A nosa achega á educación infantil

Patios escolares

In RebelArte on 25/05/2010 at 14:27

Xa que andamos a falar da importancia do xogo na infancia, é bo que lle dediquemos, cando menos, unha entrada aos patios escolares.

Téñense publicado estudos sobre os patios desde a socioloxía, a antropoloxía, a psicoloxía ou a arquitectura, pero moi pouco desde a pedagoxía, poida que debido a que se entende como un espazo de liberdade controlada, de non intervención adulta.

O patio é un lugar moi recordado nas nosas memorias escolares. Pensemos, que é o que os convertía nun lugar especial? E agora, como profesionais do ensino, pensemos por un intre se os patios actuais están concibidos como eses lugares de xogo e deleite dos nenos e nenas. Á vista de moitos deles, só nos veñen á cabeza palabras como inhóspitos, duros, hostís, deshumanizados…; seguros e carentes de perigos?, é posible, pero tamén ausentes de recunchos segredos, de misterio, de intimidade… E non estamos a falar de equipamentos ou infraestruturas, falamos do contorno físico.

Cando visitamos as escolas de Reggio Emilia, do que máis chamou a nosa atención foron os espazos para o esparexemento dos cativos, os xardíns (así chamados porque había verde, non vaiades pensar en algo formal). Unha compañeira, directora dun centro no Levante, dixo que se ela tivera o seu patio así, lle retirarían a autorización de inmediato, coa conseguinte denuncia por parte dos pais. Claro, aquela herba alta podía esconder bechos; aquelas árbores coas ramas baixas podían ocultar un neno; aquelas pedras poderían ser armas arreboladizas; aqueles toros das árbores poderían esmagalos, naqueles agochos de ramas poderían rabuñarse…, etc, etc. O mellor, pavimentalo todo!, con materiais que impidan que se manquen ao caer, cortar as árbores, arrincala herba, levantar aramadas e acabáronse os perigos, todo controlado! A obsesión, por evitar perigos potenciais tamén acaba coa diversión, desfrute e gozo infantil.

Non lle daremos máis voltas, nós non temos eses espazos das escolas italianas, nin os “xardíns de inverno”, nin os invernadoiros. Temos o que temos, seguros patios de penitenciarías onde aos rapaces non lles queda outra que pelexar. Día a día constatamos que os nenos non saben xogar, ou non poden. Pódense mellorar? É preciso o intervencionismo ou directivismo por parte das persoas adultas? Son necesarios grandes investimentos económicos?

Vén de publicarse “El patio escolar: el juego en libertad controlada. Un lugar emblemático. Territorio de pluralidad”, de Víctor Pavía en Novedades Educativas. Nesta obra expóñense as cualidades do patio escolar e analízase a organización do espazo; o espazo de xogo situado; os espazos e o tempos escolares para o lecer. Non se propón un modelo único, senón moitos modelos de patio e criterios para deseñalos.

A organización e dinamización dos patios e dos recreos é algo que preocupa a moitos docentes, hai un gran número de grupos de traballo constituídos con tal fin. Sen dúbida, en niveis superiores é un motivo de grande preocupación por considerarse un foco de conflitividade e violencia entre iguais. Queremos salientar unha iniciativa, premio nacional de innovación educativa, do centro vasco CP de Zamakola, “El patio escolar un espacio educativo”, no que a súa directora, Asunción Olano, coordinou unha mellora do patio como espazo de convivencia. Lectura moi recomendable e que fai reflexionar un pouco sobre ese tempo e ese espazo de ninguén: o patio de recreo. E na obriga da escola de educar, tamén, para o lecer.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: