A nosa achega á educación infantil

Posts Tagged ‘mapas/planos’

Camiños IV: a cartografía téxtil

In CativArte on 14/06/2018 at 21:03

Chegado este punto pola nosa parte xa tiñamos tinguido as telas que serían a base da cartografía téxtil, fixemos a representación das casas do alumnado e demais lugares significativos da nosa localidade, aportamos un retrinco de tela de algo que tivera un vínculo emocional con cada neno e nena, personalizamos uns cordóns de algodón que serían os camiños diarios da casa á escola, agora só quedaba agardar a que a nosa artista téxtil, Charo Belda compuxera un mapa tapiz con todo iso.

E velaquí o resultado

img_4948.jpg

Hoxe chegou un paquete sorpresa; polos datos de identificación xa soubemos que era de Belda Products, así que imaxinamos de que se trataba.

IMG_4919

O abrilo quedamos admirados. Unha auténtica obra de arte e de artesanía na que non faltan as rúas, as casas, os camiños, a EEI e o CEP para o que pronto irán, o Camiño Portugués, os parques e montes nos que xogan, mesmo se pode ver a catedral de Santiago, tal e como facían os peregrinos cando chegaban ao Milladoiro (disque o topónimo deriva de “humilladero” lugar onde se axeonllaban cando tras un longo traxecto por fin vían o lugar ao que se dirixían os seus pasos, Compostela). Non podía faltar a rosa dos ventos, nin a lenda do mapa cos nomes de todos os nenos e co código de cor do seu camiño.

A modo dos antigos mapas está rematado cun cordón branco e negro.

EAQI0807

Na parte traseira as telas tinguidas coas flores e herbas da localidade.

Non sabemos que dicir!. Estamos agradecidos, marabillados, entusiasmados, representados e felices desta culminación do traballo que máis nos ocupou ao longo deste curso.

Non podíamos imaxinar mellor recordo de peche de ciclo ca este mapa “Camiños”, agora xusto cando os seus pés van tomar outras sendas. Foron tres anos camiñando cara a escola infantil que podían non deixar pegada no chan que pisan, pero si nos seus e nos nosos corazóns.

Mil grazas Charo Belda por este agasallo. Sempre en débeda contigo. Xa formas parte tamén da nosa historia de vida na escola infantil.

Desde aquí podedes acceder ao seu relato do proceso e das súas referencias.

Camiños no Milladoiro. Proceso. Inspiración

Camiños no Milladoiro. Participación das nenas e nenos.

Camiños III: mapa arañeira

In CativArte on 05/06/2018 at 17:22

IMG_4488

A nosa artista téxtil, Charo Belda, encomendounos que fixeramos os debuxos das casas de cada neno e nena, así como dos lugares significativos para o grupo. Houbo que resolver situacións coma que facer no caso de dous nenos que viven na mesma casa; acordamos que cada quen ten dereito a facer a súa propia representación do seu fogar de modo que se repiten e non hai ningún problema. No noso mapa as árbores coas bubelas, a escola 0-3, a Guardia Civil, a farmacia, Correos, a biblioteca, o Monte dos Pinos, o cercano pazo do Faramello ou o circo teñen cabida. Non faltan tampouco unha rosa dos ventos marcando o Norte, nin o Camiño Portugués e mesmo os peregrinos que pasan todos os días por diante da escola. É tan naïf coma real, tan simbólico coma imaxinado e sentido. É o noso mapa do Milladoiro.

 

Daquela comezamos a pensar que nome lle poderíamos dar. Charo para identificalo puxéralle Mapa-Metro Milladoiro porque lle lembraba as liñas de metro dalgunhas cidades. Nós pensamos primeiro en chamalo o Mapa dos (tras)pasos, porque metaforicamente quedaban reflectidos todos os traspasos: da casa á escola, da escola a outros espazos lúdicos ou educativos, da escola 0-3 á 3-6 e desta ao CEP. Charo Belda resolveu maxistralmente chamándolle Camiños. En efecto, son camiños, en todos os sentidos que se queiran entender.

 

En calquera caso, tras escanear todas as imaxes para poder imprimilas en tea pensamos en que podíamos facer con todo o traballo realizado. Acordamos que nós deixaríamos tamén un mapa sobre papel para o centro. Isto supuxo todo un traballo de localización, debate sobre se un edificio estaba ben situado ou había que cambialo en función doutras referencias, etc. Unha vez todo colocado no seu lugar e adobiado con follas para simular as zonas verdes, bosques ou xardíns empezamos a facer os percorridos de cadaquén. Pensamos en marcalos cun trazador pero gustounos máis a idea de representalos con fíos de cores.

 

 

Así, cada nena ou neno ía contando o seu día a día e os pasos que dá pola localidade. Resulta revelador…

A escola é o punto no que todos conflúen desde que saen das súas casas, logo quedan patentes gustos, afeccións familiares e necesidades: biblioteca, parque, centro comercial, farmacia, catedral ou igrexa… os camiños de cadaquén.

Rematado, dixeron os pequenos que había que darlle un nome. Votaron e acordaron que Mapa arañeira era o que mellor lle acaía.

Seguiremos contando destes camiños.

Camiños II: a contorna, a base

In CativArte on 05/06/2018 at 15:41

A base do noso mapa, acordou Charo Belda que sería de tea de algodón tinguida cos pigmentos naturais das plantas da contorna para, deste xeito, recoller tamén as cores e olores da localidade. Así, tras anunciar a súa visita, iniciamos os preparativos pedíndolle aos pequenos que recolleran flores e herbas aromáticas coas súas familias. Asemade solicitámoslle un retrinco de tea de algo que tivese un vínculo afectivo cos nenos e nenas: dun vestidiño, das cortinas das súas habitacións, dun babeiro de cando eran pequenos… Xa contaremos máis adiante o que se fixo con eses retallos.

O día acordado xuntamos todas as plantas no chan e aquilo era unha fartura: toda a gama de verdes e as cores da primavera. Ata nos deu para facer un catálogo con elas.

Nada máis chegar á aula, Charo proxectou na pantalla o que levaba traballado nese mapa aínda sen nome e explicoulles como logo o trasladaría ao tapiz. Deseguido púxose mans á obra. Ían tinguir as telas segundo a técnica xaponesa Hapa Zome que consiste en bater cun martelo sobre as plantas cubertas coa tea. Charo ía deixando elixir pero tamén aconsellando sobre as que podían soltar máis zume ou deixar máis cor.

Logo houbo que deixar secar e fixar a cor das teas con calor.

Xa veremos cal é o seguinte paso.

Camiños I: a idea

In CativArte on 05/06/2018 at 15:25

Cada vez que pechamos unha promoción queremos facer algo que sexa un recordo dos tres anos que vivimos xuntos co alumnado. Un resumo, un recordo, para eles, para as súas familias e sobre todo para nós. Egoistamente dicimos sobre todo para nós, porque tras baleirarnos totalmente ao longo de tres cursos, despois de dalo todo, cando máis fachendosas nos sentimos do logrado, nese momento, despídense e temos que volver a empezar. Segundo se vai achegando a data de remate, invádenos unha tristura alegre, estamos felices por ver as medras das nenas e nenos, sabemos que agás nas físicas, nas outras temos moita parte, pero animicamente é demoledor pensar en volver a comezar con outro grupo. Afortunadamente o verán actúa coma un bálsamo e en setembro comezaremos con ilusión, aínda que por momentos teñamos tamén o síndrome do niño baleiro.

Para daquela comezaremos a escribir outra nova historia, pero agora aínda temos que rematar ben o labor que temos entre mans.

Así andábamos a darlle voltas á cabeza. A metáfora visual “As chaves están en infantil” da promoción anterior antollábasenos insuperable e tamén irrepetible, porque nesta non tería sentido, as chaves non foron parte do noso xogo cotiá. Coma sempre, a sorte petou na nosa porta.

Aló polo mes de xaneiro, púxose en contacto con nós unha colega á que levabamos tempo sen ver aínda que sabíamos dalgúns das súas derivas profesionais, vitais e artísticas. Estamos a falar de Charo Belda, mestra adiantada aos tempos, asesora inesquecible do CFR da Coruña, agora artista téxtil da que podedes saber máis na súa web. Ela, seguidora de Innovarte, sabía das nosas experiencias de traballo cos mapas e puxo xenerosamente o seu coñecemento, creatividade e talento ao servizo dos nosos pequenos. Tras varias conversas e moitas risas, acordamos facer unha das súas cartografías téxtiles como peche de ciclo co grupo.

O entusiasmo e profesionalidade de Charo son dignas de salientar. Estableceu un plan de acción. Comezou a enviarnos proxectos, modelos, outros mapas -propios ou alleos que descoñecíamos-, materiais ou necesidades. Trazou un cronograma no que detallaba á perfección as nosas responsabilidades e prazos así coma as súas. Concretou cal sería a obra resultante e que levarían dela os pequenos como recordo.

Acordamos facer un mapa do Milladoiro cos camiños que percorreron ao longo destes tres anos para vir a diario á escola, sabendo que moi pronto os seus pasos se encamiñarán noutro sentido cara o centro de primaria. No mapa estarían representadas as súas vivendas, as rúas, os lugares significativos para eles, e como non, a EEI Milladoiro e o CEP de Ventín, centro receptor. Faríase sobre un tecido tinguidos por eles mesmos con herbas comúns na localidade.

Expuxémoslle ao alumnado o que queríamos facer e de inmediato se vincularon co proxecto, xa que logo os mapas formaban parte das nosas dinámicas así que facer un ex profeso para eles sería a culminación de todo o aprendido.

En vindeiras entradas do blog, iremos relatando polo miúdo todo o proceso. Agora tan só se trataba de apuntar a idea e todas as derivas que xurdiron.

 

Buscadores de versos rosalianos

In FamiliarizArte on 22/02/2018 at 17:36

0pasos_peons_rosalia_pazo2

Unha das iniciativas do concello de Ames para celebrar o Día de Rosalía é a de pintar algún dos seus versos nos pasos de peóns das localidades de Bertamiráns e O Milladoiro, o que se fixo neses días, e que nos deu pé a unha das nosas actividades preferidas, a de facer de detectives na que unimos o gusto pola poetisa, polo traballo con mapas e os paseos en familia.

IMG_0531

Ao carón da nosa escola xa hai un, así que xa aproveitamos para velo.

A proposta que levaban hoxe para as súas casa é a de localizar e fotografar os seis pasos de peóns que hai no Milladoiro con versos de Rosalía. Para iso démoslle as indicacións e marcámoslle as rúas nas que están pintados.

Nestes días veremos o resultado da procura poética.

O noso recanto favorito en Compostela

In AlfabetizArte,EmocionArte on 05/11/2017 at 20:06

img_7970.jpg

Con motivo da preparación dunha saída didáctica á Praza de Abastos e á librería Couceiro, imprimimos un plano de Santiago e localizamos os dous lugares que visitaríamos, así como o itinerario que seguiríamos. Unha vez marcados, aproveitamos para buscar outros sitios para nós coñecidos: a Catedra, a Alameda, a biblioteca Ánxel Casal… e as correspondencias cos números indicados no plano.

 

Tamén descubrimos as iconas que figuraban no plano as súas respectivas lendas: farmacias, hospitais, paradas de taxi ou de bus urbano, WC, por onde pasa o Camiño de Santiago, vistas panorámicas, etc.

Como vimos que identificaban algúns lugares por teren ido coas súas familias, propuxémoslle levar o plano para a casa para alí marcar o seu recanto favorito en Compostela.

 

Ao día seguinte, cadaquén soubo dar conta do recado, expoñéndolle aos compañeiros as súas preferencias e os motivos.

Entanto, atopamos un marabilloso “Mapa emocional de Santiago”, unha ilustración de María Meijide, na que aínda que non gardan proporción nin escala, están representados aqueles lugares máis cheos de significado para a artista. Así puidemos ir localizando no mapa os seus recunchos favoritos e outros moitos que recoñecían: a escultura das Marías na Alameda, a Cidade da Cultura, a Policía, a Praza de Abastos ou a Praza do Obradoiro.

 

Unha maneira máis de facerlle poñer os pés na terra, de comprender a representación do espazo e de establecer vínculos afectivos co territorio.

 

Mapas, a representación gráfica dun territorio

In AlfabetizArte,Uncategorized on 05/11/2017 at 18:53
IMG_7784

Localizando a cidade onde foi vivir un compañeiro.

Nas nosas aulas é do máis habitual o uso de mapas, planos e rueiros. Cada vez que alguén vai de viaxe ou visita unha institución, se é posible trae mapas para logo explicarlle aos compañeiros onde estivo. Así temos mapas de todo tipo: dos Camiños de Santiago, da ruta dos Faros, da Costa da Morte, físicos de Galicia, dos concellos, da artesanía, do patrimonio arquitectónico, etc, así en función do que precisemos usamos uns ou outros.

Un mapa é unha representación a escala dun territorio, no se que se salientan uns ou outros aspectos por medio de símbolos, iconas, gráficos ou letras. Esta linguaxe, sendo bastante habitual, convencional e intuitiva, precisa ser coñecida para comprendela. Representacións de ríos, estradas, autoestradas, aeroportos, hospitais, hoteis, oficinas de información…, todo isto forma parte da cotiadianidade das nosas vidas. Ata a maneira de dobrar un mapa ou plano e diferente de calquera outro documento.

Se hai uns anos alguén nos preguntara se era preciso traballar con mapas e planos en educación infantil, de seguro que diríamos que non, pero arestora, calquera desprazamento a un lugar descoñecido supón a súa consulta: o directorio dun centro comercial ou dun polígono industrial, os mapas do tempo, a localización dun aeroporto, as liñas de metro ou bus dunha cidade…, emporiso cremos necesario iniciar ao alumnado nestas representacións e na súa propia linguaxe.

Planos, a representación do espazo

In AlfabetizArte,EncienciArte on 04/11/2017 at 16:18

IMG_7167

Dende ben pronto, nas nosas aulas, adoitamos facer representacións gráficas, esquemáticas e sinxelas dos espazos nos que nos movemos ou daqueles aos que nos desprazamos con motivo dunha saída pola contorna, da asistencia á Casa da Cultura, á biblioteca municipal, ou a Correos, por pór un exemplo. Previo e posterior á realización destas actividades, sempre representamos graficamente o espazo no que nos movemos, ou ben empregamos ferramentas como Google maps e Google street view para facernos con el.

Inicialmente, somos nós as que establecemos a base do esquema en traxectos moi coñecidos e sinxelos, como por exemplo neste que supón así como 200 metros entre a escola e a Casa de Cultura, pero nos que hai uns referentes: pasos de peóns, semáforos, etc.

Moito se ten investigado sobre a adquisición da noción do espacio, así Piaget, Hannoun, Van Hiele establecen as etapas ou fases polas que este coñecemento vai pasando. En calquera caso, no que todos os investigadores coinciden é que debe ser traballado, que non é algo que se adquira de seu. Así, os nenos que viven en zonas rurais e se desprazan polo medio téñeno más consolidado ca os que viven en espazos urbanos onde é máis difícil moverse autonomamente. Siegel e White consideran que a aprendizaxe dos conceptos espaciais debe producirse de forma secuencial: dos lugares coñecidos aos itinerarios vinculados (desprazamentos) para poder crear mapas mentais (relacións entre lugares). Na educación infantil hai que tratar o “espazo vivido·”, a experiencia directa, explorando os espazos coñecidos, os de contacto, e xa cara finais de EI, podemos iniciar aos pequenos no “espazo percibido” xa que pouco a pouco poderá experimentar os non tan coñecidos. Hoxe en día, a diferenza do pasado, os nenos dende ben pronto fanse a viaxar a desprazarse a lugares non coñecidos, algo ao que tamén contribúen as series infantís que consumen nas pantallas.

Así, é do máis habitual que eles nos pidan planos para explicarlle aos seus familiares como chegar a un sitio.

Ás veces tamén facemos cazas do tesouro nas que facilitándolles un plano da aula, do corredor ou do patio, teñan que localizar algo no lugar sinalado no mesmo. Os planos do plan de evacuación do centro presentes en todos os espazos do centro, tamén nos son un recurso inestimable para estes nosos xogos nos que trazamos itinerarios a seguir.

De tal modo o teñen afianzado que agora xa son eles mesmo os que se animan a facer representacións esquemáticas dos seus espazos cotiáns: os seus cuartos, os parques nos que xogan…

Os símbolos, convencións gráficas, as diferenzas entre ver de fronte, ver desde arriba ou ver de lado, para nós foi unha lección maxistral que nos deu Chelo,  a conserxe do centro, de formación arquitecto técnico, quen ao ver o que estabamos a traballar, non dubidou en traernos os planos da súa casa para que puideramos comprender estas diferenzas.

Ou uns pais, arquitectos técnicos os dous que tamén nos mandaron os planos de dúas recentes construccións en O Milladoiro, para que puidesemos comprobar in situ a realidade e a súa plasmación gráfica. Unha linguaxe máis a deprender na escola, cos seu propio código e significado.

Dicíame hai pouco unha nai que agora para cada desprazamento da familia case que hai que elaborar un plano ou traer exemplar dos dispoñibles no lugar.