Pistoia VII: arte en La Coccinella

A planta superior de La Coccinella -baixo cuberta- está totalmente dedicada ao atelier. Este é o territorio de Morena, a atelierista, unha experta en didáctica da arte, que compaxina as tareas escolares co alumnado coa dedicación ao departamento educativo dun museo en Pistoia dedicado a Marino Marini.

Chama a nosa atención a división do espazo en seis salas distintas nas que se pode experimentar coa cor, cos materiais, coa luz ou coa manipulación de elementos da contorna. Sorpréndenos o uso de materiais como flores, ramas ou follas, anacos de espellos, pedras, cristais, areas, arames, todo ilo recollido polos nenos e recuperado para novos usos. Insisten na importancia da perfecta organización do material para que estea visible e accesible para o seu uso en calquera momento.

Un corredor que atravesa toda a planta fai as veces de sala expositiva. Un lugar destacado ocúpao un proxecto sobre un río da localidade, que fai de eixo narrativo da historia, costumes e construcións da comunidade. Todas as obras expostas, valorízanse cunha boa presentación –documentando o proceso con fotografías- e con reseñas, citas ou poemas.

Aprécianse alusións constantes ás obras dos italianos Lucio Fontana ou Marino Marini –artista local de recoñecemento internacional-; pero a atelierista insiste en que non se trata de que os nenos/as reproduzan obras de artistas, senón de que descubran e comprendan as linguaxes e estratexias que empregan para comunicarse co espectador. Porén, hai un gran número de libros de arte, de artistas e de obras de todos os tempos e estilos, pero nomeadamente de arte moderno ou contemporáneo.

Ver presentación.

La Coccinella II arte

“Primavera” para Ramón Conde

Que se lle pode regalar a un escultor?

Cando no mes de novembro visitamos o taller do coñecido escultor Ramón Conde, brindoulles aos nenos/as a oportunidade de facer figuras coa arxila. Acordáramos daquela, que na primavera volveríamos para pintalas. Agora recibimos a amable chamada da súa axudante Chus para recordarnos esta visita pendente. A alegría dos nenos, e a ilusión de ir a ver a un “amigo” de novo, non deixa dúbida do significativa que fora esa experiencia.

Agora ben, que lle podemos levar para amosarlle o noso agradecemento polas súas atencións?

Non é doado, xurde un debate, todos concordan en que ten que ser unha escultura, pero non acaban de poñerse de acordo sobre a forma, material e significado desa escultura. A primavera, parece ser finalmente un tema do gusto de todos. E como representamos nunha escultura a primavera? Que é o significativo da primavera? Que debe transmitir?

Cadaquén fai a súa achega: as cores do arco da vella, as chuvias de abril (augas mil), o recendo das flores e plantas aromáticas, o piar dos paxaros, o calorciño do sol, a alegría dos nenos/as,  os primeiros paseos pola praia, as cereixas de maio, as bolboretas, un poema, os toxos e as xestas que tinguen de amarelo os nosos montes, os ceos ovellados, o amor, os bicos, palabras fermosas …, iso é a primavera.

E así resolvemos a situación. Unha escultura de botellas de cristal que conteñen todos eses elementos que nos remiten á primavera e un collage coas fotografías das esculturas que fixeran con motivo da súa primeira visita. Un novo debate e estudo sobre a forma de montaxe e un catálogo colectivo rematan a poética escultura.

Ver presentación.

Escultura Primavera Ramon Conde

Cos agoiros de que sexa do seu agrado, volvemos ao seu taller. Somos recibidos coma uns vellos amigos. Ramón Conde traballando en novas esculturas que, de seguro, pronto veremos nalgún espazo público. Isto é novo, traballa sobre polistireno expandido, que logo cubre con resinas para facer o molde que finalmente dará lugar á escultura de fibra de vidro. Agora poden ver todo o proceso e o misterio desas esculturas que non pesan tanto como se lles supón.

Ramón califica a obra “Primavera” coma de arte conceptual, e dille aos nenos que sería digna de expoñerse no Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC).

Os nenos e nenas retoman as súas pezas para pintalas e así poder levalas para a casa.

Ver presentación.

Primavera no taller Ramón Conde

Ramón Conde desaparece misteriosamente e volve cunha sorpresa…

Ver presentación.

Primavera con Iolanda Castaño

Chegou coa súa amiga a coñecida e polifacética artista Yolanda Castaño, a quen os nenos e nenas recoñecen como autora do punki-vermiño “Punver”, e do libro “Cociñando ao pé da letra”, así como por ser a presentadora do programa “Cifras e letras” da TVG.

A mañá non podía ser máis completa, máis poética e máis artística do que foi.

Arte nas follas

Para amosarlle ao alumnado un soporte artístico distinto, unha maneira diferente de creación artística a partir da beleza das follas e outra forma de ver a arte.

Descubrimos o blog Naturayarte no que Lorenzo Durán recolle o seu proxecto artístico no que emprega elementos da natureza que lle serven para completar a súa idea do que considera arte.

Manchas de cor

Quedamos engaioladas cunha obra de Günther Förg exposta no vestíbulo da Fundación Barrié na Coruña, polo suxestivo uso da cor e polo texto co que se acompaña, no que o autor di: “ Para min, a arte abstracta hoxe é o que se ve e nada máis.”

Probamos a amosárllela ao noso alumnado, sen máis explicación, sen pedir nada a cambio, logo tan só lles deixamos actuar sobre o papel. Sen preguntas, sen correccións, sen máis…

Hoxe, preparando as latas para a plantación dos bulbos decatáronse de que fixeran unha composición de manchas como a de Förg, polo que lles deixamos xogar a facer variacións sobre a mesma.

Ver presentación de imaxes.

Günter Förg

Os pintores de xirasoles

Hai moitos, moitos anos -máis de cen-, na cidade de París coñecéronse dous pintores. Un chamábase Van Gogh, -en realidade os seu nome era Vicent- e outro Paul, Pau Gauguin.

A Paul gustábanlle moito os xirasoles que pintaba Vicent, polo que lle propuxo un cambio, daríalle un cadro seu por un de dous xirasoles. Era un bo trato. Fixéronse amigos e Vicent invitou á Paul á súa casa amarela no pobo de Arlés.

A Vicent gustábanlle moito os xirasoles, o sol, as estrelas, a herba seca, a luz do verán e maila cor amarela polo que preparou para o seu amigo unha habitación amarela, cunha mesa amarela, cun floreiro amarelo con un ramo de xirasoles amarelos e chea de cadros de… XIRASOLES.  Como podedes supoñer a habitación de Vicent era de cor… AZUL!.

Moi agradecido, Paul retratou a Vicent pintando… XIRASOLES case vermellos, porque a el gustáballe o vermello.

Cando se separaron, Vicent seguiu pintando as súas flores favoritas, pero agora ramos moito máis grandes, de doce ou quince xirasoles.

Paul marchou lonxe, moi lonxe, ás illas da Polinesia, e desde alí pediu que lle mandasen sementes de xirasol; cando estas floreceron pintou tamén catro cadros de xirasoles. Flores cortadas de xirasol.

É así polo que os xirasoles nos recordan a amizade que mantiveron os dous pintores Vicent Van Gogh e Paul Gauguin.

Aínda que é unha versión libre da verdadeira historia, así llelo contamos ao noso alumnado para que coñecesen o que hai detrás dalgunha das obras de arte que lle amosamos.

Sabemos que non se esquecerán das pinturas de xirasoles.

Como remate, un traballo colectivo, da obra de Van Gogh e que titularon “Leira de xirasoles” no que cadaquén representou o xirasol como quixo.

A lectura e a escrita na arte

A  nosa compañeira Mercedes Zas, autora do blog Comfy Slippers dedicado principalmente ao ensino do inglés en educación infantil, vén de realizar dúas fermosas presentacións con motivo da conmemoración do Día do Libro. Escolmou obras pictóricas de diferentes épocas e estilos nas que se representaran escenas ou momentos de lectura e de escrita.

Nun exercicio de imaxinación tentaremos adiviñar que é o que le ou escribe cada un dos personaxes. Pode dar  moito xogo; hai que atender aos detalles, a forma na que le, a postura adoptada, a concentración na tarefa, a intimidade da escena, e outras moitas pistas, que nos axudarán a comprender que a lectura ou a escrita poden ser un traballo, unha distracción, unha evasión…

Google Art Project

Google Art Project permítenos explorar máis de 1.000 obras de 400 artistas diseminadas en 17 das galerías de arte máis importantes do mundo. Entre elas The Metropolitan Museum of Art and MoMA en Nova York, The State Hermitage Museum,  Tate Britain& The National Gallery en Londres, o Museo Reina Sofía en Madrid, a Uffizi Gallery en Florencia o do Van Gogh Museum en Amsterdam.

Mirades

Descubrimos un blog deses que cómpre coñecer, Mirades, no que a súa autora, Teresa Bardera, recolle e comparte experiencias, traballos, impresións… relacionados principalmente coa educación infantil e coa arte en xeral.

Recomendamos encarecidamente a súa visita. Velaí algúns exemplos das súas entradas:

Land Art on line

Respirar arte na escola

Bandexas ou mesas sensoriais

Cuños para estampar

Robots

Teresa  Bardera, mestra de infantil, na actualidade traballa no ICE da Universitat de Girona, e con anterioridade publicou outras experiencias relacionadas coa arte noutros espazos, como o blog:

L´Art a educació infantil

Para inspirarnos.

Enlatados con Warhol

Como recordo de todo o que fixemos coas latas o trimestre pasado, quixemos amosarlle ao noso alumnado unha das máis emblemáticas obras e icono do artista do Pop Art, Andy Warhol, a lata de sopa Campbell -32 latas, unha por cada sabor existente naquela época- e que viran como un elemento cotiá pode ser obxecto dunha obra de arte.

Tralo cal, cada quen fixo unha versión da mesma, pero coa lata do alimento que máis lles gustaba: melocotóns, chícharos, olivas, etc. O acabado con acuarela estarcida, deulle o toque definitivo. Non é que sexamos moi partidarias de limitar o traballo coa arte á súa mera copia ou reprodución, pero neste caso, tratábase de que versionearan a idea.

Velaí as súas producións.

This slideshow requires JavaScript.

Artcyclopedia

Artcyclopedia recolle artigos, biografías, obras museos e todo o relacionado coa arte –semellante á Wikipedia, pero máis modesta-; recolle referencias de máis de 8.500 artistas, 2.500 sitios sobre arte e arredor de 100.000 ligazóns. O buscador de Artcyclopedia é na actualidade a maneira máis rápida de buscar información sobre artistas plásticos e acceder ás súas obras. Dá un ranking dos artistas máis visitados, entre eles Picasso ou Van Gogh. Recolle algunhas curiosidades como esta presentación Tilt Shift da obra de Van Gogh.

 

Ver_mirar_pensar_contar XVII

 

Aproveitando a entrada do inverno, quixemos amosarlles algunhas das obras do artista canadense Rob Gonsalves, profundamente marcado por Dalí e Magritte, cunhas obras sen límite claro entre o real e o imaxinario, creando unhas interesantes ilusións ópticas que logran cativar aos nenos e nenas.

Desde a galería de imaxes de Saper Galleries podemos ver “Chess Master”, “Spring Skiing”, “White Blanket”, “Tributaries”, “Cold comfort”.

Grandes caixas de agasallos

Na mesma liña de reutilización de “Pequenas caixas de agasallos”, cando vimos as construcións de cartón en Cardboardia, pensamos en comentalo coas familias do alumnado, por si se nos ocorre facer algo semellante no centro a pequena escala.

Cardboardia é unha vila toda de caixas de cartón. Un evento que xa se realizou tres veces en Moscú, no que participaron grupos de artistas. En Flickr pódese ver a galería de imaxes. Velaí o plano e web da vila.

Pequenas caixas de agasallos

Tras ver a obra da artista e deseñadora Jacqui Symons, decidimos falar coas familias do alumnado –a través do blog de aula- e pedirlle que non tiren as caixas pequenas dos agasallos, e que á volta de vacacións nolas envíen envoltas coma se de auténticos agasallos se tratara.

En xaneiro, construiremos móbiles para o centro.

Symons traballa con outras persoas axudándolle a desenvolver a súa creatividade e confianza en hospitais, unidades de saúde mental, con grupos de mozos en risco social e cos máis pequenos. No seu web pódese ver máis do seu traballo artístico.

Rematamos co outono

Á volta desta ponte xa estaremos metidas de cheo no remuíño do Nadal. A modo de peche de todo o traballo realizado arredor do outono, dos seus cambios na paisaxe, do seu clima e dos seus froitos, miramos esta imaxe da obra do artista renacentista italiano, Giuseppe Arcimboldo: “O outono”. Tratamos de localizar todos os froitos que coñecemos e que tanto xogo nos deron: as cabazas, as uvas, as castañas, os figos, as follas…, propoñemos un xogo clásico, “Vexo, vexo…”. E como non, tamén analizamos a expresión do rostro, e logo comparamos coa dos outros tres integrantes da serie das estacións ou doutras obras. É totalmente engaiolante para os nenos ver como se poden realizar retratos con elementos da natureza.

Cítricos

 A pasada semana dedicámonos aos cítricos. Aproveitando que están no seu momento, coñecémolos, probámolos, clasificamos as sensacións gustativas, olfativas e táctiles que nos producen, coma sempre medimos, pesamos, miramos coas lupas, cortamos, analizamos por dentro, comparamos prestando atención ao que os diferenza e o que teñen en común, fixemos zumes de cada un deles –tíñamos laranxas, toronxas, mandarinas, clementinas, sanguinas, limóns, limas, pomelos, kumkats-, fixemos composicións de cor, augas de sabores, etc. Rematamos cunha representación plástica, empregamos cera graxa e acuarela para acadar a transparencia das rodas dos cítricos. Logo tamén vimos algunhas obras de Fernando Botero nas que representa as laranxas. Toda unha interesante, aromática, gustosa e vitaminada proposta.

This slideshow requires JavaScript.

Sentindo o mar

Unhas compañeiras da Pobra –con algunhas delas coincidimos na visita a Reggio Emilia- levan xa un tempo intentando trasladar a filosofía de traballo coa arte reggiana ás súas escolas unitarias. Para ilo contan coa colaboración dun atellierista –piar fundamental naquelas escolas do norte de Italia-; unha persoa con formación específica que saiba introducir aos nenos e nenas nos procesos de creación artística.

O curso pasado, xa expuxeran o resultado desa colaboración con Manuel Teira -obras sobre a auga-, e o pasado día 19 de novembro abriron unha nova exposición “Sentindo o mar”, neste caso asesoradas pola artista Mónica Montero, desde o seu blog La luna que se mece eternamente, pódense ver algunhas das obras realizadas, ao igual que desde o web Desde Pobra.com.

Salientan as compañeiras o dobre obxectivo que perseguían con esta mostra que estará aberta ata o día 10 de xaneiro na Casa de Cultura da Pobra:

-Por unha banda amosar o produto resultante dun proceso que se considera aínda máis importante que o produto.

-Amosarlle á veciñanza o que se fai na escola, ao igual que se facía nas escolas de Reggio, unha apertura á sociedade para acadar unha valoración do feito educativo e artístico.

Parabéns para elas e máis para quen as apoiou nesa iniciativa de introducir na escola “persoas expertas” na creación e na linguaxe artística. Un paso adiante na mellora da calidade da educación infantil e da súa valoración social.

Transformar coa arte-transformar coas palabras

Xa temos comentado que das distintas intervencións que escoitamos no curso “Leer para aprender”, ás que máis nos enriqueceron foron as de Javier Abad Molina, profesor de Educación Artística de CSEU La Salle de Madrid. A súa conferencia “Tejiendo palabras: contruir el sentido del aprendizaje a través de las artes”, foi desas que dan para pensar por moito tempo. Como aínda non dispoñemos do material deste curso, pero queremos compartir a experiencia, facilitamos o acceso a algunha das súas publicacións.

-“Palabras para mostrar la identidad de la escuela infantil”

Unha experiencia que forma parte do “proxecto estético” que desenvolveron na EEI Zaleo de Madrid, transformando a entrada e a porta da escola con palabras que as criaturas asocian ao espazo escolar.

Sobre esta experiencia volveremos máis adiante. Recomendamos asemade, visitar o web da EEI Zaleo, no que se recollen distintos proxecto artísticos relacionados coas palabras ou coa ciencia.

“Arte comunitario en la escuela infantil”

A escola ao igual que a arte constrúe día a día o seu relato. As propostas de arte comunitario manifestan de diferentes maneiras estas narrativas.

“Experiencia estética y arte de participación: juego, símbolo y celebración”

Neste fala da importancia de edificar unha significativa educación estética como instrumento de integración social e intercultural.

-“Iniciativas de educación artística a través del arte contemporáneo para la escuela infantil”

A súa tese de doutoramento na que estuda os valores humanos e educativos da arte contemporánea. Contempla un apartado no que se recolle o marco teórico, no segundo as narrativas e, como terceiro, experiencias de traballo coa arte contemporánea na EI. A última parte documentada graficamente ilustra experiencias como “Mi mano es un reloj de arena” ou “Un jardín, una ciudad, un mapa o un paisaje”.

Coñecer e ler a JAvier Abad, faría desterrar de moitas prácticas ese erróneo pseudotoquemoderno, que induce a pensar que “machacar” ás criaturas con obras de arte de recoñecidos e reputados artistas xa é traballar coa arte.

Cen por cen Seoane

Visitamos a exposición “Cen por cen Seoane. 100 anos > 100 lugares”, a máis potente de todas cantas se teñen feito arredor da complexa figura deste personaxe que dominou tanto as disciplinas plásticas como as intelectuais. A dicir de Xosé Díaz, comisario da exposición e fillo de Isaac Díaz Pardo, “Seoane de ter sido catalán sería moito máis que Miró”. A súa fecunda labor abrangue a creación plástica, o deseño, a edición, a creación literaria, o xornalismo, o activismo político, a animación ou a creación de empresas culturais; como as oito patas do polbo, elemento moi recorrente na súa obra e co que Seoane se identificaba.

Organizada pola Fundación Seoane e a Fundación Caixa Galicia, a exposición está configurada en cen categorías, cifra que se fixo coincidir cos cen anos do seu nacemento. Cen lugares que conforman a poliédrica personalidade do artista e intelectual galego. Composta por 350 obras orixinais (pinturas, debuxos, gravados, carteis…), 220 documentos e 130 reproducións.

Houbo algún dos 100 lugares que mesmo nos fixo desexar estar alí co noso alumnado, -mágoa da distancia, hai moi poucos ou case ningún obxectivo pedagóxico que nos xustifique ese desprazamento coas criaturas destas idades-, mesmo sentimos envexa das escolas preto da Coruña. Tomamos nota dalgún destes lugares que considerábamos de aproveitamento didáctico e tratamos de localizar na rede as obras que os integraban. Advertimos, non son todas as que están, nin están todas as que son, pero dá para traballar a paisaxe, o mar, a figura humana, a cor, o deseño, as labores do campo.

Ás veces hai quen nos pregunta por que insistimos tanto no traballo coa arte, sempre dicimos que como manifestación e expresión humana debe ser ensinada, hai que aprenderlle ao alumnado a mirala, a valorala e a respectala. Ao mesmo tempo, cremos que, como representación da realidade, dos sentimentos ou das emocións humanas, debemos amosala en toda a súa diversidade de interpretacións e diferentes visións. Canto a por que insistimos na arte galega, non precisa explicación…

Liñas rectas

Hai determinados elementos que de sempre estiveron desterrados das aulas de educación infantil; as regras son un exemplo disto. Malia que ben sabemos da importancia de exercitar o trazo, ao noso alumnado gústalle que cando hai que tirar unha liña recta saia recta. Na clase temos todo tipo de regras, escuadros, cartabón e plantillas de diferentes tamaños. Para que as empregamos?, pois desde o uso máis convencional, medir e comparar tamaños, ata para o debuxo. Tirar liñas que se cruzan con outras formando interseccións, superpoñerlle un círculo ou un triángulo e logo colorear de cores distintas, é unha actividade que lles gusta moito.

A modo de inspiración para ese tipo de traballos, amosámoslle as obras de Kandinsky.

O outono na pintura

Como noutras ocasións, no outono quixemos facer unha selección de obras pictóricas coas que amosarlle ao noso alumnado distintas representacións plásticas dos cambios que se producen no contorno co cambio estacional, e como son interpretados polos artistas.

Case sempre queremos recorrer a pintores galegos, quizais por seren menos coñecidos, pero lamentablemente non atopamos case ningunha imaxe na rede. Nós empregamos a Enciclopedia de Artistas Galegos para mostrar as obras de:

Leopoldo Varela: “Carballo en Vilaza” (2000); “Paisaxe urbana” (1950); “Vila” (1971); “Remanso” (1984); “Valados” (1979); “Carballeira” (2001); “Pontillón” (1991); “O río Tea. Mondariz” (2000); “Despois da vendima” (2000); “Paisaxe” (2000); “Paisaxe feliz” (2002); Vila” (2002).

Manuel López Garabal: “O castiñeiro” (1933); “Sol entre os carballos” (1946).

Logo decidimos empregar as obras do paisaxista impresionista francobritánico Alfred Sisley. No web da súa fundación atópanse moitas, das que escolmamos as do outono.

Dado que Sisley captou distintos momentos do día nos mesmos lugares, en estacións diferentes, con variacións climatolóxicas ou de luz, lembrarémolo, para na primavera vovler a amosalas e ensinarlle ao noso alumnado como identificalas atendendo aos indicios presentes na obra tales como a vexetación, a luz, etc.

Sempre pensamos que na escola se debe iniciar a educación estética e artística dos nenos e nenas, e isto faise en todo momento, non se trata tan só de un día amosar unha obra de arte; todas as imaxes que se lle presenten deben ser de calidade, ao igual que a literatura, a música, etc. Mesmo como decoremos as paredes do centro ou das aulas, acabará influíndo no seu sentido estético e no seu gusto.

Monet 2010

 

Con motivo da retrospectiva sobre a obra de Monet, exposta nas Galeries Nationales de París do 22 de setembro ao 24 de xaneiro de 2011, creouse unha web interactiva, Monet 2010, que recolle a vida e obra deste pintor.

Coincidimos coa reseña de Capítulo O, é “unha auténtica pasada”, “unha das webs 2010 a nivel mundial”. Está en varios idiomas, entre eles o español. Na Galería podemos ver os cadros presentes na exposición, algo que non sempre se fai. Desde Viaje permite un percorrido pola obra, todo un alarde de interactividade; aínda non o probamos no encerado dixital, pero co cursor podemos derramar o tinteiro; dando palmadas, facer voar a pega; ver como caen as folerpas de neve nas paisaxes nevadas; pasar do inverno á primavera; facer xirar as aspas dos muíños, levantando follas e pétalos de papoulas; mover a auga do estanque; facer desaparecer a neve; tocar as campás das catedrais…, e como non, ver todos os cadros polos que “viaxamos”.

Entrar nunha obra de arte, unha experiencia inesquecible , para nós e para os máis pequenos.

EnlatArte

Aínda non tivemos tempo de contar nada do curso “Leer para aprender”, ao que asistimos na UIMP en Santander organizado polo Ministerio de Educación dentro da súa oferta de cursos de verán. Pero neste momento estamos en proceso de redacción da nosa proposta de traballo para a fase non presencial. Pedíasenos que leváramos a cabo unha secuencia didáctica co alumnado na que se traballase conxuntamente a competencia lingüística coa competencia matemática ou coa competencia artística, de xeito similar ás que se poden ver no portal Leer.es e que foron amosadas na fase presencial do curso. Gustáronnos tanto as intervencións de Andrea Giráldez e de Javier Abad sobre arte comunitario, que non o dubidamos un momento. O noso proxecto titularase “EnlatArte”.

Partindo dun obxecto cotiá, as latas de conserva, presentes nos fogares de todos os nenos e nenas, faremos unha intervención artística na que todos poderán participar e incluso modificar continuamente. Ao mesmo tempo, traballaremos a competencia lingüística, a partir da etiquetaxe e da composición dos produtos enlatados; a competencia social e cidadá, a sostibilidade –recilaxe e reutilización- ; a competencia en interacción co mundo físico e social, coñecendo alimentos e formas de conservación; a competencia dixital, buscando información e imaxes; a competencia matemática, con medidas de magnitude, peso e volume; a competencia en autonomía e iniciativa persoal, centrándonos no consumo responsable; e como non, a competencia en aprender a aprender.

Un proxecto para estar enlatados e dar a lata todo o curso. Iremos contando.

Vacas na cidade?

Este curso temos o empeño, coma sempre, de traballar na clase con distintas manifestacións artísticas contemporáneas; pero queremos que o alumnado coñeza que a arte pode estar presente en todas partes, non só nos museos ou salas de exposicións. Con esa finalidade, esta mañá, lemos  “Vacas na cidade?”, de An Alfaya, publicado en Galaxia no 2007, con motivo da CowParade en Vigo.

A CowParade é unha proposta artística composta por vacas a tamaño natural en fibra de vidro, decoradas por artistas locales, e expostas nas principais rúas, prazas e parques de cidades de todo o mundo. As esculturas amosan deseños que rememoran a cultura local, a vida da zona, e mesmo temas de importancia local ou nacional. Despois de ser exhibidas, son subastadas e as ganancias son doadas a organizacións sen ánimo de lucro. Un elemento, animal cotiá, reinterpretado en clave artística, con moi poucas variacións na súa forma, hai tres básicas –sen contar a vaca “Rianxeira”, a preferida dos vigueses-; isto bríndanos a posibilidade de que os cativos aprecien, a máis da creatividade,  as diferenzas culturais nos estampados das vacas.

Trala lectura do conto, proxectamos na pantalla imaxes e vídeos das vacas elaboradas nos diferentes CowParade, e finalmente, foron eles os que elaboraron os seu propios deseños para as esculturas. Non tiñan nada que envexar as dos artistas.

Facilitamos o acceso a imaxes e vídeos da CowParade en Madrid (vídeo), París, Lima, China, Roma (vídeo), Costa Rica, Australia, Túnez, e a súa última instalación en Burdeos.

Como di Paulo, o neno do conto, son vacas máxicas, tan só hai que “pillarlles o punto”.

 

This slideshow requires JavaScript.

A arte nos álbums infantís

Quixemos facer unha escolma de libros nos que se trataran temas como a cor, a creatividade, os museos, os artistas ou obras pictóricas. Velaí van.

• A cor

“Los colores”, de Frederik Vahle, en Lóguez.

“La reina de los colores”, de Jutta Bauer en Lóquez

“La verdadera historia de los colores”, de Eva Heller en Lóquez.

“Pequeno azul e pequeno amarelo”, de Leo Lionni en Kalandraka.

“Mi primer libro de los colores”, de Eric Carle en Kókinos.

“Juego de colores”, de Hervé Tullet en Kókinos.

• A creatividade

“Cuando todos regresaron más pronto a casa”, de Isabel Pin en Lóguez.

“Moncho e a mancha“, de Kiko Dasilva en Kalandraka.

“Aquiles, o puntiño“, de Guia Risari en Kalandraka.

• A arte

“El coleccionista de momentos”, de Quint Buchholz en Lóquez.

“Arte”, de Patrick McDonnell en Serres.

A editorial Lóquez ten publicada unha colección “Joven arte”, na que cada título se centra nunha obra; “A nevada” de Goya, “O rinoceronte” de Durero, “O potros azuis” de Franz Marc, “A Mona Lisa” de Leonardo da Vinci, “El puente de Arlés” de Van Gogh, entre outros.

• Obras/cadros

“El cuadro desaparecido”, de Kestutis Kasparavicius en Thule.

“Mira la luz en el arte”, de Guillian Wolfe en Serres.

“Zoom… en el arte” de Guillian Wolfe en Serres.

“Jan estivo alí”, de Xosé A. Neira Cruz, en Galaxia.

“O cadro máis bonito do mundo”, de Miquel Obiols en Kalandraka.

• Museos

“Alex, dentro y fuera del MARCO”, de Magogo Cárdenas en Serres.

“Formas de museo”, de varios autores en Serres.

“MOMA en busca de arte”, de Jon Scieszka en Serres.

Se facemos unha procura de libros relacionados coa arte no SOL estes son os resultados que nos devolve.

A pintura na literatura infantil

A FGSR dentro da súa colección Temas en la literatura infantil y juvenil, dedicou o nº2 a “La pintura en la literatura para niños y jóvenes”, na que se presenta unha selección bibliográfica de libros relacionados coa pintura.

A guía divídese en dous grandes bloques:

-“Leer la pintura”, con obras de ficción e de carácter informativo, organizadas por idade.

-“Arte, libros y niños”, con artigos, monografías e webs.

A selección de libros estrutúrase en sete apartados:

• Galería de retratos: historias de ficción ou biografías protagonizadas por pintores con nome propio.

• Historias enmarcadas: historias de aventura ou misterio que arredor de pintores u obras pictóricas coñecidas.

• Onde viven os cadros: historias de ficción que se desenvolven nos museos.

• E ti que pintas?: historias de ficción para achegarse á cor, ao debuxo ou á pintura.

• A paleta como xogo: aproximación á cor, ao debuxo e á pintura mediante

propostas de xogo.

• Saber máis sobre pintura: material informativo sobre o tema.

A publicación é do 2005, polo que se botan a faltar algúns máis recentes e xa clásicos. Engadirémolos noutra entrada.

As árbores como arte

Xa que estamos a falar das árbores, queremos facer mención á obra do pintor e escultor vasco Agustín Ibarrola que nos últimos anos realizou obras de gran formato, intervindo directamente sobre a natureza. Nos seus “Bosques” pinta sobre as propias árbores, como no coñecido Bosque de Oma, preto de Guernica, ou no “Bosque Encantado” en Salamanca nas ribeiras do río Tormes onde pintou árbores secas con pintura de vivos colores. En Galicia tamén fixo unha intervención artística no Ecoespacio de O Rexo. Alí as árbores, as pedras e bloques de granito forman parte da obra de arte. Podemos aprecialo nas fotografías de Xurxo Lobato.

Palabras pintadas … pintar palabras

Lingua escrita e arte, unha combinación suprema. Cando andamos a aprenderlles aos nenos a funcionalidade e posibilidades expresivas das distintas linguaxes, a linguaxe escrita e a linguaxe artística coinciden nunha exposición organizada polo Centro Virtual Cervantes, Palabras pintadas … pintar palabras. Precisamente agora, cando tanto se debate se “vale”máis unha imaxe ca unha palabra, pensemos na publicidade. Pero esto non é nada novo, xa nas grafías abstractas dos abrigos prehistóricos a imaxe a a palabra coincidiron nunha dimensión única.

A presenza de palabras ou textos na superficie visual de obras plásticas, ben como elemento icónico ou como representación dun concepto, isto é o que recolle esta exposición con obras dun século, de Picasso, Juan Gris, Equipo Crónica, Miró, Dalí, Tàpies, Millares, Plensa, Perejaume, etc.

O garabato

Dentro do Proxecto educativo do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCARS) atopamos o caderno “Garabato”, elaborado cunha finalidade preparatoria para a visita ao museo. Propón “unha aproximación ao garabato directa, intuitiva, visual, ao alcance do neno. Nos seus distintos apartados o libro aborda a natureza do garabato, a súa capacidade expresiva, o seu contido figurativo; analiza o papel que xoga nunha composición, a súa presenza na nosa vida cotiá, os seus posibles significados e o seu carácter simbólico.” Acompáñase dunha batería de actividades para realizar na aula.

No apartado “Os artistas tamén garabatean”, reproduce algunhas das obras do MNCARS nas que o garabato cumpre un papel relevante.

Completa a colección con outros dous cadernos: “Manchas” e “Línea recta”, non disponibles on line.

A sombra

Poucos feitos sorprenden tanto aos nenos e ás nenas como o descubrimento da súa sombra. Para ir pensando nunha experiencia didáctica que nos axudará a soportar a espera dos días luminosos co sol ben alto.

O pasado ano o Museo Thyssen-Bornemisza e a Fundación Caja Madrid organizaron unha fermosa exposición, La sombra,  sobre a sombra na arte; empezaba cunha representación da fábula da invención da pintura, de Plinio el Viejo, pasando por obras de todas as épocas: Renacemento, Barroco, Romanticismo, Simbolismo, Impresionismo, Realismo, Surrealismo, Pop art, ata a actualidade, nun total de 114, véndose tamén o seu tratamento na fotografía e no cine.

“Una antigua fábula de Plinio el Viejo († 79 d.C) sitúa el origen de la pintura en Corinto, donde una joven muchacha, hija del alfarero Butades de Sición, habría trazado el contorno de su amante sobre una pared, a la luz de una vela.

“La sombra” como tema artístico ha estado indivisiblemente unida a la historia del arte occidental. Su intencionalidad ha sido fundamentalmente naturalista, al subrayar la verosimilitud de lo representado. Pero cada época la ha dotado de connotaciones diferentes. La presente exposición —lejos del formato monográfico al uso— se propone llamar la atención del visitante sobre el amplio espectro de implicaciones, problemas y soluciones suscitado por la representación de la sombra en el arte desde el Renacimiento hasta nuestros días. Algunos de los objetivos de esta exposición son poner de relieve la existencia de caminos transversales y mostrar los hilos, a veces ocultos, que unen, pese a la distancia cronológica, las épocas y los artistas.”

Neste vídeo, o comisario da exposición, Víctor Stoichita, catedrático de Historia del Arte e autor da obra Breve historia de la sombra, publicada en Siruela, acompáñanos coas súas explicacións, nun percorrido pola mesma.

Tamén vos recomendamos, para completar o traballo na aula o libro Filiberto e o xastre de sombras, publicado en Kalandraka da colección Demademora.

Asociación Galega de Profesionais da Ilustración

A AGPI aglutina a máis de 70 ilustradores pocedentes de todas as vertentes da creación visual aplicada. Na galería atopamos, entre outras categorías, infantil, xuvenil, amimación, cómic, mural/graffitti, matte painting… É sorprendente como o noso alumnado é capaz de recoñecer o estilo dalgún dos ilustradores dos seus contos favoritos.

Cadros musicados

Leandro Lamas é un artista sobradamente coñecido no ámbito da ilustración de contos infantís. O seu estilo colorista e naif reproduce escenas cotiás ou imaxinadas cargadas de ilusión, romanticismo e un pequeno toque irónico. Podemos ver algunhas das súas obras no seu bloque; con moitas delas elaborou unha presentación con acompañamento musical.

Das aulas de infantil habería que desterrar as imaxes de ínfima calidade estética que aínda se seguen a atopar. Debuxos planos, con cores rechamantes, case sen matices, dunha pobreza desde o punto de vista artístico, plástico e estético que non admiten ningún tipo de xustificación, máxime cando a día de hoxe atopamos na rede reproducións de moitas obras de arte. Aos nenos e nenas, aínda que pequenos, hai que ir educándolles o sentido estético, e poida que, se faga máis co que observan no seu entorno cotiá no día a día, que levándoos de cando en vez a unha exposición ou amosándolles un cadro.

“Ratón Pérez y el diente de un rey”

O Centro Virtual Cervantes presenta a versión dixital da exposición “Ratón Pérez y el diente de un rey”, e a historia dunha das persoaxes infantís españolas máis xenuínas, xunto con 78 interpretacións artísticas orixinais e inéditas dalgún dos mellores ilustradores de finais do seculo XX. 

Ben merece a visita á exposición, de seguro que os rapaces desfrutarán con estas ilustracións. Toda unha oportunidade para iniciar un traballo de aula sobre os dentes e o seu coidado.