AromatizArte VI: bafos de eucalipto

A finais do curso pasado, dedicáramos unha semana ao traballo coas plantas aromáticas e os seus usos na cociña, na cosmética ou no fogar (ver AromatizArte I, II, III, IV e V). Agora quixemos coñecer as propiedades curativas dalgunhas. Dado que estamos en pleno inverno, momento de catarros, bronquites, toses, gripes, etc, descubrimos unha árbore que é a maioritaria no bosque que vemos a través da galería da clase: o eucalipto.

Sabían dos caramelos de eucalipto, de que os hai en Australia nos que viven os koalas, e algúns, mesmo viran a familiares facendo bafos de eucalipto.

Vimos as diferenzas entre as follas dos eucaliptos máis novos e o máis vellos; cales son as que concentran máis aroma; os efectos da contaminación nas follas; identificaron a difícil cor verde das follas (diferente polo dereito e polo envés). Pero, e sobre todo, quixemos centrarnos nos seus usos como remedio caseiro.

Decidimos que se enviaría unha manchea para ser empregada nas casas cos familiares que precisasen, e acompañouse dun prospecto; un texto instrutivo cunhas características, unha estrutura e elementos fixos que o diferencian de calquera outro texto: composición, propiedades, indicacións, contraindicacións, forma de uso e precaucións.

Como portada do prospecto, inspiráronse cunha representación moi primitiva e elemental dun eucalipto realizada polos aborixes de Australia.

Ver presentación

Eucalipto

Felicitar as festas

Felicitar á familia e amigos nestas datas é un costume moi estendido e sempre agradecido polos destinatarios, porén empregaremos tres formas distintas de transmitir os bos desexos para deste xeito coñecer as súas canles, as mensaxes, o contido e a maneira de facérllelos chegar:

1º Por correo postal, para o que se fixo preciso que todos soubesen escribir o seu enderezo; esa era a condición ante o risco de que a felicitación non chegase ao seu destino. Para coñecer todo o proceso visitamos a oficina de Correos, onde fomos recibidos pola nai dun alumno que nos amosou todas as instalacións, pasos, funcións do persoal e das distintas operacións precisas para que os envíos cheguen ás casas. Ver presentación

Visita correos

2º Por correo electrónico, para o se fixo preciso coñecer o enderezo electrónico dos pais; logo empregamos un sinxelo recurso posto a disposición pola Secretaría Xeral de Política Lingüística que permite elixir de entre seis modelos de postais, engadirlle un texto máximo de 130 caracteres co que cadaquén escribe o que quere, e remitilo.

3º A través do blog de aula, para o que fixemos unha breve gravación en vídeo da interpretación da canción “One love” de Bob Marley. Un traballo da especialista de inglés a partir do libro infantil do mesmo título de Cedella Marley. Unha mensaxe universal de amor para estas datas.

Tres maneiras, desde a máis tradicional ata a más actual, a mesma intención, e diferentes procedementos, requirimentos e códigos para retomar un xesto propio destas datas.

Escribindo os nomes

Os seus nomes sempre son o referente, porén gústalles escribilos en todas partes, en diferentes soportes e empregando distintas ferramentas.

Imagechef é unha aplicación on line, que nos permite escribir textos en tarxetas, na area, en chapas, en camisetas deportivas, en caramelos, con flores,  etc., cambiándolle a cor, o formato e ata os adubíos.

Nubes de palabras

Estamos probando as posibilidades de dous programas gratuítos xeradores de nubes de palabras, con distintos formatos visuais, Wordle e Tagxedo.

Wordle. No blog Educacontic recollen os pasos a seguir para a elaboración dunha nube, titoriais e incluso aproveitamento didáctico desta ferramenta. Úsanna en niveis superiores pero nós consideramos de utilidade para o traballo coa lingua escrita e probamos a facer:

-Os nomes de todo o alumnado da clase, posteriormente xogan a recoñecelos, ao poñer o cursor enriba resáltase.

-Os nomes dos membros da súa familia ou amigos.

-Palabras que nos gustan.

-Palabras difíciles.

-Familias de palabras, ou campos semánticos.

-Poemas

Tagxedo é similar, coa diferenza de que pode elixir as formas das nubes de palabras –froitas, flores, animais, mans, pés…-, en Wordle tan só podía decidir a orientación –horizontal, vertical, H/V. En ambos os dous pódese elixir a fonte, tamaño, cores, etc.

Emilia Ferreiro en Compostela

Cando vimos o programa do 32º Congreso Internacional do IBBY, levamos unha moi grata sorpresa: entre os conferenciantes de grande sona internacional, estará a nosa admirada Emilia Ferreiro. Hai que dicilo así. As persoas que alá polos noventa descubrimos a esta arxentina afincada en México -especializada en psicoloxía xenética, cuxa tese de doutoramento foi dirixida por Jean Piaget-, a lectura da súa publicación “Los sistemas de escritura en el desarrollo del niño” abriunos un novo espazo, unha nova forma de mirar as producións escritas do noso alumnado, e tamén as nosas concepcións sobre o ensino-aprendizaxe da lectura e da escrita. Emilia Ferreiro é recoñecida internacionalmente polas súas achegas á comprensión do proceso evolutivo de adquisición da lingua escrita.

Non podemos evitalo, temos un grande respecto polo seu traballo. Lela é necesario para calquera profesional do ensino –de todos o niveis-, pero escoitala engádelle peso, credibilidade e forza ao escrito; é unha delicia. A última ocasión que a vimos foi fai dez anos nun congreso en Granada. Logo, por máis que se ten intentado, non foi posible traela a Galicia. De tal xeito que podedes comprender a nosa alegría. As súas investigacións profundas, actuais, vinculadas coa realidade e cos cambios que se producen na sociedade, exponas cunha claridade e sinxeleza que fai que todos entendamos os argumentos cos que cuestiona as bases dunha escola que desestima o potencial dos nenos e das nenas.

De entre todas as publicacións, artigos ou conferencias que poderíamos destacar, recollemos:

-Un vídeo no que se expón a súa traxectoria profesional.

-Unha entrevista, realizada por Nora Veiras, con motivo da presentación do CD-rom “Los niños piensan sobre la escritura”.

-A conferencia “Leer y escribir en un mundo cambiante”, ditada no Congreso da Unión Internacional de Editores celebrado no CINVESTAV de México.

-O artigo “Nuevas tecnologías y escritura”, publicado na revista Docencia e no libro “Alfabetización de niños y adultos-Textos escogidos”, e que atopamos no portal educativo da Arxentina.

-A recomendación de lectura do seu libro “Pasado y presente de los verbo leer y ecribir”, publicado en Fondo de Cultura Económica no 2001. Neste volume reúnense textos presentado en distintos congresos e destinados a sacudir conciencias adormecidas.

Cremos que haberá que facerlle saber á organización do congreso da IBBY, o que nos supoñería a moitas e moitos mestres de infantil poder asistir á conferencia de Emilia Ferreiro.

A vida sobre papel

Cando estamos achegando o noso alumnado á lingua escrita e á lectura, é de grande importancia que comprendan a funcionalidade dos textos escritos. Noutras ocasións temos falado do traballo con textos descritivos, narrativos, expositivos, argumentativos ou instrutivos. Agora queremos facer unha suxestión que xorde a raíz da exposición do CVC, EPHEMERA- La vida sobre papel, coa colección da Biblioteca Nacional que reúne máis de 100.000 imaxes. A palabra ephemera aplícase ao que dura só un día, e no que se refire a obras impresas sobre papel, engloba materiais tan dispares como felicitacións, carteis, tarxetas comerciais, cromos, postais, etiquetas, estampas, papel de cartas, entradas a museos, concertos, teatro…, todo aquilo que non pretende sobrevivir; o que sería o “pequeno impreso”.

Cantas e que variadas posibilidades de traballo cos textos nos xorden no día a día da vida da escola ou da vida do noso alumnado; amosándolles a estrutura dunha invitación a un aniversario, do menú dunha celebración, ou das entradas de espectáculos aos que asisten, será unha maneira de ver a importancia da comprensión e da creación de textos, dos usos e das formas da comunicación escrita.

Facilitamos tamén o artigo “Usar la lengua en la escuela” de Liliana Tolchinsky, onde expón evidencias a favor de que a inmersión no uso de materiais auténticos favorece a aprendizaxe da lectura e da escritura en sentido amplo.