F. Freixanes, cómpre salientar, porque xorden da iniciativa particular non esperando que veñan darriba para baixo  por parte das autoridades ou da administración.

Nun día e nunha paraxe única, cun ceo aínda cheo do fumazo da noite anterior  chegamos aos eidos de D. Ramón Otero Pedrayo, os chans de Amoeiro, un lugar deses que tan só se poden atopar en Galicia, cunha vexetación autóctona en máximo momento de esplendor: castiñeiros estrelados coas súas flores, cerdeiras ateigadas de papudos froitos vermellos, carballos centenarios nos que xa asoman as landras, caraveleiras que serven de valos nos camiños, milleiros de estalotes e silveiras cheas da flor da lúa de San Xoán. Un lugar de contrastes, onde o relixioso e o pagán van da man, e no que cada último domingo do mes de xuño, a Fundación Otero Pedrayo, recoñece a labor dun persoeiro pola nosa lingua e pola nosa cultura.

A este lugar de natureza non domesticada pola man do home, -ao que ata de agora non chegara Antía Cal, malia que sempre que pasaba pola estrada de Ourense miraba con sentir e dicía “por aí vaise a Trasalba”-, levou onte o seu discurso, tamén, coma ela, indomable; un alegado pola primeira educación dos nenos e das nenas.

Antía Cal, á que agora facía preto de cinco anos que non víamos, chegou coa enerxía e determinación que a caracteriza, e coma quen bota fóra a xenreira, denunciou a situación que está a vivir a educación en Galicia. Cunha exposición valente, nun discurso que lle dedicou ao seu home Antón Beiras, -o seu compañeiro de viaxe/viaxes e mentor no galeguismo-, falou das falacias das teses oficiais sobre a excelencia, o esforzo ou a calidade no ensino. Puxo en pé varias veces ao auditorio, que non se cansaba de escoitar as razóns dunha octoxenaria que segue a crer naquilo que a levou a fundar un colexio diferente en Vigo nos anos 60, e no que se lle ensinaba aos nenos e nenas a pensar e a ser cidadáns con dereitos.

Emocionouse e chorou coa rabia cando recordou ao seu pai, un fillo da aldea que tivo que emigrar a Cuba analfabeto –“para vergoña de España”, algo que por desgraza, nos tempos que corren, agora pode volver a acontecer cos recortes aos que está sendo sometida a escola no rural, que van a botar a perder todos as sementeiras de Antía e doutros moitos coma ela que traballaron pola mellora da educación en Galicia.

Para non estendernos, máis, coma nun exercicio de revitalización profesional, aconsellamos ler o seu discurso completo que se publicará no web da editorial Galaxia. Faranos ben a todos e a todas os que xa estamos fartos de escoitar palabras baleiras de sentimento pola educación.

Con motivo do premio, a Fundación Otero Pedrayo publicou o libro “Antía Cal. Sementar no futuro”, no que se recollen artigos  de Xesús Alonso Montero, Xosé Neira Vilas ou Antón Costa entre outros; unha carta que lle dirixira D. Ramón, un poema que Celso Emilio Ferreiro lle dedicou aos nenos e nenas do Colexio Rosalía de Castro; a visión de Marta Mata e Pilar Benejam sobre a labor de innovación educativa de Antía en Galicia; cariñosos e agradecidos recoñecementos de algúns dos seus alumnos e compañeiros; así como unha completa cronobiografía.

Nós tamén fixemos a nosa achega para esa publicación, cun pequeno artigo que leva por título Antía Cal, a Mestra, no que tratamos de mostrar a admiración que sentimos por Tita, para nós un exemplo de muller innovadora, con sobrada competencia profesional, adiantada ao seu tempo, comprometida coa educación e cultura galega, da que recomendamos, para que non a coñeza, a lectura do libro no que recolle a súa memoria “Este camiño que fixemos xuntos”, publicado no ano 2006.

Non podíamos imaxinar mellor maneira de pechar este curso escolar que cunha homenaxe á educación dos primeiros anos como a que onte defendeu Antía Cal e que se pode leer desde aquí en “Carta a Antón Beiras“.

Mensaxe na botella

In EmocionArte on 14/06/2012 at 13:29

Pouco a pouco imos despedíndonos do grupo, facendo pequenos xestos que queden gravados no seu recordo do paso pola escola infantil e do grupo de compañeiros cos que compartiron tres anos.

Nesta ocasión quixemos que todos deran a súa opinión sobre as calidades dos compañeiros. A estas alturas, todos saben dos puntos fortes e febles dos outros, aprenderon a aceptalos, a obvialos e a salientar o positivo. Así, partindo do nome de cada un deles, acordamos facer un acróstico con adxectivos que os definan.

En primeiro lugar foi preciso saber as letras que empregaríamos –descartando as que non forman parte do nome de ninguén- e por grupos pensaron e buscaron adxectivos, palabras que poder dicir dun compañeiro ou compañeira. Deseguido, dispoñendo de todo ese abano de palabras, empezamos a facer os acrósticos consensuando entre todos os adxectivos que máis lle acaen a cada un deles. Como para facer un sociograma, non pensedes que se equivocaron na apreciación.

Unha vez elaborados todos e visto que retratan a cada un dos nenos e nenas de forma única –temos na clase nomes repetidos, malia todo, os adxectivos empregados foron diferentes, xa que logo, os nenos son distintos-, plasmados artisticamente nunha cartolina, introdúcense nunha botella de cristal, que se pecha e sela con silicona, para así permanecer sempre como recordo de como eran vistos en infantil polos seus compañeiros/as.

Amosámoslle exemplos de mensaxes en botellas que aparecen moitos anos despois e do que lles gustará a eles, atopar dentro dun anos estas mensaxes do grupo.

Ver presentación.

Mensaxe na botella

As expectativas dos nenos/as sobre o paso a primaria

In AlfabetizArte,EmocionArte on 08/06/2012 at 06:53

Moito temos falado estes días sobre o paso ao centro de primaria. Hai expectativas positivas e moito coñecemento transmitido por “voces autorizadas” de nenos con irmáns maiores xa en primaria. Hai mitos, realidades, absurdos e verdades. Tratamos de racionalizar todo ese coñecemento. Pensamos que a mellor maneira era recoller todas esas dúbidas nun Kartonlibro e preguntárllelo directamente ao profesorado e/ou equipo directivo do centro receptor.
Eles apuntaron preguntas como:
-Hai que facer exames? E por que?
-Hai que sentar de un en un ou de dos en dous? E por que?
-Xa non hai xoguetes nas aulas? E por que?
-Neste cole hai festas? E por que?
-Estaremos todos xuntos na mesma aula? E por que?
-Faremos cousas chulas para levar á casa? E por que?
-Teremos blog de aula para que os pais vexan o que facemos? E por que?
-Hai que facer deberes? E por que?
-Hai cole pola tarde? E por que?
-Pola mañá, ao chegar conversaremos e contaremos contos? E por que?
-Iremos sos no autobús? E por que?
-Hai seis campos de futbol? E por que?
-Como castigan aos que se portan mal? E por que?

“O libro dos E por que?”, completábase co poema E por que? de Carlos Fontes, que vén a resumir de forma extraordinariamente fermosa as cousas que aos nenos e nenas lles gustaría aprender na escola de educación primaria.

E por que a Terra é redonda?
E por que hai días e noites?
E por que reflicte o espello?
E por que o ceo é azul?
E por que hai solpor vermello?
(…)
Para nós é un momento de grande importancia na vida nos nenos e nenas, porén tratamos de mimalo e coidalo o máis posible, enchéndoo de ilusión e baleirándoo de ansiedade.

Ver presentación.

Libro dos Por que?

A visita de Rosalía Morlán

In ContArte,EmocionArte on 31/05/2012 at 08:08

Convidamos á poetisa Rosalía Morlán a vir á escola para falar cos admiradores dos seus poemas, os nenos e nenas. Aceptou de inmediato e nada máis dicírllelo ao noso alumnado, puxémonos a matinar sobre o que lle agasallaríamos como agradecemento pola súa atención. Coma sempre son do máis tallantes nas súas decisións, un poema é a súa suxestión. Eles non pensan no difícil que é facer un poema para unha persoa que os escribe a cotío.
Tras moitas voltas, acordamos facer un poema acróstico co nome a apelidos da autora. Pensando en como presentalo, primeiro falámoslle das letras capitulares, xa que cada un deles tería que iniciar un verso cunha letra das que forman parte do nome de Rosalía.
Resolta a cuestión do agasallo, poñémonos a preparar algunhas das preguntas que lle farán durante a visita, así como un cartel de benvida, cheo de estrelas de azucre e máis co poema acróstico.
Cando chega a poetisa -supervisora de enfermería no Hospital de Conxo-, xa os vai coñecer ao patio, alí é recibida como unha estrela famosa coñecida de sempre. Vén acompañada polo seu marido e polo vicepresidente da Fundación Xosé Neira Vilas, Luís Reimóndez. Os tres quedan gratamente sorprendidos da vida desta escola dedicada polo arquitecto Pedro de Llano á memoria de Don Gregorio, o inesquecible mestre de “A lingua das bolboretas”.
Xa na aula, explícanlle o cartel, e escoitan con atención as preguntas que lles fai Rosalía. Finalmente dilles que lles trouxo dous agasallos:
-O primeiro, un poema especialmente escrito para eles, pero escúsase, inacabado; deben buscarlle un título e rematalo. Xa o fan de inmediato.
-O segundo, como gustaran tanto do poema “Rebumbio no galiñeiro”, tráelles como recordo unha das galiñas, advertíndoos de que é máxica, polo que cada noite cambiará de sitio, e que poñan moito coidado en pechar portas e xanelas pois pode escapar.
-Un terceiro para a mestra, un marca páxinas feito por ela, con follas de árbores autóctonas e co poema manuscrito “Unha aldea especial”.
-Un cuarto para o centro, un exemplar de “Estrelas de azucre” dedicado.
Os nenos e nenas tamén lle teñen fan entrega de dous agasallos:
-O kartonlibro co poema acróstico. Ver presentación.

Rosalía Morlán

-Unha interpretación con música de cunca-culler.
Rosalía Morlán é unha desas persoas que as súas obras son un fiel reflexo da súa personalidade. Ao igual que os seus poemas, é unha muller afable, divertida, agarimosa, doce, intelixente, sinxela e con moi boa química cos nenos/as.
Vaia desde aquí o noso agradecemento, primeiro a quen nola deu a coñecer (a nai da alumna que nos agasallou cos seus libros), a propia poetisa por ser tan accesible e achegada, e aos seus acompañantes por facer desta mañá unha velada inesquecible.

Ver presentación.

Visita Rosalía Morlán

O profesor Lazhar

In EmocionArte on 25/05/2012 at 06:58

Cada catro ou cinco anos o cinema agasállanos cun deses filmes sobre a educación que non nos resulta molesto aos docentes, porque nin nos ridiculizan, nin caen en estereotipos, nin é un documental denuncia.

Vimos de ver “El profesor Lazhar”, un retrato de calquera escola, de algunhas das persoas que traballan nela, do alumnado, das familias, e, sobre todo da diversidade de problemas, conflitos e dilemas cos que nos atopamos a diario.

Está ambientada nun colexio de Montreal, no que tralo suicidio dunha mestra, un refuxiado arxelino vén a cubrir a súa vacante.

Como se di agora é unha obra poliédrica, na que pouco a pouco imos descubrindo as historias persoais de moitos dos integrantes dese microcosmos. Pero para nós, o acerto do director da película radica no grande coñecemento que amosa dos distintos perfís das persoas que podemos atopar unha escola, e das interaccións que se dan entre eles.

Pon enriba da mesa moitas das contradicións entre os discursos e a realidade. Cuestiona a relación entre o método pedagóxico e a eficacia de resultados tanto académicos coma persoais co alumnado. Fala de como a “ridícula” protección dos dereitos do alumnado ás veces eiva e impide un tipo de relación máis afectiva con eles; non poder tocalos ou abrazalos, para que non sexa considerado un abuso. Apunta tamén a ingratitude dalgúns pais coa labor dos mestres, mesmo cando eles non son un bo exemplo de coidado e atención ás necesidades afectivas dos seus fillos. Vemos reflectida a burocratización dos directivos dos centros, máis preocupados por cadrar contas e por non ter conflitos coas familias ca por introducir un chisco de humanidade na escola. Retrata á perfección o discurso de manual de psicólogos e orientadores escolares, que trala diagnose aplican un protocolo, esperando o tempo establecido para que iso se cumpra como se fose un experimento de laboratorio. E sobre todo fala da excesiva presión á que están sometidas as criaturas, tendo sempre que supeditar as súas necesidades ás obrigas dos seus pais.

En definitiva, unha película, que cun ritmo lento, un discorrer non habitual e unha factura impecable tanto da dirección, da interpretación e da ambientación, dá unha visión moi realista da vida nos centros educativos, ou mellor aínda, da vida na actualidade.

Somos parte dun Premio Mestre Mateo

In EmocionArte,PremiArte on 29/04/2012 at 10:18


Onte pola noite, levamos unha das grandes satisfaccións profesionais coas que calquera pode fantasiar nalgún momento: recibir un prestixiado galardón polo seu traballo.

“Area fai seis”, parte do proxecto “Dálle a volta” foi merecedor do Premio Mestre Mateo á mellor obra interactiva do 2011.

Na gala PMM11 que tivo lugar en Palexco na Coruña, retransmitida pola TVG e pola súa canle internacional, a Academia Galega do Audiovisual tivo a ben recoñecer a calidade de “Area fai seis”.

Para nós é a culminación dunha aventura que comezou en setembro de 2010, cando a directora da Escola Galega de Consumo –Esther Álvarez Fernández, a persoa con máis coñecemento sobre o fomento de consumo responsable en Galicia- nos chamou para confiarnos a elaboración dun proxecto sobre a educación do consumidor dirixido á etapa infantil. Daquela xa nos amosaron o seu interese por dispor dun conto co que facerlle ver aos nenos/as a incidencia das súas accións no consumo e no deterioro do medio, porén, aconsellamos recorrer á que, para nós é o buque insignia da cultura galega, a editorial Galaxia. Polo seu compromiso persoal, desde o primeiro momento, Pilar Sampil, directora xerente, e Francisco Castro, director de proxectos de innovación, entusiasmáronse co proxecto, sen preocuparlle o axuste ao orzamento que puxera o IGC para a iniciativa. Isto que acabo de dicir non é nada gratuíto, ten a súa razón de ser; estamos convencidas de que cando se fan cousas por compromiso, sen priorizar cuestións de rendibilidade, é cando os proxectos dan máis froitos dos esperados.

Francisco Castro, editor con grande criterio, coñecemento e visión de futuro, reuniu ao seu carón un excelente equipo multidisciplinar: Araceli Gonda, xornalista e escritora, encargada da redacción do texto do conto; Mª Noel Toledo, odontóloga infantil uruguaia, reconvertida en especialista en animación con plastilina, encargada da ilustración; Moonbite, empresa filial de Continental, expertos en stop motion, responsables da parte interactiva; Ánxeles Abelleira, redactora do proxecto educativo; e Ánxela Chillón de Galaxia Editorial, como soporte técnico. Unha experiencia apaixonante, na que todos aprendemos de todos, e da que sacamos un produto que foi presentado o pasado 15 de marzo de 2011, día dos Dereitos do Consumidor.

Desde aquela, “Dálle a volta” e “Area fai 6” iniciaron un roteiro de recoñecementos e valoracións pola súa calidade técnica e didáctica. Reseñas e artigos en revistas especializadas, entrevistas en programas de televisión, ligazóns desde portais educativos de toda a comunidade española e latinoamericana, dado que se ofrece en versión bilingüe. Ata que recentemente nos informaron da presentación da súa candidatura aos Premios Mestre Mateo 2011; logo viñeron as nominacións oficiais, ata que finalmente onte, obtivo ese prezado galardón, que na nosa comunidade autónoma, equivale aos Premios Goya estatais.

Que dicir! Para nós é un orgullo formar parte deste proxecto e deste equipo.

Coma todos os nominados, íamos convencidos de que gañaría, a obra coa que competiamos, tanto pola súa calidade como porque nós non pertencemos ao mundo da industria cinematográfica. Cando escoitamos que éramos os gañadores, non dábamos crédito, e alá fomos todos coma unha piña a recollelo (a partir do 1:18)–faltounos Carlos Fernández e César Porto de Moonbite-, e acompañounos Nava Castro, a presidenta do Instituto Galego de Consumo.

Francisco Castro encargouse dos agradecementos, facendo unha mención aos fundadores da editorial Galaxia, crentes, defensores e loitadores pola lingua e pola cultura galega, e en especial a Xaime Isla Couto, que faleceu nesta mesma semana.

Despois de fotografarnos todos coa estatuíña e acompañarnos durante a festa coa que nos agasallou a Academia aos asistentes, o noso Mestre Mateo viaxou cara Vigo, onde permanecerá exposta no único sito que pode estar, na galería de premios da editorial Galaxia, depositaria de grande parte da cultura de Galicia.

Agora estamos tratando de asimilalo, revivindo con calma e gusto o que onte nos sobrepasou; gardando con coidado os momentos e todas as mostras de cariño que onte recibimos por parte de todas as persoas que sempre están ao noso carón.

Vaia desde aquí o noso agradecemento, á Academia Galega do Audiovisual e aos seus membros, por concederlle este premio a unha obra concibida para uso educativo; isto para nós, neste momento tan delicado para a educación, non é máis ca unha mostra do compromiso da cultura coa mellora da calidade do futuro dos nenos e nenas.

Mención especial queremos facerlle a Esther Álvarez e persoal da Escola Galega de Consumo a artífices de que isto fóra adiante. E aos outros membros do equipo que fomos quen de demostrar que xuntando forzas, coñecemento e ilusión se pode facer moito pola educación.

Para rematar, dicir que a noite máxica de onte, para nós quedará vinculada para sempre coa última obra de Francisco Castro, “O neno can”, escrita a catro mans con Fina Casalderrey, da que nos dedicou o segundo exemplar saído do prelo, e para a que lle desexamos tanta sorte como el se merece, por ser un exemplo de bo facer e intelixencia.

Ver fotos.

Boa ou mala sorte

In EmocionArte on 13/03/2012 at 19:14

Hoxe é martes 13, día nefasto para as persoas supersticiosas, polo que, trala nosa visita a pasada semana ao 12+1 Salón do Libro de Pontevedra, centrado nesta edición nas supersticións e na boa o mala sorte, decidimos facer unha análise daqueles feitos que se relacionan popularmente coa boa ou mala sorte. Pedímoslle que preguntaran nas súas casas sobre o que dá boa e mala sorte. Isto foi o que nos dixeron. Deseguido, fomos razoando cada unha destas crenzas. Sorprendeunos a súa capacidade de raciocinio e de normalización sobre elas, dando argumentos do máis convincente.

Boa sorte:

  • Atopar un trevo de catro follas.
  • Cruzar os dedos.
  • Tocar madeira.
  • Dicir “saúde” cando alguén esbirra.
  • Tirar moedas a un pozo ou fonte.
  • Adiviñar en que lado da cara temos unha pestana caída.
  • Apagar  dun soprido as velas da torta de aniversario.
  • Tirarlle a alguén das orellas para felicitalo.
  • Saltar a cacharela do San Xoán.
  • Botarlle arroz aos noivos.
  • Poñer unha ferradura detrás da porta.
  • Levar unha pata de coello no peto.
  • Bicarse os noivos ao rematar a cerimonia.
  • Pisar caca de can.
  • Poñer cactos nas xanelas.
  • Ter pirixel na cociña.
  • Atopar unha xoaniña.

Mala sorte:

  • Romper un espello.
  • Pasar por debaixo dunha escaleira.
  • Que se nos cruce no camiño un gato negro.
  • Derramar o sal na mesa.
  • Abrir o paraugas dentro da casa.
  • Saír da cama/casa co pé esquerdo.
  • Deixar as tesoiras abertas.
  • Tirar viño na mesa.
  • Ver unha rata.
  • Poñer o pan invertido na mesa.
  • Deixar un sombreiro enriba da cama.

Para concluír e visto que moitas destas cuestións non teñen máis razón que a pura lóxica, preguntamos que consideraban eles que lles podía dar boa sorte. Son as respostas que nos gusta escoitar a calquera docente: estar contentos dá boa sorte, así como estudar e traballar, ou axudar aos demais. Tamén houbo quen comentou que ser rico dá moita sorte, o que foi contestado polos compañeiros, e volvendo a afirmar esta nena que ser rico dá sorte porque tes cartos e non che afecta a crise. Supoñemos, unha interpretación infantil da situación familiar.

Decidimos que ao final do día valoraríamos se foi un día de boa ou mala sorte, dado que en novembro volverá a haber un martes 13.

Dous anos de InnovArte

In EmocionArte on 27/01/2012 at 07:26

Hoxe fai dous anos que abrimos InnovArte Infantil.

Un blog que non depende de ningunha asociación, organización, marca, empresa, nin administración, tan só da vontade de dúas mestras de educación infantil, que unhas veces temos moito que contar e outras veces sentimos a vertixe do baleiro ou do desánimo, ata que un comentario, un agradecemento, un “Me gusta” nos fai percibir o valor que ten para as persoas que o seguen habitualmente (600-700 diarias) ou que descobren o blog por casualidade.

Ás veces atinaremos e outras non tanto, pero a través das 625 entradas que ten na actualidade InnovArte esperamos saber transmitir:

 1º A ilusión que temos pola educación infantil e a esperanza de que a sociedade en xeral se conciencie da importancia determinante que ten a calidade da atención que se lle dispensa á infancia; algo que vai máis alá da creación de postos escolares, da oferta de horarios ilimitados para a acollida dos nenos e nenas, ou de servizos complementarios á escola.

2º A necesidade de cuestionar continuamente a nosa praxe, non deixándonos acomodar naquilo que “funciona ben”, nin nas rutinas, nin na autocomplacencia, nin no tradicionalismo escolar, nin no falso respecto/coordinación nos equipos docentes, nin na mediocridade.

3º A importancia da autoformación, daquela que nace do interese persoal por saber, por aprender, por indagar, por ler, por coñecer como fan os outros, por sacar a cabeza por riba do que ininterrumpidamente forma parte dos clásicos contidos da formación  do profesorado regrada. E sobre todo da que nace do amor propio, da estima que nos temos a nós mesmos como profesionais.

4º O noso rexeitamento de todo aquilo que escintila cunha pátina de frikismo tecnolóxico e unha vez que se rabuña un pouco resulta ser rabiosamente rancio. Por igual, refugamos do que confunde innovación con rareza ou snobismo.

5º A nosa máxima de facer máis con menos, sacando do medio todo aquilo que entorpece e distorsiona os procesos de aprendizaxe dos nenos e nenas. Unha volta do sinxelo, ao cotiá, ao natural, ao que está ao noso carón, e no que habitualmente non se repara.

En definitiva, intentamos transmitir a nosa opinión, a nosa experiencia e a nosa visión da educación infantil, non mediada nin condicionada por ningunha servidumbre a ninguén, tan só aos nenos e nenas.

Mantemos os principios que establecemos o día que comezamos, tan só traizoamos un: dixemos que este non sería un blog de crítica, pero hai veces que non o podemos evitar. Mirando cara dentro e cara fóra, hai cousas que teñen que ser criticadas; perante as que non se pode permanecer coa boca pechada.

Fai pouco uns estudantes de Maxisterio preguntáronnos se no desempeño da nosa profesión aínda conservábamos “o estado de graza”, tan só lles respondemos que se deran una volta por InnovArte e que xulgaran por si mesmos.

Non sabemos se teremos para un ano máis, o que si sabemos é que o día que perdamos ese “estado de graza” deixaremos de escribir, porque iso non se pode ocultar e nótase moito.

Como unha metáfora, Spiral Jetty non pode deixar de ser a imaxe de InnovArte. Nesta ocasión, velaquí a ligazón ao web de Scott Haefner que no 2008 fixo esta extraordinaria serie de fotografías do Muelle Espiral que se conserva así desde a súa construción en 1970, pese aos avatares sufridos, críticas, incomprensión, asolagamentos, secas, momentos de visibilidade e outros de ocultamento.

Peche por vacacións

In EmocionArte on 22/06/2011 at 07:00

Ao igual que fixemos o curso pasado, coa entrada do solsticio de verán, imos darlle vacacións ao blog. Coma no calendario vexetal, chegou o momento de deixar medrar os froitos, con calma, con calor, para que se enchan de cor e de sabor, para que estean no seu sazón.

Hai pouco escoitamos que hai que valorar o que facemos non polo que cobramos senón polo que entregamos. Nós, en InnovArte entregamos moito: as nosas reflexións, inquedanzas, experiencias, o que nos disgusta…, e mostramos publicamente o noso quefacer diario. Desde o punto de vista profesional pouco máis podemos entregar; é coma se nos espíramos; expoñémonos totalmente á opinión dos outros.

Aí atrás lemos un artigo sobre a clasificación dos blogs, dicía o autor que había blogs de corta-pega –criticaba que seica a inmensa maioría-, de opinión, de creación ou de innovación. Cremos que InnovArte é un pouco de todo, pero en calquera caso, deixamos a nosa pegada persoal: só copiamos, escribimos e referenciamos aquilo que é acorde coa nosa maneira de concibir a educación infantil.

O balance actual é de 520 entradas en 520 días que recibiron máis de 100.000 visitas. Ben, pois agora cómpre descansar.

Queremos pechar este ciclo cunha cita de Lin Yutang que di que “Hai dúas maneiras de difundir a luz, ser a lámpada que a emite ou o espello que a reflicte”, porque ese será o obxectivo de InnovArte, ser unhas veces lámpada e outras espello.

Boas vacacións a todas e todos e ata a volta do verán.

Educar con co-razón

In EmocionArte on 19/06/2011 at 20:00

EDUCAR CON CO-RAZÓN, José María Toro from Bivium Comunicación on Vimeo.

Unha das conferencias do II Encontro Aprato que non nos deixou indiferentes foi a de José Mª Toro, ao que nunca escoitáramos con anterioridade.

Tal é como el se define, é un home que muxe as palabras; fíxonos caer na conta de que empregando unhas ou outras estamos transmitindo os nosos pensamentos inconscientes. Foi moi ocorrente a súa observación canto ao informe PISA, que segundo el, con ese nome, necesariamente é unha visión inclinada.

Ten unha mirada tan persoal, da función docente -ás veces parece que roza o misticismo-, que tan só poderíamos repetila co risco de equivocarnos, polo cal, e dado que hai vídeos das súas intervencións, preferimos remitirvos a eles, así como á súa publicación “Educar con co-razón”. Unha “rara avis” no mundo educativo.

Nun mundo mellor

In EmocionArte on 02/05/2011 at 19:01

Unha recomendación de cine para todas aquelas persoas interesadas en afondar na reflexión sobre a violencia e acoso escolar, indo máis alá dos tópicos “buenistas” ou catastrofistas ou de manual. “En un mundo mejor” é un filme dirixido pola danesa Susanne Bier, gañador no 2011 dun Globo de Ouro e do Óscar á película de lingua non inglesa. Recentemente falábamos do libro “Nada”, da escritora  Janne Teller, tamén de Dinamarca e que xira arredor do mesmo tema.

A tradución do seu título orixinal sería vinganza pois este é o dilema no que se atopan os protagonistas, hai algo que xustifique a vinganza?, nada?, en ningún caso? Sen centrarse totalmente no que é o acoso escolar hai escenas que, para nós, non teñen desperdicio, entre outras, a acollida que lle fan ao novo alumno cando se incorpora ao centro á morte da nai; o conformismo deste perante a nova situación coñecedor de que en todos os centros hai que marcar o territorio para non ser obxecto de burla; as acusacións cruzadas entre a familia e os docentes cando se descubre o problema do acoso; a actitude redentora da directora do centro tralo conflito, suxerindo unha aperta e propósito de emenda; ou como se “castiga” no ámbito escolar ás criaturas bondadosas coma Elías.

Unha visión profunda e desde fóra; algo necesario pois, a mirada externa devólvenos a imaxe que moitas veces non queremos ver e que inxenuamente cremos se pode paliar con regulamentación normativa sobre a que centramos os debates, polarizamos posicións, defendemos opinións e desgastamos enerxía sen chegar nunca á análise da violencia e mellora da convivencia escolar. Sempre nos perdemos máis nas formas que no fondo.

A felicidade na escola

In EmocionArte on 25/04/2011 at 21:01

Lin coma quen toma un xarope o último éxito de vendas en Francia “No me iré sin decirte adónde voy”, consciente desde o primeiro momento de que se trataría do que logo resultou ser: un manual de desenvolvemento persoal disfrazado de novela. Cando vexo un libro nos escaparates das librerías coa cartela de 1 millón de exemplares vendidos, non me podo resistir. Creo que ten que ver con que non me considero posuidora da verdade, porén un millón de persoas non poden estar equivocadas. Un día deberíamos dedicar unha reflexión a por que estes libros se converten en bestsellers, que é o que buscamos os lectores?, qué é o que nos atrae da súa reseña?, e sobre todo, por que llelo recomendamos a outros lectores?

O fío do libro é o de facernos ver que  todos podemos ser aquilo que nos propoñamos, por inverosímil que poida parecer, se enfilamos debidamente os  nosos esforzos cara un obxectivo claro; e tamén que a meirande parte das veces, nós mesmos somos o noso peor inimigo, somos quen poñemos trabas, barreiras e cancelas as nosas posibilidades de mellora persoal. Coma sempre, a autoestima con algo máis.

Agora leo en varios blogs a reseña dunha conferencia impartida por Emilio Duró para a Cámara de Comercio da Coruña no 2010 que leva por título “O coeficiente de optimismo”. Fai catro anos tiven ocasión de escoitar a este conferenciante ao longo dun día nunha actividade de formación de máis de trescentas horas cuxo denominador común era a mellora da calidade da administración pública. Xa vos podedes imaxinar, Emilio Duró é á única persoa que recordamos de todos aqueles expertos en distintos ámbitos do servizo á cidadanía do funcionariado. Lémbrome del porque non me deixou indiferente, malia que a día de hoxe aínda non sei se me gustou ou non. Sei que recordou a eses showman ou telepredicadores americanos que comezan a súa intervención cun chiscadelo ao público e cunha actitude entre descarada, sarcástica e sincera manteñen a nosa atención ao longo do seu discurso. O tema central era facernos entender que só nós podemos cambiar as nosas condicións, que todos temos un coeficiente de optimismo que debemos explotar e cultivar para vivir mellor; moi na liña da súa recomendación “El secreto“. Non sei ben o peso que lle podería atribuír a esas achegas porque o seu valor non radica no descubrimento que nos fan senón na utilización de puntos comúns ou elementos recorrentes ben enganchados e bendicidos cunha acertada posta en escena.

O psicólogo Javier Urra, vén de publicar “¿Qué se le puede pedir a la vida?”, no que condensa os pasos a seguir para acadar a felicidade, entendendo que esta é froito dunha dobre decisión: a de responsabilizarse do que acontece e a de tomar unha actitude positiva. Está sendo un dos éxitos de todas as feiras do libro.

Agora a procura da felicidade está no seu momento álxido. Todos e todas queremos ser felices e non o conseguimos. A felicidade é un mito na sociedade actual; todo o mundo quere ser feliz, sendo este un termo bastante polisémico que cadaquén entende á súa maneira, hai quen fai que pivote sobre aspectos materiais, sobre o éxito laboral ou sobre o ámbito afectivo emocional. Sabemos que non depende das cuestións materiais das que carecemos, senón da capacidade que teñamos de satisfacernos co que posuímos. Pero, esta nova “relixión” na que se rende culto a un mesmo/a entraña os mesmos riscos que as outras: fanatismo, cegueira de pensamento, e, igualmente, pode provocar grandes frustracións. Se me din que de min depende a miña prosperidade, a miña felicidade, se me envían mensaxes como só ti podes cambiarte, non esperes dos demais o que tes que facer por ti mesmo…, quere dicir que no caso de que  non consiga o éxito, será pola mala utilización dos meus recursos “de serie”. E isto non é tan simple, por suposto que depende dun mesmo/a, pero “os outros” tamén importan.

Como corolario do anterior, dicir que nos fixo pensar bastante en como inculcarlle ao alumnado a capacidade de fomentar o seu propio benestar, aproveitando o seu coeficiente de optimismo ao tempo que cooperan na procura da felicidade allea. Nestas idades, cremos, só hai unha maneira de facelo: co exemplo. Emporiso, preguntámonos, a felicidade dos nenos e das nenas é un tema central dos debates educativos?, contémplase nalgún dos documentos programáticos do centro?, podemos afirmar que as nosas actuacións se rexen pola procura da felicidade das criaturas?

Para reflexionar e para debater no claustro ou no Consello Escolar, malia que haberá quen diga que iso é unha parvada e que non está no currículo.

As caixas dos recordos

In EmocionArte on 08/04/2011 at 14:00

Cando empezamos o proxecto EncaixArte, decidimos que algunhas das caixas as reservaríamos  para facer uns “contedores” de recordos, segredos, tesouros…, tiña que ser algo especial xa que logo o que alí se ía gardar tamén era especial.

Con tal fin fomos xuntando todo tipo de “baratijas”,  “pedras preciosas”,  cunhas, flores secas, botóns, cristais pulidos polo mar, buguinas, plumas, etc. Agora chegou o momento, e velaí as nosas caixas dos recordos, a condición –tamén para exercitar a capacidade de decisión e consecuencias das eleccións- cada un só podería elixir dez elementos e con eles facer a combinación que desexara, para iso vai ser a súa caixa dos tesouros. O primeiro recordo: unha foto de cadaquén no momento de rematar a obra.

Logo vemos cada unha das caixas: biberóns, chupetes, bonecos, libros de baño, chaves de cofres de tesouros…

Ás veces, a estética importa moito, pero non ten porque supor ningún gasto. Esa é a mensaxe principal xunto coa importancia dos aspectos emocionais que se gardaran coidadosamente.

Amor e educación

In EmocionArte on 16/02/2011 at 21:00

Con este suxestivo título abre Silvia Palou o monográfico que Aula de Infantil nº 59 dedica aos debates que tiveron lugar nas X Xornadas de Innovación Educativa en Educación Infantil, organizadas polo ICE da UAB.

Comeza facendo unha alusión á afirmación de MaturanaSomos animais mamíferos que dependemos do amor”, a partir de aí vai debullando como a educación en xeral, e nos primeiros anos de vida en especial, non pode darse sen este concepto tan difícil de definir, pero imprescindible para a nosa supervivencia. Reflexiona que para o cal necesitamos:

-Confiar na forza da vida a partir do amor.

-Recuperar un tempo humanamente posible para a evolución; tempo para xogar co mundo, cun mesmo e cos demais, sen esperar un rendemento, un obxectivo ou un resultado previsto.

-Facer do espazo da escola un lugar habitable onde poder desenvolver todas as capacidades e necesidades de relación, de curiosidade e creatividade.

-Propiciar unha atmosfera que posibilite unha mirada do mundo complexa na que sintamos que todos estamos conectados e que respiramos o mesmo ar.

-Estar na escola cunha presenza humana e profesional que nos permita ir encontrando o noso sitio.

O seguinte artigo da revista “Educar con amor” recolle o diálogo mantido por Carmen Díez Navarro e Vicenc Arnaiz, entre outros, arredor de como conciliar o biolóxico e o emocional. 

Un ano de InnovArte

In EmocionArte on 27/01/2011 at 00:01

Fai hoxe un ano comezamos a nosa andaina blogueira; daquela fixémolo co ánimo de compartir os nosos achados pola rede, as nosas inquedanzas, as nosas reflexións e ata a nosa rebeldía contra moitas inercias escolares que non compartimos e que cremos están lastrando a calidade da educación infantil. Foi coma un grito ao espazo para saber se había alguén máis na nosa órbita. Descubrimos que si, que hai vida máis alá do planeta Fichas e do planeta Manualidades; hai moitas e moitos profesionais cos que sintonizamos e cos que compartimos a onda.

Hai pouco, con motivo do remate de ano facíamos balance, polo tanto e dado que é recente non o repetiremos. Énchenos de satisfación saber que InnovArte é obxecto de consulta para profesionais da educación –mesmo doutros niveis educativos-, para opositores, para estudantado do Grado de Infantil, para alumnado do ciclo de técnico en infantil, e para familias. Que estea referenciado en webs como a da Asociación de Pedagogos e Psicopedagogos de Galicia, no da Asociación Galega de Editores, no da Editorial Galaxia, en blogs de aula, en plataformas educativas de Latinoamérica, noutras dirixidas ás familias…, e en lugares aos que non poderíamos nin sospeitar que chegara a nosa voz. Levamos o discurso InnovArte a espazos divulgativos como a revista EDUGA, ao programa de PnC da Radio Galega, a Preescolar na Casa na TVG, á revista Bits digital , ao programa de radio a través de Internet de Puentes al Mundo e mesmo en Facebook. E con todo, seguimos sen pertencer a ningún grupo ou rede, non nos afiliamos a nada porque queremos manter a nosa liberdade de opinión –perdemos aspectos interesantes, pero somos coherentes coa nosa, poida que ata trasnoitada, idea de independencia.

Seguiremos facendo o que subxace á imaxe do noso blog, “Spiral Jetty”, unha obra efémera para ser vista por moi poucos, só a través dos documentais e reportaxes e para a que se precisou remover e escolmar entre toneladas de croios e escombro. Coma ela iremos sufrindo pequenos cambios co paso do tempo, pero mantendo inalterable a idea primixenia. E teremos sempre presentes as verbas de Concepción Arenal coas que iniciábamos o blog e que volvemos a repetir para non esquecer a nosa función como docentes:

“Para que la maestra sea la que debe ser es necesario que deje de ser niñera, y además que no enseñe labores manuales, enseñanza que tal como hoy la da de nada o poco sirve, y que hace imposible la literaria.(…)”

Grazas a todas as persoas que nos apoiades coas vosas visitas, comentarios e suxestións. Non sabemos se teremos para outro ano máis, pero iso mesmo pensábamos cando empezamos…

Peche do blog por vacacións

In EmocionArte on 22/12/2010 at 19:15

Ao igual que fixemos no verán, darémoslle vacacións ao blog polo Nadal.

Tras 9 meses de actividade no 2010, 365 entradas e preto de 40.000 visitas, despedímonos ata o ano que vén.

Queremos desexarvos a todas e a todos unha boa entrada no 2011 e uns felices días de ben merecido descanso.

Ata a volta!

As caixas dos bicos

In EmocionArte on 22/12/2010 at 19:06

 

Ao longo do trimestre, na aula de tres anos, viñemos desenvolvendo unha experiencia de educación emocional, titulada “As caixas dos bicos”, nela traballamos o apego, as emocións e os sentimentos dos máis pequenos. Pódese saber máis deste proxecto desde o blog de aula de tres anos.

Felicidade Nacional Bruta (FNB)

In EmocionArte on 22/12/2010 at 18:31

Trala lectura do Sistema estatal de indicadores de educación 2010, no que a morea de datos céntrase en moitos casos no PIB, recordamos unha información que nos deu unha amiga. Contounos que nun país oriental medían a calidade de vida dos habitantes segundo un indicador que denominaban Felicidade Nacional Bruta (FNB) como alternativa ao Produto Interior Bruto (PIB).

Pareceunos tan naïf que buscamos máis información.

Lemos unha entrada no blog “Humanismo y conectividad” que nos amplía a información.

“En Bután, una pequeña y montañosa nación budista del sur de Asia, localizada en la cordillera del Himalaya entre India y China, con unos 2 millones de habitantes, la felicidad es la riqueza que se mide. En efecto, se trata de un país, en donde la riqueza no es medida por las pertenencias o el oro que una persona pueda tener, sino más bien por el grado de felicidad de la misma.

De hecho, en este país, el Producto Interno Bruto (PIB) que se maneja en todos los países de manera internacional, es reemplazado por la Felicidad Nacional Bruta (FNB). Y es que hace varios años, el rey de Bhután, Jigme Singye Wangchuck, comenzó a aplicar esta idea que ya está en funcionamiento, y de la cual han creado una comisión nacional para cuantificar la Felicidad Bruta del País.

Karma Tshiteem, encargado de la Comisión que maneja las estadísticas de la Felicidad de la Nación, dice que la Felicidad Nacional Bruta se medirá en los siguientes factores: bienestar psicológico, salud, educación, buen gobierno, vitalidad de la comunidad y diversidad ecológica; esto, luego de hacer una entrevista a más de mil personas obteniendo resultados en común que avalen su idea.”

Tamén soubemos que na Asemblea anual xeral da ONU, reunida con motivo do seguimento do nivel de cumprimento dos Obxectivos do Milenio, o primeiro ministro de Butan, propuxo que se incluíra a “Felicidade” como noveno obxectivo do milenio, o que acabou provocando a hilaridade dos asistentes, tralo cal é continuou expoñendo os seus argumentos:

A medida que las personas superan las amenazas de la supervivencia básica, ¿cuál será nuestra labor colectiva como sociedad progresiva? ¿Debemos seguir creyendo que la vida humana debe gastarse trabajando por un ingreso mayor como para poder consumir más a costa de las relaciones, la paz y la estabilidad ecológica? ¿Vamos a aceptar como inevitables las causas de depresión, suicidio, desintegración de la comunidad y la creciente criminalidad? ¿No podemos encontrar una manera de salirnos del fuego de la codicia que nos consume y que es avivado por los medios y que está pagado por la industria y el comercio que crecen con fuerza en el imprudente consumismo?”

Xa que logo o desexo supremo de todo cidadán é a FELICIDADE, debe ser o propósito do desenvolvemento crear as condicións que posibiliten esa Felicidade.

Volvendo aos indicadores educativos –en continuo cambio-, e outros discursos baleiros de contido, cantas veces nos propoñemos como obxectivo nos centros educativos que os nenos e nenas aprendan a promover e buscar a súa propia felicidade e a dos outros?

Pode parecer “chusco” pero non cremos que desatinado. Temos a seguridade de que todo o noso alumnado é feliz?

Velaí un propósito escolar para o 2011:

Incrementar os niveis de felicidade e de satisfacción  persoal dos nosos nenos e nenas. Ao mellor ata repercute noutros eidos!

Children Full of Life

In EmocionArte on 18/11/2010 at 18:02

No Día da Infancia, un vídeo para as persoas adultas. Trátase dun documental “Children full of life”, do 2004, producido pola cadea nipona NHK, que ten recibido diversos premios en festivais internacionais como no de Banff ou no de Nova York. Versa sobre o traballo ao longo dun ano do profesor Toshiro Kanamori, nunha escola pública de Xapón, na que non só prepara ao seu alumnado para o seguinte nivel educativo, senón, tamén, prepáraos para a vida, educando os seus sentimentos e as súas emocións, ensinándolles a ser felices coas cousas importantes da vida. No primeiro día de escola dille aos cativos: “O obxectivo deste ano é ser felices. Non temos máis ca unha vida e é importante aproveitala para ser felices.” Así de claro e así de explícito. E trata de levalo a cabo. Cada día, tres nenos/as escriben e falánlle aos seus compañeiros sobre os seus sentimentos, os sentimentos cara os outros e sobre feitos das súas vidas.

Pódese descargar en cinco partes, e atopamos un resumo con subtítulos en catalán. Son 45 minutos que paga a pena pasar perante a pantalla.

 

Esta si é unha responsabilidade da escola, máis das veces esquecida entre a morea de contidos educativos dos currículos académicos. E máis  necesaria que nunca.

A Tropa de Trapo

In EmocionArte on 21/10/2010 at 14:52

O vindeiro sábado, 23 de outubro, nos cines Filmax da Coruña será a preestrea de  ‘A tropa de trapo no país onde sempre brilla o sol’ -o 29  estrease en toda España- a primeira película española rodada en 3D estereoscópico dirixida a un público de entre 2 e 7 anos. Baseada en ‘The Happets’ (contracción de «happy pets», animales domésticos felices), unha serie de 52 episodios de 7 minutos de duración que xa se emitiu en TV3 e TVG, e cuxos libros xa están á venda. A Tropa de Trapo, é un grupo de irresistibles mascotas que tentarán seducir coa sinxeleza dun pequeno conto, aos nenos e nenas que están espertando ao mundo (e aos non tan nenos), e atrapalos nunha divertida aventura que, a máis de entretelos, lles axude a consolidar valores como a importancia de aceptarnos e querérmonos tal e como somos.

A película está dirixida por Álex Colls e coproducida por Anera Films, Continental Animación e Abano Producións. No tráiler pódese ver “A tropa de Trapo no país onde sempre brilla o sol” con “I´m walking on sunshine”, de Katrina and the Waves.

A saúde mental na infancia

In EmocionArte,InformArte on 19/10/2010 at 21:01

O pasado 10 de outubro foi o Día Mundial da Saúde Mental, unha conmemoración que ten como obxecto concienciar á poboación de que “Sen saúde mental non hai saúde real”. A saúde mental é algo máis que a ausencia de enfermidade, está relacionada coa promoción do benestar, a prevención de trastornos mentais e o tratamento e rehabilitación das persoas afectadas polos devanditos trastornos.

Boa saúde mental nos nenos e nenas pequenas significa poder desenvolver relacións interpersoais seguras, sinceras, expresar as súas emocións e interactúar adecuadamente cos outros. O que sucede nos primeiros anos de vida ten unha importancia crucial no posterior benestar mental das persoas. Nisto coinciden todos os estudosos da infancia, entre eles, Sue Gerhardt psicoterapeuta de Oxford, entrevistada por Eduard Punset no programa Redes 447, “El cerebro del bebé” –vídeo e entrevista-, onde nos falan de que a mellor maneira de previr os problemas de saúde mental é prestándolle máis atención aos bebés, aos más cativos, que é cando empezan estas cousas. No mesmo programa Sue Gerhardt dá a súa opinión sobre que as familias envíen aos seus fillos as garderías para que se “socialicen”. Sostén que “Cuanto más sabemos de neurociencia, más claro resulta que hay muchos problemas en la sociedad (ya sea la conducta antisocial, o los trastornos de la personalidad o la conducta, los pacientes en centros de salud mental… no hablo de la esquizofrenia, sino de trastornos de la personalidad y depresión y problemas de este tipo) que están muy, muy relacionados con la primera infancia, así que si queremos proteger a la sociedad de las consecuencias de este tipo de conductas…”.

Proxecto Miroscopio

In ContArte,EmocionArte on 14/10/2010 at 20:59

O pasado mércores, os nosos amigos e amigas da Asociación de Filosofía para nenos e nenas de Galicia, convidáronnos á presentación do seu arelado “Proxecto Miroscopio” no Auditorio de Vilagarcía. Unha proposta chea de sentido común, de profesionalidade, de coñecemento, do bo facer e honestidade que caracteriza a este colectivo desde os seus inicios. Reproducimos textualmente a reseña que  fan do proxecto:

“Unha proposta que nos convida a escoitar e a mirar doutro xeito, que nos convida a… “miroscopiar”, que é mirar escoitando, que é mirar observando, que é mirar cara dentro e darlle voltas á mirada, que é mirar preguntado, que mirar pedindo explicacións, que é un mirar coidadoso e agarimoso…, que é, en definitiva, o que fan todos os nenos do mundo aínda que non o saiban.”

O proxecto consta de música, material para familias e profesionais da educación e cinco contos para lectores a partir de cinco anos: Lara, María, Antón, Óscar e Salvatore, cinco contos, cinco nenos e nenas que viven no “paracosmos” de Faxilde, que se fan preguntas, que teñen preocupacións, problemas e inquedanzas comúns a todos os demais nenos.

“Unha proposta global de sentido, con ideas clave empaquetadas en envoltorios:
-Sorprendentes…, para espertar a ATENCIÓN
-Misteriosos, suxestivos, problemáticos e retadores… para provocar ATRACCIÓN, CURIOSIDADE E ASOMBRO
-Divertidos e emocionantes… para producir PRACER
-Cheos de sentido e útiles para vivir… para ser xulgados como VALIOSOS
Activadores dos sistemas simpático e parasimpático para encherse de ENERXÍA e para recuperar a CALMA
Harmonizando SENSACIÓNS, EMOCIÓNS E PENSAMENTOS en comunidade de diálogo e acción.”

Un proxecto de familia, os protagonistas dos contos son nenos e nenas reais, achegados aos autores do proxecto e á ilustradora, María Corleone –quen fixo un extraordinario, orixinal e creativo traballo de representar o inesquecible mundo de Faxilde.

Recomendamos entrar no Blog de Jesús Merino –un dos autores, xunto con Carmen Loureiro, entre outras-, á espera de que estea activa a web http://www.miroscopio.everest.es . Nas fotografías, as ilustracións e elementos compositivos das mesmas, exposto no Auditorio de Vilagarcía. A continuación, esta fermosa exposición viaxará á Illa de Arousa, e a partir de aí desexámoslle unha longa andaina, por centros educativos e por actividades de formación do profesorado; ben paga a pena! 

Peche do blog

In EmocionArte on 21/06/2010 at 00:03

Ben sabemos que o noso traballo non remata ata finais de mes, pero do alumnado despedirémonos mañá. Co mesmo motivo imos darlle vacacións ao blog, xa que o seu sentido reside na posibilidade de intercambiar ideas, recursos, reflexións e materiais para o traballo de aula. Porén, aproveitando a entrada do solsticio de verán, no día máis longo do ano e momento de ilusións lunares, pechamos o blog.

Empezamos coa idea de organizar aquelas descubertas que nos servían para o noso traballo e que nos enviábamos entre as coñecidas. Pensamos que deste xeito quedaba todo máis ordenado, e de paso, se lle podía ser de axuda a alguén, pois moito mellor.

As 10.000 visitas recibidas ao longo destes 5 meses, os comentarios a algunha das 225 entradas e as satisfaccións –incluso as “obrigas” que nos impuxo-, para nós, xa son motivo dabondo para intentar retomalo en setembro cando volvamos ás aulas.

Ata daquela, tentaremos descansar, aprender e aproveitar todas as ocasións que nos xurdan para novas entradas. Estamos admitidas no curso “Leer para aprender”, que se celebrará na UIMP de Santander, do 30 de agosto ao 3 de setembro –do que xa informáramos no blog-, actividade formativa cun programa de luxo, obradoiros e conferencias a cargo de Pilar Pérez Esteve, Ana Mª Vieira Sánchez, Myriam Nemirovsky Taber e Daniel Cassany, entre outros, que tratarán temas tales como as prácticas lectoras escolares, a construción do sentido da aprendizaxe a través das artes, ou a lectura e as matemáticas. Á volta contaremos.

Iremos almacenando todas aquelas oportunidades que nos saian ao paso, para, como o pequeño Frederick, ir tirando delas na invernía, cando non nos quenten os raios de sol.

Nas tres entradas anteriores, tres agasallos de despedida.

Con esta imaxe tan metafórica do efémero, boas vacacións.

A escola das areas

In AlfabetizArte,EmocionArte,VisionArte on 21/06/2010 at 00:03

 

“Animación en plastilina, baseada nun texto de Frei Martín Sarmiento. Frei Martín Sarmiento vén a Pontevedra para buscar un remedio para a varicela. Alí discute cun mestre sobre a necesidade de lles ensinar aos nenos o galego. Para demostrar a súa tese en favor do noso idioma, Sarmiento aposta que pode ensinarlle a un rapaz, Alfonsiño, a ler e escribir en tres días co seu propio método educativo. “

Curta do ano 2002, de Virginia Curiá e Tomás Conde, producida por Algarabía Animación. Pódese ver en Flocos TV.

Para pensar un pouco na lingua na lingua materna, a do berce, a dos arrolos, a das primeiras palabras … , sexa a que sexa.

Preme sobre  a imaxe para ver a curta.

Preguntas hermosas

In EmocionArte,VisionArte on 21/06/2010 at 00:03

Queremos pechar este ciclo cun agasallo para nós, para as persoas adultas. Unha fermosísima curta de animación titulada “Preguntas Hermosas”. Unha historia sobre o tempo compartido por dúas persoas, narrado mediante unha combinación do “Poema X” de Pablo Neruda e “Under the Harvest Moon” de Carl Sandburg. Un recordo, unha perda e a aceptación son as tres partes que integran o vídeo da axencia Süperfad. Recoméndase visionalo en alta definición.

Hai que velo varias veces para poder apreciar todo lirismo das imaxes.

Preguntas fermosas sen resposta.

A escola dos nenos felices

In ContArte,EmocionArte on 21/06/2010 at 00:02

La escuela que Gudrun Pausewang describe en este cuento no es lo que estamos acostumbrados a ver porque, sencillamente, no existe. De todas formas, a muchos nos gustaría haber aprendido a domar monstruos, a reconocer huellas, o a hacer magia y a soñar, tal como aquí se propone. CLIJ

La escuela de los niños felices” debería estar presente en todas as aulas. Reservamos este libro da editorial Lóguez para o peche de curso, para “estudalo” no verán, recordalo e traelo ben aprendido para o mes de setembro.

Completamos esta entrada cunha referencia ao programa Redes para la ciencia, no que Eduard Punset se pregunta sobre se se pode “Aprender a ser felices” ou a relación entre “Felicidade e vontade”. Desde a psicoloxía recoméndase entrenar para ser máis felices.

O verán pode ser un bo momento para practicar e facer moitos exercicios.

Ioga para nenos

In EmocionArte,VisionArte on 15/06/2010 at 21:36

O ioga é unha técnica oriental cuxa práctica é moi beneficiosa para a saúde, xa que axuda a relaxarse e liberar a tensión, favorecendo o control do corpo. Xeralmente é practicada por persoas adultas, pero tamén se están a comprobar as vantaxes da realización de certos exercicios polos nenos e polas nenas.

Practicar o ioga, como se dun xogo se tratara, pode axudar aos pequenos a tranquilizarse cando están inquedos; a aumentar a súa capacidade de atención e de receptividade, e a diminuír a súa agresividade. Está comprobado que o ioga facilítalles a respiración profunda e a arte de relaxarse.

Nós non somos grandes coñecedoras das posturas do ioga, nin o pretendemos, tan só, o realizamos como un xogo, como unha actividade máis, sen forzalos a repetir os exercicios unha e outra vez, xa que isto pode ser ben aburrido.

Empregamos este divertido vídeo para introducilos nesta práctica milenaria. Supoñemos que ninguén se preguntará por que a estas alturas do curso falamos de técnicas de relaxación.

O peso dos nomes

In AlfabetizArte,EmocionArte on 15/06/2010 at 21:35

No nº 53 de Aula de Infantil, lemos unha experiencia realizada na Escuela Infantil Cigüeña María de Madrid, que levaba por título “Las piedras: el peso del nombre”. Consistía en que para que os nenos se foran decatando de que hai nomes máis longos ca outros, con máis letras, decidiron visibilizalo asociándoo ao peso dunhas pedras onde os gravaron; a máis letras, pedras máis pesadas; menos letras, as pedras máis liviáns. Gustounos moito, e decidimos facelo na aula de tres anos. Primeiro unha clasificación dos nomes, en función do número de letras -4, 5, 6 ou 7- e logo clasificación das pedras. Finalmente adxudicación das pedras a cada nome. O que posteriormente se pode facer con estas pedras, deixámolo ao criterio de cadaquén. Posibilidades, moitas.

O traballo co nome propio e co dos compañeiros é unha maneira de introducilos na lectura e escritura con sentido. Pero os nomes dan moito xogo. Queremos propoñer darlle a coñecer a orixe do seu sinal de identidade. Facilitamos a ligazón ao web Significado de los nombres, onde podemos atopar o de cada neno e nena de entre os 25.000 que recompilan.

E ti… vas á escola?

In EmocionArte on 05/06/2010 at 09:01

 Como apuntábamos na entrada anterior, nos centros nos que traballamos, neste momento estase preparando a visita do futuro alumnado, os nosos veciños da escola 0-3. Previamente, as mestras que en setembro se farán cargo dos novos grupos de 3 anos, irán á escola 0-3 a coñecer o contexto no que pasaron os seus primeiros anos. Como agasallo, o noso alumnado, preparoulle un cadro co poema “E ti? … vas a escola?”, de Azucena Arias Correa, recollido na publicación “O proceso de adaptación”. A finalidade é facelo chegar ás mans dos seus proxenitores co motivo de chamar a atención sobre un feito relevante na vida dos nenos e das nenas: a entrada na escola. Emocionante, de entrada na vida de “maiores”, ao tempo que pode  provocarlles desacougo, ansiedade e anguria.  

O primeiro contacto coa escola é determinante, en función de como este se realice terá repercusión no posterior rendemento e benestar emocional dos nenos e das nenas, tal e como expón, Heather Geddes no seu libro “El apego en el aula”, publicado en Graó.

E ti… vas á escola? AS DÚBIDAS DO PITIÑO
O pitiño branco / de crista vermella / comeza hoxe a escola / do medio da eira.
Intúe que a escola / é algo importante / porque no poleiro / só fan preguntarlle:
-E ti?… vas á escola? / -Cando á escola irás? / -Se non vas á escola… / non aprenderás.
Onte pola noite / non pechaba ollo, / estaba nervioso / con todo ese embrollo.
O pitiño branco / non dorme, non soña, / faise mil preguntas / sobre iso da escola:
Haberá unha mestra?, / ou un educador?, / será un sitio frío?, / fará nel calor?
Que fago cando entre?, / terei que sentar? / Se non teño sitio… / poderei marchar?
Alí hai moita xente… / coñecerei a alguén? / Con quen xogo se … / non coñezo a ninguén?
E se quero caca / ou facer pipí… / a quen llo debo eu / comentar ou dicir?
Se vou ao retrete / saberei regresar? / Quen a cremalleira / me axudará a pechar?
E se cando acabe / non me veñen a buscar… / que fago? marchar? / ou porme a chorar?
Estas e outras dúbidas / fanlle presentir / que iso da escola / non é para si.
Cando dorme, soña / coa avoa galiña. / Que emocionada / está a probiña!
-Como pasa o tempo! / Onte inda era ovo, / e hoxe o meu neto / é un alumno novo!
Espertou outra vez / ás tres da mañá / e lembrou as cousas / que lle mercou papá:
Un lapis, uns folios / unhas cores, un traxe… / Moitas máis cousas / que se vou de viaxe!
O galo ergueuse / e chamou ao pitiño, / a pola mandou / bulir un pouquiño:
-Hai que bulir un pouco, / xa pasa da hora / correde ou non chegamos / cediño á escola.
Será que a escola / -pensa o pitiño- / se vai desprazando / cada minutiño?
Ai que nervios teño! / Xa estamos chegando / con pitas e pitos / eu voume atopando.
O pai, o galo / está preocupado…: / que fará o pito / cando estea esgotado?
Se a escola é -cavila- / o mellor que hai … / por que lle treme todo / á miña bela nai?
Que é iso que soa? / Que é ese timbre?… / Non entro, non quero, / as miñas ás resístense.
Mamá dame bicos, / voume suxeitar, / forte, moi forte, / non me hei soltar.
Chegou o momento, / xa teño que entrar, / saúdanme na porta… / isto vaime gustar.
Papá e mamá / quedaron un pouquiño / por se tiña medo / de ficar soíño.
… Aos poucos días / vai seguro á escola, / está pouco tempo, mais todo controla.
E é que esta escola, / a escola da eira, / ten un plan de entrada / que é de primeira.

Sinestesias I: o son da choiva

In EmocionArte,MusicArte on 11/05/2010 at 10:47

Hai un vídeo na rede que está sendo un récord de visitas, Rainymood, unha gravación de 30 minutos do son da choiva sobre o chan; seica o empregan para a relaxación.

Pareceunos ben interesante para traballar co noso alumnado as sinestesias. A sinestesia é unha facultade pouco común que teñen algunhas persoas, consistente e experimentar sensacións dunha modalidade sensorial particular a partir de estímulos doutra modalidade distinta. Hai casos de persoas que ven os sons de cores, ou ás que determinados sabores/olores prodúcenlle sensacións táctiles.

Malia que é un fenómeno que só afecta ao 1% da poboación, pareceunos de grande interese provocar nos cativos, ou ensinarlles a comprender as distintas sensacións que lles pode producir un estímulo, neste caso auditivo. Tan doado como pedirlles que se deiten, pechen os ollos e escoiten a gravación da choiva; logo verbalizaremos as sensacións que sentiron, tamén prestaremos atención aos movementos do corpo, como se aniñan. Noutra ocasión podemos probar con este son, ou con estoutro.

No programa Redes de Eduardo Punset, dedica o capítulo 22 ás sinestesias, “Flipar en colores”, para o que entrevista ao neurocientífico David Aegleman, director do Laboratorio para la Percepción y la Acción da Universidade de Texas. Transcrición da entrevista. Así mesmo, facilitamos a transcrición da entrevista Richard E.Cytowic, onde expón que unha razón que pode explicar que haxa adultos sinestésicos é porque todos os bebés son sinestésicos. Algo que logo se vai modificando co tempo e coa aprendizaxe.

Día da nai

In CativArte,EmocionArte on 25/04/2010 at 20:50

É bastante probable que esta semana se dean todo tipo de debates na escola sobre se facer algo especial, agasallo, para o vindeiro día 2 de maio, Día da Nai. Haberá argumentos a favor e en contra, entre estes estarán o da prevalencia de intereses comerciais. Iso mesmo pensou, ao ver no que se convertera, a súa propia promotora, Ana Jarvis, que conseguiu que o Congreso de EE.UU aprobara esa data en 1914. Poucos anos despois denunciou a mercantilización do mesmo, o que desvirtuaba o seu sentido inicial.

Sen ánimo de enredar, tan só presentamos unha proposta que pode ser empregada en calquera momento e trata sobre a relación materno filial. Fixemos unha procura de imaxes de esculturas cuxo tema sexa a maternidade; hai distintos estilos, épocas, materiais, tamaños e formas de representar o mesmo concepto. Prepararemos unha presentación PowerPoint con elas e deixaremos que cada neno e nena elixa aquela coa que se sentan máis identificados. Imprimiremos e transcribiremos as súas razóns en cada unha delas, para que logo leven ás súas casas e poidan amosarllas á nai. Pódese facer en formato libro empregando a ferramenta Tikatok.

Nós sempre tivemos debilidade pola que aparece na imaxe, “Maternidade” (1930), obra de Alberto Sánchez Pérez, que se pode ver no Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.

Inocencia radical

In EmocionArte on 01/02/2010 at 16:28

“Nacemos llenos de una inocencia radical que, inmediatamente, empezamos a perder”, destacou a autora do libro Inocencia radical  publicado en Aguilar e comenta que o seu obxectivo ao escribilo foi “sacar las emociones del campo académico y abstracto y llevarlas a la gente para que comprenda cómo se forman desde la infancia pero también desde el inconsciente”. “El cerebro anda dividido entre la parte defensiva, llena de temor y desconfianza, y la parte empática”, que deu en chamar inocencia radical. “Lo malo es que la sociedad en la que vivimos alimenta la primera e ignora la segunda cuando la realidad es que la mayoría de las personas tenemos una capacidad tremenda de desarrollar nuestra afectividad”. Para a autora de Brújula para navegantes emocionales, “uno de los focos de este error se encuentra en el sistema educativo actual, que no ha parado de repetirnos que no valemos nada”. “Seguimos manteniendo paradigmas educativos de hace 100 años que no se corresponden con la época actual”. Dest aca así mesmo, como aspecto clave para potenciar a inocencia radical a educación no amor, pero nun sentido máis amplo, unha formación que na actualidade está bastante desfigurada. “Sobreprotegemos a los niños y jóvenes en lo físico y abandonamos lo emocional, y esto lleva a que los jóvenes traten continuamente de saciar deseos pasajeros y a la larga se encuentren desmotivados y no sepan qué les apasiona.”

Ao igual que Eduardo Punset, pensa que case todo se xoga antes dos cinco anos, as experiencias emocionais que os nenos e nenas teñan na súa infancia marcará como serán como adultos. Elsa preséntanos “un mapa do medo” con cinco esquemas personais (abandono: “Sempre me abandonan”; privación ou carencia: “A nadie lle importan as miñas necesidades”; dominado: “Nunca me saio coa miña”; desconfiado: “Non puedo fiarme da xente” e imperfecto: “Non merezo amor”) e cinco esquemas sociais (excluido: “Non encontro o meu lugar”; medoso: “Coidado, o mundo é moi perigoso”; fracasado: “Todo me sae mal”; perfeccionista: “Teño que ser perfecto” e ser espacial: “Non teño por que seguir as regras”).

Facilitamos unha grabación da intervención da escritora no programa Asuntos propios.

Día Escolar pola Paz

In EmocionArte on 28/01/2010 at 20:40

A paz, a violencia, a guerra, etc, son conceptos que malia que parecen moi simples e doados de comprender, adoitan a non selo así para os nenos e as nenas de educación infantil, especialmente para os de menos idade. No libro Medrando sans: de sentimento en sentimento, de emoción en emoción hai unha secuencia didáctica que arranca coa lectura do libro de David McKee, Negros e brancos, que logo da pé a outras moitas actividades que axudarán a comprender certos símbolos, signos e sobre todo, a promover actitudes non violentas.

No web de Bibliotecas Escolares de Galicia  atopamos lecturas recomendadas por distintos centros educativos para a conmemoración do día 30 de xaneiro, Día Internacional da Paz e da Non Violencia