A nosa achega á educación infantil

Arquivo do autor

“Rosalía tamén vive aquí”

In ContArte on 18/02/2018 at 11:41

img_0251.jpg

Con motivo do Día de Rosalía, dende o EDNL da EEI Milladoiro, propúxose como campaña escolar “Rosalía tamén vive aquí”, unha iniciativa que pretende traspasar o ámbito escolar e irradiar cara as comunidades de veciños co ánimo de dar a coñecer os vínculos da escritora co concello de Ames –a casa familiar paterna está no lugar de O Castro en Ortoño, onde se di que pasou algún tempo na súa infancia-, así como agasallar coa lectura dun poema seu ás persoas coas que compartimos vivenda.

Rosalía tamén vive aquí” vén a pór o acento en que mentres perdure o seu recordo na nosa cabeza, lingua e corazón, morará con nós nas nosas casas. Así cada neno e nena expoñerá no portal dos edificios un cartel elaborado nas distintas aulas de infantil e primaria do concello. Como se pode entender, isto sempre supón un traballo de fondo que vai máis aló do mero feito de pendurar un cartel; en todos os grupos se fai un traballo previo para que isto non sexa unha acción puntual, de modo que incluso son moitas as familias que á vista da ilusión dos fillos/as visitan os fitos próximos da Ruta Rosaliana en Padrón A Casa da Matanza, o Pazo de Arretén, Bastavales ou O Castro.

Na nosa aula a elección do poema foi froito dun intenso debate xa que logo eu propuxéralles un pero non foi tanto do seu agrado coma “Parece unha rosa” que xa tiñamos visto noutras ocasións. Todos concordaban en que tiña que ser “parece unha rosa (…), parece un repolo”, pero no que non coincidían era nas estrofas preferidas de cada un. Coma sempre, suxeriron levalo a votación. Pero nós, aínda quixemos darlle unha volta máis; con tal motivo fotocopiamos o poema completo recollido na magnífica publicación “Parece unha rosa“, da editorial Ir Indo, coas fermosas ilustracións de Isabel Pintado e propuxemos numerar as estrofas e levalas á casa para que alí, en compaña dos seus pais, decidiran cales eran as dúas que máis lle gustaban.

img_3104

O xoves chegaron co recado feito, e plasmáronse nun gráfico as votacións para que non quedara ningunha dúbida. Este foi o resultado:

Logo, só quedaba transcribilo na base do cartel elaborado polo ENL do concello, fotocopialo para todos e envialo ás casas xunto coas indicacións para que unha vez exposto, tomen unha fotografía e nola envíen ao centro. Con todas elas elaboraremos unha montaxe audiovisual para proxectar no acto poético musical organizado para o día 24 na Casa de Cultura de O Milladoiro.

Cos carteis orixinais compoñerase unha exposición colectiva no centro que se completará coa plantación de camelias da variedade “Rosalía de Castro” no xardín exterior, tal e como xa se fixera o pasado ano.

Queremos confesar que nunca tiveramos un grupo que establecera tal vínculo con Rosalía coma o actual. Unha amiga sempre di que os nenos queren aquilo que notan que nós queremos. Con certeza é así, emporiso paga a pena ir enchendo as súas vidas de vivencias para recordar e cheas de significado, coma cando o pasado curso fomos á Casa da Matanza en tren, ou cando pisan o chan que pisou Rosalía, como sucede cando falan do Pazo do Faramello do que a poetisa dixo que “A súa beleza conxeloume a alma”.

Agora estamos a agardar polas fotografías, confiando en que mesmo naquelas comunidades nas que non permiten a pegada de carteis -tal e como algúns nenos/as nos advertiron- sexan quen de facer unha excepción. Hai carteis e carteis…, e neste caso, a  causa ben paga a pena.

Advertisements

“Ames con Rosalía”

In ActualizArte on 18/02/2018 at 10:06

cartaz acto rosalia

En Ames é xa unha tradición consolidada celebrar o día do nacemento de Rosalía de Castro con toda a veciñanza xa que, a máis de ser unha figura senlleira en Galicia, a poetisa pasou uns anos da súa infancia nunha aldea do concello, no lugar do Castro en Ortoño, onde andando no tempo se fundou o Seminario de Estudos Galegos, así a visita a O Castro figura na Ruta Rosaliana. E isto é algo que moita xente descoñece, mesmo na propia localidade emporiso este ano quíxose que a celebración dera a coñecer ese dato, máxime cando estamos a falar dun concello no que se asentan moitas familias procedentes de fóra.

Así, co lema “Rosalía tamén vive aquí” todos os escolares de Ames exporán nos portais das súas vivendas un cartel no que se fai referencia ao paso da poetisa por Ames xunto con un poema escolmado polo alumnado de cada unha das unidades dos centros de infantil e primaria, para lembrar que Rosalía aínda vive nas nosas casas, lingua e corazón, en parte, grazas a todo o traballo que se fai dende as escolas. Segundo o EDNL da EEI Milladoiro, quen promoveu a iniciativa, trátase en definitiva de traspasar o ámbito escolar irradiando cara as comunidades veciñais.

A proxección das iniciativas escolares na comunidade é algo do que nunca se dimensiona ben o seu alcance, pero “Ames con Rosalía” compleméntase con outras accións -promovidas todas polo Equipo de Normalización Lingüística- como son:

– “Café con verso”, no que os establecementos hostaleiros acompañan as consumicións cunha tarxetiña con versos de Rosalía escolmados polos grupos de mozos/as do IES de Bertamiráns coordinados polo escritor Carlos Negro.

-“Escaparates con Rosalía” Os escaparates dos establecementos amesáns lucirán unha selección de textos de Rosalía de Castro realizada por Dolores Vilavedra Fernández, unha das máis prestixiosas estudosas da obra rosaliana e veciña de Ames.

12744441_1518972125072506_8677081682876917659_n - copia

– “Paseando con Rosalía”, coa que algúns dos pasos de peóns do Milladoiro e Bertamiráns lucirán versos da autora.

-“Viaxando con Rosalía” O sábado, 10 de marzo, realizarase unha excursión poética coa escritora María López Sández quen nos achegará á  vida da homenaxeada e á súa obra.

Todo isto, redondéase cunha homenaxe poética musical o día 24 de febreiro que contará con lecturas, dramatizacións, videocreacións e coa actuación musical do Sonia Lebedynski Trío. No acto participarán o alumnado dos centros escolares de Ames, representantes de asociacións e do ámbito cultural, así como veciñas e veciños procedentes doutros países.

cartaz acto rosalia (1)

O obxectivo principal de “Ames con Rosalía  é o de difundir a obra e o pensamento rosaliano, ao tempo que se pon en valor a lingua galega e se resalta a vixencia e a actualidade de Rosalía de Castro, así, malia que é ben sabido que InnovArte non é de “Días de…”, neste caso cremos que paga a pena implicarse nunha celebración que congrega ao seu redor a todos os ámbitos da sociedade local.

Botanicum

In Uncategorized on 05/02/2018 at 23:01

9788416542437.jpg

A estas alturas a nosa debilidade pola botánica non é un segredo para ninguén, así as nosas amizades sempre acertan cando nos sorprenden con libros relacionados coa natureza, mundo vexetal e plantas. Iso mesmo nos aconteceu nestes días cando unha amiga nos agasallou con Botanicum, un libro que supuxo nos gustaría porque está ilustrado por Katie Scott, encargada das imaxes do vídeo “Story of flowers” que hai pouco tamén compartimos a través do blog.

91XC7LHvrmL

A beleza das ilustracións e formato do libro súmase a concepción deste compendio botánico coma a visita a un museo con diferentes salas nas que podemos atopar:

Entrada: A árbore da vida.

Sala 1: As primeiras plantas.

Sala 2: Árbores

Sala 3: Palmas e cícadas.

Sala 4: Plantas herbáceas.

Sala 5: Gramíneas, espadañas, ciperáceas e xuncos.

Sala 6: Orquídeas e bromelias.

Sala 7: Adaptarse ao entorno, suculentas, cáctus, plantas acuáticas, plantas parasitarias, plantas carnívoras e manglares.

Se as ilustracións son marabillosas, algo igual acontece co texto, obra de Kathy Willis, directora do Real Xardín Botánico de Kew, quen tanto nos sorprende cos seus coñecementos científicos coma polos históricos e curiosidades arredor das diferentes especies vexetais.

Botanicum-Katie-Scott (7) 800

Se nos preguntaran si se trata dun libro para nenos, responderíamos que é unha obra interesante para calquera idade, merecedora de estar nas bibliotecas dos centros educativos. Co anticipo que aquí deixamos esperamos espertarlle o gusto a moitas seareiras.

CuogaFgWAAAMuZL17481478343584874bf610065d6b5fbe332e6c099a847ce3d--katie-scott-botanicum-katie-omalley

O branco pinta

In CativArte,ContArte on 05/02/2018 at 07:46

img_9613.jpg

Os encontros con autores sempre son ocasión excepcional para que os pequenos poidan poñerlle cara a quen escribe os libros que nos fascinan nun determinado momento. Ver que detrás de cada conto hai sempre unha historia fai que lle collan máis cariño.

Desde que tivemos nas mans “O branco non pinta !”, xa quedaramos con Antía Otero nun encontro na nosa aula; así dende a volta de vacacións de Nadal andabamos a darlle voltas a como faríamos a recepción da autora dese libro que tanto nos puxera a cabeza a bulir. Nós que neste curso estamos a pintar cadros sen pintura e a escribir sen lapis, queríamos amosarlle que o branco, a máis de complementar, contrastar ou mesturar con outras cores, tamén pode ser a cor protagonista dunha obra de arte e aínda así ter posibilidade expresiva de seu. Non é unha descuberta nosa, a máis de Malévich, son moitos os artistas que pintaron cadros empregando só a cor branca e con todo lograron transmitir unha idea que subxuga a quen os admira. Nesta reseña que leva por título “Antología del lienzo vacío” soubemos de artistas que pintaron en branco: Alphonse Allais, Robert Rauschenberg, Li Yuan-Chia, Agnès Martin ou Robert Ryman entre outros dos ligados ao expresionismo abstracto.

Pero a nós non nos interesaba tanto explorar as posibilidades artísticas do branco coma coñecer á nai da nena que se decepciona porque “o branco non pinta”; a quen lle amosa a Mara como o branco é a cor máis fermosa. Hai que dicir que o vídeo co que se presenta o libro, recolle fielmente o desconcerto dos pequenos cando descobren que o branco sobre papel branco case non se aprecia. O noso alumnado identificouse totalmente con Mara e quixeron coñecer a súa nai para con ela poñer os anteollos para detectar a presenza do branco no mundo.

Ben sabido é que coidamos moito a recepción das persoas que teñen a xentileza de vir a compartir un anaco do seu tempo e do seu saber con nós e que queremos que sexa un ritual pero personalizado e diferente para cada un dos convidados así, puxémonos a preparar a acollida de Antía Otero pensando como podíamos mostrarlle o noso agradecemento. Unha exposición de obras en branco, o catálogo da mesma para levarlle a Mara e un biscoito branco, comida de anxos, para celebrar o encontro foi a nosa elección.

Nos días previos quixeron coñecer a Antía, se era alta, loura, morena, nova o vella… e cando viron fotografías dixeron que parecía unha bailarina ou fada con sorriso doce e permanente. Así, cando por fin a viron en persoa xa a trataron como unha amiga á que levaron polo colexio amosándolle aquilo do que se senten máis orgullosos, convidárona á petiscar con nós e logo escoitaron a historia contada coa súa voz o que fai que sexa aínda máis fermosa. A explicación do proceso de creación das súas obras con pintura chorreada directamente do bote ao lenzo, os títulos elixidos para eles, a montaxe do catálogo e a rápida decisión de poñer os autocolantes cos que nos agasallou sobre os mesmos cadros, fixeron que voara o tempo ata o momento da despedida.

Coma sempre, non podemos máis ca agradecer que haxa persoas que queiran partillar cos nenos e nenas de igual a igual, escoitando as súas ideas e deprendendo os uns dos outros.

Mil grazas a Antía Otero, a María Brenn, a Mara, a Apiario, e a Dores Tembrás por deixar en nós unha rica experiencia de vida, desas que nos gustan, desas que lembraremos por moito tempo.

Ver todo o proceso.

O pacto educativo

In ReflexionArte on 30/01/2018 at 23:09

Indubrik_muebles_madera_maciza_felices_fiestas_interpretar_anillos_arboles_tronco

Nestes días volveu a reaparecer o tema do pacto educativo; dicimos reaparecer porque é deses temas recorrentes que cada certo tempo volve á palestra pero nunca se chega a ningún porto seguro con el. O principal escollo sempre é a falta de consenso político. Pénsase que o devandito pacto educativo sería a panacea para salvar a educación española, segundo din sempre á deriva, agás cando se quere amortizar políticamente. Nos medios de comunicación e nos debates focalízanse os argumentos a favor do pacto educativo nunha serie de puntos, tamén sempre recorrentes: a necesidade de leis que permanezan o tempo preciso para poder ver os seus resultados (ata o de agora levamos sete en trinta e cinco anos), a Relixión, o abandono escolar, a Formación profesional, o investimento económico, a ensinanza concertada, a formación inicial e permanente do profesorado, o prestixio da carreira docente e o acceso á mesma, a autonomía dos centros, etc, etc. Lugares comúns e tópicos archirrepetidos.

Agora ben, de verdade cremos que aínda no hipotético caso de que os diferentes partidos políticos decidiran pórse de acordo –froito de moitas concesións a todas as bandas- só con iso se melloraría a calidade da educación.

A mellora educativa ten que ir máis aló ca dun acordo entre partidos políticos, require do esforzo conxunto de toda a sociedade, e iso si que é difícil de conseguir cando hai forzas que centrífugas que tiran en todos os sentidos agás cara o centro onde está o neno ou nena.

Dende a nosa visión como mestras de a pé, sen ningún condicionante político, sen estar afiliadas a ningún sindicato, sen pertencer a ningún grupo, organización, empresa de servizos educativos, etc, etc, fan falla moitos máis asinantes do pacto: as familias, os medios de comunicación, as corporacións locais, as empresas de ocio e entretemento, a publicidade, facultades de formación do profesorado, centros de formación, etc, etc, todos aqueles ámbitos que dirixen as súas accións cara a infancia en moitos casos sen contar con ela, e así nos vai, cadaquén entende a educación e o educativo segundo lle conveña, mesmo con posturas contraditorias, e curiosamente todos conclúen que hai que mellorar a formación do profesorado e prestixiar o seu rol na sociedade. Paradoxal, cando son eles os que nos usurpan, desprestixian e compiten deslealmente con nós.

Non hai partido político que non leve entre os seus obxectivos o pacto educativo, pero, aparte desa bonita referencia, pouco máis sabemos do cerne desa meta tan elevada. Queda moito por dicir sobre esta cuestión, agora ben non nos gustaría que nos enredaran con debates infrutuosos ao longo dun par de anos para acabar sacando un documento tan liofilizado coma infértil, con preámbulos a modo de desiderátums e con medidas que non se concretan en nada palpable agás en campañas publicitarias.

Pouco a pouco e sen ánimo de exhaustividade iremos facendo algúns apuntamentos de cuestións a contemplar para que o pacto educativo sexa de utilidade.

Loris e Reggio

In ActualizArte on 28/01/2018 at 08:26

9788471128423_m

Loris Malaguzzi é unha das figuras máis senlleiras da educación infantil do século XX, ideólogo das internacionalmente recoñecidas escolas de Reggio Emilia, un dos pedagogos máis citados por calquera mestre ou pedagogo e con todo un dos máis descoñecidos xa que logo non hai moitos escritos del traducidos ao español. Ben é certo que el non se dedicou a escribir, así adoita dicirse que “as súas escolas son os seus libros”. Deixou obras, deixou ideas, deixou unha pegada indeleble naquelas persoas que tiveron a fortuna de coñecelo, pero pouco material escrito. Salvando as diferenzas precisas, sempre que pensamos en Malaguzzi e a súa influencia na educación, vennos á cabeza o galeguista Ramón Piñeiro, case que coetáneos, ambos deixaron unha imponte única nas persoas que os coñeceron de tal modo que foron elas as transmisoras do seu pensamento privilexiado, nun caso sobre a infancia e no outro sobre o galeguismo.

Agora, grazas ao esforzo de algúns dos seus colaboradores e estudosos, temos a fortuna de dispoñer dunha publicación na que se recollen retallos do seu pensamento que nos permiten ir reconstruíndo a xestación das escolas de Reggio Emilia.

No pasado mes de novembro a editorial Morata presentou “Loris Malaguzzi y las escuelas de Reggio Emilia”, que resume así:

Loris Malaguzzi fue una de las figuras más importantes de la educación infantil del siglo XX. Alcanzó un reconocimiento mundial gracias a sus ideas educativas y a su labor en la creación de escuelas infantiles municipales para niños y niñas en la ciudad italiana de Reggio Emilia; un verdadero ejemplo de educación progresista, democrática y pública. A pesar de la repercusión de su trabajo, solo está disponible en castellano una pequeña parte de sus escritos y de su pensamiento sobre la educación en la primera infancia. Este libro permite llenar ese vacío, presentando por primera vez en nuestro idioma textos y discursos realizados entre los años 1945 y 1993, seleccionados por un grupo de compañeras suyas del archivo establecido en Reggio Emilia. Podemos encontrar desde poemas breves, cartas y artículos de prensa, hasta fragmentos sobre los primeros años en la vida de Malaguzzi, los orígenes de las escuelas municipales, así como su pensamiento sobre la infancia, la pedagogía y la escuela.Este material está organizado en cinco capítulos cronológicos, que comienzan al final de la Segunda Guerra Mundial y acaban justo antes de su muerte. Cada capítulo contiene una introducción que incluye los antecedentes, el contexto histórico y los principales acontecimientos biográficos de Malaguzzi, junto con los argumentos que justifican la selección de dichos documentos. Este libro ofrece una visión única sobre el contexto, el pensamiento y el trabajo de Malaguzzi, basado en sus propias palabras y nos revela cómo se fue desarrollando su pensamiento, la manera en la que vinculaba la teoría y la práctica yendo más allá de las distintas disciplinas y temas, e igualmente el modo en el que era capaz de combinar los diferentes roles, desde ejercer de pedagogo hasta de administrador, así como de investigador o de activista. Una obra que resultará de interés a profesionales de la educación y a estudiantes de magisterio, pero también a personas interesadas en la Educación Infantil encontrarán en esta publicación los ingredientes que proporcionan un provechoso acercamiento a su vida y a su trabajo. Esta es la tercera obra que Ediciones Morata dedica a la relevante experiencia de Reggio Emilia, después de La inteligencia se construye usándola (1995) y de Arte y creatividad en Reggio Emilia (2013).

Desde que chegou ás nosas mans, non facemos máis ca ler, subliñar, volver atrás e reler para así poder comprender o calado do discurso deste home ao que sempre temos en mente e sobre o que en moitas ocasións nos preguntamos o que diría se vira moitas das cousas que suceden na actualidade coa infancia, coa súa atención e educación.

Se tiveramos que escolmar algún fragmento das máis de cincocentas páxinas, posiblemente quedariamos coas súas conclusións á intervención “El alumno, la clase y el maestro en una dinámica educativa, en las experiencias psicopedagógicas”, presentada en 1963  nun simposio sobre as “Relaciones entre Psiquiatría, Psicología y Pedagogía”, porque nesta conferencia, Loris vai debullando o que é a educación, a realidade psicosocial da escola, a pedagoxía do interese e a do esforzo, o rol dos docentes, a formación do profesorado ou a innovación e presenta vinte conclusións que ben poderíamos copiar e poñer na entrada de todas as aulas para non esquecernos delas.

En calquera caso, deixamos aquí un fragmento para abrir boca e superar o handicap do prezo desta publicación.

img_9469.jpg

Desde aquí a editorial permite ler un avance da publicación.

 

8 anos de InnovArte

In EmocionArte on 28/01/2018 at 00:11

QQBU4611

Quen nos ía dicir que oito anos despois de que decidiramos abrir InnovArte Educación Infantil estaríamos aínda con folgos e con ilusión por compartir a través do blog o noso traballo educativo, pero aquí estamos grazas aos azos que nos dades todas as persoas que nos seguides.

Sempre contamos o mesmo en cada aniversario pero é preciso saber que InnovArte xurdiu coma un acto de rebeldía contra o inmobilismo, tradicionalismo, burocratización e distanciamento da infancia que se está a dar na escola infantil. Haberá quen pense que isto non é así, mesmo nos replicarán que hai máis “innovacións” ca nunca e que se fan multitude de actividades que conectan cos “intereses” dos pequenos, todas elas ben recollidas en programacións, actas e documentos. E aí, precisamente radica o problema: no andazo do que Loris Malaguzzi denominaba a “pedagoxía profética”, aquela que non deixa marxe á sorpresa nin lle dá cabida ao que non está deseñado na cabeza docente ou, por desgraza, noutras que nin sequera teñen formación específica sobre a infancia e malia todo, se arrogan o dereito a pontificar sobre a educación infantil levando a auga ao seu rego. Que os pequenos son un nicho de mercado no que todo o mundo quere obter tallada lévanos ao absurdo no que estamos na actualidade, no que na mesma sentenza teñan cabida o coñecemento máis científico das características dos pequenos e a vulneración máis flagrante das súas necesidades básicas de xogo, autonomía, afecto e liberdade para facer.

spiral-jetty_1200

Un ano máis, rendémoslle homenaxe á nosa imaxe de cabeceira, Spiral Jetty, a emblemática intervención de Land Art realizada por Robert Smithson no Lago Salgado de Utah. Unha creación que nos remite ao máis primitivo e elemental, unha viaxe ao interior que mesmo desorienta, un andar contra o sentido horario, un deixar facer á natureza… Dende 1970 Spiral Jetty ten sufrido todo tipo de variacións; o peirao espiral creado en seis días con máis de seis mil toneladas de roca basáltica visible dende o espazo, cubriuse de auga, asolagouse, desapareceu da vista durante vinte anos, reapareceu recuberto de cristais de sal contrastando coas augas vermellas do lago e, hoxe en día, xa está en terra seca, tal e como se pode apreciar nas últimas fotografías aéreas que se tomaron; por mor do cambio climático, seica cada vez hai menos auga e maior concentración de sal.

spiraljetty05.jpg.990x0_q80_crop-smart

Spiral Jetty é a nosa metáfora. Unha obra para ser vista a través dos relatos e das imaxes, unha creación que vai mudando co paso do tempo malia que a súa estrutura permanece inalterable. Agora, botando a vista atrás, InnovArte tamén foi collendo corpo ao longo dos anos pero o discurso de base permanece intacto. Houbo cursos máis artísticos, outros máis lingüísticos, houbo os literarios, poéticos, pedagóxicos, algúns cheos de xenreira e de rebeldía, outros máis doces, mesmo algúns máis preguiceiros…, pero cada vez que o retomamos é cos mesmos folgos que cando o creamos. Sería ingratitude non devolver todo canto InnovArte nos deu.

Está por ver que pasará con InnovArte nos períodos de seca.

spiraljetty_030611_5

Mil grazas a todas as persoas que nos acompañades e para as que facedes do blog unha referencia habitual nas vosas vidas profesionais.

Por un ano máis.

Para facer memoria.

Por que Spiral Jetty como imaxe do blog?

Un ano de InnovArte

Dous anos de InnovArte

Tres anos de InnovArte

Catro anos de InnovArte

Cinco anos e mil post de InnovArte

Sete anos de InnovArte

 

Un conto de flores

In EncienciArte,VisionArte on 21/01/2018 at 12:00

Achégase o momento no que faremos plantacións na escola (bulbos, sementes, escallos, raíces), emporiso botamos man de moita información e vídeos nos que se resume o proceso dende a plantación ata a floración ou frutificación, pero gústannos especialmente aqueles nos que se aprecia a simbiose que se da na natureza. Así chegamos a esta fermosa curtametraxe, obra dun artista botánico contemporáneo, Azuma Makoto, quen non sabendo como explicarlle o proceso á súa filla de cinco anos, decidiu realizar esta curta coas ilustracións de Katie Scott se o animador Jamie Paulley. En  tres minutos e medio, resúmese a vida das flores. Unha historia non narrativa, mestura de ciencia e arte, na que se pode ver a polinización, xerminación, descomposición e os microorganismos que viven nas raíces das plantas.

Unha autentica delicia.

Still-frame-from-Azuma-Makoto-Story-of-Flowers-showing-a-field-of-wildflowers-being-pollinated-by-bees-680x383

Still-frame-from-Azuma-Makoto-Story-of-Flowers-show-organisms-living-in-the-root-soil-of-plants-680x383Still-frame-from-Azuma-Makoto-Story-of-Flowers-showing-a-humming-bird-collecting-nectar-from-a-flower-680x383

1495633742146-Screen-Shot-2017-05-24-at-93842-AM1495633711612-Screen-Shot-2017-05-24-at-93600-AM1495633671114-Screen-Shot-2017-05-24-at-93701-AM

Ler contra a nada

In ActualizArte on 20/01/2018 at 20:12

9788417151409_L38_04_l

Polo Nadal agasalláronnos cun deses libros que son pequenos tesouros, “Leer contra la nada”, de Antonio Basanta, un ensaio publicado en Siruela. Tardamos en compartilo porque tardamos en lelo, e isto non se debe a que sexa unha lectura difícil ou pesada senón máis ben porque é coma unha onza de chocolate que hai que saborear con tempo e cos sentidos postos.

Se tiveramos que reseñalo, teríamos que copialo integramente pois non se pode prescindir de nada del, nin resumilo en modo algún. Malia ter un formato pequeno é deses libros que parecen levedar, medra, expándese e incita a un cento de lecturas.

Antonio Basanta foi durante máis de vinte e cinco anos director xeral da Fundación Germán Sánchez Ruipérez -referente internacional do fomento da lectura-, da que agora é vicepresidente. Case toda a súa vida profesional estivo directa ou indirectamente relacionada coa lectura, o que o converte nunha voz autorizada para falar sobre ela; así, ao longo de case duascentas páxinas vai debullando todo o relacionado coa acción e coa paixón lectora.

La pasión de leer. El ADN de la lectura. El cerebro lector. En el principio era el Verbo… Cuentas que son cuentos. Del lagar a la nube. Regreso al futuro. La sociedad lectora. La rebelión del lector. Palabras en el margen. Estes son os títulos dos capítulos nos que se estrutura o traballo e que xa nos dan unha idea da abordaxe que fai o autor sobre todo o que supón o acto de ler. Neles, as súas atinadas e pulidas reflexións acompáñanse de fragmentos de obras exquisitamente escolmadas, así a bibliografía leva tamén por título, Libros de compañía, unha referencia obrigada para todas aquelas persoas interesadas no fomento da lectura.

Segundo o autor ler é como esas caixas chinas que encerran no seu interior outras tantas, así vai desentrañando o ADN da lectura, o que supón a realización dunha serie de accións conxuntas:

  • Ler é deterse, observar, escoitar.
  • Ler é interpretar.
  • Ler é comprender.
  • Ler é colleitar.
  • Ler é tecer.
  • Ler é sucar.
  • Ler é elixir.
  • Ler é transformar.
  • Ler é asimilar.
  • Ler é compartir.
  • Ler é un exercicio de risco. De exclusividade. De fidelidade compartida.

Segundo afirma Basanta, ler, aínda sendo un acto comunmente sedentario, devólvenos á nosa condición de nómades.

Cara o final do libro, di que ler é unha rebelión; e aquí, nun exercicio de enxeño, coñecemento e concreción, danos máis de medio cento de razóns polas ler é un bo antídoto.

Contra o falso coñecemento.

Contra a superficialidade que afoga a profundidade das palabras.

Contra a desmemoria.

Contra a banalización da información.

Contra a instantaneidade que destrúe a secuencia do pensar.

Contra a facilidade como felicidade.

Contra a vida como simple exercicio de utilidade.

Contra a deserción da dubida.

Contra as respostas que non xeran novas preguntas.

Contra a apatía e a amnesia dunha comunidade anestesiada.

Contra o funambulismo moral.

Contra a ausencia de conviccións.

Contra o avance imparable da nada.

(…) “Ler contra a nada”, unha alfaia da que presumir en cada biblioteca daqueles entregados á causa lectora, para que saibamos transmitir que temos  que:

  • Ler coma quen ama.

  • Ler coma quen sente.

  • Ler coma quen soña.

  • Ler coma quen respira.

 

O meu primeiro bico

In EmocionArte on 19/01/2018 at 12:13

IMG_9220

Seguimos a lles axudar a reconstruír a súa historia cara atrás, recollendo eses momentos que non quedan reflectidos nin nas fotografías nin nos vídeos pero que falan deles. Si ben fai unhas semanas souberon cal foi a súa primeira palabra, agora, trala lectura de “Mi primer beso” de Guido van Genechten, tentamos indagar quen lles deu o seu primeiro bico e a que hora naceron. Coma sempre a colaboración das familias nos nosos xogos é inestimable.

151789_154040

A recollida de información mesmo nos proporcionou ocasión de facer estatísticas sobre as horas de nacemento e de si foran o pais ou as nais quen deran os primeiros bicos.

 

 

 

O mestre que prometeu o mar

In ActualizArte on 12/12/2017 at 16:00

9788498016949

“Esta es la historia de una promesa incumplida, la que hizo un maestro a sus alumnos. El maestro era Antonio Benaiges. Los alumnos eran los niños de la escuela rural de Bañuelos de Bureba, un pueblo de la provincia de Burgos. La promesa la hizo un día de invierno del año 1936. Les prometió el mar…”

Chega a nós da man da nosa compañeira Marina, un fermoso libro titulado “Antoni Benaiges. El maestro que prometió el mar”, da colección [Desenterrando el silencio]. Nel os textos de Francesc Escribano, Francisco Ferrándiz e Queralt Solé acompáñan as fotografías de Sergi Bernal, quen en agosto de 2010 puido documentar graficamente a apertura dunha fosa común nos montes de La Pedraja, cando alguén o advirte de que entre aqueles cen corpos podería estar o dun mestre catalán que traballara na vila a mediados da década de 1930. Tras isto púxose a investigar dándolle forma a unha singular biografía e a dar resposta a: Que facía un mestre catalán nunha modesta escoliña dun pobo de Burgos? Como se recibiu nun entorno rural unha innovadora técnica pedagóxica  baseada no uso da imprenta? Como conseguiron uns sinxelos cadernos escritos por escolares retratar a vida cotiá da poboación? Por que Benaiges non chegou a cumprir a súa promesa de amosarlle o mar aos seus alumnos?

A súa lectura apórtanos máis información sobre unha etapa desgarradora da nosa historia recente, e tamén sobre a escola republicana, a técnica Freinet, os seus principios pedagóxicos e a súa difusión en Cataluña. Pero por enriba de todo lévanos a pensar que ao mellor deberíamos redimensionar ou repensar:

  • o concepto e alcance das innovacións educativas actuais
  • o que entendemos por compromiso social do profesorado
  • como se crean as verdadeiras redes de renovación pedagóxica

Todo o que queda hoxe en día de Antoni Benaiges cabe nunha caixa de cartón, unhas fotos en branco e negro e trece cadernos froito da imprenta Freinet que mercou cando lle deron a de mestre en Bañuelos de Bureba. Grazas á imprenta os nenos convertéronse en cronistas da vida do pobo, nos aque además dos textos dos alumnos, hai refráns, cancións populares, observacións meteorolóxicas ou cartas con outras escolas ás que lle mandaban exemplares dos seus cadernos.

No primeiro artigo que Benaiges publica nunha revista da Cooperativa Freinet en España, transcribindo textos do seu diario persoal, relata como viviron a chegada do esperado paquete da imprenta. Fala do balbordo que suscitou:

“Desorden. Trato de imponerme. ¿Pero por qué turbar un momento tan lleno de vida? Además la culpa era mía. Renace la calma. Al terminar la clase todo ha quedado debidamente distribuído. Mañana arreglaré la prensa y haremos algunas pruebas. Y enseguida el periódico. Le llamaremos “Gestos”. Gesto es carácter. Expresión libre. Matiz. Vida. Atributos de la escuela.”

Do seu proceso de traballo:

“Los niños hacen su vida normal. Juegan. Rien. Cantan. Corren. Saltan la huerta. Se caen del mulo… Toman parte en las fiestas, costumbres, ritos… En la vida del niño hay material abundante para el propósito que nos guía. Yo, el maestro, procuro recoger ese material. Lo más espontáneo posible. Que chorree. Unas veces se refiere solamente a la vida de uno o más niños. Otras, a la vida del pueblo en general. Igual interesan.”

E do seu ideario:

“El periódico no es un fin, es un resultado. (…) No usamos otro. Porque vamos al sentido profundo de la libertad. Sentido vital. El papel rayado es pauta. La pauta es conducción. O lo que es igual, dejarse llevar. (…) El niño, para ser educado, necesita camino libre, trazarse por sí mismo la trayectoria de sus actividades. ¿Qué con papel sin rayar el niño escribe torcido? Mejor. Un motivo más para mejorarse yendo derecho. Dejémosle.”

Tras rematar a lectura deste libro non queremos máis ca recomendalo porque este freinetista practicante e convencido, de seguro que nos daría leccións de maxisterio, de humildade e de práctica reflexiva aos innovadores de hoxe en día.

20140712173846_MAR_MAESTRO_120714

Para ver un avance da publicación, así como un vídeo cunha montaxe das fotografías de Sergi Bernal e os textos dos nenos recollidos no cuaderno “El mar. Visión de unos niños que no lo han visto nunca“, que acompaña o libro.

Biblioteca para nais e pais

In FamiliarizArte on 07/12/2017 at 10:22
Matej Kren

Imaxe de Matej Kren

Cada vez máis, detectamos o desconcerto das familias canto ao modo de educar aos seus fillos/as. Xa non saben ben a quen facer caso: opinións de todo tipo de expertos, modelos de parentalidade totalmente diferentes, informacións contraditorias na rede, gabinetes psicopedagóxicos de moi variada orientación, métodos “infalibles” para a disciplina, para as emocións, para o sono, para a estimulación das intelixencias, para todo tipo de problemáticas (aquí cumpriría facer unha observación: convértese en patoloxía ou síndrome calquera trazo da personalidade infantil). E o peor é que toda esta abondosa gama información case sempre entra en confrontación co que os titores e titoras escolares lles din dos seus fillos, o que lles deixa un pouso de incredulidade.

Houbo un tempo no que as escolas de pais/nais eran unha iniciativa sempre ben acollida polas familias. Hoxe en día a falta de tempo, as présas, os horarios imposibles dos seus traballos ou das actividades dos fillos, farían moi difícil volver a elas. Faise precisa a orientación buscando outras canles coñecendo ben o perfil, inquedanzas e dispoñibilidade das familias ás que nos diriximos, xa que logo non vale o mesmo en todas as escolas; cada unha debe artellar as estratexias para que a corresponsabilidade educativa familia-escola sexa real e efectiva.

Recomendacións para familias vía web, folletos informativos elaborados polos equipos de orientación son algunha das opcións, outra serían suxestións de lecturas do seu interese en función daquilo que os preocupa nun determinado momento. Lecturas si, pero, de que tipo? Porque hai de todo publicado, desde os modelos máis autoritarios, disciplinarios, condutistas aos que defenden a educación dos pequenos coma un laissez-faire, un deixar facer con total liberdade individual de elección e de acción. E aquí entraría o noso criterio profesional, como expertos formados na educación dos máis novos. Loxicamente, recomendacións de lectura en coherencia co estilo educativo do centro.

Esta é a iniciativa que se puxo en marcha neste curso académico no CEIP A Maía de Bertamiráns (Ames), o equipo de biblioteca escolar fixo unha rigorosa escolma de libros do interese das familias concordantes co sentir educativo do claustro, e tralo anuncio desta nova prestación escolar, todos os luns, día de titorías, os pais/nais poden pasar pola biblioteca en horario de tarde a collelos en préstamo por quince días.

Polo de agora, pese ao escaso período de implantación xa se pode considerar un éxito, de modo que se fai preciso incrementar o número de exemplares e os folletos informativos coa oferta dispoñible.

O pasado luns, os xornais galegos El faro de Vigo e La opinión da Coruña facíanse eco da nova nun artigo asinado por Selina Otero, e dende algunhas institucións xa se brindaron ao centro para fornecer esa biblioteca de pais e nais.

AMaía (1)

biblioopinión

Patios verdes e escolas abertas á natureza

In ActualizArte on 06/12/2017 at 11:23

A nosa última colaboración coa Revista Latinoamericana de la Educación Infantil na sección En la Red, xira entorno á renaturalización das escolas, así na escolma que facemos de espazos web interesantes para a educación infantil, salientamos o traballo dos colectivos El nou safareig, El patio que queremos, Children&Natura Network e a do grupo Bambini e Natura.

Fuente: El nou safareig

Si bien hace poco tiempo las redes sociales se llenaban de mensajes demandando más contacto entre la infancia y la naturaleza al tiempo que nos alertaban de los peligros de que esto no sucediese, afortunadamente, hoy en día se colman de reportajes sobre escuelas que han decidido dar un giro hacia lo verde. Es por ello que, una vez más, nos hacemos eco en esta sección de eses movimientos tan inspiradores y esperanzadores.

Fuente: El pati que volem

A finales de 2016 tuvo lugar en Austria el congreso internacional “Educación, tierra y naturaleza”, con el objetivo de promover redes entre diferentes países europeos para introducir estrategias que incrementen la conciencia de ser sujetos de un ecosistema, promoviendo un comportamiento respetuoso con el medio al tiempo que se consigue el bienestar, la competencia y la autonomía. Se presentaron allí, docenas de comunicaciones de comunidades locales y de centros educativos que ya tomaron la decisión de poner a los niños con los pies en la tierra, bien transformado los patios de hormigón en hermosos jardines, haciendo lavaderos, huertos, cocinas en el exterior, escondites y cabañas en las que procurar la intimidad, así como rincones en los que descansar, leer o jugar. Se observa que todos ellos coinciden en la búsqueda de esa autenticidad de la que están precisados los más pequeños (todos nosotros), objetivo muy elevado y complejo, para lo cual ya comenzaron a dar pequeños pasos de los que todos podemos aprender, máxime cuando ponen su experiencia a disposición a través de la red, tal como hacen El nou safareig, El patio que queremos, Children&Natura Network o el grupo Bambini e Natura.

Fuente: Bambini e Natura

De estos últimos tomamos el Manifiesto AFUERA en formato cartel ilustrado -ya traducido al castellano por el colectivo catalán Safareig-, una declaración de intenciones y de las razones que nos pueden llevar a la búsqueda del contacto directo con la naturaleza. Ponerlo en un lugar bien visible o zona de paso de toda la comunidad puede ayudar en esa labor de sensibilización de cara a la naturaleza como llave de todo conocimiento, de disfrute y de vida saludable.

afuera-castellano-pe

Destacables también son los decálogos de escuelas y de familias abiertas al exterior, que recogemos a continuación y con las que cerramos esta colaboración con el deseo de que suscite una reflexión que lleve a la acción renaturalizadora a muchas más comunidades educativas.

Ler  o artigo completo.

Fuente: Children&Nature Network

Infancias. Educar y educarse

In ActualizArte on 06/12/2017 at 09:54

Infancias

Hai libros necesarios. Esta afirmación non se pode aplicar a todos os libros, tan só a uns escollidos, tal é o caso de Infancias. Educar y educarse, de Vicenç Arnaiz e Mari Carmen Díez Navarro, que vén de publicarse na editorial Graó.

Esa consideración radica no feito de que é unha obra que nos reconcilia coa nosa labor, coa que ás veces entramos en confrontación por motivos alleos e tanxenciais: a burocracia, as presións sociais ou as diferenzas irreconciliables entre o que pensamos, o que facemos e o que dicimos facer.

A nós este libro veunos como caído do ceo, xusto nun momento no que tralas presións documentais de comezo de curso veñen as de remate de trimestre, facéndonos pensar que non somos máis ca cumpridores fieis dos requirimentos normativos, sendo máis papistas ca o Papa, chegando ao extremo de aforcarnos coa nosa propia corda. O papelame non é a nosa principal función, así e todo é pola que seremos xulgados.

Dicíamos que Infancias é un bálsamo, un reconstituínte, así o expuxemos nunha recensión que fixemos del para a Revista Latinoamericana da Educación Infantil que deseguido recollemos.

Las personas que somos seguidoras de columnistas de opinión de los periódicos, entendemos que a veces estamos asistiendo a la lectura de un libro por entregas, aunque no esté aún redactado. Cuando empatamos con el sentir y con el discurso del articulista es como si mantuviésemos una conversación en la distancia. Cuando seguimos a alguien esperamos casi con ansiedad su opinión sobre los temas del momento y valoramos especialmente la capacidad de reunir en un número limitado de caracteres esas claves que nosotros intuímos. Me agradan las columnas que me dan otro enfoque permitiéndome ver facetas para mi ocultas o las que me dejan barruntando durante horas sobre una sentencia sencilla, que por obvia posiblemente no había considerado. Lo negativo de las columnas de opinión es que las consumimos en el momento y luego es muy difícil volver sobre ellas salvo que seamos coleccionistas de recortes (hoy archivos o enlaces), o que ejerzamos de detectives en las hemerotecas. Por ello, siempre me felicito cuando alguno de mis columnistas de cabecera reúne en un libro esas píldoras que tanto bien me han hecho en el pasado, máxime si vienen enriquecidas con otros componentes.

Debo confesar que el día que llegó a mis manos “Infancias. Educar y educarse”, fue para mí como un bálsamo que mitigó los sarpullidos y erupciones que a veces nos atacan haciéndonos perder la esperanza en la escuela. De tal modo cuasi terapéutico empecé a leerlo y ya no pude dejar de hacerlo porque en cada capítulo veía la respuesta sensata a mis desvelos. En efecto, tras su lectura se puede llegar a la conclusión de que educar es mucho más sencillo de lo que lo hacemos con tanta burocracia de por medio; requiriendo tan sólo de capacidad de escucha, de diálogo y de cuidado (con la palabra, con el gesto, con el corazón y con el interlocutor).

Como expone en el prólogo Vicenç Arnaiz, este libro recoge una selección de escritos publicados por Mari Carmen Díez Navarro y él mismo en sus respectivas columnas de los diarios Información de Alicante y Menorca, ahora reunidos en tres capítulos: “Escuchar a la infancia”, “Familiarizar a la educación”, “Educar y educarse”, enriquecidos además con una acertada selección de fotografías que han sido comentadas por amigos de ambos, entre otros: Álvaro Marchesi, Beatriz Trueba Marcano, Remedios Picó, Cristobal Gómez Mayorga, Javier Abad y Ángeles Ruiz de Velasco, Monserrat Antón, o nosotras mismas, las hermanas Abelleira.

Los lectores que hemos disfrutado con los libros de Vicenç Arnaiz y de Mari Carmen Díez Navarro, intuímos que siendo diferentes personas que mantienen distinta relación con las infancias (he aquí una de las claves: no hay una única infancia), teniendo estilos diferenciados, en el fondo comparten una sintonía común. Sería osado y limitador concretarla solo en la bondad de la mirada, en el optimismo sobre la educación, en la sencillez de sus relatos preñados de ricos mensajes o en el zoom de su objetivo siempre presto a captar esos momentos únicos y entrañables. Sea como fuere, es un acierto que hayan decidido reunir los artículos de los dos porque el lector mantiene una conversación a tres bandas, escuchando las inconfundibles voces de Vicenç y de Mari Carmen hablando sobre los grandes bloques en los que han agrupado sesenta artículos.

Tengo la tentación de reproducir aquí artículos completos, algo que no me puedo permitir por el espacio de esta recensión nin por ética editorial, pero creo que apuntando algunos de sus sugerentes títulos puede ser más que suficiente para que puedan comprender la riqueza que encierra esta publicación, una reflexión educativa en toda regla, escrita con un estilo muy fresco y ágil tal y como corresponde a su destino inicial, un diario. He aquí una pequeña muestra:

  • Niños, infancia, infancias.
  • El maestro con espacio interior disponible.
  • Nacer en diciembre o en enero.
  • ¡Para eso estamos los maestros!
  • La pobreza en el relato escolar.
  • Los niños que se mueren sin haber nacido.
  • Niños mascota.
  • Escuelas con las puertas abiertas… ¿sólo por un día?
  • La bondad educa.
  • Mi abuelo lleva pañales.
  • Lo siento de corazón.
  • Como los pollos de granja.
  • Del yoyo al dron.

Si bien todos los artículos tienen su savia y su sabiduría, los tres últimos son una lección magistral sobre lo que es educar y ser maestro o maestra. Vicenç en “Educar, dar lo mejor de uno mismo” y Mari Carmen en “La bolsa negra” y “¿Cómo ha de ser un buen maestro?” dejan buenos textos para reflexionar tanto en la formación inicial como en la del profesorado en ejercicio, pues nos hablan sobre lo que estamos olvidando, lo básico y esencial en nuestra profesión.

Tras la lectura de “Infancias. Educar y educarse” te sientes como el invitado de una pareja bien avenida que te ha recibido en su casa para pasar una tarde de risas y de conversaciones espontaneas pero no banales. Su compenetración y equilibrio es tal que uno abre la puerta de la casa y el otro la cierra. Así le corresponde a Mari Carmen el epílogo en el que deja constancia de su satisfacción por el resultado de este libro escrito a dos voces, porque supone mirar lo que va pasando pero con alguien: juntos y entremezclados, en masculino y en femenino, en singular y en plural, en prosa y en verso.

 

Temperatura corporal

In EncienciArte on 30/11/2017 at 15:38

img_8185.jpg

Tras dedicarlle un tempo ao rexistro da temperatura exterior e interior, decatámonos de que esta última se incrementaba moito máis rápido, ao que tratamos de buscarlle explicación: a calefacción, o sol batendo nas cristaleiras e como non, ao calor que nós desprendemos. Todos tiñan unha idea aproximada da calor corporal, aínda que non sabían dos seus valores habituais. Sabían tamén que as subidas de calor eran indicadores da febre.

Emporiso, en primeiro lugar fixemos estimacións da calor corporal duns e doutros, comparándoo co propio, método tradicional e popular para notar a febre. E logo xa empregamos os termómetros clínicos dixitais, aínda que lles amosamos un dos de mercurio máis similar aos xa coñecidos de exterior.

E así fomos mirando a temperatura corporal de cada un e rexistrándoa para acadar unha media ou deducir cal é a normalidade.

Antes de nada fíxose preciso ler as instrucións do termómetro pois coñecían varias opcións sobre onde colocar o termómetro: axila, boca ou recto. Optamos loxicamente pola primeira. E logo soubemos dos chíos que indicaban a finalización da medición e mesmo da alarma de febre.

Tan entusiasmados estaban que decidimos propoñer como tarefa tomarlle a temperatura a todos os membros da familia.

Destas medicións, saíron observacións moi interesantes: quen tiña a temperatura máis alta da casa, quen a máis baixa, se isto tiña algo que ver coa constitución física o co calor da casa (por que non todos a mesma), se os irmáns mellizos/xemelgos (dos que hai cinco na aula) tiñan a mesma temperatura, a escrita dos números dixitais, etc.

Ata houbo quen lle fixo medicións a Pako, ao can da familia, o que nos levou a confirmar a sensación de caloriña que sempre temos ao tocar aos animais domésticos (cans, gatos, pitiños), xa que logo, eles teñen a temperatura corporal un chisco máis alta ca nós.

Temperatura exterior-temperatura interior

In EncienciArte on 29/11/2017 at 13:16

img_8171.jpg

Nestes días de baixadas bruscas de temperatura, xeadas ou nevaradas en zonas de Galicia e ao tempo ceos solleiros, os pequenos estaban totalmente desconcertados, non podían entender que lucira o sol e fixera frío á vez.

Así decidimos dedicarlle atención aos instrumentos de medida de temperatura, ás previsións meteorolóxicas e á observación dos cambios ao longo da xornada. Para iso sacamos toda a nosa colección de termómetros, estacións meteorolóxicas, reloxos con sensores de temperatura, termóstatos e ata o noso omnipresente galo de Barcelos. Igualmente supuxo a procura de termómetros presentes no seu entorno cotiá (rúas, establecementos comerciais, automóviles, vivendas, teléfonos…) buscando a coincidencia das súas medicións.

Fixemos un rexistro do incremento de temperatura-exterior-interior ao longo da sesión de mañán, e comprobámos que co noso corpo tamén podíamos percibir se facía máis ou menos frío e como isto se fai visible co bafo que nos sae pola boca ou nariz.

Tamén reparamos nos recursos que temos para combater o frío nas casas, facendo unha enumeración dos coñecidos para logo comprobar nos seus fogares cales eran os que empregaban.

Mesmo buscamos maneira de facer un termómetro caseiro, pero non nos resultou moi fiable.

Vivir as matemáticas

In ReflexionArte on 07/11/2017 at 07:33

IMG_7041

Asisto con estupor ao desembarco das dúas “metodoloxías innovadoras” de moda –que nin son metodoloxías nin innovadoras-, que agora dan título e contido a unha morea de actividades formativas, cursos, charlas e grupos de traballo: as matemáticas ABN e a robótica en infantil. Aínda que xa hai un tempo que veño escoitando cantos de serea deses dous fenómenos emerxentes, ata o de agora non quixen dedicarlle tempo pois pensei que serían tan efémeros coma outros predecesores, pero ao parecer a cousa vai a máis e quizais cómpre poñer o foco sobre eles. En ambos casos a xustificación que se fai da súa arribada á educación infantil é do grande aporte que supoñen ao coñecemento matemático dos máis pequenos, sumado a que como se desenvolve tan “exitosamente” en niveis superiores, é bo adestrarse neles xa dende o momento da entrada na escola.

Cóntanme dunha papelería que agora no lote de material que se lle pide aos nenos de entre 3-6 anos non pode faltar unha caixa de palillos e un caderno de matemáticas, así como que na dotación de aula uns robots que ata teñen cabida nas bibliotecas escolares…, vivir para ver, así nos vai coas matemáticas e coa lectura!  Responsabilizo disto á formación do profesorado, a quen é capaz de xustificar un sensentido en base ao currículo, e tamén a quen cala e outorga, deixando facer “innovacións” dese calibre, quizais seducidos polas estratexias de marketing coas que se adobían.

Onte vin a un pequeno dando chimpos, e pensei que era un desas brincadeiras de calquera neno da súa idade, o que me sorprendeu foi que ao preguntarlle que facía díxome que estaba sumando, que xa sabía sumar porque as sumas facíanse saltando. Podería pensar que era unha desas confusións que ás veces teñen os cativos, pero como xa me introducira no divertido mundo do “algoritmo” de contado me decatei de que na súa escola seguirían o método e traballarían coa “recta numérica”, como pomposamente gustan de chamar a unha alfombriña que seica dota aos pequenos de toda a sabedoría matemática xunto con moreas de tuppers cheos de tapóns e de atados de decenas de palillos.

Como estou moi desconectada das innovacións educativas, primeiro quixen informarme sobre a xustificación didáctica e pedagóxica destas modas, tralo cal, fun dereitiña á miña biblioteca para desintoxicarme e botei man dos meus referentes no eido das matemáticas, de cada un dos cales deixo aquí unha pequena cita:

El niño reinventa la aritmétrica, de Constance Kamii publicao en Visor de libros en 1986.

“La tercera razón reside en que los procedimientos que los niños inventan surgen de lo más profundo de su intuición y de su manera natural de pensar. Si favorecemos que ejerciten su forma genuina de pensar, en lugar de exigirles que memoricen reglas que para ellos carecen de sentido, desarrollarán una base cognitiva más sólida y una mayor seguridad. Los niños que se sienten seguros aprenden más a largo plazo que aquellos que han sido instruidos de un modo que les hace dudar de sus propios razonamientos.”

Repensar el aprendizaje de las matemáticas. Matemáticas para convivir`comprendiendo el mundo, de Carlos Gallego Lázaro en Graó, 2005

“Las experiencias matemáticas son adecuadas cuando convierten los procesos de aprender en procesos sociales de elaboración, de descubrimiento o de invención sobre situaciones reales que estén reguladas por continuas evaluaciones del progreso.”

Vivir las matemáticas, de María Antonia Canals publicado en Octaedro-Rosa Sensat en 2001.

“Podemos afirmar que en todas las experiencias de la vida de los niños se hallan presentes los elementos necesarios para hacer matemáticas, mejor dicho, los elementos capaces de desencadenar esta acción. Estos elementos se refieren siempre a los aspectos siguientes: cantidades de elementos y acciones entre ellos, formas y posición de los objetos y magnitudes físicas mensurables. También en todas las experiencias vividas hay aspectos de organización y de estructura lógicas. Todo esto es lo que hace que podamos afirmar que en toda experiencia vivida hay potencialmente una actividad matemática. (…)

En definitiva, para que la actividad de una persona pueda denominarse como propiamente matemática es necesario que la experiencia haya implicado y puesto en funcionamiento su pensamiento lógico.

De seguido volvín ler o currículo de educación infantil,

Bloque 1. Medio físico: elementos, relacións e medida. Este bloque recolle os contidos que potencian o desenvolvemento do pensamento lóxico-matemático a través dos cales a nena e o neno intentan interpretar e comprender o mundo, favorecendo as nocións de tempo, espazo, causalidade, cuantificación e a resolución de problemas que se presentan na súa vida cotiá. Así, para coñecer e comprender como funciona a realidade, a nena e o neno indagan sobre o comportamento e as propiedades de obxectos e materias presentes no seu contorno: actuando e establecendo relacións cos elementos do medio físico, explorando e identificando os devanditos elementos, recoñecendo as sensacións que producen, anticipándose aos efectos das súas accións sobre eles, detectando semellanzas e diferenzas, comparando, ordenando, cuantificando, pasando así da manipulación á representación, orixe das incipientes habilidades lóxico-matemáticas. (pp 53-54)

Non teñen cabida!

Ben é certo que quen queira xustificar ese tipo de matemáticas que estamos a analizar, de seguro que tamén atopará argumentos no anteriormente exposto, máis todos nós sabemos que non é o mesmo. O que pasa é que como agora disque vivimos nun mundo visual, á xente resultalle máis doado ver un vídeo en youtube ca ler un libro, así quedamos pampos vendo mestras que en troques de facer fichas no papel, fanas no chan igualiño de repetitivas aburridas e desconectadas da realidade. Como somos tan modernos e queremos empatar cos nenos, atribuímoslle a un robot a capacidade de ensinarlle aos nenos cooperación, linguaxe, lateralidade, direccionalidade , cando iso, os profesionais da educación infantil sabemos de sobra que só se pode facer a partires do propio corpo, non do corpo dun fedello.

Coa de oportunidades que nos brinda a vida cotiá para introducir a linguaxe e iniciarnos nos procesos lóxico matemáticos, desafortunadamente, unha vez máis, deunos por seguir métodos estandarizados.

 

O noso recanto favorito en Compostela

In AlfabetizArte,EmocionArte on 05/11/2017 at 20:06

img_7970.jpg

Con motivo da preparación dunha saída didáctica á Praza de Abastos e á librería Couceiro, imprimimos un plano de Santiago e localizamos os dous lugares que visitaríamos, así como o itinerario que seguiríamos. Unha vez marcados, aproveitamos para buscar outros sitios para nós coñecidos: a Catedra, a Alameda, a biblioteca Ánxel Casal… e as correspondencias cos números indicados no plano.

 

Tamén descubrimos as iconas que figuraban no plano as súas respectivas lendas: farmacias, hospitais, paradas de taxi ou de bus urbano, WC, por onde pasa o Camiño de Santiago, vistas panorámicas, etc.

Como vimos que identificaban algúns lugares por teren ido coas súas familias, propuxémoslle levar o plano para a casa para alí marcar o seu recanto favorito en Compostela.

 

Ao día seguinte, cadaquén soubo dar conta do recado, expoñéndolle aos compañeiros as súas preferencias e os motivos.

Entanto, atopamos un marabilloso “Mapa emocional de Santiago”, unha ilustración de María Meijide, na que aínda que non gardan proporción nin escala, están representados aqueles lugares máis cheos de significado para a artista. Así puidemos ir localizando no mapa os seus recunchos favoritos e outros moitos que recoñecían: a escultura das Marías na Alameda, a Cidade da Cultura, a Policía, a Praza de Abastos ou a Praza do Obradoiro.

 

Unha maneira máis de facerlle poñer os pés na terra, de comprender a representación do espazo e de establecer vínculos afectivos co territorio.

 

Mapas, a representación gráfica dun territorio

In AlfabetizArte,Uncategorized on 05/11/2017 at 18:53
IMG_7784

Localizando a cidade onde foi vivir un compañeiro.

Nas nosas aulas é do máis habitual o uso de mapas, planos e rueiros. Cada vez que alguén vai de viaxe ou visita unha institución, se é posible trae mapas para logo explicarlle aos compañeiros onde estivo. Así temos mapas de todo tipo: dos Camiños de Santiago, da ruta dos Faros, da Costa da Morte, físicos de Galicia, dos concellos, da artesanía, do patrimonio arquitectónico, etc, así en función do que precisemos usamos uns ou outros.

Un mapa é unha representación a escala dun territorio, no se que se salientan uns ou outros aspectos por medio de símbolos, iconas, gráficos ou letras. Esta linguaxe, sendo bastante habitual, convencional e intuitiva, precisa ser coñecida para comprendela. Representacións de ríos, estradas, autoestradas, aeroportos, hospitais, hoteis, oficinas de información…, todo isto forma parte da cotiadianidade das nosas vidas. Ata a maneira de dobrar un mapa ou plano e diferente de calquera outro documento.

Se hai uns anos alguén nos preguntara se era preciso traballar con mapas e planos en educación infantil, de seguro que diríamos que non, pero arestora, calquera desprazamento a un lugar descoñecido supón a súa consulta: o directorio dun centro comercial ou dun polígono industrial, os mapas do tempo, a localización dun aeroporto, as liñas de metro ou bus dunha cidade…, emporiso cremos necesario iniciar ao alumnado nestas representacións e na súa propia linguaxe.

Planos, a representación do espazo

In AlfabetizArte,EncienciArte on 04/11/2017 at 16:18

IMG_7167

Dende ben pronto, nas nosas aulas, adoitamos facer representacións gráficas, esquemáticas e sinxelas dos espazos nos que nos movemos ou daqueles aos que nos desprazamos con motivo dunha saída pola contorna, da asistencia á Casa da Cultura, á biblioteca municipal, ou a Correos, por pór un exemplo. Previo e posterior á realización destas actividades, sempre representamos graficamente o espazo no que nos movemos, ou ben empregamos ferramentas como Google maps e Google street view para facernos con el.

Inicialmente, somos nós as que establecemos a base do esquema en traxectos moi coñecidos e sinxelos, como por exemplo neste que supón así como 200 metros entre a escola e a Casa de Cultura, pero nos que hai uns referentes: pasos de peóns, semáforos, etc.

Moito se ten investigado sobre a adquisición da noción do espacio, así Piaget, Hannoun, Van Hiele establecen as etapas ou fases polas que este coñecemento vai pasando. En calquera caso, no que todos os investigadores coinciden é que debe ser traballado, que non é algo que se adquira de seu. Así, os nenos que viven en zonas rurais e se desprazan polo medio téñeno más consolidado ca os que viven en espazos urbanos onde é máis difícil moverse autonomamente. Siegel e White consideran que a aprendizaxe dos conceptos espaciais debe producirse de forma secuencial: dos lugares coñecidos aos itinerarios vinculados (desprazamentos) para poder crear mapas mentais (relacións entre lugares). Na educación infantil hai que tratar o “espazo vivido·”, a experiencia directa, explorando os espazos coñecidos, os de contacto, e xa cara finais de EI, podemos iniciar aos pequenos no “espazo percibido” xa que pouco a pouco poderá experimentar os non tan coñecidos. Hoxe en día, a diferenza do pasado, os nenos dende ben pronto fanse a viaxar a desprazarse a lugares non coñecidos, algo ao que tamén contribúen as series infantís que consumen nas pantallas.

Así, é do máis habitual que eles nos pidan planos para explicarlle aos seus familiares como chegar a un sitio.

Ás veces tamén facemos cazas do tesouro nas que facilitándolles un plano da aula, do corredor ou do patio, teñan que localizar algo no lugar sinalado no mesmo. Os planos do plan de evacuación do centro presentes en todos os espazos do centro, tamén nos son un recurso inestimable para estes nosos xogos nos que trazamos itinerarios a seguir.

De tal modo o teñen afianzado que agora xa son eles mesmo os que se animan a facer representacións esquemáticas dos seus espazos cotiáns: os seus cuartos, os parques nos que xogan…

Os símbolos, convencións gráficas, as diferenzas entre ver de fronte, ver desde arriba ou ver de lado, para nós foi unha lección maxistral que nos deu Chelo,  a conserxe do centro, de formación arquitecto técnico, quen ao ver o que estabamos a traballar, non dubidou en traernos os planos da súa casa para que puideramos comprender estas diferenzas.

Ou uns pais, arquitectos técnicos os dous que tamén nos mandaron os planos de dúas recentes construccións en O Milladoiro, para que puidesemos comprobar in situ a realidade e a súa plasmación gráfica. Unha linguaxe máis a deprender na escola, cos seu propio código e significado.

Dicíame hai pouco unha nai que agora para cada desprazamento da familia case que hai que elaborar un plano ou traer exemplar dos dispoñibles no lugar.

Viaxes familiares

In FamiliarizArte on 03/11/2017 at 11:10

img_7032.jpg

É moi habitual que os luns cheguen contando algunhas das saídas que fan na fin de semana coas súas familias, así como o é que non se lembren de a onde foron, nin onde estaba ese sitio, nin se era lonxe ou preto. Polo que agora, xa con cinco anos, decidimos que había que dedicarlle un tempo a iso.

En primeiro lugar, colocamos nun lugar ben visible un mapa de Galicia no que situamos aqueles puntos referenciais para eles: O Milladoiro, Santiago e Bertamiráns, logo outros aos que acoden con certa regularidade: onde viven os avós ou familiares, así como sitios de praia ou parques aos que adoitan ir na fin de semana.

Feito isto, xa decidimos sistematizalo doutro xeito. Fotocopiamos un mapa de Galicia e ao lado puxemos unha columna na que anotar data e lugar da viaxe, indicándolle asemade que coa axuda da familia, trazaran o itinerario percorrido.

Agora, cada luns chegan os seus respectivos mapas nos que reflectiron os desprazamentos, os que nós trasladamos ao mapa grande da aula, colocando un post-it de diferentes cores no que anotamos o nome do neno ou nena que chegou a ese sitio.

Nas conversas sobre as viaxes, pronto xorde a pregunta de quen foi o que chegou máis lonxe, algo que inicialmente resolvemos medindo con palmos ou con outras medidas non convencionais e cheas de inexactitudes porque ningún desprazamento se realiza en liña recta coma no mapa. Así como algúns falaban de que ese mapa non servía porque foran fóra de Galicia, decidimos enviar un cuestionario ás casas no que preguntábamos sobre o lugar máis lonxano que visitaran, en que medio de transporte foran e cantos kilómetros había de distancia.

Para resolver con exactitude imos plasmando nun gráfico de barras os kilómetros de distancia, para así ir vendo quen chegou máis lonxe.

Cando xa todo parecía estar claro, determinando que foran tres nenas que estiveran de vacacións nas illas Canarias, chega a nota dun neno cuxa familia reside en Palestina, de modo que triplica a distancia das ata agora gañadoras.

Coma sempre, unha actividade que lles axuda a ir sendo conscientes do grande que é o mundo, do afortunados que son e das experiencias que van atesourando.

Noutra entrada falaremos de como pouco a pouco ser van afacendo ás representacións gráficas, símbolos, iconos presentes nos mapas.

Para nós, isto non sería posible sen a constante colaboración das familias que entran nos nosos xogos e aportan máis do que poderíamos pedir.

 

O propio nome propio

In AlfabetizArte,EmocionArte on 25/10/2017 at 08:32

IMG_8413

De visita na aula da nosa compañeira e amiga Luísa, escoitamos unha tarefa que lle propuxera ao seu alumnado: preguntarlle aos pais por que elixiran o seu nome. Gustounos a actividade, porque se fai moito de lingua escrita arredor do nome propio pero en realidade non sabemos nada dos motivos polos que levamos o nome que nos identifica, nos diferenza, nos presenta e nos singulariza. Cada elección encerra unha historia que debe ser coñecida polos pequenos, xa que logo axúdalles a ir construíndo a súa historia persoal.

Xa de volta na nosa clase fixémoslle a mesma pregunta aos nenos e nenas, ningún sabía porque se chamaba así. De modo, que tomamos a idea e preparouse unha nota para as familias pedíndolle que relataran moi brevemente os motivos da súa elección.

Ao día seguinte todo eran novidades, xa descubriran que nalgúns casos levaban o nome dun familiar, dun antepasado, dun futbolista, ou que a elección se debera a motivos tales como que fora curto, non puidera ter diminutivos, levara a letra /u/, ou tamén porque o escolleran os seus irmáns de entre unha listaxe.

Pero o nome a máis do seu valor designativo ten un valor simbólico. Nunha das explicacións facía alusión a que o motivo da elección fora polo que este nome significaba. E isto xa nos deu pé a unha segunda tarefa conxunta coas familias: descubrir o significado do seu nome, a súa data no calendario, se tiña feminino/masculino, se empregaban diminutivos e tamén se tiña tradución noutros idiomas. Cómpre apuntar que a implicación das familias do noso alumnado é total; gustan de ser partícipes e de participar nas propostas de aula, a máis cremos que é unha maneira de que eles tamén descubran cousas nas que non adoitamos repararar.

img_7832.jpg

Como diferenzar a dous membros da familia co mesmo nome? (a costume americana de senior-junior ou acompañalos dos números romanos); é conveniente usar nomes propios para as mascotas?; por que hai nomes que teñen variantes?, nomes propios que acaban por darlle nome á casa familiar… Hai todo un mundo arredor dos nomes propios, en cada fogar hai unha historia para contar.

É doado supoñer todo o xogo que nos deu esta información. Agora, de cara ao inicio do novo ano estamos a preparar un calendario coas datas dedicadas ao seu nome. Asemade, todas as indagacións que fixeron arredor do seu nome integran a exposición dos aniversarios, este curso con dúas representacións plásticas, a realizada na aula e a feita na súa casa, en ambos casos supón escribir o nome sen empregar útiles ou materiais convencionais na escrita.

Hai moito escrito arredor do que pode supor chamarse dun modo ou doutro, da incidencia que iso terá no futuro, de como o nome delata o contexto social familiar, hai tamén estatísticas dos nomes máis empregados nun ano ou nunha década, dos nomes máis extravagantes, dos xa case extinguidos, dos máis longos, dos máis curtos… Un nome encerra moitas historias que cómpre coñecer.

Á pregunta de se a alguén lle gustaría chamarse de outro modo, a resposta foi negativa, todos están satisfeitos do seu propio nome propio.

Información:

Diccionario de los nombres propios, Fundación Lengua Española

Diccionario de nombres propios de Roberto Faure

Nomes galegos de hoxe e de onte

Diccionario galego dos nomes

 

A miña primeira palabra

In AlfabetizArte,EmocionArte on 12/10/2017 at 17:36

img_7063.jpg

Trala lectura dun libro titulado “La primera palabra de Mara”, de Ángel Domingo en Narval, preguntamos se sabían cal fora a primeira palabra que pronunciaron. Tan só unha nena o sabía, e sen embargo pareceunos que era un deses recordos para gardar polo importante que é. No conto, a familia paterna repetíalle ata o fastío “papá”, a materna “mamá”, pero Mara saíu un chisco traste e dixo “caca”, esa foi a súa primeiriña palabra.

Así todos intrigados levaron como tarefa para a casa preguntarlle aos seus pais pola primeira palabra que pronunciaron. Eu díxenlles que era algo que todos os pais e nais lembraban, así confiados marcharon coa encomenda. Completábase  con traer unha fotografía de cando tiñan arredor de 6-12 meses que é cando empezan normalmente a falar, malia que con anterioridade garulan, fan rechouchíos, farfallan e comezan a balbucir e a repetir onomatopeas. Disto todos tiñan algo que dicir, polos irmáns máis pequechos ou por bebés de coñecidos.

Ao día seguinte, a clase era un fervedoiro de ilusión, todos deprenderan cal fora a súa primeira palabra e amosaban as fotografías deles con poucos meses.

Así decidimos ir anotando cales eran esas palabras e ao ver que se repetían con frecuencia decidimos plasmalo nun gráfico de barras para cun golpe de vista, ver cal fora a palabra máis habitual neste grupo.

fotoefectos.com__final_3350117572631883802_

Xunto ao gráfico todos os que coincidiran coa mesma primeira palabra: mamá

Logo unha nena propuxo facer unha montaxe con todas as fotos e poñerlle a cada unha delas un bocadillo como o dos cómics no que se escribira a palabra en cuestión. A todos lles pareceu boa idea e así fixemos unha montaxe fotográfica titulada “A miña primeira palabra”.

Volveremos sobre isto, porque tamén falamos de facer un pareado co nome a coa palabra, un mural, unha composición artística, unha pedra palabra para gardar nas caixas dos recordos…, teremos que darlle unha volta.

Cremos que esta é unha actividade que axudou a que cadaquén vaia construíndo a súa historia de vida persoal, única, diferente e chea de momentos felices para as súas familias.

Sinxelo, ás veces falámoslle de palabras moi requintadas e esquecémonos da súa primeira palabra.

E vós sabedes cal foi a vosa primeira palabra?

 

Matemáticas cotiás: facer estimacións, medir, pesar, comprobar, verificar

In EncienciArte on 27/09/2017 at 10:01

IMG_6750

A chegada dos froitos do outono brindounos grandes oportunidades para facer matemáticas.

 

Matemáticas cotiás: dividindo

In EncienciArte on 27/09/2017 at 09:18

IMG_7035

Cremos que o modo de ir introducindo aos pequenos nas operacións aritméticas é a través da vida cotiá, resolvendo os problemas que nos xorden no día a día: dividir un biscoito para que haxa un anaco para cada un, buscando o centro dun cadro para penduralo recto ou facendo todo tipo de reparticións. Así, intuitivamente van comprendendo o que é a adición, a resta ou a división e a súa utilidade na procura de solucións.

Ás veces complicámolo en exceso elaborando materiais e recursos específicos, secuencias didácticas, etc, cando a vida nos brinda múltiples ocasións para introducir de forma natural e normalizada as matemáticas.

 

Matemáticas cotiás: pesámonos e medímonos

In EncienciArte on 26/09/2017 at 08:27

IMG_6958

Unha das rutinas más habituais nas aulas de infantil é a de pesar e medir aos pequenos cada certo tempo para así ir vendo as súas medras; nós facémolo cada inicio de trimestre, o que dá pé a todo un traballo de estimación, comparación, observación dos cambios (incremento ou diminución de peso), a máis do que pode supor arredor da alimentación saudable.

Este curso, unha familia agasallounos cun nivel de aire, o que permite medir a horizontalidade e verticalidade dun elemento, así como neste caso, verificar a exactitude das medicións cando dous nenos/as miden o mesmo.

Rematamos sempre coa representación dos resultados en táboas de frecuencia ou gráficos de barras.

Celebrando os aniversarios coa arte: pintar un cadro sen pintura

In CativArte on 25/09/2017 at 23:25

IMG_5930

Os dous cursos anteriores introducimos unha variación canto ao modo de celebrar os aniversarios na escola tratando de fuxir do consumismo. Nun caso pintaban un lenzo empregando as súas dúas cores preferidas e o ano pasado escolmábamos unha nova do xornal do día no que cumprían os cinco anos e sabíamos tamén doutra nova que facía referencia a algo que acontecera no día que naceran. Ademais, coa colaboración das familias preparaban unha montaxe na que quedaban patentes os seus gustos, afeccións e preferencias como un modo de singularizarse no grupo.

Agora andabamos a darlle voltas para continuar na mesma liña na que sentíndose especiais e protagonistas elaboraran unha obra que lles fixese recordar ese día. Da unión do xogo dos lapis primos e dunha visita que nós fixemos á exposición “Flor-Novoneyra” de Antón Lamazares no museo da Cidade da Cultura.

flornovoneyra_web_cabe

Flor Novoneyra está formada por más de cien piezas inéditas realizadas por Lamazares en los dos últimos años entre Berlín y Madrid, en las que el autor fusiona su pintura con una selección de versos de Uxío Novoneyra traducidos al Alfabeto Delfín, un código inspirado en el abecedario occidental creado por Lamazares en homenaje a su padre y utilizado en todas las facetas de su vida y obra desde el año 2012.

Na nosa versión, cada neno/a “pintará” un cadro sen usar a pintura. Para ilo empregaremos uns soportes de cartón sobre o que perforaremos debuxos, textos, mensaxes, nomes, números e todo aquilo que eles queiran.

Completarase coa colaboración das familias, axudándolles a escribir o seu nome sobre soportes non convencionais con materiais non convencionais.

Este foi o primeiro intento que xa puxo a cachola de moitos a bulir. Iremos dando conta dos resultados.

Di Antón Lamazares que el considérase un poeta que pretende facer poesía pintando, sementando nun soporte humilde coma a terra, o cartón. Nós tamén o intentaremos.

Mensaxes secretas e tintas invisibles

In AlfabetizArte on 25/09/2017 at 22:12

IMG_5903

Como resposta á nosa petición de ideas para escribir con lapis primos, unha familia enviounos unha mensaxe escrita con tinta invisible, e aí desatouse un xogo que nos levou á procura de sistemas de escritura para segredos.

Cada día imos experimentando cun diferente.

Con zume de limón que logo precisa da calor para poder lelo.

IMG_5923

Calcando forte para logo descubrilo sombreando cun lapis.

Con cera que logo precisa dunha capa de acuarela.

IMG_5944

Con bicarbonato ou con leite para aplicarlle logo calor.

IMG_5894

Con todo isto non pretendemos máis ca coñecer formas de escrita e espertar as ganas de escribir por puro pracer.

 

Os lapis primos

In AlfabetizArte,ContArte on 25/09/2017 at 21:35

IMG_5902

Desde que coñecemos o libro “Os lapis primos” tiñamos ganas de tirarlle proveito.

Os lapis nin o imaxinan.
Non saben que teñen primos
nin parentes de raíz.
Descubrimos que eles son
algúns sobriños do xiz
e outros netos do tizón.

Xa sabemos que para escribir podemos utilizar lapis, bolígrafos, plumas, rotuladores, xiz… mais, que pasaría se tentásemos facelo cos primos dos lapis? Quen veñen sendo?

Agora co comezo de curso do grupo de cinco anos, trala lectura do libro puxemos o maxín a funcionar para saber con que podíamos escribir sen empregar lapis, ceras, pinturas, acuarelas, rotuladores nin outros materiais convencionais. Mesmo propuxemos pedir a colaboración das familias, que coma sempre nos sorprenderon co seu enxeño.

Tras dúas semanas, raro é o día que non nos aparecen cunha nova ocorrencia. De seguro que este xogo quedará aí por moito tempo.

Proxectos InnovArte para o curso 17_18

In InformArte on 06/09/2017 at 22:28

 

Iniciamos este curso con proxectos que nos fan moita ilusión tras un ano dedicadas case por completo aos “Fíos de infantil”. Velaquí deixamos uns apuntamentos que logo iremos ampliando a medida que vaiamos concretando.

Presentacións do libro

Agora xa coas tres edicións na man, comezaremos unha rolda de presentacións polas distintas Facultades de Educación de Galicia xa que logo, acordamos coa editorial Galaxia que eses serían os espazos idóneos para dar a coñecer un libro que fala da escola infantil. Aínda estamos a pechar as datas, pero témolas confirmadas en A Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra e Santiago. Aproveitaremos tamén para realizar unhas charlas formativas co alumnado do Practicum.

Visitas de estudo a escolas

Había xa uns anos que non visitabamos escolas no estranxeiro e tralas recomendacións da nosa amiga Carmen García, volvemos ás nosas xiras pedagóxicas cos Nidos e escolas da Bassa ReggianaIride e Arcobaleno en Guastalla, Zenit en Boretto e La Ginestra en Poviglio- en Italia (6-10 de decembro) e os Jardins de Infância das Escolas Josefa de Óbidos en Portugal (maio). Como noutras ocasións formaremos un grupo de compañeiras interesadas en aprender do bo que fan neses lugares. Deixamos unha pequena información, con enlaces ás súas webs e a documentos elaborados por grupos de estudo.

Tendendo pontes con Brasil

Dende fai dous anos temos pendente unha visita a Sao Paulo co Grupo Pedagogía Subjetividade que dirixe Tais Romero. Finalmente, será no mes de febreiro coincidindo coa presentación de “Os fíos de infantil” en brasileiro. Como se pode supoñer é algo que nos enche de orgullo, pero tamén temos que dicir que un dos motivos é a toma de contacto con este grupo integrado tamén por Alejandra Dubovik e Alejandra Cippitelli do marabilloso Jardin Fabulinus de Bos Aires. Esperamos que pronto poidamos visitalas tamén pois son un referente de innovación e educación respectuosa coa infancia.

Renaturalizando a educación infantil

Dende hai un tempo andamos a darlle voltas a como volver a natureza ás aulas de infantil ou de como levar as aulas á natureza, así xa o curso pasado tomamos contacto e visitamos iniciativas como as escolas bosque Amadahi en Dexo e Foresta Espacio de aprendizaje Activo en Vincios e imos sabendo de grupos como Alados-Bosquinenos que promoven unha educación no medio natural como alternativa a outras actividades fóra do tempo escolar. Tamén imos levando conta de moitos centros que están volvendo o verde a os seus patios escolares. Ogallá prosperen moitas máis, mentres tanto iremos aprendendo deles.

Loxicamente, a escola será o groso do noso traballo, e iremos dando conta do que realizamos cun grupo agora xa de cinco anos e de como abrimos as nosas experiencias á comunidade.

Esperamos que este curso poidamos continuar un ano máis co blog, xa van oito, pero aínda queda moito por debullar.

Bo inicio de curso para todas e todos os que nos seguides e nos dades azos para continuar.

 

Presentación de “Os fíos de infantil”

In ActualizArte,EmocionArte on 05/09/2017 at 20:11

5403aef97d3c8a7bba4bc9d60e0ca6de(1)

O 29 de xuño no Museo Pedagóxico de Galicia tivo lugar a presentación oficial da edición en galego do noso libro “Os fíos de infantil. InnovArte Educación Infantil”, por parte do Conselleiro de Cultura, Educación e O.U., Román Rodríguez e do Director Xeral da editorial Galaxia, Francisco Castro, acompañadas tamén polo Director Xeral de Centros e Recursos Humanos, José Manuel Pinal.

IMG_5197

Cando por fin veu a luz un proxecto tan acariñado dende lonxe foi a culminación dun traballo que nos supuxo a dedicación de moitas horas, momentos de ansiedade e de preocupación dende o día que nos puxemos a escribilo, ata que, tras gañar o premio Marta Mata empezamos coa maquetación, coas imaxes e coas revisións das edicións catalá (xa publicado en marzo), galega (en xuño) e castelán (en setembro).

IMG_2839

En calquera caso, foi para nós un día de felicidade profesional e persoal, vendo ao noso carón a familia e a tantas amizades e compañeiros no mundo da educación.